Si Nay Nels | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:16am
Published on Sunday, September 13, , 2:11pm
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.
Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa _Magbikol Kita_, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.
Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”
Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.
Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.
(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)
_“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,_
_Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila._
_Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika._
_Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata._
_Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya._
_Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog._
_Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!_
_Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan._
_Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”_
_Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza._
_Sagkod na apudon akong “aktibista.”_
_Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama._
_Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya._
_Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako._
_Gibu-gibong kaso? Yano?_
_Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan._
_Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?_
_Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”_
_Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!_
_Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!_
_Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?_
_Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?_
_Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”_
Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.
Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!
Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.
Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.
Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.
Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!
Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.
#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol
.
Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
 <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>
 <atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
 <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
 <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :35:37 </lastBuildDate>
 <language>en</language>
 hourly </sy:updatePeriod>
 <sy:updateFrequency>
 1 </sy:updateFrequency>
 <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>
 <title>Si Nay Nels</title>
 <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 13 Sep :11:59 </pubDate>
 <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>
 <category><![CDATA[activism]]></category>
 <category><![CDATA[Anti-]]></category>
 <category><![CDATA[Anti-Terrorism Act]]></category>
 <category><![CDATA[BAYAN]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Human Rights]]></category>
 <category><![CDATA[Karapatan]]></category>
 <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Progressive]]></category>
 <category><![CDATA[Social Movements]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" Nay Nels appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.
\

Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa Magbikol Kita, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.
\

Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”
\

Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.
\

Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.
\

(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)
\

“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,
\

Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.
\

Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.
\

Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.
\

Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.
\

Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.
\

Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!
\

Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.
\

Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”
\

Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.
\

Sagkod na apudon akong “aktibista.”
\

Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.
\

Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.
\

Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.
\

Gibu-gibong kaso? Yano?
\

Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.
\

Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?
\

Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”
\

Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!
\

Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!
\

Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?
\

Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?
\

Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”
\

Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.
\

Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!
\

Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.
\

Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.
\

Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.
\

Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!
\

Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.
\

#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" Nay Nels appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Mayong kasiguraduhan</title>
 <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 25 Jul :16:52 </pubDate>
 <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>
 <category><![CDATA[Anti-Terror Act]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Dissent]]></category>
 <category><![CDATA[Duterte]]></category>
 <category><![CDATA[Extrajudicial Killings]]></category>
 <category><![CDATA[Human Rights]]></category>
 <category><![CDATA[Karapatan Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Rodrigo Duterte]]></category>
 <category><![CDATA[Social Movements]]></category>
 <category><![CDATA[Social Problems]]></category>
 <category><![CDATA[State-sponsored Killings]]></category>
 <category><![CDATA[War on Drugs]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" kasiguraduhan appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?
\

Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.
\

Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.
\

Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.
\

Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.
\

Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.
\

Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.
\

Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?
\

Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.
\

Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.
\

Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.
\

Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.
\

Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.
\

Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.
\

Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.
\

Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.
\

Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.
\

Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.
\

Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.
\

Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.
\

An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" kasiguraduhan appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>


Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon

TANDAYAG \| [BENEDICK BANA](
Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](
An **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).
Saturday, December 27, , 7:13am
[Ernie Verdadero](  \|  [Midya-Midya](
MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.
Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.
Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.
Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.
An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.
[Bilog na Artikulo](
## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...
## [Plasa ni Kalamay](
by [Ernie Verdadero]( "Posts by Ernie Verdadero") \| [Midya-Midya](
Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...
## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...
## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Nadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...
## [Balitang Bicolandia](
by [Ernie Verdadero]( "Posts by Ernie Verdadero") \| [Midya-Midya](
Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....
## [Pambungad sa Etika](
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...
## [Bagong taon na, magmarata na kita](
by [Greg Castilla]( "Posts by Greg Castilla") \| [Pataratara](
Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...
## [Pagrumdom ki Florencio Lerma](
by [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( "Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria") \| [Saysay](
Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing...
Mga Kag-ambag na Parasurat
[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](
[Niles Jordan Breis](
[France Clavecillas](
[Dennis B. Gonzaga](
[Victor John Loquias](
[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](
[Javier Leonardo Vitug Rugeria](
[Jonas Cabiles Soltes](
[Kerwin Orville Tate](
[P. Francis Tordilla](
[Melba T. Vera Cruz](
**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**
**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Hawan-Dalan

Saturday, December 27, , 7:12am
Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.
## [ asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon](
by [Jenn Romano]( "Posts by Jenn Romano") \| [Hawan-Dalan](
Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang...
## [Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan](
by [Jenn Romano]( "Posts by Jenn Romano") \| [Hawan-Dalan](
Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa...
## [Si Truffaut saka si Manay Nancy](
by [Jenn Romano]( "Posts by Jenn Romano") \| [Hawan-Dalan](
Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema...
by [Jenn Romano]( "Posts by Jenn Romano") \| [Hawan-Dalan](
Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Si Nay Nels | Magbikol Kita


{"id":489,"date":"T23:20:55","date_gmt":"T15:20:55","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=489"},"modified":"T20:54:14","modified_gmt":"T12:54:14","slug":"ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/maugmang-magpuli\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\/","title":{"rendered":"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?"},"content":{"rendered":"\n
Mag-abroad o magpuli?<\/p>\n\n\n\n
Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.<\/p>\n\n\n\n
Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko<\/em> gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos<\/em>? Sain Nya<\/em> gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag san\u00e1 kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.<\/p>\n\n\n\n
Padagos na mag-abroad<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n
An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers\u day kan nakaaging taon, inapod ninda akong \u201ceconomics mom\u201d. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin research<\/em>. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.<\/p>\n\n\n\n
Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong mentor<\/em> na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: \u201cMagpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.\u201d Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, \u201cAno man ta mauli ka pa?\u201d Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.<\/p>\n\n\n\n
Habo nindang mawaran ako nin pagl\u00e1om. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun p\u00e0no pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.<\/p>\n\n\n\n
An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.<\/p>\n\n\n\n
Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang \ugyera sa droga\u, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.<\/p>\n\n\n\n
Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?<\/p>\n\n\n\n
Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.<\/p>\n\n\n\n
Sa hapot na: \uAno an mas mapinadangat na gibuhon?\u Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: &#;An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.&#;<\/p>\n\n\n\n
Maugmang magpuli<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n
An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.<\/p>\n\n\n\n
Nguyan nagbibilog ako nin consulting practice<\/em> para magtukdo nin disiplina nin \ucompleted staff work\u<\/em> para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagl\u00e1om maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.<\/p>\n\n\n\n
Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may kamot na bakal<\/em> ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na sal\u00e2 sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagl\u00e1om na magbago. Dakol sato an nawawaran nin bu\u00f3t kaya dai na san\u00e1 nakikiaram. Dakol sato an sige na san\u00e1ng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder san\u00e1 ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.<\/p>\n\n\n\n
An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin bu\u00f3t sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.<\/p>\n\n\n\n
Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.<\/p>\n\n\n\n
Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na bu\u00f3t sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.<\/p>\n\n\n\n
Nagpuli ako na may pagl\u00e1om na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.<\/p>\n\n\n\n
Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.<\/p>\n\n\n\n
Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.<\/p>\n\n\n\n
An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An Maugmang Magpuli<\/strong> sarong kolum nin mga ideya kun p\u00e0no makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.<\/em><\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[142],"tags":[146,144,152,145,147,149,148,150,151],"yoast_head":"\n<title>Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/maugmang-magpuli\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/maugmang-magpuli\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T15:20:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T12:54:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\">\n


TANDAYAG \| [BENEDICK BANA](
Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](
An **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).
Saturday, December 27, , 7:13am
[Ernie Verdadero](  \|  [Midya-Midya](
MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.
Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.
Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.
Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.
An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.
[Bilog na Artikulo](
## [An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan](
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang...
## [Makulog na katutuuhan kan midya](
by [Ernie Verdadero]( "Posts by Ernie Verdadero") \| [Midya-Midya](
Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an...
## [An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon](
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol...
## [An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan...
## [Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie](
by [Maria Leny Felix]( "Posts by Maria Leny Felix") \| [Nàgom](
Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na...
## [Halipot na saysay kan O’Bikoliana](
by [Greg Castilla]( "Posts by Greg Castilla") \| [Pataratara](
Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog...
## [Gabos \#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.](
by [Ernie Verdadero]( "Posts by Ernie Verdadero") \| [Midya-Midya](
(Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay...
by [Jingjin 淨近]( "Posts by Jingjin 淨近") \| [Monasteryo sa Kadlagan](
Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...
## [Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari....
Mga Kag-ambag na Parasurat
[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](
[Niles Jordan Breis](
[France Clavecillas](
[Dennis B. Gonzaga](
[Victor John Loquias](
[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](
[Javier Leonardo Vitug Rugeria](
[Jonas Cabiles Soltes](
[Kerwin Orville Tate](
[P. Francis Tordilla](
[Melba T. Vera Cruz](
**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**
**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
 <title>Maugmang Magpuli | Magbikol Kita</title>
 <atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
 <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
 <lastBuildDate>Thu, 17 Dec :54:14 </lastBuildDate>
 <language>en</language>
 hourly </sy:updatePeriod>
 <sy:updateFrequency>
 1 </sy:updateFrequency>
 <title>Maugmang Magpuli | Magbikol Kita</title>
 <title>Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?</title>
 <dc:creator><![CDATA[Kenneth Isaiah Ibasco Abante]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 18 Jul :20:55 </pubDate>
 <category><![CDATA[Maugmang Magpuli]]></category>
 <category><![CDATA[Democracy]]></category>
 <category><![CDATA[Philippine Government]]></category>
 <category><![CDATA[Public Policy]]></category>
 <category><![CDATA[Public Service]]></category>
 <category><![CDATA[Research]]></category>
 <category><![CDATA[Service]]></category>
 <category><![CDATA[Social Concern]]></category>
 <category><![CDATA[Society]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" man ta mapuli ka pang Pilipinas? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Mag-abroad o magpuli?
\

Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.
\

Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? Sain Nya gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.
\

Padagos na mag-abroad
\

An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin research. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.
\

Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong mentor na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.
\

Habo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.
\

An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.
\

Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.
\

Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?
\

Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.
\

Sa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: &#;An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.&#;
\

Maugmang magpuli
\

An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.
\

Nguyan nagbibilog ako nin consulting practice para magtukdo nin disiplina nin ‘completed staff work’ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.
\

Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may kamot na bakal ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.
\

An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.
\

Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.
\

Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.
\

Nagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.
\

Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.
\

Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.
\

An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An Maugmang Magpuli sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" man ta mapuli ka pang Pilipinas? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>


Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:14am
# Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?
Published on Saturday, July 18, , 11:20pm
by [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( "Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante") \| [Maugmang Magpuli](
Mag-abroad o magpuli?
Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.
Mas madali kuta kun an hapot: Sain _ko_ gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan _Dyos_? Sain _Nya_ gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.
_**Padagos na mag-abroad**_
An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin _research_. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.
Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong _mentor_ na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.
Habo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.
An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.
Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.
Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?
Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.
Sa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: “An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.”
_**Maugmang magpuli**_
An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.
Nguyan nagbibilog ako nin _consulting practice_ para magtukdo nin disiplina nin _‘completed staff work’_ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.
Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may _kamot na bakal_ ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.
An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.
Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.
Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.
Nagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.
Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.
Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.
_An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An **Maugmang Magpuli** sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan._
.
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\_Abante).
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:17am
# Mayong kasiguraduhan
Published on Sunday, July 26, , 2:16am
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?
Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.
Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.
Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.
Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.
Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.
Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.
Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?
Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.
Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.
Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.
Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.
Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.
Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.
Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.
Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.
Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.
Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.
Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.
Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.
An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?
.
Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan