<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
 <title>Hawan-Dalan | Magbikol Kita</title>
 <atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
 <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
 <lastBuildDate>Sat, 19 Dec :21:09 </lastBuildDate>
 <language>en</language>
 hourly </sy:updatePeriod>
 <sy:updateFrequency>
 1 </sy:updateFrequency>
 <title>Hawan-Dalan | Magbikol Kita</title>
 <title> asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon</title>
 <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 19 Dec :21:06 </pubDate>
 <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>
 <category><![CDATA[]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Consumer Culture]]></category>
 <category><![CDATA[Consumerism]]></category>
 <category><![CDATA[Jenn Romano]]></category>
 <category><![CDATA[Lazada]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Online Shopping]]></category>
 <category><![CDATA[Roland Barthes]]></category>
 <category><![CDATA[Semiotics]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Uy, ! Naka-shopping kamo?
\

Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!)
\

An syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa pa-mine na lang po mga ma’am-sir, pa-barter, sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin plantito o plantita. Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!
\

An ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na semiotics. An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.
\

Halimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto.
\

Kumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc.
\

An mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta.

Si lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo.
\

Hilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.
\

Sa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi:
\

Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.

Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.

 Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka in kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo.

Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si  sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart. Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?

Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now!

\

Kaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol. Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na!
\

The post <a rel="nofollow" href=" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan</title>
 <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 11 Oct :52:49 </pubDate>
 <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Capitalism]]></category>
 <category><![CDATA[Commodification]]></category>
 <category><![CDATA[Culture Industry]]></category>
 <category><![CDATA[Frankfurt School]]></category>
 <category><![CDATA[Horkheimer]]></category>
 <category><![CDATA[Jenn Romano]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Media Industry]]></category>
 <category><![CDATA[Pop Culture]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin oportunidad na makapagtrabaho sa Paris, thus the title, Emily in Paris.
\

Kun nabubuhay pa an mga elitistang taga-Frankfurt na sinda Theodore Adorno asin Max Horkheimer, siguradong mataraas an kiray kan mga idto tapos masabing “rrrubbish!” urog nang ta na-extra an mga Aleman sa saro sa mga pag-urulay duman
\

Paul: “Smoking is a pleasure, and without pleasure, who are we?”
Sylvie: “German?”
\

Mga KJ na mga taga-Frankfurt!
\

O inda, tibaad maapresyar man ninda an kiray ni Lily Collins ta ini, mayong kontra, sarong art.
\

.
\

Emily in Paris, Hali sa Darren Star Productions, distribusyon kan Netflix

\

.
\

Pero bakong suba-suba, ngunyan na an mga opisyales kan gobyerno ta puro mga komedyante saka artista, marhay gayod na balikan ta an mga sinasabi kaining mga taga-Frankfurt. Si Adorno saka si Horkheimer an kaggibo nin kritikal na teyorya manungod sa culture industry. Ini sarong paghiling sa epekto kan mass media sa kultura saka sa komunidad. Para ka Adorno saka Horkheimer, sa panahon kan industriyalisasyon, an midya nagigin behikulo na sana nin paghiras nin mass culture asin mga pangkapitalistang ideyolohiya. Haros an mga produkto pararehas na sana, abot na kan kadaklan o kan masa, asin haros gabos may karibay nang kwarta. Kun ano an popular iyo man an gugustuhon kan masa. Kun siisay an nagbabayling budots, duman man kita. An epekto ideyolohikal saka peligroso nin huli ta ini nagsasagom sa agimadmad kan kadaklan.
\

Hara-harayo man sa dinadalan tang budots, an Emily in Paris saro man na ehemplo kun pàno an sarong produkto nag-iitok sa padalagan kan culture industry. An plot kaini dai na bago saka nakabase sa mga nagkadaralan ta nang istorya. Fish out of water. Sarong karakter na may ekspedisyon pasiring sa lugar na mayo syang aram. Kan si Emily nakapa-Paris, may saro sana syang goal: an magin marhay sa saiyang trabaho. Nin huli ta magkaiba ang pang-opisinang kultura kan Chicago asin kan Paris, nasakitan si Emily maka-adjust. Alagad huli ta sya an bida, an istorya asin iba pang elemento na pampelikula, pirming pabor saiya. Kaya baga maski na basta-basta na sana sya nagpost sa saiyang Instagram, nagdakol tulos an saiyang followers. Samantalang kita maski ginatos na pictures na an ipost, mayo lamang nagfofollow. Digdi, an kinaban nag-iikot sana ki Emily, asin an mga lalake, mga gwapo saka mayayaman, patirarani pirmi saiya. #EmilyinParis #SanaAll.
\

Pero hadaw ta maski mayo man tinatao na bago an series natapos ta ini sa sarong turukawan sana? Tano masakiton punduhon an pagdalan?
\

Si Emily saro sa mga panalmingan kan satong mga ilusyon. Sya an satuyang kosmopolitan na pantasya. Sya itong sinasabi ni Baudelaire (ipabisto ko saindo sa sunod) na flâneur o flâneuse. Kaidto, flâneur an apod sa France sa mga tawong naglalakaw-lakaw na mayong gibo, naglilibang-libang sana, sa Bikol sinda idtong mga barag-baragon. Sinda an nagin simbolo kan mga tawong angat, moderno, asin contemporary. Si Emily dai ta nahiling na pagal sa trabaho, magagayon pirmi an bado nya, asin plakado pirmi an kiray nya. Dawa nagkakaproblema, pirmi syang nakakataon nin solusyon na hali sana sa mga inspirasyon na nakua nya sa paglakaw-lakaw sa Paris. An paglakaw-lakaw asin an paglibang saiya itinao, ini katakod kan pribilehiyo, asin duman sya nakakakua nin inspirasyon. Samantalang kita, arualdaw kaipuhan ta pirming maglapigot: an mga teachers sa paggibong modules, an mga parauma sa pagtanom, an mga saleslady sa kakatindog maghapon. Kun gusto tang makahanap inspirasyon, pwede kitang makasingit nin pirang minuto, maglakaw-lakaw sa Francia pero hanggang kanto sana ta tibaad mabanggaan pa kita.
\

Arog ni Emily, sinda Adorno saka Horkheimer nagbyahe man pero haling Germany pasiring Amerika. Sa Amerika, duman ninda napansin kun gurano ka-peligroso an mga nadadalan asin nahihiling sa midya. Para sainda an mass culture may saro sanang motibo: iyo an pag-aling o pag-entertain. Ini nahihiling ninda bilang sarong distraksyon na dai nakakatabang para mahiling kan mga tawo an materyal na aspekto, an reyalidad kan komunidad na linulugaran ninda. An paglibang na ini katakod kan pagkonsumo kan mga produkto na mas nagtutulod pa sa estado kan kapitalismo. Kun pagal ka na sa trabaho tapos gusto mong maglibang, magsine ka o magbyahe ka, alagad pirmi mong kaipuhan nin kwarta. Kun kaipuhan mong kwarta, magtrabaho ka. Kita ikinukulong kan culture industry sa arog kaning paagi, mayong katapusan asin paliwat-liwat sana.
\

Buót ninda Adorno saka Horkheimer maaraman kun tano dai nagkakasararo an mga tawo, kun tano dai napapahali an sistemang kapitalismo. Dakula an pagtubod ninda na an hararom an kaggibo kan midya digdi. An masa passive tapos nagigin taga-konsumo na lang kan kultura. Asin huli ta pararehas na sana an pinapahiling sa midya, dai na kritikal an masa sa kun ano an nahihiling, kun totoo daw ini o bako. Para ka Adorno saka Horkheimer, an midya iyo na an nagsasabi kun ano an marhay para sa mga tawo, kun ano an makakapaugma sainda. Ini hababaw na kaugmahan, artipisyal, na biyo-biyong nakakalansi, alagad dai man sato itatao sana.
\

Kaya kita pirmi naghahanap nin paagi para makabutas sa nakakamundong reyalidad. An makalayas pasiring sa ibang lugar na daing sakit: an magin Emily, an kiligon sa mga nadadalan na KDrama, an magngirit sa mga nagkakahiriling na Tiktok videos o mga memes. Ini, sa hiling ko, dai man talaga nin huli sana sa kababawan,  sa dai kita nag-iisip, kundi kita man namumundo. Nin huli ta sa mga nagkakadaralan ta sa TV o internet, an relasyon ta sa mga bagay-bagay salungat na sa kung ano an natural sa sato, ni dai ta na aram kun ano an natural sato. An kaugmahan katakod na kan mga artipisyal na ilusyon na ipinasagom sa satong pagkaagimadmad sa paagi kan mga imahen na nahihiling ta sa media. An magin mayaman, magayon, o sucessful, iyo ini an standards kan kaugmahan. Kaya an pagpresentar ta man sa sadiri ta sa social media igwa pirming tinatago, may filter para mahali an makanos, an mga peklat, saka an mga pagsakit.
\

Ining kamunduan na ini personal, alagad ini politikal man. Ngunyan na nasa ituktok na estado na an kapitalismo, an kamunduan na ini bako sanang indibidwal, kundi ini kolektibo—ini an bilog na syudad, ini bilog na nasyon. Iyo, mamundo, pero dai ka digdi nagsosolo. Iribahan kita sa makonsumong nasyon na pano nin pantasya, pano man nin pagsakit. Kaya sige sana, dalan sana kan masunod na episode. Tibaad an pinaka-radikal mong magibo ngunyan na aldaw iyo an mabuhay sana. Alagad, magkua kang pwersa sa kamunduan, gibuhon ining kritikal.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Si Truffaut saka si Manay Nancy</title>
 <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>
 <pubDate>Mon, 31 Aug :52:53 </pubDate>
 <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>
 <category><![CDATA[Auteur]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Collaborative Filmmaking]]></category>
 <category><![CDATA[egion]]></category>
 <category><![CDATA[Film]]></category>
 <category><![CDATA[Film Directing]]></category>
 <category><![CDATA[French New Wave]]></category>
 <category><![CDATA[Jenn Romano]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Truffaut]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" Truffaut saka si Manay Nancy appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula kaidto nin huli ta natuod na sa mga pelikulang susog sa literatura, kun sain adaptasyon na saná an nangyayari—hali sa libro ginigibong pelikula. Tinuyaw nya kun pàno mas may kontrol pa an mga parasurat pelikula (screenwriter) o an mga nagsurat kan adaptasyon, kisa sa direktor. Asin an gibo na saná kan mga direktor iyo na maghusay na saná kan mga eksena. An pinoprotesta ni Truffaut iyo na an direktor dapat sarong auteur (Pranses kan awtor), kun sain sya iyo an mayor nagdedesisyon sa kun pàno maiihiras an mga kaisipan asin emosyon sa pelikula sa paagi nin manlain-lain na mga elementong pampelikula—ilaw, posisyon o lugar kan mga aktor, tanog, pag-arte, asbp..
\

Para ki Manoy mong Truffaut, kun an armas kan mga parasurat iyo an saindang pluma asin an tataramon, igwa dapat kakayahan an direktor na gamiton an kamera sa sadiri nyang istilo tanganing maipasabot an buót nyang sabihon. An kaisipan na ini na inuyunan man kan saiyang mga pag-iriba dangan nagin sentro kan pagpauswag kan saindang paghiro na inapod na La Nouvelle Vague o French New Wave. Digdi nagpuon na mahiling an direktor kan pelikula sa bagong estado—sarong awtoridad nin pelikula, sarong artiste. Huli man sa kaisipan na ini, nagin lehitimong kaayon na an pelikula sa mga arteng pwedeng adalan.
\

Ngunyan pag sinabi tang pelikula, aram ta na tulos na dakulang parte kani an direktor. Sa direktor ta binabasol pag may mga nangyaring plot twist sa laog kan pelikula. Inaapod ta sindang ‘Direk.’ Puon s nagin importante an parte kan auterism sa pag-adal nin pelikula. An natawan pokus iyo an pagtao nin interpretasyon sa teksto. Kun ano bayâ an buót sabihon kan dugo sa salóg, anong buót sabihon kan paggamit kan shot hali sa halangkaw na anggulo, mga arog kayan na bagay. Pirming importante an direktor bilang sarong awtor nin pelikula sa mga arog kaning urulay. An paaging ini sinunod asin tinawan ta man nin buhay digdi sa Pilipinas, sarong dahilan kaini iyo na huli ta kadaklan sa satong mga susugan kinua sa mga pag-adal haling Sulnupan (Western studies). Kaya nagkaigwa kita nin lista nin mga midbid na personalidad sa pamemelikulang Pilipino. Kaibahan digdi sinda Lamberto Avellana, Gerardo de Leon, Lino Brocka, Ishmael Bernal, Mike de Leon, asin iba pa. Arog kan mga artista, may mga sadiring reputasyon asin personalidad man na na pinapangatamanan an mga direktor.

Kun hihilingon, magayon an katuyuhan ninda Truffaut. Magayon man pati an nagin epekto kaini. Tama man na sabihon na an mga direktor mga awtor. Alagad, nasobrahan gayod kita sa arog kaning oryentasyon. Huli ta nakatudan ta na na tawan duon an pagigin awtor kan direktor, pirming nahuhulog ini sa patibong na magin ekslusibo. Nalingawan ta nanggad na sa sarong produksyon, kadakulon na mga tawo an kasali asin nagtatarabangan tanganing makagibo nin marhay na pelikula. Sa paggibo nin pelikula, kinakaipuhan nin pagtarabangan kan manlain-lain na departamento. Yaon an mga artista, mga ekstra, crowd control, mga assistant, may kapot kan kamera, ilaw, bado, mga paradisenyo kan set, props, makeup, tagakapot nin kwarta, asbp. Sa hiling ko, kanya-kanya man nin lebel nin pagigin awtor. Nagtutubod ako na an pagtao kan istilo asin an pagigin awtor nin pelikula bakong eksklusibo sa direktor saná, kundi hinihimo ini kan manlain-lain na mga pwersang hinahaman kan mga myembro kan produksyon.
\

Sa mga pelikulang hali sa rehiyon, haros pirming an bilog na komunidad an kairiba sa produksyon. Digdi malaog an mahalagang papel ni Manay Nancy. Nakatudan tang mahiling sya na nagtitinda saná sa terminal. Alagad kan may naggibong pelikula sa gilid kan salog—pwerte!—nagin instant artista sya, major role pa!
\

Nin huli ta dai pa establisado an industriya kan pamemelikula sa luwas kan mga inaapod tang sentro, buót sabihon mayo pang istruktura asin pusog na sistema, haros gabos kairiba para makumpleto saná an sarong pelikula. Kan nagshoot kami sa Buhi, dakulon kaming naribaraw, dakulon Manay Nancy, tanganing makagibo saná nin sarong halipot na pelikula. An mga klase nin shot na buót kong mapangyari bilang awtor kan pelikula kinaipuhan nin suporta nin pirang katawo. Kaya ining pag-urulay manungod sa kun anong buót sabihon kan awtor, limitado na saná sa mas dakula pang pag-urulay manungod sa materyal na pangangaipo tanganing urog pang mapauswag an mga pelikula sa rehiyon.
\

Nin huli ta napuon pa saná an pamemelikula sa satong rehiyon, dakulon pang kaipuhan gibuhon. Pirming an hapot iyo na: Mapapadanay ta daw ini? Buót ta pirmi na mapadanay, alagad magigibo saná iyan kun makakaluwas kita sa kaisipan na saro saná an awtor. Sa rehiyon dakulon kang pag-iriba. An pangangapudan para sa mga buot maggibo nin pelikula iyo an mapauswag bako saná an sadiri kundi, urog pa, pati nanggad an kadakulon na mga Manay Nancy—an saiyang komunidad.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" Truffaut saka si Manay Nancy appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Pasali mo man</title>
 <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 18 Jul :21:09 </pubDate>
 <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[Bikol Cinema]]></category>
 <category><![CDATA[Film]]></category>
 <category><![CDATA[Pasali]]></category>
 <category><![CDATA[Regional Film]]></category>
 <category><![CDATA[Revolution]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" mo man appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin talento kundi pati na man kusog nin buót.
\

Ngunyan na ako may idad na, huna ko nabago ko na an arog kaiyan na ugali. Alagad, ngunyan na panô nin katibaadan an mga nakaaging bulan, namatian ko na naman an pag-alangan. Lain sa krisis na dara kan pandemya, manlainlain na pag-atake sa mga institusyon asin indibidwal na nagin kritikal sa presenteng administrasyon an nangyari. Yaon an kaso ni Maria Ressa, an dai pagtugot sa panibagong prangkisa kan ABS-CBN, an pagsabatas kan Anti-Terror Law, asin an padagos na kaso nin extrajudicial na paggadan.
\

Aminado ako, takot na naman ako. Alagad dai ko hunaon sa pelikula ko man sana mahahanap an isog asin kusog nin buót na kakaipuhanon para mag-uswag asin magpadagos.
\

Sa pagadal ko, nasumpungan ko an pangaran ni Jemino ‘Ka Vito’ Balaquiao Jr. Sarong syang Bikolanong rebolusyonaryo kan panahon ni Marcos. Kan , nagklase sya nin filmmaking sa New Zealand, asin nagbalik sa Bikol para gibuhon an pelikulang Breaking Grounds. Saro ining 29-minutong pelikula, produksyon kan North-South Productions, dapít sa arualdaw na buhay kan mga rebolusyonaryo. Kun ini mapag-aadalan pang marhay, an Breaking Grounds iyo an pinakainot na pelikula na nairekord na gibo nin Bikolano, gibo sa Bikol, asin para sa mga Bikolano.
\

Dawa pa ngani nag-uswag an pamemelikula kan nag-abot an digital na teknolohiya, magayon na maaraman na an pagibo nin pelikula sa Bikol napunan sa panahon nin rebolusyon. Mayo nang iba pang mas maninigong panahon sa kasaysayan para digdi, ta an pelikula, arog kan rebolusyon, may dara-darang pagbabago. An pinakaimportanteng aspekto kan pelikula bako saná sa pag-aling o entertainment, kundi an pagporma nin mga ideolohiya kan banwaan. Dakula an potensyal kaini sa paghurma kan kaisipan kan sarong nasyon.
\

Alagad, haloy nang dai ideyal an pinaglulugaran kan pelikula sa nasyon, urog na sa mga rehiyon. Nakarolyo ini sa padalagan nin kapitalismo. Dawa pa ngunyan na may pandemya asin natawan nin pansin an potensyal kan internet bilang espasyo nin distribusyon, an dominanteng naratibo kapot man giraray kan siisay man na may kapital. Kaya an pangapudan iyo an pauswagon an kolektibong pilosopiya manungod sa pelikula, sagkod na maabót kan mga naghihirong imahen an mga saradit na tawo, sagkod an pelikula magin udog kan mga komunidad asin an dominanteng narratibo maghali nanggad sainda.
\

An katuyuhan kan sakuyang kolum pinukaw kan Breaking Grounds ni Ka Vito—Breaking Grounds, o sa Bikol, hawan-dalan. Sa kolum na ini magkakaigwa kita—bako saná ako—nin mga bagong dalan, bagong espasyo, para sa mga saradit na istoryang Bikolnon. Sa paagi kaning kolum, mawot kong maibalik sa komunidad an saindang naratibo sa paagi kan paggibo nin mga haralipot na dokyumentaryo manungod sa mga saradit na tawo.
\

Nin huli ta peligroso ngunyan an pagibo nin pelikula, dikit-dikiton ta nguna asin punan sa pangapudan. Sa mga buót makipagtabangan sa research, sa paggibo, pwede akong macontact sa . Sa mga arog ko na takot man, yaon saná ako. Tibaad pag nag-iribahan kita, mawara padikit-dikit an satuyang sadiring mga mga takot.
\

Ngunyan na panahon nin katibaadan, mas kinakaipuhan tang magtaram, mag-istorya, asin magdangog sa lambang saro, para maproseso ta an mga nangyayari. Ngunyan kaipuhan tang magpasali.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" mo man appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>


<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
 <title>Sentabo Kumon | Magbikol Kita</title>
 <atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
 <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
 <lastBuildDate>Tue, 12 Jan :51:18 </lastBuildDate>
 <language>en</language>
 hourly </sy:updatePeriod>
 <sy:updateFrequency>
 1 </sy:updateFrequency>
 <title>Sentabo Kumon | Magbikol Kita</title>
 <title>Ano an &#;value investing&#;?</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Tue, 12 Jan :50:31 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Christian]]></category>
 <category><![CDATA[FInance]]></category>
 <category><![CDATA[FInancial Education]]></category>
 <category><![CDATA[Financial Security]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Investments]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Value Investing]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.  ‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" an &#;value investing&#;? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.
\

‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.
\

An problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.
\

An abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.
\

Uno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?
\

Primero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.
\

Ikaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.
\

Ikatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?
\

Syempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.
\

Importante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.
\

The post <a rel="nofollow" href=" an &#;value investing&#;? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Kinano dapat magbakal nin awto?</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 04 Oct :15:31 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Car loan]]></category>
 <category><![CDATA[Car ownership]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>
 <category><![CDATA[Financial Security]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" dapat magbakal nin awto? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.
\

Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag nag-OFW o kaya nagtrabaho sa Manila, dapat pag-uli ayo na awto. Syempre ta indi man baya uso sa probinsya an magpatugdok ning garahe, ibibulad sana man san mga tagsadiri an awto sa tinampo. Baga paray na pinagango.
\

Nung nauso pa su ababang downpayment para sa awto, dangan duminakol an auto-loan financing, lalong nagin madaling kumuko nin “brand new” na awto. Mala ta kung babyahe ka git Guinobatan pasiring Legazpi, labi na baga an traffic. Su mga kaidad ko, marurumduman na bukon man arog san an traffic nu naga-high school pa sana kami, nu nakaaging dekada.
\

Dakul na man an nagaunga sakun kun kinano maray magbakal ning auto? An mga kaungaan, pirming nakasentro sa king kinano barato ang auto, o kaya king unong modelo ning awto an “sulit.” An pirmi kong abiso, rebisarun nganay ninda king niyanga ta muya na nindang magbakal ning auto. Kinano baya marayun magbakal ning auto?
\

Marayun magbakal nin auto king kaipwan mo ning auto—wara na ibang matanos na panaon.
\

Primero, an awto, pagluwan sa casa, bukon na tulos “brand new.” Ibig sabihon, kun ipapasa mo an awto kinabuwasan, dakula na tulos ang tapyas sa pwede mong ipresyo sa babakal. Ikaduwa, ang kaiba sa gasto sa awto, bukon sana su downpayment dangan hulugan. Kaiba sa marayon na pag-awto an matanos na pagmantenir. Tandaan na pag magamaneho ka sa tinampo, ayo ka pinadalagan na tinoneladang bakal. Pag bukon marayon an pagmantenir san awto, makakadeskwido ka ning ibang tao. Sa madaling sabi, dapat kaya mon an bayadan ang responsableng pagiging tagsadiri nin awto kapag babakal ka.
\

Kun, sa pag-estimar mo, kaipuhan mo na talaga an awto pakatapos mong ikonsiderar yading duwa, dangan an ibang alternatibo sa awto, saka ka na bumakal ning awto.
\

Kin ayo ka na natipuhan na modelo, kun medyo mahal dangan wara man “sale,” paliman-limanon mo nganay. An tao, bukon pasensyosong konsumidor. Minsan, pag napawot na kita, muya ta nang mag-iwag maski bukon pinakamarayon na iwag an gusto tang gibuhon. Aram san mga casa na mapinawuton kita—kaya ngani pirming “buy now and save x” an mga karatula, maski kun rereparuhon mo, halos di man nagabago an presyo.
\

Ayo man mga nagasabi na “investment” an awto. Investment man sana an awto kun kaipuhan mo sa paghanapbuhay. Pero, kun su auto sana mismo an kikiton mo, an awto “frontloaded expense.” Urualdaw, nababawasan an presyo san binakal nang awto. Kin nakakita ka na nin mga segunda manong SUV na Php100,000 na sana ipinabakal, makikita mong bukon investment, kundi expense o gasto an awto.
\

Masiram magkaawto, lalo kin bago dangan deklase. Ako mismo mahilig sa magayon na awto. Pero, arog san ngamin na masiram, dapat inunga ta an sadiri ta kin marayon o kaipuhan bago naton kuon.
\

An pinakabaratong awto, nasa Php500,000 an brand new. An depreciation, o pagbawas sa balor san awto, nasa 30% sa primerong taon. Pakatapos sa limang taon, nasa 60% na san balor san awto an nawawara. Kaya, kaya mong ipabakal an segunda manong mong awto pakaagi nin limang taon sa presyong Php200,000 na sana.
\

Kun indi mo pa man kaipuhan nin awto, dangan ibinutang mo na sana sa siguradong investment (arog san PAGIBIG Fund MP2 na nasa 6% kada taon an dividend), nasa P670,000 na an kwarta mo pagkatapos san limang taon. Usad na desisyon, Php407,000 an diperensya.
\

Isipon mo na sana: nyanga ta ayo mga baratong segunda manong awto dawa bago pa? Ta ayo mga nagbakal nin awto na hindi nakapag-ulat maski hindi pa man kaipuhan dangan hindi man palan kayang panindugan an gasto. Syempre, sa ultimo, kwarta mo iyan kaya bahala ko sadin mo gustong ibutang. An abiso ko sana: saka na bumakal nin awto pag kaipuhan na. Importante sa buhay-pinansyal pirmi an pasensya.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" dapat magbakal nin awto? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Magpahingalo kita</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 30 Aug :31:19 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Business]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Financial Security]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[REst]]></category>
 <category><![CDATA[Security]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal. Ihiras ko saná sainyo ang [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal.
\

Ihiras ko saná sainyo ang ang naukodan ko sa investing. Sa ngamin na taon na naga-invest ako (puon second year sa kolehiyo), su mga taon na wara ako maray ginibo, amo man su mga pinakadakulo ang nagin delihensya ko. Maski ngana, pakapili ko nin matanos na “stock,” wara na maray ako pinagagibo sa portfolio ko. Siguro, dakol na ang magbakal ako nin tulo o apat na stock sa usad na taon. Indi ko na pinagabukod ang mang-itu-ito na pagbabago sa presyo nin stock.
\

Pag maiwag ka kaya sa investing, kadakol desisyon na dapat makuko mo nin tama: Dapat tama an pakabakal mo. Dapat sa tamang presyo ko magpabakal. Dapat sa tamang presyo mo gilayon babakalon. Aw, inda.
\

An gibo ko, inadalan ko nin ulay na panaon an stocks na ngilala ko nang maray. Nagasaray na ako san nin kwarta pambakal. Di saná ako nagaparaiwag. Pag buminaba sa presyong gusto ko, urusadan ako mibakal nin dakula. Pag buminagsak pa lalo, didugangan ko saná an nabakal ko na. Kina, indi na ako nagaiwag gilayon hanggang di ko naabot ang presyo na gusto ko. O, sagkod sa indi pa ako kumbinsidong sala su desisyon kong magbakal. Ito sana an desisyon na kaipwan kong gibuon, kina indi ko pa kaipwan magbayad nin buwis dangan komisyon ta indi man ako naga-iwag.
\

Baga man saná ako nangaoy. Pag sige an iwag-iwag mo, wara ka man madadakop. Alerto ka saná habang nagpahingalo. Pag ayo oportunidad na kita nang maray, kuon mo tulos nin bilog na kusog na natipon mo sa pagpahingalo.
\

Sa trabaho, nalipngan ta man pirmi an magpahingalo. Lalo nganang CoViD19, na lingaw na natun na iseparar an oras para sa balay dangan an oras para sa trabaho, ta sa balay an trabaho. Importante an magpahingalo.
\

Sa Europa, ngilala an mga Aleman na ‘mahigos’. Alagad, bukon man halawig an oras na ibibutang ninda sa trabaho. Kadakul nganing bakasyon sa Germany. Nasa 20 aldaw an bayad na bakasyon sa Germany, kada taon. Lain pa dyan an mga holiday. An regular na Aleman, nasa 34.9 na oras saná an pinagatrabaho sa usad na semana. Sa bilog na European Union, nasa 36.4 na oras an pagtrabaho kada semana.
\

Kita sa Pilipinas, nasa 43.2 oras kada semana an trabaho. Wara pa dyan an traffic. Nyanga ta mas asensado an mga nasyon na mas dakol an pahingalo kisa satun?
\

An turo sa mga Heswita pag-abot sa trabaho, non multa sed multum. Bukon kantidad kundi kalidad. Kun pagal ka sa traffic, dangan indi ka man nakaturog nin tultol, makatrabaho ka daw na marayon? Kaalaba barang sang thesis mo, wara man bagong mauukudan an kinaban sa gibo mo, para kisay, o para sadin an pagparapagabi mo para maabot su minimum word count? Kadakol ta barang subject sa eskwela, hindi man kita tituruan mag-adal dangan mag-isip, wara man kita maiingukudan. Malang bugat barang pati san mga libro sa elementary, kun sarala man an nakasurat, pagal dangan gasto barang.
\

Syempre, dipisil kun nasa sistema kita na prayoridad an kantidad sa kalidad. Kaya ngani pirmi kong pinagaduon na importante an sumurog sa mga iwag para mapakaray an sosyudad. Pero rebelyon man an magsayuma sa trabahong lampas sa oras. Habang pinabayaan ta kaya an sistema na kaunon pati an oras ning pahingalo, lalong pinararom ta an kulturang abusado sa pagkatawo natun.
\

Kung indi mo man kaipwan magtrabaho, indi mo pagpiriton an sadiri mo na magtrabaho. Pirming daog san trabahong inadalan ang trabahong inidali. Syempre, pag-abot sa pag-adal, daog san nakapahingalo an pagal dangan pirot. Magpasiguro kita nin oras para sa sadiri.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Mag-invest sa matanos na reputasyon</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 23 Aug :57:19 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Character]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>
 <category><![CDATA[financial literary]]></category>
 <category><![CDATA[Goodwill]]></category>
 <category><![CDATA[Honesty]]></category>
 <category><![CDATA[Integrity]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Security]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" sa matanos na reputasyon appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an investment mo. Kaya likay kita.
\

An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa alchemy, na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga.
\

Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa lotto. Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay.
\

Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon.
\

Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na saná. Matod man yadi sa personal finance. Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad.
\

Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an ‘diskarte.’ Kun kikiton ta, halos ngamin na ‘diskarte’ na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan—agi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot.
\

Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man saná. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo.
\

Sa madaling sabi, magin ‘maaasahan’ sa tamang gibo. Natitipon an goodwill na git sa pagiging ‘maaasahan.’ Pinakaimportante didi na kaya mo magláom sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon.
\

Syempre, arog san compounding interest, ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na saná, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig.
\

Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na saná simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na saná.
\

Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san.
\

.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" sa matanos na reputasyon appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Magtanom kita</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 15 Aug :59:20 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Agriculture]]></category>
 <category><![CDATA[appropriate technology]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[E.F. Schumacker]]></category>
 <category><![CDATA[Hydroponics]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Mayon Greens]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na matugon nganang krisis.
\

Nu usad na taon, kaiba nin mga kaklase ko nung high school, nagtugdas kami nin usad na lettuce farm sa Camalig. An ngaran, Mayon Greens. Saday sana an operation, ta kumbaga, sa ngana, amun-amon pa man saná. Pero, maski pa bukon kami full-time sa pagmaneho nu negosyo, ayo man pinagadelihensya maski ito. Klarong marhay: ayo puturo an agrikultura.
\

An Mayon Greens, hydroponics an metodo na gamit. An ipinangtugdok namon nin greenhouse, recycled kaya bukon marhay magasto. Ta su usad na kaiba ko, engineer, nagibuhan man namoun nin paagi para mamanipular an pag-iwag nin tubig sa tanuman dangan an temperatura sa greenhouse. Modernong agrikultura, kumbaga, pero bukon marhay magasto.
\

An angal sadi ni E. F. Schumacher “appropriate technology,” o teknolohiya na bagay sa pangangaipo dangan kapasidad kan naggagamit. Nung s, ta puro diktador na nagahidali gibuhon na “developed country” an mga namamayo sa mga nasyon sa Asya dangan Africa, ipinirit sa mga parauma su mga makina na dipisil palan irahayon, padalaganon, dangan manteniron. An resulta, nalubog sa utang na impinambakal nu mga makina su mga nasyon na naggamit, habang indi man naparahay an agrikultura sa mga pobreng nasyon.
\

Dakul pa kitang pwedeng maingukudan ki Schumacher, kagsurat kan Small is Beautiful: Economics as if people mattered. An pinakaimportanteng prinsipyo ni Schumacher, an ekonomiya dapat naipapaluwan an pinakamarhay sa tao—an madanay na pagbuhay nin tao. Indi ta maseparar didi an agrikultura. Bukon ta ugmahon ka ngani nung nagatanom ka sa balay habang quarantine?
\

Sa mga nakaaging kolum, pinag-urusipan ta na maski ito, basta natitipid dangan nasasaray, makatabang sa puturo. An pagtanom nin prutas dangan gulayon, an pagpadakulo nin manok, urig, o iba pang hayop para sa konsumo kan pamilya, makatatabang sa sadiring puturo. Nakatabang man pati sa kinaban. Primero, nababawasan an inangal na carbon footprint san pamilya, ta indi na kaipwan ibyahe an pagkaon na dyan na sa balay. Ikaduwa, nakatabang sa industriya dangan sa ekonomiya, ta ppag dakol an pagkaon, luway-luway saná an paglangkaw nin presyo nin iba pang babakalon. Mas dakol an kayang bakalon san sweldo, kaya competitive an industriya.
\

Nganang krisis pati, pinakaimportante an seguridad sa pagkaon. Indi ta aram kun kinano matatapos an krisis, pero kun ayo kita masustansiyang pagkaon sa lamesa, mas magaan tang malalampasan yadi.
\

Kaya, kung ayo pwedeng tanuman sa balay, magtanom kita nin makakaon. Wara pa ako ngana nakikitang solidong oportunidad para sa retail investment sa kumpanyang agrikultura an pinaka-linyada, pero sigurado ako na abot an panaon na magkakayon nin mga makusog na kumpanyang pwede tang pagtiwalaan nin investment. Magláom kamo na pag nakakita ako nin oportunidad, kamo an primerong makaisi.
\

Sa ngana, su kaya ta nganay gibuon. Ngamin man na pag-invest, pwedeng ikumpara sa pagtanom para ayo anihon pag-abot nin panaon. An pagtanom, syempre, pag-invest man.
\

.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Uno bayâ an financial literacy?</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 09 Aug :01:16 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[fair wages]]></category>
 <category><![CDATA[financial literary]]></category>
 <category><![CDATA[financial products]]></category>
 <category><![CDATA[insurance]]></category>
 <category><![CDATA[justice]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Social Justice]]></category>
 <category><![CDATA[teachers]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na. Bukon man ngamin na nasa trabaho nin [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" bayâ an financial literacy? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na.
\

Bukon man ngamin na nasa trabaho nin pagpabakal ning financial products arug sadi ang gibo. Pero, para sa usad na propesyon na pagatiwalaan mo nin kwarta, dapat kadaklan, kun bukon ngamin, rasonable dangan responsable an pagpapabakal ning produkto, lalo kun dakulang kwarta an pinaga-iristoryahan.
\

Primero, an ibig sabihon san financial literacy, tatao ka magpa-inu-ino ning kwarta, dangan indi ka nasusula san liwanag nin tuga ning sobra-sobrang delihensya. An pinaka-obheto kan financial literacy dapat, su wara ka namamatian na makukusog na emosyon pag-abot sa kwarta. An financial literacy, simple man saná. Kapag nababayadan mo an mga obligasyon mo, indi ka nagagasto nin sobra sa kita mo, pirmi ka man nakakatagama para sa pangaipo nin ibang tawo, dangan pirmi kang ayo pasiguro para sa mga posibleng umabot na kadipisilan, financially literate ka.
\

Kun inurualdaw ka nang kikulit ning ahente, na baga wara ka na barang ginibong tama sa buhay mo kun wara kang health o life insurance, bukon financial literacy an gusto san tao na iyan para simo.
\

Likay kapag an pagturo nin financial literacy pirming ayo kaibang produkto. An angal namon na mga ekonomista sa posibleng problema didi, principal-agent problem. Ika, bilang principal, nagatiwala kan kwarta mo sa agent. Naglaláom ka baya na su agent, su ikarahay mo an gigibuhon. Pero, ta si agent ayo commission magsa-mahray ang kamutangan mo o indi basta magbayad ka, mas dakula an posibilidad na papabakalan ka ni agent nin mga produkto na indi mo man talaga ikarahay, o indi man talaga pinakamarahay para simo, kisa wara transaksyon na mangyari. Lain pa dyan su pag mahal an produkto, syempre mas dakula an commission ni agent.
\

Kaya importante na an financial literacy, maadalan sa eskwelahan, sa broadcast media, dangan sa iba pang independenteng paagi. Lalo ta bukon man barato an financial products arog san insurance, importante kuta na financially literate ka na bago ka maka-istorya na san mga nagpabakal ning financial products. Alangan man sabihan ka sa tindaan nin luxury items na magtipid ka saná! Syempre, pirmi nang an pasunod na financial literacy san nagatinda, bakalun mo su produkto ninda.
\

Sa puntong yadi, gusto ko man iduon sainyo na an financial literacy indi pwedeng iseparar sa realidad kan buhay. Kun kulang talaga an suweldo mo, kaiba sa financial literacy an pag-akò na para sa ibang tao, indi talaga magka-amo an kita sagod sa indi nagalangkaw an sweldo o kaya naga-baba an presyo nin mga babakalon. An financial literacy bukon mahika. Pag kulang, kulang. Indi magtubod sa aroganteng insulto san ibang financial coaches na “indi ka saná pauno tatao magbudget” kun dipisil man talaga ang buhay mo.
\

An financial literacy kaiba an bilog na aspektong pinansyal san buhay nin usad na tawo. Kaipuhan tatao kang iwasan an mga ikararaot san estado pinansyal mo—arog san bukon patas na patakaran para sa mga empleyado, dangan pagboto sa inkompetenteng mga politiko. Kapag an financial literacy bukon konektado sa social awareness, o pagigin maaram sa estado nin sosyudad, pirmi mong isipon na kasàlan mo kaya ka nagatios.
\

Narumduman ko, su mga maestra ko sa MORMS, pirming lubong sa utang maski ngani bukon man mahal mabuhay sa probinsya. Pag inunga ko kun nyata pirming kulang an sweldo ninda, an simbag sakon, “Minsan kaya napapagasto para sa pamilya, ta ibibawi ko na saná su pirmi akong wara sa balay. Ayo pati mga kaipwan man bakalon para sa classroom.”
\

Ayo daw mangahas magsabi na mararaot na tawo an mga maestrang yadi? Siisay an ayo buót na magsabing financially illiterate pauno sinda kaya pirmi sindang baon sa utang? Makatabang an matanos na pagbadyet, pero an mas importante, matanos na polisiya para bukon surobra an oras ning trabaho nin mga maestro dangan maestra. An financial literacy dapat nakakatabang sa pagigin mas marhay dangan mas maugmang tao. Bukon financial literacy an pagigin manhid sa reyalidad san tawo, dangan pagka-warang-pagmakulog sa iba.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" bayâ an financial literacy? appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>1</slash:comments>
 <title>Tugalon an kwarta</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 01 Aug :22:27 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Banking]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Economics]]></category>
 <category><![CDATA[FInance]]></category>
 <category><![CDATA[Investments]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[PAGIBIG Fund]]></category>
 <category><![CDATA[Savings]]></category>
 <category><![CDATA[Security]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" an kwarta appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga kaaraman na makatatabang sa sadiri?
\

An pagkaintindi ta san kwarta, dapat pagtrabahuan, dapat bukudon. Mapagal magbukod sa kwarta ta baga yan mga kabayo—makaskas magdalagan. Pag pirmi ka pating nagabukod sa kwarta, hindi mo na nakikita kun diin mo talaga gustong makaantos. Uripon ka na nin kwarta. Pero, pag ayo ka investment, baga man saná ginamit mo su kwarta para guyudon ka pasiring sa mga muya mong makuko o maadunan, imbes na ika an magbukod sa kwarta.
\

An kwarta pati, kaya magbukod sa kapwa kwarta, basta padalaganon mo sa investments. Nagaparadakol an kabayong nagaguyod sa kalesa mo. Mas madali mong naaabot an mga gusto mong maabot.
\

An angal sadi, “compound interest,” o interest na naga-interes. Ulay na panaon dangan pasensya an kaipuhan bago mo makita an epekto nin compound interest. Si Benjamin Franklin, usad na kagtugdas kan Estados Unidos, nagwatak ning pounds nung sa mga ginikanan nyang syudad—Boston dangan Philadelphia bago sya maguran. An pasunod nya sa paggamit nu kwarta, dapat kuno ipautang sa mga gusto magnegosyo, sa interes na 5% kada taon. Ngamin na sobrang kita nu investment, sabi ni Franklin, dapat gamiton para magpagibo ning mga tulay, tinampo, dangan iba pang proyekto para sa banwa.
\

Nung , labing 100 na taon pakatapos nu “investment” ni Franklin, nag-abot na sa 100,000 su nya sa Philadelphia. Su sa Boston, nag-abot na sa 431,756! Grabe an kayang gibuhon kan compound interest.
\

Dakul an mga paagi para magamit ang compound interest para masiguro an puturo ta. Su iba pati, hindi mo kaipwan pagbantayan.
\

Usad sa mga pinakamagayon ang tubo, an PAGIBIG Fund MP2 account. Kun ayo ka PAGIBIG Fund pwede kang magbukas ning PAG-IBIG MP2. Garantisado nin gobyerno an investment kaya wara lugi didi. Pero, an interes, nasa 6 to 8% lambang taon. Pigagamit kaya kan PAGIBIG Fund an kwarta para ipautang sa mga myembro o kaya mag-invest sa housing projects. Php500 kada remittance sa account an pwede. Wara man limitasyon kun pirang beses ka magahulog.
\

Sa ibang dakulang kumpanya dangan opisina pati, pwedeng gibuon na automatic an pagbawas sa sweldo mo para ihulog sa PAGIBIG Fund MP2.  Pakatapos nin 5 taon, kukubrahon mo na su account mo. Kun muya ka, ihulog mo gilayon sa bagong MP2 account. Pwede pating i-withdraw an natipon mo maski hindi ka pa nakaabot sa limang taon. Ugaring, hindi mo na makuko su interes para sa mga susunod na taon. Rasonable man. Sa kwentada kan PAGIBIG Fund, kun Php500 bulan-bulan an hulog mo, makatitipon ka nin Php36,260, o tubo na Php6,260 sa depositong P30,000. Kung hindi mo sinaray sa PAGIBIG, malamang nagasto mo na. Maray na baga.
\

Kun ibukas mo gilayon nin PAGIBIG Fund MP2 su natipon mo pakatapos nin 5 taon, kina padagos ka sana sa paghulog nin Php500 kada bulan, abot an matipon mo sa sunod na 5 taon sa Php88,. Utruhon mo nin 5 taon gilayon yadi, abot ka sa Php163,. Limang taon gilayon, abot ka na sa Php270,295. Limang taon pa, Php424,293. Limang taon gilayon, nasa Php645, ka na. Limang taon pa, halos Php1 milyon na an natipon mo. Kun nasa 30 ka pa sana, kaya mo makatipon nin P1 milyon na hindi mo barang nareparo, bago ka magretiro. Isipon mo na sana kun mas dakula an pigahulog mo.
\

Pag nagpasiguro ka, abot an panaon na hindi na ika an nagasunod sa kwarta. Ika na an nagatugal sa kwarta. Importante yadi, ta pag kaya mo nang mabuhay na hindi nagapa-adit, kaya mo nang magin mas presente para sa mga sadiri mong gustong gibuhon, dangan para sa mga payaba mo sa buhay. Para hindi ka magin uripon san kwarta, ika an magsugo sa kwarta. Magpasiguro kita ngamin.
\

Para sa iba pang impormasyon manungod sa PAG-IBIG MP2, mag-adon sa <a href="

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" an kwarta appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Bayadan nganay an sadiri</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 25 Jul :14:16 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Abaca]]></category>
 <category><![CDATA[Abaka]]></category>
 <category><![CDATA[Bonds]]></category>
 <category><![CDATA[Business]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Diversification]]></category>
 <category><![CDATA[FInance]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Security]]></category>
 <category><![CDATA[Stocks]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" nganay an sadiri appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.
\

Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog nindang Pilipino. Kina sa mga mayayaman na tagsadiri ning balay-na-bato na abandonado na ngani ngana ta su mga tagsadari nag-abroad o nagpa-Manila na. Aram ko iyan ta git man ako sa mga pamilyang arug san, su mga nagpara-pasiram sana habang sikat pa su abaka, pero kulang su pagpasiguro.
\

Hindi nag-anap ning mga bagong gamit para sa abaka. (Ngana bagang CoViD19, nadiskubre na an abaka palan usad sa mga pinakamatibay magsara nin mikrobyo). Hindi nag-adal ning mga bagong paagi para hindi mapeste ang abaka. Hindi ginamit su kabaklan nu abaka para magtugdok nin mga bagong negosyo (sa investing, inangal yading diversification, tanganing bukon sa usad na nigo sana an ngamin na salag). Kulang man pati su pinaadal na mga kahimanwa.
\

Nung naghilang su abaka, dangan naimbento na su nylon, tikdag su ekonomiya kan Albay. Su mga ngilalang pamilya, naapektaran. Pero ang trahedya, su mga obrero na tios na ngani, lalo pang nagtios. Su mga nagdaplus para magtanum dangan magproseso nin abaka, hindi man nakinabang sa abaka. Pirming narangup sa iba su ininghuwaan ninda.
\

Kin uno an nangyari sa Albay, amo man an mangyayari sa usad na tawo na hindi nganay bibiayadan an sadiri; sa usad na tao na pirming sa iba nararangup ang ininghuwaan. Kin pagka-suweldo mo, sa mga babayadan dangan sa luho tulos naubos an sweldo, kina wara narangup sa pagpasiguro nin sadiring puturo, magatios ka. Sigurado ‘yan.
\

An puturo mo dapat an primero mong babayadan san pinagalan mo. Naga-agi sa dalan pasiring sa maringis na paggurang an tao na sadiri an ultimong pinagabayadan (kun ayo matura).
\

Baga ka man sana pati uripon, ta hindi ka man makakatalingkas sa pagtrabaho. Ugaring, pinakaon ka man ning matanos dangan nakababakal nin mga hindi mo man kaipwan, kaya hindi mo narereparo. Pero, uripon ka—ta hindi ka abot sa panaon na ika sana an susunudon mo. Pirmi kang ayo amo. Maski ka negosyante, kun hindi ka nakapahingalo, uripon ka nin parabakal.
\

Pirming magpasiguro. Maski itu, basta pirming ayo investment bago maubos an sweldo sa mga babayadan o sa luho. Hindi man kaipuhan na bonds, stocks, o king uno pang investment na pinansyal pirmi. Kaipuhan yan sa pagretiro, pero kun akus ka pa, maski investment nganay sa bagong kaaraman na magagamit para makadispunir nin mas dakula o kaya makahanap nin okupasyon na mas sigurado o mas ikaugma mo. Pwedeng investment sa sadiri mong salud. Basta pirming magpasiguro. Pirming bayadan an sadiri.
Sa susunod na kolum, pag-iristuryahan ta kun pauno gibuhon na automatic an pagbayad sa sadiri. Kun ayo kamo gustung maaraman sa investing, magkomento kamo didi, o kaya mag-email sa .
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" nganay an sadiri appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Magpasiguro kita</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 18 Jul :19:37 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bonds]]></category>
 <category><![CDATA[Business]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Economics]]></category>
 <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Negosyo]]></category>
 <category><![CDATA[Savings]]></category>
 <category><![CDATA[Stocks]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski ngani sadayut saná an hiras mo.
\

Pinag-iristoryahan ta man kasu usad na an Bikol, mas dakol an deposito sa bangko kisa sa utang. Maray kuta yadi kun mayaman na kitang rehiyon. Ugaring, sa ngana, sayang na oportunidad yadi para magamit an kapital nin mga taga-Bikol para mapauswag an pagnegosyo sa Bikol.
\

Nasasabutan ko kun nyanga kita takot magnegosyo o mag-invest. Sa economics, an angal sadi, risk-aversion. Labing paglikay sa risgo. Matud, kun ulay kan nagtios, talagang pag nakakapot ka nin kwarta, an primero mong isipon, isaray an kwarta, imbes na ilaog sa investments. Kwarta na bayâ, tibad magin bato pa.
\

Pero ayo mga alternatibo na sigurado man, pero mas halangkaw an interes kisa sa pinagatao san bangko. An tipikal na deposito baga, nasa 0.1% man saná an interes. Kapag kinwenta mo na, nabawasan su kayang bakalon nu kwarta mo, ta an inflation—o paglangkaw nin presyo—nasa 2.5% lambang taon. Talo ka nin 2.4%.
\

Kapag nagadeposito ka sa bangko, baga ka nagpahuram sa bangko nin kwarta na ipahuram man ninda. An interes sa credit card san mga bangko, nasa 3% kada bulan. Su kwarta mo yadi, ipinautang saná sa iba. Kun indi mo man gagamiton tulos an kwarta, baga ka man saná naglanang lago kun magalaom ka sa interes git sa bangko. Kina su lana mo, ipinampritos pa nu bangko. Kun indi ka man mangaipo tulos, ipahuram mo sa mas halangkaw magbayad.
\

Time deposit? Wara man problema. Nasa 0.5% per annum man an time deposit. Pero ayo pa mas halangkaw magbayad, pero seguradong segurado an kwarta mo—an gobyerno kan Pilipinas.
\

An gobyerno, pirming nangangaipo nin cash—pasweldo sa mga emplyado, pan-implementar nin mga proyekto, pambayad sa mga utang. Pero ang buwis, bukon man naga-abot sabay san pangangaipo san gobyerno. Ayo mga panahon na wara pa buwis na nakokolekta, pero su pangaipo, uyan na, kaya kaipuhan mangutang nguna. Para makautang, nagaluwan an gobyerno ning pinagaangal na bonds, kabalyo nin cash git sa mga tao.
\

Sadtong panahon, papel an bonds. Nakasurat sa lambang bond kun gauno su cash na inutang saimo nu gobyerno, dangan kun gauno an interest. Ababa na an 2% per annum para sa 5-year bond. Minsan ngani nagaabot 8%. Seguradong mababayadan ka, ta nasa Konstitusyon ta na  bago gumasto an Pilipinas, babayadan nguna an mga utang na due date na.
\

Ngana, electronic na ang record ning bonds, kaya wara na su papel. Pero, nakarehistro an ngamin na bonds sa Bureau of Treasury. An interes sa bonds, naga-abot lambang tolong bulan sa bank account na ginamit mo pambakal nung bonds.Kung retiree ka, bukon na maraot na investment ang bonds. Nakatabang ka pa sa nasyon.
\

Kung nagbakal ka ning stocks, maray na pangbalanse ang bonds. Ta itas-baba ang presyo ning stocks, kaya ayo risgo na mabawasan an investment mo sa “short-term,” (kaya kasu usad, ang abiso ko sainyo, “long-term” ang stocks). Ang bonds, segurado ang interes. Segurado mong makukuko su principal pakatapos nu “term” nu bond. Habang saray-saray mo su stock, ayo ka barang nakakapotan na kita git sa bonds. Nababawasan an tentasyon na ipabakal su stocks. Ang bonds pati, pwede mo man ipabakal sa bangko. Hindi mo na makukuko su interes nu mga susunod na taon, siyempre, pero su principal bilog mo makukuko. Hindi ka talaga malulugi.
\

Kung ayo kamo nasasaray na indi man tulos kaipuhan, imbitaran ko kamo mag-invest sa government bonds, lalo ngana na bagsak ang koleksyon sa buwis pero dakula ang pangangaipo ning banwa. Puwede kamo magbisita sa bonds.ph – pasil na paagi para magbakal ning bonds. Puwede man kamo mag-unga sa bangko niyo. Basta national commercial bank, segurado na masisimbag kamo. Tabangan ta an Pilipinas. Mag-invest kita sa bonds.
\

.
\

\

-year bonds nung panahon nin mga Amerikano. Su mga saradayot na papel sa palibot, pinag-aangal na coupons. Kapag kukubrahon mo su interes nin bonds, puputulon nu bangko su coupon para sa manunungod na due date. Maski ngana na electronic records na, an angal man gilayon sa interes, coupon rate. (An ladawan, git sa<a href="

.
\

.
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Mag-invest kita</title>
 <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>
 <pubDate>Thu, 09 Jul :14:39 </pubDate>
 <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>
 <category><![CDATA[Investment]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Security]]></category>
 <category><![CDATA[Stocks]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin Bikol. Mas dakol na kitang college graduates. Pababa an poverty rate natun. An [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" kita appeared first on <a rel="n


Si Nay Nels | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:15am
Published on Sunday, September 13, , 2:11pm
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.
Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa _Magbikol Kita_, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.
Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”
Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.
Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.
(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)
_“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,_
_Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila._
_Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika._
_Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata._
_Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya._
_Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog._
_Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!_
_Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan._
_Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”_
_Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza._
_Sagkod na apudon akong “aktibista.”_
_Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama._
_Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya._
_Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako._
_Gibu-gibong kaso? Yano?_
_Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan._
_Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?_
_Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”_
_Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!_
_Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!_
_Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?_
_Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?_
_Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”_
Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.
Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!
Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.
Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.
Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.
Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!
Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.
#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol
.
Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming

Saturday, December 27, , 7:15am
# [Pagturuhok asin Pagsalming](
Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human...
## [Mayong kasiguraduhan](
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan