{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/balitang-bicolandia/","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:11am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/balitang-bicolandia/","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:13am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/feed/","title":"Magbikol Kita","content":"Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :39:08 en hourly 1 Magbikol Kita An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Wed, 24 Mar :26:57 Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog [&#;] The post An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. The post An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Plasa ni Kalamay Wed, 24 Mar :18:08 Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin [&#;] The post Plasa ni Kalamay appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. The post Plasa ni Kalamay appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Igo asin rahay (1. Pagsusog) Wed, 24 Mar :00:59 Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an [&#;] The post Igo asin rahay (1. Pagsusog) appeared first on Magbikol Kita . ]]> Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) The post Igo asin rahay (1. Pagsusog) appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Tue, 02 Mar :51:22 Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an [&#;] The post An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? The post An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Balitang Bicolandia Tue, 02 Mar :57:01 Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na [&#;] The post Balitang Bicolandia appeared first on Magbikol Kita . ]]> Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. The post Balitang Bicolandia appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Estranghero Tue, 02 Mar :34:39 Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may [&#;] The post Estranghero appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. The post Estranghero appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pambungad sa Etika Tue, 02 Mar :14:25 Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin [&#;] The post Pambungad sa Etika appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. The post Pambungad sa Etika appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Bagong taon na, magmarata na kita Tue, 12 Jan :39:29 Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, [&#;] The post Bagong taon na, magmarata na kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. The post Bagong taon na, magmarata na kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Gayon Tue, 12 Jan :51:35 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako [&#;] The post Gayon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. The post Gayon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pagrumdom ki Florencio Lerma Tue, 12 Jan :40:13 Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino [&#;] The post Pagrumdom ki Florencio Lerma appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres n","detected_lang":"bik","word_count":9030,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2708","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:57:01\",\"date_gmt\":\"T03:57:01\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:57:04\",\"modified_gmt\":\"T03:57:04\",\"slug\":\"balitang-bicolandia\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Balitang Bicolandia\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Regional news matters. Local news matters. \\n\\n\\n\\n Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. \\n\\n\\n\\n An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. \\n\\n\\n\\n Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. \\n\\n\\n\\n An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. \\n\\n\\n\\n Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. \\n\\n\\n\\n Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. \\n\\n\\n\\n Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. \\n\\n\\n\\n Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[791,69,47,454,177,793,170,792,49,174],\"yoast_head\":\" \\n Balitang Bicolandia | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:57:01+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:57:04+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Balitang Bicolandia\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:57:01+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:57:04+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Balitang Bicolandia,Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol News,Ernie Verdadero,GMA7,Magbikol Kita,Midya-Midya\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":475,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2708","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:57:01\",\"date_gmt\":\"T03:57:01\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:57:04\",\"modified_gmt\":\"T03:57:04\",\"slug\":\"balitang-bicolandia\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Balitang Bicolandia\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Regional news matters. Local news matters. \\n\\n\\n\\n Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. \\n\\n\\n\\n An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. \\n\\n\\n\\n Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. \\n\\n\\n\\n An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. \\n\\n\\n\\n Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. \\n\\n\\n\\n Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. \\n\\n\\n\\n Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. \\n\\n\\n\\n Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[791,69,47,454,177,793,170,792,49,174],\"yoast_head\":\" \\n Balitang Bicolandia | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:57:01+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:57:04+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Balitang Bicolandia\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:57:01+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:57:04+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Balitang Bicolandia,Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol News,Ernie Verdadero,GMA7,Magbikol Kita,Midya-Midya\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/balitang-bicolandia\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":475,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2708","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:13am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmidya-midya%2Fbalitang-bicolandia%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Ernie Verdadero\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"title\":\"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Balitang Bicolandia \\n \\n \\n \",\"description\":\"Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":68,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmidya-midya%2Fbalitang-bicolandia%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Ernie Verdadero\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"title\":\"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Balitang Bicolandia \\n \\n \\n \",\"description\":\"Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":68,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:13am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more « Older Entries Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1452,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagsirang-asin-pagsulnop/","title":"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita","content":"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita Pagsirang asin Pagsulnop Streaks of Light XXIII An gabos na ritrato pagrurugaring kan kag-ritrato saka kan Department of Media Studies kan Ateneo de Naga University. Dai pwedeng gamiton para sa anuman na katuyuhan lain sa Streaks of Light 23. Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":53,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bikolyana/","title":"Magbikol Kita | Bikolyana","content":"Magbikol Kita | Bikolyana Saturday, December 27, , 4:14am Bilugon ta an Bikolyana Puon Disyembre , an adbokasiyang Magbikol Kita danay na dayupot na kabulig kan mga paratukdo saka mga pampublikong eskwelahan sa Bikol sa pagpautob kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTBMLE). Ini an kairairaruming katuyuhan kun tano nabubuhay an Magbikol Kita . Nagpuon sa simpleng mga instructional videos na buót makatabang sa mga nagtutukdo kan MTBMLE sa K-3, nagpadagos an Magbikol Kita sagkod na ini magin sarong website na nagmamawot magin sarong kamalig nin mga materyal sa pagkanuod saka paghimo nin mga ideya para sa mga estudyante kan Kabikulan—sain man na probinsya kan rehiyon. Sa tabang nin maabot 30 parasurat gikan sa manlainlain na disiplina, an www.magbikolkita.com semanahan na nagpapaluwas nin mga babasahón na pwedeng magin mga katuwang na susugan sa mga klase sa junior sagkod senior high schools. Padagos pang pinapahiwas an lakbang kan website, sagkod na makahimo kita nin pwede tang maapod na ideyasyon sa Bikol para sa satuyang mga kaakian. Sa puntong ini buót ko ikang alukon, bilang sarong parasurat, na ibanan an Magbikol Kita sa adbokasiyang ini sa paagi nin pag-ambag sa sarong antolohiyang panliteratura na libreng makukua online na pwedeng gamiton kan mga estudyante sa Bikol. An saimong ambag pwedeng: sarong halipot na usipón saro o duwang rawitdawit sarong saysay sarong iskrip nin pasaling pan-entablado sarong usipón pan-aki* (kun may ilustrasyon, isasubmit ini sa suhay na file/s) saro o duwang rawitdawit pan-aki sarong nobeleta o nobela Dakulang tabang man kun igwa nin maambag nin digitized o encoded na file/s kan mga klasikong obrang Bikol, siring kan mga napublikar kan Cecilio Press asin mga kaparehong pyesa. Kun ini an saindong kontribusyon, pakibugtakan nin magkakanigong citation. Ipapaaram ta sa mga nanunungdan an liwat na paggamit kaini bago ta ipublikar sa Magbikol Kita saka sa libro. An mga materyal na ini hinihiling na tabang na kasimbagan sa kakulangan nin mga suplementaryang materyal sa pagkanuod sa Bikol. Kun kaya bukas an antolohiya sa mga obra sa anuman na tataramon kan rehiyon. Minarhay na an mga obrang saimong ipapadara iyo idtong pwedeng mag-angay sa pedagohikal na pangangaipo kan muya mong parabasa—elementarya man, sekundarya, o kolehiyo. Pakibugtakan kun para sa anong edad an muya mong parabasa kan saimong obra—pati naman kun ini luwas sa mga edad kan k-12. Alagad, igwa nin sarong pangangaipo an antolohiyang ini, na an saimong obra huhusayon sa ortograpiya na sinusunod kan MTBMLE ( Teachers’ Resource Guide , DepEd ). Kaipuhan ini tanganing malikayan an mga karibungan sa pagkakalainlain sa ispeling kan satuyang mga materyal. Kun saimong itutugot, papaaprubahan saindo an nahusay na obra bago ini iluwas online para sa publiko. Dai nanggad hihiruon an istilo kan pagkasurat, ortograpiya sana. An obrang saimong ambag pwedeng bago, pwede man na bako. Kun an saimong obra nagluwas sa anuman na publikasyon, ilalaag kaibahan kan obra an susugán kaini tanganing matukduan ta man an satuyang mga kaakian kan tamang pagsaliksik asin paghanap kan mga librong susugán. Kaibahan kan saimong mga obra, magpadara man ika nin halipot na bionote na dai malampas sa 150 na tataramon asin listahan kan saimong mga libro o publikasyon. Importante ini huli ta an antolohiya kaipuhan magin bibliyograpikong lyabe pasiring sa pagbasa nin mga libro saka iba pang mga publikasyon, lain kan makukua online. Mawot mi na mapunan tulos an antolohiya kun kaya minarhay na maipadara an saimong ambag sa paagi kan form sa ibaba, o i-email sa [email protected] bago Enero 31, . An antolohiyang ini iluluwas bilang sarong pahina kan magbikol kita, dangan ibabariwas sa satuyang mga paratukdo pati naman sa mga awtoridad kan DepEd. Hagad ko nanggad na anduyugan nindo an magbikol kita sa kamawutan kaini na matabangan an mga Bikolnon na estudyante asin mga paratukdo sa pag-adal, pag-isip, pagsurat, pagtaram, asin pagsabot sa kinaban sa mga tataramon kan Kabikulan. Dyos mabalos saimo! Kagmukna & Editor, Magbikol Kita Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":643,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:14:05.468Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan EPISODE 2: ELSIE & ESMIE . Ini an istorya kan magtugang na Albis—an mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na panô nin ribok asin pagkabaranga, dalanon ta kun pàno sa pagkakaiba-iba nin mga tawo makakahanap nin kusog. Ini an ikaduwa sa docuseries na proyekto kan Hawan-Dalan katuwang an Magbikol Kita , sarong platform para sa mga istorya asin pelikulang Bikol. An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na buót makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula—pamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad. An Hawan-Dalan sarong proyektong pinapanginutan kan Bikolanang parapelikulang si Jenn Romano .   Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":244,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mk-videos/","title":"Magbikol Kita | MK Videos","content":"Magbikol Kita | MK Videos Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita . Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE).   Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa [email protected] . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels. Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":327,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bikol-wiksyunaryo/","title":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo","content":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo Saturday, December 27, , 4:14am Anduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol. Para sa mga buót magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik saná an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo.       Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Wiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo Anthony B. Diaz ARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa—bakong basâ—kan kùkô sa kukó? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa social media , sa pagláom na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad. Haloy ta naman nadadangog an Wikipedia , sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na Wiktionary , o kun sa Bikol na bersyon kaini, Wiksyunaryo . Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa—asin kaipuhan—an sarong diksyunaryo. Haloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers’ training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa Bikol Wiksyunaryo . Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa Wiksyunaryo . Sa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Buót sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary. Pwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang. Kan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific) Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol. Lugod, kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan Bikol Wiksyunaryo sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya. . Si Anthony B. Diaz nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia. Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1039,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero Saturday, December 27, , 4:14am Ernie Verdadero Midya-Midya Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Nakaaging apat na dekada by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa... read more An midya, ika, ako, saka an martial law by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang... read more Broadcasting sa Bikol, by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":943,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Magbikol Kita | Midya-Midya Saturday, December 27, , 4:14am Midya-Midya Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Nakaaging apat na dekada by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa... read more An midya, ika, ako, saka an martial law by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang... read more Broadcasting sa Bikol, by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/balitang-bicolandia/#respond","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/balitang-bicolandia/#","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen/","title":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita","content":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Published on Wednesday, March 24, , 6:26pm by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1035,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/plasa-ni-kalamay/","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/igo-asin-rahay-1-pagsusog/","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pambungad-sa-etika/","title":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita","content":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Pambungad sa Etika Published on Tuesday, March 02, , 11:14am by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1753,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/bagong-taon-na-magmarata-na-kita/","title":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita","content":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Bagong taon na, magmarata na kita Published on Tuesday, January 12, , 2:39pm by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1201,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/gayon/","title":"Gayon | Magbikol Kita","content":"Gayon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Gayon Published on Tuesday, January 12, , 12:51pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/pagrumdom-ki-florencio-lerma/","title":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita","content":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Pagrumdom ki Florencio Lerma Published on Tuesday, January 12, , 12:40pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Trackbacks/Pingbacks Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr | Charles Joshua D. Gaufo &#; DATELINE IBALON - [&#;] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . [&#;] Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2204,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2708#","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:15am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:37.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan EPISODE 2: ELSIE & ESMIE . Ini an istorya kan magtugang na Albis—an mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na panô nin ribok asin pagkabaranga, dalanon ta kun pàno sa pagkakaiba-iba nin mga tawo makakahanap nin kusog. Ini an ikaduwa sa docuseries na proyekto kan Hawan-Dalan katuwang an Magbikol Kita , sarong platform para sa mga istorya asin pelikulang Bikol. An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na buót makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula—pamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad. An Hawan-Dalan sarong proyektong pinapanginutan kan Bikolanang parapelikulang si Jenn Romano .   Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":244,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mk-videos/","title":"Magbikol Kita | MK Videos","content":"Magbikol Kita | MK Videos Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita . Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE).   Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa [email protected] . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels. Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":327,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bikol-wiksyunaryo/","title":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo","content":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo Saturday, December 27, , 4:14am Anduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol. Para sa mga buót magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik saná an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo.       Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Wiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo Anthony B. Diaz ARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa—bakong basâ—kan kùkô sa kukó? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa social media , sa pagláom na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad. Haloy ta naman nadadangog an Wikipedia , sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na Wiktionary , o kun sa Bikol na bersyon kaini, Wiksyunaryo . Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa—asin kaipuhan—an sarong diksyunaryo. Haloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers’ training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa Bikol Wiksyunaryo . Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa Wiksyunaryo . Sa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Buót sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary. Pwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang. Kan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific) Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol. Lugod, kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan Bikol Wiksyunaryo sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya. . Si Anthony B. Diaz nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia. Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1039,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero Saturday, December 27, , 4:14am Ernie Verdadero Midya-Midya Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Nakaaging apat na dekada by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa... read more An midya, ika, ako, saka an martial law by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang... read more Broadcasting sa Bikol, by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":943,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Magbikol Kita | Midya-Midya Saturday, December 27, , 4:14am Midya-Midya Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Nakaaging apat na dekada by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa... read more An midya, ika, ako, saka an martial law by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang... read more Broadcasting sa Bikol, by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/balitang-bicolandia/#respond","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/balitang-bicolandia/#","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen/","title":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita","content":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Published on Wednesday, March 24, , 6:26pm by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1035,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/plasa-ni-kalamay/","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/igo-asin-rahay-1-pagsusog/","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pambungad-sa-etika/","title":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita","content":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Pambungad sa Etika Published on Tuesday, March 02, , 11:14am by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1753,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/bagong-taon-na-magmarata-na-kita/","title":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita","content":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Bagong taon na, magmarata na kita Published on Tuesday, January 12, , 2:39pm by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1201,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/gayon/","title":"Gayon | Magbikol Kita","content":"Gayon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Gayon Published on Tuesday, January 12, , 12:51pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/pagrumdom-ki-florencio-lerma/","title":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita","content":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:14am Pagrumdom ki Florencio Lerma Published on Tuesday, January 12, , 12:40pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Trackbacks/Pingbacks Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr | Charles Joshua D. Gaufo &#; DATELINE IBALON - [&#;] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . [&#;] Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2204,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2708#","title":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita","content":"Balitang Bicolandia | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:15am Balitang Bicolandia Published on Tuesday, March 02, , 11:57am by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.201Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/pages/239","title":"","content":"{\"id\":239,\"date\":\"T08:12:40\",\"date_gmt\":\"T08:12:40\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?page_id=239\"},\"modified\":\"T11:51:20\",\"modified_gmt\":\"T03:51:20\",\"slug\":\"main\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"page\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Harong\"},\"content\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; fullwidth=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; background_image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/03\\/Tandayag2.jpg&#; parallax=&#;on&#; background_enable_video_mp4=&#;off&#; background_enable_video_webm=&#;off&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;px&#; height=&#;px&#; max_height=&#;px&#; custom_margin=&#;||7px|||&#; custom_padding=&#;||1px|||&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;top&#; animation_duration=&#;ms&#; background_last_edited=&#;on|phone&#;][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#d3d3d3&#; custom_margin=&#;-10px||18px|||&#; custom_padding=&#;3px||5px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;2px||21px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600||on|||||&#; text_text_color=&#;#&#; text_font_size=&#;1.5vw&#; text_line_height=&#;1.5em&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;18px||7px|||&#; custom_padding=&#;||0px|||&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;3vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#;] \\n TANDAYAG | BENEDICK BANA \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Sorts Mill Goudy||||||||&#; text_text_color=&#;#&#; text_line_height=&#;1.5em&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;-3px||||false|false&#; custom_padding=&#;||||false|false&#;] \\n Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; custom_margin=&#;9px|||||&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#; hover_enabled=&#;0&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;-20px|auto|7px|auto||&#; custom_padding=&#;24px||22px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_line_height=&#;1.3em&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga bu\\u00f3t mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga bu\\u00f3t ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email san\\u00e1 sa . \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;40px&#; custom_margin=&#;3px|||||&#; custom_padding=&#;0px||1px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;28px&#; custom_margin=&#;-10px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;0px||13px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; _dynamic_attributes=&#;content&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_orientation=&#;center&#; custom_margin=&#;22px|||||&#;]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoiY3VycmVudF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6ImN1c3RvbSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6ImwsIEYgZCwgWSwgZzppYSJ9fQ==@[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;-4px|||||&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;7px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_divider color=&#;#b5b5b5&#; divider_weight=&#;0.5px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;10px&#; custom_padding=&#;||0px|||&#;][\\/et_pb_divider][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Statistics&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;-4px|||||&#; custom_padding=&#;2px||25px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; width=&#;84%&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;|0px|||false|false&#; custom_padding=&#;2px||||false|false&#; custom_width_px=&#;710px&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;||||false|false&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_text admin_label=&#;Statistics Section Title&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Lato|700|||||||&#; text_text_color=&#;#445b00&#; text_font_size=&#;27px&#; header_font=&#;Lato|700|||||||&#; header_text_color=&#;#445b00&#; header_font_size=&#;46px&#; header_line_height=&#;1.3em&#; text_orientation=&#;center&#; max_width=&#;px&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;17px&#; custom_margin=&#;-16px||11px|154px||&#; custom_padding=&#;||17px|||&#; animation_style=&#;fold&#; animation_direction=&#;bottom&#; animation_intensity_fold=&#;20%&#;] \\n \\n \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|700|||||||&#; text_text_color=&#;#445b00&#; text_font_size=&#;3vw&#; text_letter_spacing=&#;-1px&#; text_line_height=&#;1.3em&#; custom_margin=&#;||7px|||&#; link_option_url=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/&#; link_option_url_new_window=&#;on&#; hover_enabled=&#;0&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;7vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.2em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|desktop&#; text_font_size__hover_enabled=&#;off|desktop&#;] \\n Plasa ni Kalamay \\n [\\/et_pb_text][et_pb_divider color=&#;#&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;60%&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||0px|||&#;][\\/et_pb_divider][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600||on|||||&#; text_font_size=&#;19px&#; min_height=&#;22px&#; custom_margin=&#;-1px|||||&#; custom_padding=&#;1px|||||&#; link_option_url=&#;mailto:&#;] \\n Ernie Verdadero \\u00a0 |\\u00a0 Midya-Midya \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Sorts Mill Goudy||||||||&#; text_font_size=&#;18px&#; custom_margin=&#;13px||2px|||&#; custom_padding=&#;||4px|||&#;] \\n \\n MAS BUH\\u00c1Y AN demoksrasya sa Naga kan dekada \\u, \\u, asin amay na parte kan dekada \\u. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. \\n Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin man\\u00e0gom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling \\u00a0 Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . \\n Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. \\n Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matang\\u00e2, an debate sa plasa. \\n An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. \\n   \\n [\\/et_pb_text][et_pb_button button_url=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/&#; url_new_window=&#;on&#; button_text=&#;Bilog na Artikulo&#; button_alignment=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;17px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;0px&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;1px&#; button_font=&#;Josefin Sans|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; custom_margin=&#;20px|||||&#; custom_padding=&#;14px|40px|10px|40px|false|false&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_button][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Our Process&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||22px|||&#; animation_style=&#;fade&#; animation_direction=&#;bottom&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; column_structure=&#;3_4,1_4&#;][et_pb_column _builder_version=&#;4.4.7&#; type=&#;3_4&#;][et_pb_blog fullwidth=&#;off&#; show_thumbnail=&#;off&#; show_more=&#;on&#; show_date=&#;off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; header_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; header_text_color=&#;#445b00&#; header_font_size=&#;24px&#; header_letter_spacing=&#;-0.5px&#; header_line_height=&#;1.2em&#; body_font=&#;||||||||&#; body_text_color=&#;#&#; meta_font=&#;Lato|700||on|||||&#; meta_text_color=&#;#&#; meta_font_size=&#;13px&#; meta_line_height=&#;1.2em&#; read_more_font=&#;Josefin Sans|700||on|on||||&#; read_more_text_color=&#;#ff&#; read_more_font_size=&#;13px&#; read_more_line_height=&#;3.2em&#; pagination_font=&#;Josefin Sans|600||on|||||&#; pagination_font_size=&#;17px&#; custom_margin=&#;||3px|||&#; hover_enabled=&#;0&#; header_text_color_phone=&#;rgba(0,0,0,0)&#; header_text_color_last_edited=&#;off|desktop&#; read_more_text_color_phone=&#;#6b6b6b&#; read_more_text_color_last_edited=&#;off|desktop&#; show_author__hover_enabled=&#;off|desktop&#; read_more_text_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; read_more_text_color__hover=&#;#6b6b6b&#; header_text_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; header_text_color__hover=&#;#6b6b6b&#;][\\/et_pb_blog][\\/et_pb_column][et_pb_column _builder_version=&#;4.4.7&#; type=&#;1_4&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; hover_enabled=&#;0&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_font_size=&#;24px&#; text_line_height=&#;1.2em&#; text_text_color=&#;#445b00&#; content_last_edited=&#;on|desktop&#; content_phone=&#; \\n Mga Kag-ambag na Parasurat \\n &#;] \\n Mga Kag-ambag na Parasurat \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; hover_enabled=&#;0&#; content_last_edited=&#;on|phone&#; content_phone=&#; \\n Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Ara\\u00f1as Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin \\u6de8\\u8fd1 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald \\uBong\\u Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero \\n &#;] \\n Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Ara\\u00f1as Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin \\u6de8\\u8fd1 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald \\uBong\\u Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Our Process&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||51px|||&#; animation_style=&#;fade&#; animation_direction=&#;bottom&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; custom_padding=&#;|20px||20px|false|false&#; hover_enabled=&#;0&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;17px&#; text_line_height=&#;1.5em&#; hover_enabled=&#;0&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA \\n Katalingkasan sa Pagpahayag: An\\u00a0 Magbikol Kita \\u00a0minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o pan\\u00e0naw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . \\n Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa . \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;126px&#; custom_margin=&#;-10px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|700||on|||||&#; text_font_size=&#;24px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#; custom_margin=&#;72px||10px|||&#;] \\n Magbikol Kita is published by \\n [\\/et_pb_text][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/CCPh01.png&#; title_text=&#;CCPh02&#; url=&#;https:\\/\\/www.creativecoconut.ph\\/&#; url_new_window=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;-6px||-24px|||&#; src__hover_enabled=&#;on|hover&#; src__hover=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/CCPh02.png&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_font_size=&#;1.5vw&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; text_line_height=&#;1.5em&#; custom_margin=&#;27px|||||&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;3.6vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#;] \\n We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Email Subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#d8d8d8&#; use_background_color_gradient=&#;on&#; background_color_gradient_start=&#;rgba(0,0,0,0)&#; background_color_gradient_end=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;6px|||||&#; custom_padding=&#;0px||35px|||&#; animation_style=&#;fade&#; animation_direction=&#;bottom&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_padding=&#;3px|||||&#; custom_width_px=&#;710px&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_divider show_divider=&#;off&#; disabled_on=&#;off|off|off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color_gradient_direction=&#;90deg&#; max_width=&#;100px&#; module_alignment=&#;center&#; height=&#;5px&#; custom_margin=&#;||20px|&#; custom_padding=&#;||20px|&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;bottom&#; saved_tabs=&#;all&#; locked=&#;off&#;][\\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=&#;Request Section Title&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_text_color=&#;#455b00&#; text_font_size=&#;35px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; text_line_height=&#;1.3em&#; header_font=&#;Lato|700|||||||&#; header_text_color=&#;#&#; header_font_size=&#;36px&#; header_line_height=&#;1.3em&#; text_orientation=&#;center&#; background_layout=&#;dark&#; max_width=&#;710px&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||-10px|||&#; animation_style=&#;fold&#; animation_direction=&#;bottom&#; animation_intensity_fold=&#;20%&#;] \\n Resibihon an mga artikulo sa email \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;5px|||||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;18px&#; custom_margin=&#;-3px||-7px|||&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_2,1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;-21px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;4px|||||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_2&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_signup mailchimp_list=&#;Magbikol Kita|be07a&#; name_field=&#;on&#; success_message=&#;Yaon ka na sa mailing list!&#; button_text=&#;Mag-subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_text_color=&#;#&#; use_background_color=&#;off&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;18px&#; button_bg_color=&#;#6eba01&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;#6eba01&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; custom_margin=&#;-13px|||||&#; custom_padding=&#;14px|||||&#; border_radii_fields=&#;on|0px|0px|0px|0px&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_letter_spacing_hover=&#;0&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(110,186,1,0)&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;on|desktop&#; button_text_color__hover=&#;#ffffff&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;on&#; button_border_color__hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_letter_spacing__hover=&#;2px&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#7c7c7c&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_signup][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||36px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;6px|||||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/06\\/MKIcon.png&#; title_text=&#;MKIcon&#; align=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;15%&#; width_tablet=&#;&#; width_phone=&#;40%&#; width_last_edited=&#;on|desktop&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||40px|||&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_scale__hover=&#;115%|115%&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;17px&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n An\\u00a0 Magbikol Kita \\u00a0sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan\\u00a0 Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon\\uasin mga bu\\u00f3t makanuod kan tataramon\\uyaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na,\\u00a0 Magbikol Kita ! \\n Para sa mga bu\\u00f3t maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang bu\\u00f3t nindong ipaabot samuya, mag-email sa \\u00a0o imessage kami sa contact form sa ibaba. \\n An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_social_media_follow icon_color=&#;#ffffff&#; use_icon_font_size=&#;on&#; icon_font_size=&#;33px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_orientation=&#;center&#; border_radii=&#;on|100px|100px|100px|100px&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0)&#;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;facebook&#; url=&#;https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]facebook[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;instagram&#; url=&#;https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]instagram[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;youtube&#; url=&#;https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]youtube[\\/et_pb_social_media_follow_network][\\/et_pb_social_media_follow][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Footer&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#b5b7a5&#; background_enable_image=&#;off&#; parallax=&#;on&#; custom_margin=&#;||-29px|||&#; custom_padding=&#;41px||50px|||&#; animation_style=&#;fade&#; saved_tabs=&#;all&#;][et_pb_row use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;2&#; make_equal=&#;on&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;|auto|16px|auto||&#; custom_padding=&#;|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_color=&#;#ffffff&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;50px|40px|50px|40px&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_social_media_follow _builder_version=&#;&#; custom_margin=&#;-4px|||||&#;][\\/et_pb_social_media_follow][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_font_size=&#;20px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; custom_margin=&#;-7px|||||&#;] \\n I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na bu\\u00f3t nindong ipaabot sa samuya. \\n [\\/et_pb_text][et_pb_contact_form email=&#;&#; success_message=&#;Dyos mabalos!&#; submit_button_text=&#;Ipadara&#; module_id=&#;et_pb_contact_form_1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_background_color=&#;#ededed&#; form_field_text_color=&#;#&#; title_font=&#;Lato|900|||||||&#; title_font_size=&#;26px&#; captcha_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; captcha_font_size=&#;16px&#; form_field_font_size=&#;16px&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;15px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; text_orientation=&#;left&#; custom_padding=&#;|14px||16px||&#; animation_direction=&#;bottom&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; border_style_all=&#;solid&#; use_border_color=&#;on&#; border_color=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; form_background_color=&#;rgba(255,255,255,0)&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_radius_hover=&#;0px&#; button_letter_spacing_hover=&#;2px&#;][et_pb_contact_field field_id=&#;Name&#; field_title=&#;Pangaran&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Email&#; field_title=&#;Email Address&#; field_type=&#;email&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Contact&#; field_title=&#;Contact Number&#; required_mark=&#;off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Message&#; field_title=&#;Mensahe&#; field_type=&#;text&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][\\/et_pb_contact_form][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;19px||17px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;13px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#;] \\n Magbikol Kita \\u00a Reserbado an gabos na karapatan \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section] \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; fullwidth=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; background_image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/03\\/Tandayag2.jpg&#; parallax=&#;on&#; background_enable_video_mp4=&#;off&#; background_enable_video_webm=&#;off&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;px&#; height=&#;px&#; max_height=&#;px&#; custom_margin=&#;||7px|||&#; custom_padding=&#;||1px|||&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;top&#; animation_duration=&#;ms&#; background_last_edited=&#;on|phone&#;][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#d3d3d3&#; custom_margin=&#;-10px||18px|||&#; custom_padding=&#;3px||5px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;2px||21px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600||on|||||&#; text_text_color=&#;#&#; text_font_size=&#;1.5vw&#; text_line_height=&#;1.5em&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;18px||7px|||&#; custom_padding=&#;||0px|||&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;3vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#;] TANDAYAG | BENEDICK BANA [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Sorts Mill Goudy||||||||&#; text_text_color=&#;#&#; text_line_height=&#;1.5em&#; background_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;-3px||||false|false&#; custom_padding=&#;||||false|false&#;] […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":1,\"featured_media\":0,\"parent\":0,\"menu_order\":0,\"comment_status\":\"closed\",\"ping_status\":\"closed\",\"template\":\"\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:12:40+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:51:20+00:00\\\",\\\"description\\\":\\\"An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga bu\\\\u00f3t mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga bu\\\\u00f3t ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email san\\\\u00e1 sa .\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/239\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/page\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/1\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=239\"}],\"version-history\":[{\"count\":243,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/239\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/239\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=239\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1933,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:15:41.202Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-sukulon-an-pagpadaba/","title":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita","content":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:16am Pàno sukulon an pagpadaba? Published on Sunday, August 23, , 5:46pm by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hayàpit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mabúot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an buót mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na puró kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. Gari may mahapot kun pàno mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog saná. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako sanáng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon saná an mga ekspertong ini. Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: “Sagot kita” —ako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki buót na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man sanáng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kayâ an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos saná kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sabúton. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1286,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:04.840Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-sukulon-an-pagpadaba/","title":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita","content":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:16am Pàno sukulon an pagpadaba? Published on Sunday, August 23, , 5:46pm by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hayàpit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mabúot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an buót mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na puró kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. Gari may mahapot kun pàno mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog saná. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako sanáng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon saná an mga ekspertong ini. Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: “Sagot kita” —ako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki buót na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man sanáng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kayâ an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos saná kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sabúton. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1286,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:04.840Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:16am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":963,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:16am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":963,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Magbikol Kita | Bakilid Saturday, December 27, , 4:16am Bakilid France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":962,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Magbikol Kita | Bakilid Saturday, December 27, , 4:16am Bakilid France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":962,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:16am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan Saturday, December 27, , 4:16am Mga Tubong Kaisipan Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate Saturday, December 27, , 4:16am Kerwin Orville Tate Layason Officer Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Solo trip by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako... read more Pag naraot an sirâ by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso... read more Si Ina sa luwas kan Bikol by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa... read more Pagkatapos, nagsubang na si mga burak by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga... read more Parens patriae by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Magbikol Kita | Layason Officer Saturday, December 27, , 4:16am Layason Officer Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Solo trip by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako... read more Pag naraot an sirâ by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso... read more Si Ina sa luwas kan Bikol by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa... read more Pagkatapos, nagsubang na si mga burak by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga... read more Parens patriae by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":941,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/greg-castilla/","title":"Magbikol Kita | Greg Castilla","content":"Magbikol Kita | Greg Castilla Saturday, December 27, , 4:16am Greg Castilla Pataratara Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Buhay Amerika by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng... read more An edukasyon susog ki Carlos Bulosan by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog... read more Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":769,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pataratara/","title":"Magbikol Kita | Pataratara","content":"Magbikol Kita | Pataratara Saturday, December 27, , 4:16am Pataratara Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Buhay Amerika by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng... read more An edukasyon susog ki Carlos Bulosan by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog... read more Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":768,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/javier-leonardo-vitug-rugeria/","title":"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria","content":"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria Saturday, December 27, , 4:16am Javier Leonardo Vitug Rugeria Saysay Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay,... read more Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an... read more Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na... read more Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses... read more Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":833,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/saysay/","title":"Magbikol Kita | Saysay","content":"Magbikol Kita | Saysay Saturday, December 27, , 4:16am Saysay Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay,... read more Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an... read more Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na... read more Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses... read more Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":830,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:34.736Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:16am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":963,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:16am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":963,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Magbikol Kita | Bakilid Saturday, December 27, , 4:16am Bakilid France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":962,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Magbikol Kita | Bakilid Saturday, December 27, , 4:16am Bakilid France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":962,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:16am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan Saturday, December 27, , 4:16am Mga Tubong Kaisipan Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate Saturday, December 27, , 4:16am Kerwin Orville Tate Layason Officer Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Solo trip by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako... read more Pag naraot an sirâ by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso... read more Si Ina sa luwas kan Bikol by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa... read more Pagkatapos, nagsubang na si mga burak by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga... read more Parens patriae by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Magbikol Kita | Layason Officer Saturday, December 27, , 4:16am Layason Officer Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Solo trip by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako... read more Pag naraot an sirâ by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso... read more Si Ina sa luwas kan Bikol by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa... read more Pagkatapos, nagsubang na si mga burak by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga... read more Parens patriae by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":941,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/greg-castilla/","title":"Magbikol Kita | Greg Castilla","content":"Magbikol Kita | Greg Castilla Saturday, December 27, , 4:16am Greg Castilla Pataratara Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Buhay Amerika by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng... read more An edukasyon susog ki Carlos Bulosan by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog... read more Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":769,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pataratara/","title":"Magbikol Kita | Pataratara","content":"Magbikol Kita | Pataratara Saturday, December 27, , 4:16am Pataratara Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Buhay Amerika by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng... read more An edukasyon susog ki Carlos Bulosan by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog... read more Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":768,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/javier-leonardo-vitug-rugeria/","title":"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria","content":"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria Saturday, December 27, , 4:16am Javier Leonardo Vitug Rugeria Saysay Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay,... read more Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an... read more Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na... read more Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses... read more Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":833,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/saysay/","title":"Magbikol Kita | Saysay","content":"Magbikol Kita | Saysay Saturday, December 27, , 4:16am Saysay Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay,... read more Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an... read more Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na... read more Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses... read more Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":830,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:16am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more Ano an &#;value investing&#;? by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more « Older Entries Next Entries » Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1433,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:16:36.110Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kenneth-isaiah-abante/","title":"Magbikol Kita | Kenneth Isaiah Ibasco Abante","content":"Magbikol Kita | Kenneth Isaiah Ibasco Abante Saturday, December 27, , 4:16am Kenneth Isaiah Ibasco Abante Maugmang Magpuli Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken_Abante). Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? by Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Maugmang Magpuli Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":527,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.961Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/khryss-aranas/","title":"Magbikol Kita | Khryss Arañas","content":"Magbikol Kita | Khryss Arañas Saturday, December 27, , 4:16am Khryss Arañas Pagturuhok asin Pagsalming Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad. Si Nay Nels by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human... read more Mayong kasiguraduhan by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/khryss-aranas/","title":"Magbikol Kita | Khryss Arañas","content":"Magbikol Kita | Khryss Arañas Saturday, December 27, , 4:16am Khryss Arañas Pagturuhok asin Pagsalming Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad. Si Nay Nels by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human... read more Mayong kasiguraduhan by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/mae-diane-azores/","title":"Magbikol Kita | Mae Diane Azores","content":"Magbikol Kita | Mae Diane Azores Saturday, December 27, , 4:16am Mae Diane Azores Pagpasabot Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo. Hain na an separation pay ko? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an... read more Siisay an mga terorista? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/mae-diane-azores/","title":"Magbikol Kita | Mae Diane Azores","content":"Magbikol Kita | Mae Diane Azores Saturday, December 27, , 4:16am Mae Diane Azores Pagpasabot Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo. Hain na an separation pay ko? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an... read more Siisay an mga terorista? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/nephtaly-botor/","title":"Magbikol Kita | Nephtaly Botor","content":"Magbikol Kita | Nephtaly Botor Saturday, December 27, , 4:16am Nephtaly Botor Sa Balyong Kudal Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol... read more Pandemya, pagláom by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin... read more Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na,... read more Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":705,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/niles-jordan-breis/","title":"Magbikol Kita | Niles Jordan Breis","content":"Magbikol Kita | Niles Jordan Breis Saturday, December 27, , 4:16am Niles Jordan Breis Aw, Ta Nagkarastahan? Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. Parakayò sa gadan by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2)... read more Makagirabuhon na Perdon by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana... read more Pan de regla: nagsuriyaw an daraga by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \"Yan nga po. Pabili nga po ng regla.\" Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná... regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun... read more Dai ka magparamuda, diputa ka by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Diputa o deputa o pag binilog mo pa... hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol:... read more Bulitas nin kaugmahan by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo... iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an... sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na... read more Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: \"Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.\" Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada '90 kan an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":785,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/luis-cabalquinto/","title":"Magbikol Kita | Luis Cabalquinto","content":"Magbikol Kita | Luis Cabalquinto Saturday, December 27, , 4:17am Luis Cabalquinto Sato-sato Saná Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA. An pagpuli sa sadiring tataramon by Luis Cabalquinto | Sato-sato Saná May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":532,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jethro-calacday/","title":"Jethro Calacday, Author at Magbikol Kita","content":"Jethro Calacday, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:17am Jethro Calacday Liwanag asin Katutuuhan Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . Si Ina sa Traslacion nin imperyo by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo... read more An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan,... read more Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang... read more Kahugakan sa kasaysayan by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":677,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/christian-dy/","title":"Magbikol Kita | Christian Dy","content":"Magbikol Kita | Christian Dy Saturday, December 27, , 4:17am Christian Dy Sentabo Kumon Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. Ano an &#;value investing&#;? by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin... read more Kinano dapat magbakal nin awto? by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man... read more Magpahingalo kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig... read more Mag-invest sa matanos na reputasyon by Christian Dy | Sentabo Kumon Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad... read more Magtanom kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6... read more Uno bayâ an financial literacy? by Christian Dy | Sentabo Kumon Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin... read more Tugalon an kwarta by Christian Dy | Sentabo Kumon Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri... read more Bayadan nganay an sadiri by Christian Dy | Sentabo Kumon Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su... read more Magpasiguro kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":916,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/","title":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix","content":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix Saturday, December 27, , 4:17am Maria Leny Felix Nàgom Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":692,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/","title":"Magbikol Kita | Dennis Gonzaga","content":"Magbikol Kita | Dennis Gonzaga Saturday, December 27, , 4:17am Dennis Gonzaga Gira Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. An bokabularyo kan pagtasada sa arte by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na... read more Pagpabisto by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":575,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/","title":"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita","content":"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:17am Jaya Jacobo Asog Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":497,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:17:26.962Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/","title":"Magbikol Kita | Jingjin 淨近","content":"Magbikol Kita | Jingjin 淨近 Saturday, December 27, , 4:17am Jingjin 淨近 Monasteryo sa Kadlagan Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . Ahimsa by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,... read more Samsara by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun... read more Kisa Gotami by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil... read more An mito ni Siddhartha, 2 by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe... read more An mito ni Siddhartha by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan.... read more An katuninungan nin Budismo by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":796,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-nierva/","title":"Magbikol Kita | Vic Nierva","content":"Magbikol Kita | Vic Nierva Saturday, December 27, , 4:17am Victor Dennis Nierva Mayon Limited Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. Tataramon an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an... read more Kaaraman an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":578,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-nierva/","title":"Magbikol Kita | Vic Nierva","content":"Magbikol Kita | Vic Nierva Saturday, December 27, , 4:17am Victor Dennis Nierva Mayon Limited Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. Tataramon an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an... read more Kaaraman an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":578,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/pen-prestado/","title":"Magbikol Kita | Pen Prestado","content":"Magbikol Kita | Pen Prestado Saturday, December 27, , 4:17am Pen Prestado Pasubling Bolpen Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. Bubble wrap by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":492,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/pen-prestado/","title":"Magbikol Kita | Pen Prestado","content":"Magbikol Kita | Pen Prestado Saturday, December 27, , 4:17am Pen Prestado Pasubling Bolpen Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. Bubble wrap by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":492,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/","title":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano","content":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano Saturday, December 27, , 4:17am Joseph Reburiano Musika nin Daghan Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. Tugtugan o musikahan? (Part 2) by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa... read more Tugtugan o musikahan? by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":589,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/adrian-remodo/","title":"Magbikol Kita | Adrian Remodo","content":"Magbikol Kita | Adrian Remodo Saturday, December 27, , 4:17am Adrian Remodo Gibong Tataramon Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. Mga panginot na riparo sa online classes by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na... read more Balik sa Banal mismo by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini... read more An kaugmahan kan mga urig by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an... read more An pilosopo sa panahon nin pandemya by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":714,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/aika-robredo/","title":"Magbikol Kita | Aika Robredo","content":"Magbikol Kita | Aika Robredo Saturday, December 27, , 4:17am Aika Robredo Marhay na Aika Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/","title":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano","content":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano Saturday, December 27, , 4:17am Joseph Reburiano Musika nin Daghan Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. Tugtugan o musikahan? (Part 2) by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa... read more Tugtugan o musikahan? by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":589,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ronald-bong-rodriguez/","title":"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez","content":"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez Saturday, December 27, , 4:17am Ronald 'Bong' Rodriguez GIbong Bikolnon Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV—sarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp. Bintana nin oportunidad by Ronald 'Bong' Rodriguez | GIbong Bikolnon An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":539,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jenn-romano/","title":"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita","content":"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:17am Jenn Romano Hawan-Dalan Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang... read more Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa... read more Si Truffaut saka si Manay Nancy by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema... read more Pasali mo man by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":702,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.436Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jay-salvosa/","title":"Magbikol Kita | Jay Salvosa","content":"Magbikol Kita | Jay Salvosa Saturday, December 27, , 4:17am Jay Salvosa Meme-a Lang Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal. Pandememe by Jay Salvosa | Meme-a Lang (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive. May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":497,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.443Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/sari-saysay/","title":"Magbikol Kita | Sari Saysay","content":"Magbikol Kita | Sari Saysay Saturday, December 27, , 4:17am Sari Saysay Balaybayan Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com. Teatro pa bayâ ini? by Sari Saysay | Balaybayan Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube. ... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":495,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.443Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jonas-cabiles-soltes/","title":"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes","content":"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes Saturday, December 27, , 4:17am Jonas Cabiles Soltes Dagang Tinubuan Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. Tama si Jesse Robredo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko,... read more Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan.... read more Tamang impormasyon, tamang paggobernar by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa kasagsagi kaining community quarantine, pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":600,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.443Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/fr-francis-tordilla/","title":"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla","content":"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla Saturday, December 27, , 4:17am Fr. Francis Tordilla Hayàpit na Bàsog Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. Manggurano na tabi an pan de sal? by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,  kun anong kaabtan mo ngapit.  Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan... read more Kabanggihan nin kalag by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo... read more An Katoliko sa tahaw nin pandemya by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan  huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:00.443Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/","title":"Magbikol Kita | Jingjin 淨近","content":"Magbikol Kita | Jingjin 淨近 Saturday, December 27, , 4:17am Jingjin 淨近 Monasteryo sa Kadlagan Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . Ahimsa by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,... read more Samsara by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun... read more Kisa Gotami by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil... read more An mito ni Siddhartha, 2 by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe... read more An mito ni Siddhartha by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan.... read more An katuninungan nin Budismo by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":796,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-nierva/","title":"Magbikol Kita | Vic Nierva","content":"Magbikol Kita | Vic Nierva Saturday, December 27, , 4:17am Victor Dennis Nierva Mayon Limited Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. Tataramon an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an... read more Kaaraman an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":578,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-nierva/","title":"Magbikol Kita | Vic Nierva","content":"Magbikol Kita | Vic Nierva Saturday, December 27, , 4:17am Victor Dennis Nierva Mayon Limited Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. Tataramon an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an... read more Kaaraman an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":578,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/pen-prestado/","title":"Magbikol Kita | Pen Prestado","content":"Magbikol Kita | Pen Prestado Saturday, December 27, , 4:17am Pen Prestado Pasubling Bolpen Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. Bubble wrap by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":492,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/pen-prestado/","title":"Magbikol Kita | Pen Prestado","content":"Magbikol Kita | Pen Prestado Saturday, December 27, , 4:17am Pen Prestado Pasubling Bolpen Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. Bubble wrap by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":492,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/","title":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano","content":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano Saturday, December 27, , 4:17am Joseph Reburiano Musika nin Daghan Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. Tugtugan o musikahan? (Part 2) by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa... read more Tugtugan o musikahan? by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":589,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/adrian-remodo/","title":"Magbikol Kita | Adrian Remodo","content":"Magbikol Kita | Adrian Remodo Saturday, December 27, , 4:17am Adrian Remodo Gibong Tataramon Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. Mga panginot na riparo sa online classes by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na... read more Balik sa Banal mismo by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini... read more An kaugmahan kan mga urig by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an... read more An pilosopo sa panahon nin pandemya by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":714,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/aika-robredo/","title":"Magbikol Kita | Aika Robredo","content":"Magbikol Kita | Aika Robredo Saturday, December 27, , 4:17am Aika Robredo Marhay na Aika Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/","title":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano","content":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano Saturday, December 27, , 4:17am Joseph Reburiano Musika nin Daghan Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. Tugtugan o musikahan? (Part 2) by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa... read more Tugtugan o musikahan? by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":589,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ronald-bong-rodriguez/","title":"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez","content":"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez Saturday, December 27, , 4:17am Ronald 'Bong' Rodriguez GIbong Bikolnon Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV—sarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp. Bintana nin oportunidad by Ronald 'Bong' Rodriguez | GIbong Bikolnon An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":539,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jenn-romano/","title":"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita","content":"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:17am Jenn Romano Hawan-Dalan Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang... read more Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa... read more Si Truffaut saka si Manay Nancy by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema... read more Pasali mo man by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":702,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jay-salvosa/","title":"Magbikol Kita | Jay Salvosa","content":"Magbikol Kita | Jay Salvosa Saturday, December 27, , 4:17am Jay Salvosa Meme-a Lang Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal. Pandememe by Jay Salvosa | Meme-a Lang (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive. May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":497,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/sari-saysay/","title":"Magbikol Kita | Sari Saysay","content":"Magbikol Kita | Sari Saysay Saturday, December 27, , 4:17am Sari Saysay Balaybayan Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com. Teatro pa bayâ ini? by Sari Saysay | Balaybayan Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube. ... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":495,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.980Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jonas-cabiles-soltes/","title":"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes","content":"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes Saturday, December 27, , 4:17am Jonas Cabiles Soltes Dagang Tinubuan Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. Tama si Jesse Robredo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko,... read more Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan.... read more Tamang impormasyon, tamang paggobernar by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa kasagsagi kaining community quarantine, pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":600,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.981Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/fr-francis-tordilla/","title":"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla","content":"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla Saturday, December 27, , 4:17am Fr. Francis Tordilla Hayàpit na Bàsog Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. Manggurano na tabi an pan de sal? by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,  kun anong kaabtan mo ngapit.  Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan... read more Kabanggihan nin kalag by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo... read more An Katoliko sa tahaw nin pandemya by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan  huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.981Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/melba-vera-cruz/","title":"Magbikol Kita | Melba Vera Cruz","content":"Magbikol Kita | Melba Vera Cruz Saturday, December 27, , 4:18am Melba Vera Cruz Mabaskog na Komunidad Si Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter. Marhay maski bakong marhay by Melba Vera Cruz | Mabaskog na Komunidad Mayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga... read more Gulay saná? by Melba Vera Cruz | Mabaskog na Komunidad Mayong ganang mabuhay? Mag-gulay! An Harong mi, sadit sanaPero malinigon sagkod sa kusina.Magkakan man kami, pirming sa lamisaAn sira mi gulay saná. Sa binikol na bersyon kan kantang \"Bahay Kubo,\" namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang... read more Pigsukol ko, pero sobra saka kulang by Melba Vera Cruz | Mabaskog na Komunidad Aram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin tape measure, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw? “Kun sinunod ko... read more &#;Ngunyan&#; an saiyang pangaran by Melba Vera Cruz | Mabaskog na Komunidad Taon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":715,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:03.981Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/#","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:18am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more « Older Entries Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1452,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/pages/2790","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:06:15\",\"date_gmt\":\"T09:06:15\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?page_id=\"},\"modified\":\"T17:34:13\",\"modified_gmt\":\"T09:34:13\",\"slug\":\"pagsirang-asin-pagsulnop\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"page\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagsirang-asin-pagsulnop\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pagsirang asin Pagsulnop\"},\"content\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;86px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_font_size_tablet=&#;6vw&#; text_font_size_phone=&#;8vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] \\n Pagsirang asin Pagsulnop \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;2vw&#; custom_margin=&#;||||false|false&#; custom_padding=&#;20px||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;5px||||false|false&#; custom_padding_phone=&#;0px||||false|false&#; custom_padding_last_edited=&#;on|phone&#; text_font_size_tablet=&#;3vw&#; text_font_size_phone=&#;4vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] \\n Streaks of Light XXIII \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][dica_divi_carousel show_items_desktop=&#;1&#; show_items_tablet=&#;1&#; centermode=&#;on&#; loop=&#;on&#; autoplay=&#;on&#; hoverpause=&#;on&#; autoplay_speed=&#;&#; arrow_nav=&#;on&#; item_vertical_align=&#;center&#; advanced_effect=&#;coverflow&#; arrow_nav_color=&#;#ff&#; arrow_bg_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; dots_active_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; carousel_container_margin=&#;||||false|false&#; carousel_container_padding=&#;||||false|false&#; image_padding=&#;||||false|false&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;||||false|false&#; hover_enabled=&#;0&#;][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/1_Borja.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/2_Bobier.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/3_-Oliver.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/4_Bonto.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/5_Penero.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/6_requejo.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/7_Babasa.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/8_leonano.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/9_Baduya.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/10_Martinez.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/11_Villareal.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/12_Perez.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/13_Nale.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/14_Cavite.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/15_Lasam.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/16_Sumalabe.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/17_Escopete.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/18_Estioco.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/19_Relativo.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/20_Jacalan.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/21-Raynales.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/22_Asico.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/23_Ranara.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/24_Derecho.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/25_Bulaong.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/26_Alpe.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/27_Luna.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/28_Romero.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/29_Madrid.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/30_Saquillo.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/31_Rendor.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; hover_enabled=&#;0&#; title_text=&#;31_Rendor&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/32_Devilla.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/33_Rodriguez.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/34_Regaspi.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][dica_divi_carouselitem button_url_new_window=&#;1&#; image=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/05\\/35_De-Leon.png&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/dica_divi_carouselitem][\\/dica_divi_carousel][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_text_color=&#;#ffffff&#;] \\n An gabos na ritrato pagrurugaring kan kag-ritrato saka kan Department of Media Studies kan Ateneo de Naga University. Dai pwedeng gamiton para sa anuman na katuyuhan lain sa Streaks of Light 23. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;19px||17px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;13px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#;] \\n Magbikol Kita \\u00a Reserbado an gabos na karapatan \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section] \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;86px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_font_size_tablet=&#;6vw&#; text_font_size_phone=&#;8vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] Pagsirang asin Pagsulnop [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;2vw&#; custom_margin=&#;||||false|false&#; custom_padding=&#;20px||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;5px||||false|false&#; custom_padding_phone=&#;0px||||false|false&#; custom_padding_last_edited=&#;on|phone&#; text_font_size_tablet=&#;3vw&#; text_font_size_phone=&#;4vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] Streaks of Light XXIII [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][dica_divi_carousel show_items_desktop=&#;1&#; show_items_tablet=&#;1&#; centermode=&#;on&#; loop=&#;on&#; autoplay=&#;on&#; hoverpause=&#;on&#; autoplay_speed=&#;&#; arrow_nav=&#;on&#; […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":1,\"featured_media\":0,\"parent\":0,\"menu_order\":0,\"comment_status\":\"closed\",\"ping_status\":\"closed\",\"template\":\"\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"yoast_head\":\" \\n Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagsirang-asin-pagsulnop\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagsirang-asin-pagsulnop\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:06:15+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:34:13+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagsirang-asin-pagsulnop\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/page\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/1\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":8,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":347,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2790","title":"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita","content":"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita Pagsirang asin Pagsulnop Streaks of Light XXIII An gabos na ritrato pagrurugaring kan kag-ritrato saka kan Department of Media Studies kan Ateneo de Naga University. Dai pwedeng gamiton para sa anuman na katuyuhan lain sa Streaks of Light 23. Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":53,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpagsirang-asin-pagsulnop%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"admin\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/admin\\/\",\"title\":\"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pagsirang asin Pagsulnop \\n \\n \\n \",\"description\":\"[et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;86px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_font_size_tablet=&#;6vw&#; text_font_size_phone=&#;8vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] Pagsirang asin Pagsulnop [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;2vw&#; custom_margin=&#;||||false|false&#; custom_padding=&#;20px||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;5px||||false|false&#; custom_padding_phone=&#;0px||||false|false&#; custom_padding_last_edited=&#;on|phone&#; text_font_size_tablet=&#;3vw&#; text_font_size_phone=&#;4vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] Streaks of Light XXIII [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][dica_divi_carousel show_items_desktop=&#;1&#; show_items_tablet=&#;1&#; centermode=&#;on&#; loop=&#;on&#; autoplay=&#;on&#; hoverpause=&#;on&#; autoplay_speed=&#;&#; arrow_nav=&#;on&#; […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":69,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpagsirang-asin-pagsulnop%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"admin\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/admin\\/\",\"title\":\"Pagsirang asin Pagsulnop | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pagsirang asin Pagsulnop \\n \\n \\n \",\"description\":\"[et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;86px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_font_size_tablet=&#;6vw&#; text_font_size_phone=&#;8vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] Pagsirang asin Pagsulnop [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;2vw&#; custom_margin=&#;||||false|false&#; custom_padding=&#;20px||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;5px||||false|false&#; custom_padding_phone=&#;0px||||false|false&#; custom_padding_last_edited=&#;on|phone&#; text_font_size_tablet=&#;3vw&#; text_font_size_phone=&#;4vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#; text_line_height_tablet=&#;&#; text_line_height_phone=&#;1.3em&#; text_line_height_last_edited=&#;on|phone&#;] Streaks of Light XXIII [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][dica_divi_carousel show_items_desktop=&#;1&#; show_items_tablet=&#;1&#; centermode=&#;on&#; loop=&#;on&#; autoplay=&#;on&#; hoverpause=&#;on&#; autoplay_speed=&#;&#; arrow_nav=&#;on&#; […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":69,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/pages/2610","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T23:25:01\",\"date_gmt\":\"T15:25:01\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?page_id=\"},\"modified\":\"T12:37:25\",\"modified_gmt\":\"T04:37:25\",\"slug\":\"bikolyana\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"page\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikolyana\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Bikolyana\"},\"content\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;40px&#; custom_margin=&#;3px|||||&#; custom_padding=&#;0px||1px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;28px&#; custom_margin=&#;-10px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;0px||13px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; _dynamic_attributes=&#;content&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_orientation=&#;center&#; custom_margin=&#;36px|||||&#;]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoiY3VycmVudF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6ImN1c3RvbSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6ImwsIEYgZCwgWSwgZzppYSJ9fQ==@[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;7px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_divider color=&#;#b5b5b5&#; divider_weight=&#;0.5px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;10px&#; custom_padding=&#;||0px|||&#;][\\/et_pb_divider][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_text_color=&#;#445b00&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_line_height=&#;1.3em&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;6vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|desktop&#;] \\n Bilugon ta an Bikolyana \\n [\\/et_pb_text][et_pb_divider color=&#;#&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;60%&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||24px|||&#;][\\/et_pb_divider][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MK_Katuod.png&#; title_text=&#;MK_Katuod&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;30%&#; width_tablet=&#;40%&#; width_phone=&#;60%&#; width_last_edited=&#;on|tablet&#; module_alignment=&#;left&#; custom_margin=&#;||1px|||&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text ul_position=&#;inside&#; ul_item_indent_tablet=&#;&#; ul_item_indent_phone=&#;0px&#; ul_item_indent_last_edited=&#;on|phone&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; ul_font_size=&#;16px&#; hover_enabled=&#;0&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n Puon Disyembre , an adbokasiyang Magbikol Kita danay na dayupot na kabulig kan mga paratukdo saka mga pampublikong eskwelahan sa Bikol sa pagpautob kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTBMLE). Ini an kairairaruming katuyuhan kun tano nabubuhay an Magbikol Kita . \\n Nagpuon sa simpleng mga instructional videos na bu\\u00f3t makatabang sa mga nagtutukdo kan MTBMLE sa K-3, nagpadagos an Magbikol Kita sagkod na ini magin sarong website na nagmamawot magin sarong kamalig nin mga materyal sa pagkanuod saka paghimo nin mga ideya para sa mga estudyante kan Kabikulan\\usain man na probinsya kan rehiyon. \\n Sa tabang nin maabot 30 parasurat gikan sa manlainlain na disiplina, an www.magbikolkita.com semanahan na nagpapaluwas nin mga babasah\\u00f3n na pwedeng magin mga katuwang na susugan sa mga klase sa junior sagkod senior high schools. Padagos pang pinapahiwas an lakbang kan website, sagkod na makahimo kita nin pwede tang maapod na ideyasyon sa Bikol para sa satuyang mga kaakian. \\n Sa puntong ini bu\\u00f3t ko ikang alukon, bilang sarong parasurat, na ibanan an Magbikol Kita sa adbokasiyang ini sa paagi nin pag-ambag sa sarong antolohiyang panliteratura na libreng makukua online na pwedeng gamiton kan mga estudyante sa Bikol. An saimong ambag pwedeng: \\n \\n sarong halipot na usip\\u00f3n \\n saro o duwang rawitdawit \\n sarong saysay \\u00a0 \\n sarong iskrip nin pasaling pan-entablado \\n sarong usip\\u00f3n pan-aki* (kun may ilustrasyon, isasubmit ini sa suhay na file\\/s) \\n saro o duwang rawitdawit pan-aki \\n sarong nobeleta o nobela \\n \\n Dakulang tabang man kun igwa nin maambag nin digitized o encoded na file\\/s kan mga klasikong obrang Bikol, siring kan mga napublikar kan Cecilio Press asin mga kaparehong pyesa. Kun ini an saindong kontribusyon, pakibugtakan nin magkakanigong citation. Ipapaaram ta sa mga nanunungdan an liwat na paggamit kaini bago ta ipublikar sa Magbikol Kita saka sa libro. \\n An mga materyal na ini hinihiling na tabang na kasimbagan sa kakulangan nin mga suplementaryang materyal sa pagkanuod sa Bikol. Kun kaya bukas an antolohiya sa mga obra sa anuman na tataramon kan rehiyon. Minarhay na an mga obrang saimong ipapadara iyo idtong pwedeng mag-angay sa pedagohikal na pangangaipo kan muya mong parabasa\\uelementarya man, sekundarya, o kolehiyo. Pakibugtakan kun para sa anong edad an muya mong parabasa kan saimong obra\\upati naman kun ini luwas sa mga edad kan k-12. \\n Alagad, igwa nin sarong pangangaipo an antolohiyang ini, na an saimong obra huhusayon sa ortograpiya na sinusunod kan MTBMLE ( Teachers\\u Resource Guide , DepEd ). Kaipuhan ini tanganing malikayan an mga karibungan sa pagkakalainlain sa ispeling kan satuyang mga materyal. Kun saimong itutugot, papaaprubahan saindo an nahusay na obra bago ini iluwas online para sa publiko. Dai nanggad hihiruon an istilo kan pagkasurat, ortograpiya sana. \\n An obrang saimong ambag pwedeng bago, pwede man na bako. Kun an saimong obra nagluwas sa anuman na publikasyon, ilalaag kaibahan kan obra an susug\\u00e1n kaini tanganing matukduan ta man an satuyang mga kaakian kan tamang pagsaliksik asin paghanap kan mga librong susug\\u00e1n. \\n Kaibahan kan saimong mga obra, magpadara man ika nin halipot na bionote na dai malampas sa 150 na tataramon asin listahan kan saimong mga libro o publikasyon. Importante ini huli ta an antolohiya \\u00a0 kaipuhan magin bibliyograpikong lyabe pasiring sa pagbasa nin mga libro saka iba pang mga publikasyon, lain kan makukua online. \\n Mawot mi na mapunan tulos an antolohiya kun kaya minarhay na maipadara an saimong ambag sa paagi kan form sa ibaba, o i-email sa\\u00a0 \\u00a0bago Enero 31, . \\n An antolohiyang ini iluluwas bilang sarong pahina kan magbikol kita, dangan ibabariwas sa satuyang mga paratukdo pati naman sa mga awtoridad kan DepEd. \\n Hagad ko nanggad na anduyugan nindo an magbikol kita sa kamawutan kaini na matabangan an mga Bikolnon na estudyante asin mga paratukdo sa pag-adal, pag-isip, pagsurat, pagtaram, asin pagsabot sa kinaban sa mga tataramon kan Kabikulan. \\n Dyos mabalos saimo! \\n [\\/et_pb_text][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MK_VicNierva.png&#; title_text=&#;MK_VicNierva&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;20%&#; width_tablet=&#;30%&#; width_phone=&#;45%&#; width_last_edited=&#;on|tablet&#; module_alignment=&#;left&#; custom_margin=&#;||1px|||&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n Kagmukna & Editor, Magbikol Kita \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#eaeaea&#; hover_enabled=&#;0&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; module_id=&#;submitform&#; hover_enabled=&#;0&#;][et_pb_column _builder_version=&#;4.4.7&#; type=&#;4_4&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#; hover_enabled=&#;0&#; custom_padding=&#;0px|||||&#;] \\n \\n [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;19px||17px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;13px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#;] \\n Magbikol Kita \\u00a Reserbado an gabos na karapatan \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section] \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;40px&#; custom_margin=&#;3px|||||&#; custom_padding=&#;0px||1px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;28px&#; custom_margin=&#;-10px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;0px||13px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; _dynamic_attributes=&#;content&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_orientation=&#;center&#; custom_margin=&#;36px|||||&#;]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoiY3VycmVudF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6ImN1c3RvbSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6ImwsIEYgZCwgWSwgZzppYSJ9fQ==@[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;7px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_divider color=&#;#b5b5b5&#; divider_weight=&#;0.5px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;10px&#; custom_padding=&#;||0px|||&#;][\\/et_pb_divider][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_text_color=&#;#445b00&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_line_height=&#;1.3em&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;6vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|desktop&#;] Bilugon ta an Bikolyana [\\/et_pb_text][et_pb_divider color=&#;#&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;60%&#; module_alignment=&#;center&#; […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":1,\"featured_media\":0,\"parent\":0,\"menu_order\":0,\"comment_status\":\"closed\",\"ping_status\":\"closed\",\"template\":\"\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Bikolyana \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikolyana\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikolyana\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Bikolyana\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T15:25:01+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:37:25+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikolyana\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/page\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/1\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":23,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":875,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2610","title":"Magbikol Kita | Bikolyana","content":"Magbikol Kita | Bikolyana Saturday, December 27, , 4:18am Bilugon ta an Bikolyana Puon Disyembre , an adbokasiyang Magbikol Kita danay na dayupot na kabulig kan mga paratukdo saka mga pampublikong eskwelahan sa Bikol sa pagpautob kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTBMLE). Ini an kairairaruming katuyuhan kun tano nabubuhay an Magbikol Kita . Nagpuon sa simpleng mga instructional videos na buót makatabang sa mga nagtutukdo kan MTBMLE sa K-3, nagpadagos an Magbikol Kita sagkod na ini magin sarong website na nagmamawot magin sarong kamalig nin mga materyal sa pagkanuod saka paghimo nin mga ideya para sa mga estudyante kan Kabikulan—sain man na probinsya kan rehiyon. Sa tabang nin maabot 30 parasurat gikan sa manlainlain na disiplina, an www.magbikolkita.com semanahan na nagpapaluwas nin mga babasahón na pwedeng magin mga katuwang na susugan sa mga klase sa junior sagkod senior high schools. Padagos pang pinapahiwas an lakbang kan website, sagkod na makahimo kita nin pwede tang maapod na ideyasyon sa Bikol para sa satuyang mga kaakian. Sa puntong ini buót ko ikang alukon, bilang sarong parasurat, na ibanan an Magbikol Kita sa adbokasiyang ini sa paagi nin pag-ambag sa sarong antolohiyang panliteratura na libreng makukua online na pwedeng gamiton kan mga estudyante sa Bikol. An saimong ambag pwedeng: sarong halipot na usipón saro o duwang rawitdawit sarong saysay sarong iskrip nin pasaling pan-entablado sarong usipón pan-aki* (kun may ilustrasyon, isasubmit ini sa suhay na file/s) saro o duwang rawitdawit pan-aki sarong nobeleta o nobela Dakulang tabang man kun igwa nin maambag nin digitized o encoded na file/s kan mga klasikong obrang Bikol, siring kan mga napublikar kan Cecilio Press asin mga kaparehong pyesa. Kun ini an saindong kontribusyon, pakibugtakan nin magkakanigong citation. Ipapaaram ta sa mga nanunungdan an liwat na paggamit kaini bago ta ipublikar sa Magbikol Kita saka sa libro. An mga materyal na ini hinihiling na tabang na kasimbagan sa kakulangan nin mga suplementaryang materyal sa pagkanuod sa Bikol. Kun kaya bukas an antolohiya sa mga obra sa anuman na tataramon kan rehiyon. Minarhay na an mga obrang saimong ipapadara iyo idtong pwedeng mag-angay sa pedagohikal na pangangaipo kan muya mong parabasa—elementarya man, sekundarya, o kolehiyo. Pakibugtakan kun para sa anong edad an muya mong parabasa kan saimong obra—pati naman kun ini luwas sa mga edad kan k-12. Alagad, igwa nin sarong pangangaipo an antolohiyang ini, na an saimong obra huhusayon sa ortograpiya na sinusunod kan MTBMLE ( Teachers’ Resource Guide , DepEd ). Kaipuhan ini tanganing malikayan an mga karibungan sa pagkakalainlain sa ispeling kan satuyang mga materyal. Kun saimong itutugot, papaaprubahan saindo an nahusay na obra bago ini iluwas online para sa publiko. Dai nanggad hihiruon an istilo kan pagkasurat, ortograpiya sana. An obrang saimong ambag pwedeng bago, pwede man na bako. Kun an saimong obra nagluwas sa anuman na publikasyon, ilalaag kaibahan kan obra an susugán kaini tanganing matukduan ta man an satuyang mga kaakian kan tamang pagsaliksik asin paghanap kan mga librong susugán. Kaibahan kan saimong mga obra, magpadara man ika nin halipot na bionote na dai malampas sa 150 na tataramon asin listahan kan saimong mga libro o publikasyon. Importante ini huli ta an antolohiya kaipuhan magin bibliyograpikong lyabe pasiring sa pagbasa nin mga libro saka iba pang mga publikasyon, lain kan makukua online. Mawot mi na mapunan tulos an antolohiya kun kaya minarhay na maipadara an saimong ambag sa paagi kan form sa ibaba, o i-email sa [email protected] bago Enero 31, . An antolohiyang ini iluluwas bilang sarong pahina kan magbikol kita, dangan ibabariwas sa satuyang mga paratukdo pati naman sa mga awtoridad kan DepEd. Hagad ko nanggad na anduyugan nindo an magbikol kita sa kamawutan kaini na matabangan an mga Bikolnon na estudyante asin mga paratukdo sa pag-adal, pag-isip, pagsurat, pagtaram, asin pagsabot sa kinaban sa mga tataramon kan Kabikulan. Dyos mabalos saimo! Kagmukna & Editor, Magbikol Kita Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":643,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://www.magbikolkita.com/","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:18am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more « Older Entries Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1452,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://www.magbikolkita.com/","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:18am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more « Older Entries Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1452,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/pages/1058","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T14:40:15\",\"date_gmt\":\"T06:40:15\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?page_id=\"},\"modified\":\"T21:53:53\",\"modified_gmt\":\"T13:53:53\",\"slug\":\"hawan-dalan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"page\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Hawan-Dalan\"},\"content\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; fullwidth=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;top&#; animation_duration=&#;ms&#;][et_pb_fullwidth_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_fullwidth_code][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#fcde00&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||16px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;||||||||&#; text_font_size=&#;20px&#; text_line_height=&#;1.2em&#; header_font_size=&#;29px&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n \\n \\n EPISODE 2: ELSIE & ESMIE . Ini an istorya kan magtugang na Albis\\uan mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na pan\\u00f4 nin ribok asin pagkabaranga, dalanon ta kun p\\u00e0no sa pagkakaiba-iba nin mga tawo makakahanap nin kusog. Ini an ikaduwa sa docuseries na proyekto kan Hawan-Dalan katuwang an Magbikol Kita , sarong platform para sa mga istorya asin pelikulang Bikol. \\n \\n \\n \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;-12px|||||&#; custom_padding=&#;42px||18px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;-22px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;|||1px||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/HD.png&#; title_text=&#;HD&#; align=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;70%&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_scale__hover=&#;115%|115%&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;||||||||&#; text_font_size=&#;18px&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n \\n An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na bu\\u00f3t makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula\\upamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad. \\n An Hawan-Dalan sarong proyektong pinapanginutan kan Bikolanang parapelikulang si Jenn Romano . \\n   \\n \\n [\\/et_pb_text][et_pb_social_media_follow icon_color=&#;#ffffff&#; use_icon_font_size=&#;on&#; icon_font_size=&#;33px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_orientation=&#;center&#; border_radii=&#;on|100px|100px|100px|100px&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0)&#;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;facebook&#; url=&#;https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]facebook[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;instagram&#; url=&#;https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]instagram[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;youtube&#; url=&#;https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]youtube[\\/et_pb_social_media_follow_network][\\/et_pb_social_media_follow][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Email Subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#d8d8d8&#; use_background_color_gradient=&#;on&#; background_color_gradient_start=&#;rgba(0,0,0,0)&#; background_color_gradient_end=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_padding=&#;0px||35px|||&#; animation_style=&#;fade&#; animation_direction=&#;bottom&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_padding=&#;3px|||||&#; custom_width_px=&#;710px&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_divider show_divider=&#;off&#; disabled_on=&#;off|off|off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color_gradient_direction=&#;90deg&#; max_width=&#;100px&#; module_alignment=&#;center&#; height=&#;5px&#; custom_margin=&#;||20px|&#; custom_padding=&#;||20px|&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;bottom&#; saved_tabs=&#;all&#; locked=&#;off&#;][\\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=&#;Request Section Title&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Lato||||||||&#; header_font=&#;Lato|700|||||||&#; header_text_color=&#;#&#; header_font_size=&#;36px&#; header_line_height=&#;1.3em&#; text_orientation=&#;center&#; background_layout=&#;dark&#; max_width=&#;710px&#; module_alignment=&#;center&#; animation_style=&#;fold&#; animation_direction=&#;bottom&#; animation_intensity_fold=&#;20%&#;] \\n Resibihon an mga artikulo sa email \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;5px|||||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;||-7px|||&#; hover_enabled=&#;0&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_2,1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;-21px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;4px|||||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_2&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_signup mailchimp_list=&#;Magbikol Kita|be07a&#; name_field=&#;on&#; success_message=&#;Yaon ka na sa mailing list!&#; button_text=&#;Mag-subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_text_color=&#;#&#; use_background_color=&#;off&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;18px&#; button_bg_color=&#;#6eba01&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;#6eba01&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; border_radii_fields=&#;on|0px|0px|0px|0px&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_letter_spacing_hover=&#;0&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(110,186,1,0)&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;on|desktop&#; button_text_color__hover=&#;#ffffff&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;on&#; button_border_color__hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_letter_spacing__hover=&#;2px&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#7c7c7c&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_signup][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Footer&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#b5b7a5&#; background_enable_image=&#;off&#; parallax=&#;on&#; custom_margin=&#;||-29px|||&#; custom_padding=&#;41px||50px|||&#; animation_style=&#;fade&#; saved_tabs=&#;all&#;][et_pb_row use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;2&#; make_equal=&#;on&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;|auto|16px|auto||&#; custom_padding=&#;|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_color=&#;#ffffff&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;50px|40px|50px|40px&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_social_media_follow _builder_version=&#;&#; custom_margin=&#;-4px|||||&#;][\\/et_pb_social_media_follow][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_font_size=&#;20px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; custom_margin=&#;-7px|||||&#;] \\n I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na bu\\u00f3t nindong ipaabot sa samuya. \\n [\\/et_pb_text][et_pb_contact_form email=&#;&#; success_message=&#;Dyos mabalos!&#; submit_button_text=&#;Ipadara&#; module_id=&#;et_pb_contact_form_1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_background_color=&#;#ededed&#; form_field_text_color=&#;#&#; title_font=&#;Lato|900|||||||&#; title_font_size=&#;26px&#; captcha_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; captcha_font_size=&#;16px&#; form_field_font_size=&#;16px&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;15px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; text_orientation=&#;left&#; custom_padding=&#;|14px||16px||&#; animation_direction=&#;bottom&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; border_style_all=&#;solid&#; use_border_color=&#;on&#; border_color=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; form_background_color=&#;rgba(255,255,255,0)&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_radius_hover=&#;0px&#; button_letter_spacing_hover=&#;2px&#;][et_pb_contact_field field_id=&#;Name&#; field_title=&#;Pangaran&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Email&#; field_title=&#;Email Address&#; field_type=&#;email&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Contact&#; field_title=&#;Contact Number&#; required_mark=&#;off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Message&#; field_title=&#;Mensahe&#; field_type=&#;text&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][\\/et_pb_contact_form][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;19px||17px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;13px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#;] \\n Magbikol Kita \\u00a Reserbado an gabos na karapatan \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section] \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; fullwidth=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;top&#; animation_duration=&#;ms&#;][et_pb_fullwidth_code _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/et_pb_fullwidth_code][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#fcde00&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||16px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;||||||||&#; text_font_size=&#;20px&#; text_line_height=&#;1.2em&#; header_font_size=&#;29px&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] EPISODE 2: ELSIE & ESMIE. Ini an istorya kan magtugang na Albis\\uan mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":1,\"featured_media\":0,\"parent\":0,\"menu_order\":0,\"comment_status\":\"closed\",\"ping_status\":\"closed\",\"template\":\"\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Hawan-Dalan \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Hawan-Dalan\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T06:40:15+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:53:53+00:00\\\",\\\"description\\\":\\\"An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na bu\\\\u00f3t makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula\\\\upamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad.\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/page\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/1\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":27,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":863,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1058","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan EPISODE 2: ELSIE & ESMIE . Ini an istorya kan magtugang na Albis—an mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na panô nin ribok asin pagkabaranga, dalanon ta kun pàno sa pagkakaiba-iba nin mga tawo makakahanap nin kusog. Ini an ikaduwa sa docuseries na proyekto kan Hawan-Dalan katuwang an Magbikol Kita , sarong platform para sa mga istorya asin pelikulang Bikol. An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na buót makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula—pamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad. An Hawan-Dalan sarong proyektong pinapanginutan kan Bikolanang parapelikulang si Jenn Romano .   Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":244,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fhawan-dalan%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"admin\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/admin\\/\",\"title\":\"Magbikol Kita | Hawan-Dalan\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Hawan-Dalan \\n \\n \\n \",\"description\":\"An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na bu\\u00f3t makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula\\upamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad.\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":97,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:18:39.156Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fhawan-dalan%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"admin\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/admin\\/\",\"title\":\"Magbikol Kita | Hawan-Dalan\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Hawan-Dalan \\n \\n \\n \",\"description\":\"An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na bu\\u00f3t makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula\\upamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad.\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":97,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/#","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan EPISODE 2: ELSIE & ESMIE . Ini an istorya kan magtugang na Albis—an mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na panô nin ribok asin pagkabaranga, dalanon ta kun pàno sa pagkakaiba-iba nin mga tawo makakahanap nin kusog. Ini an ikaduwa sa docuseries na proyekto kan Hawan-Dalan katuwang an Magbikol Kita , sarong platform para sa mga istorya asin pelikulang Bikol. An Hawan-Dalan sarong pinaparambong na programa na buót makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan Hawan-Dalan an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula—pamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad. An Hawan-Dalan sarong proyektong pinapanginutan kan Bikolanang parapelikulang si Jenn Romano .   Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":244,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/pages/432","title":"","content":"{\"id\":432,\"date\":\"T16:40:49\",\"date_gmt\":\"T08:40:49\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?page_id=432\"},\"modified\":\"T21:53:05\",\"modified_gmt\":\"T13:53:05\",\"slug\":\"mk-videos\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"page\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mk-videos\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"MK Videos\"},\"content\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; fullwidth=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;top&#; animation_duration=&#;ms&#;][et_pb_fullwidth_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_fullwidth_code][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;46px||18px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;||||||||&#; text_font_size=&#;18px&#; text_line_height=&#;1.8em&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n \\n Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan\\u00a0 Magbikol Kita . Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan\\u00a0 Magbikol Kita \\u00a0na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE). \\n \\n   \\n Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa\\u00a0 . Dalanon an iba pang\\u00a0 Magbikol Kita \\u00a0episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels. \\n [\\/et_pb_text][et_pb_social_media_follow icon_color=&#;#ffffff&#; use_icon_font_size=&#;on&#; icon_font_size=&#;33px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_orientation=&#;center&#; border_radii=&#;on|100px|100px|100px|100px&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0)&#;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;facebook&#; url=&#;https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]facebook[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;instagram&#; url=&#;https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]instagram[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;youtube&#; url=&#;https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]youtube[\\/et_pb_social_media_follow_network][\\/et_pb_social_media_follow][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;575px&#; custom_margin=&#;1px||-6px|||&#; custom_padding=&#;0px||1px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_4,1_4,1_4&#; use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;100%&#; max_width=&#;px&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;188px&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_4,1_4,1_4&#; use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;100%&#; max_width=&#;px&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;111px&#; custom_margin=&#;-2px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_4,1_4,1_4&#; use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;100%&#; max_width=&#;px&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;188px&#; custom_margin=&#;-2px|auto|2px|auto||&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_margin=&#;||-1px|||&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_code _builder_version=&#;4.4.7&#;] [\\/et_pb_code][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Email Subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#d8d8d8&#; use_background_color_gradient=&#;on&#; background_color_gradient_start=&#;rgba(0,0,0,0)&#; background_color_gradient_end=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;4px||||false|false&#; custom_padding=&#;0px||35px|||&#; animation_style=&#;fade&#; animation_direction=&#;bottom&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; min_height=&#;74px&#; custom_padding=&#;4px|||||&#; custom_width_px=&#;710px&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_divider show_divider=&#;off&#; disabled_on=&#;off|off|off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color_gradient_direction=&#;90deg&#; max_width=&#;100px&#; module_alignment=&#;center&#; height=&#;5px&#; custom_margin=&#;||20px|&#; custom_padding=&#;||20px|&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;bottom&#; saved_tabs=&#;all&#; locked=&#;off&#;][\\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=&#;Request Section Title&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_text_color=&#;#455b00&#; text_font_size=&#;35px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; text_line_height=&#;1.3em&#; header_font=&#;Lato|700|||||||&#; header_text_color=&#;#&#; header_font_size=&#;36px&#; header_line_height=&#;1.3em&#; text_orientation=&#;center&#; background_layout=&#;dark&#; max_width=&#;710px&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||-10px|||&#; animation_style=&#;fold&#; animation_direction=&#;bottom&#; animation_intensity_fold=&#;20%&#;] \\n Resibihon an mga artikulo sa email \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;5px|||||&#; hover_enabled=&#;0&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;18px&#; custom_margin=&#;-3px||-7px|||&#; hover_enabled=&#;0&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_2,1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;-21px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;4px|||||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_2&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_signup mailchimp_list=&#;Magbikol Kita|be07a&#; name_field=&#;on&#; success_message=&#;Yaon ka na sa mailing list!&#; button_text=&#;Mag-subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; use_background_color=&#;off&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;18px&#; button_bg_color=&#;#6eba01&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;#6eba01&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; custom_margin=&#;-13px|||||&#; custom_padding=&#;14px|||||&#; border_radii_fields=&#;on|0px|0px|0px|0px&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_letter_spacing_hover=&#;0&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(110,186,1,0)&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;on|desktop&#; button_text_color__hover=&#;#ffffff&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;on&#; button_border_color__hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_letter_spacing__hover=&#;2px&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#7c7c7c&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_signup][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||36px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;6px|||||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/06\\/MKIcon.png&#; title_text=&#;MKIcon&#; align=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;15%&#; width_tablet=&#;&#; width_phone=&#;40%&#; width_last_edited=&#;on|desktop&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||40px|||&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_scale__hover=&#;115%|115%&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;17px&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n An\\u00a0 Magbikol Kita \\u00a0sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan\\u00a0 Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon\\uasin mga bu\\u00f3t makanuod kan tataramon\\uyaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na,\\u00a0 Magbikol Kita ! \\n Para sa mga bu\\u00f3t maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang bu\\u00f3t nindong ipaabot samuya, mag-email sa \\u00a0o imessage kami sa contact form sa ibaba. \\n An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_social_media_follow icon_color=&#;#ffffff&#; use_icon_font_size=&#;on&#; icon_font_size=&#;33px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_orientation=&#;center&#; border_radii=&#;on|100px|100px|100px|100px&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0)&#;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;facebook&#; url=&#;https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]facebook[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;instagram&#; url=&#;https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]instagram[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;youtube&#; url=&#;https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]youtube[\\/et_pb_social_media_follow_network][\\/et_pb_social_media_follow][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Footer&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#b5b7a5&#; background_enable_image=&#;off&#; parallax=&#;on&#; custom_margin=&#;||-29px|||&#; custom_padding=&#;41px||65px|||&#; animation_style=&#;fade&#; saved_tabs=&#;all&#;][et_pb_row use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;2&#; make_equal=&#;on&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;|auto|16px|auto||&#; custom_padding=&#;|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_color=&#;#ffffff&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;50px|40px|50px|40px&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_social_media_follow _builder_version=&#;&#; custom_margin=&#;-4px|||||&#;][\\/et_pb_social_media_follow][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_font_size=&#;20px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; custom_margin=&#;-7px|||||&#;] \\n I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na bu\\u00f3t nindong ipaabot sa samuya. \\n [\\/et_pb_text][et_pb_contact_form email=&#;&#; success_message=&#;Dyos mabalos!&#; submit_button_text=&#;Ipadara&#; module_id=&#;et_pb_contact_form_1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_background_color=&#;#ededed&#; form_field_text_color=&#;#&#; title_font=&#;Lato|900|||||||&#; title_font_size=&#;26px&#; captcha_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; captcha_font_size=&#;16px&#; form_field_font_size=&#;16px&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;15px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; text_orientation=&#;left&#; custom_padding=&#;|14px||16px||&#; animation_direction=&#;bottom&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; border_style_all=&#;solid&#; use_border_color=&#;on&#; border_color=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; form_background_color=&#;rgba(255,255,255,0)&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_radius_hover=&#;0px&#; button_letter_spacing_hover=&#;2px&#;][et_pb_contact_field field_id=&#;Name&#; field_title=&#;Pangaran&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Email&#; field_title=&#;Email Address&#; field_type=&#;email&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Contact&#; field_title=&#;Contact Number&#; required_mark=&#;off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Message&#; field_title=&#;Mensahe&#; field_type=&#;text&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][\\/et_pb_contact_form][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;19px||17px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;13px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#;] \\n Magbikol Kita \\u00a Reserbado an gabos na karapatan \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section] \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; fullwidth=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;top&#; animation_duration=&#;ms&#;][et_pb_fullwidth_code _builder_version=&#;4.4.7&#;][\\/et_pb_fullwidth_code][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;46px||18px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;||||||||&#; text_font_size=&#;18px&#; text_line_height=&#;1.8em&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan\\u00a0Magbikol Kita. Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":1,\"featured_media\":0,\"parent\":0,\"menu_order\":0,\"comment_status\":\"closed\",\"ping_status\":\"closed\",\"template\":\"\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | MK Videos \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mk-videos\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mk-videos\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | MK Videos\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:40:49+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:53:05+00:00\\\",\\\"description\\\":\\\"Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita. Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE). Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels.\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mk-videos\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/432\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/page\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/1\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=432\"}],\"version-history\":[{\"count\":23,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/432\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/432\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=432\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1096,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmk-videos%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"admin\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/admin\\/\",\"title\":\"Magbikol Kita | MK Videos\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" MK Videos \\n \\n \\n \",\"description\":\"Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita. Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE). Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels.\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":101,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=432","title":"Magbikol Kita | MK Videos","content":"Magbikol Kita | MK Videos Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita . Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE).   Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa [email protected] . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels. Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":327,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmk-videos%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"admin\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/admin\\/\",\"title\":\"Magbikol Kita | MK Videos\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" MK Videos \\n \\n \\n \",\"description\":\"Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita. Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE). Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels.\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":101,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mk-videos/#","title":"Magbikol Kita | MK Videos","content":"Magbikol Kita | MK Videos Mamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan Magbikol Kita . Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan Magbikol Kita na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE).   Para sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa [email protected] . Dalanon an iba pang Magbikol Kita episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels. Follow Follow Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":327,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/pages/1951","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:18:56\",\"date_gmt\":\"T14:18:56\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?page_id=\"},\"modified\":\"T15:42:49\",\"modified_gmt\":\"T07:42:49\",\"slug\":\"bikol-wiksyunaryo\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"page\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikol-wiksyunaryo\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Bikol Wiksyunaryo\"},\"content\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;40px&#; custom_margin=&#;3px|||||&#; custom_padding=&#;0px||1px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;28px&#; custom_margin=&#;-10px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;0px||13px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; _dynamic_attributes=&#;content&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_orientation=&#;center&#; custom_margin=&#;33px|||||&#;]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoiY3VycmVudF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6ImN1c3RvbSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6ImwsIEYgZCwgWSwgZzppYSJ9fQ==@[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;7px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_divider color=&#;#b5b5b5&#; divider_weight=&#;0.5px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;10px&#; custom_padding=&#;||0px|||&#;][\\/et_pb_divider][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||2px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row column_structure=&#;1_3,2_3&#; use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;1&#; make_equal=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;0px&#; min_height_tablet=&#;&#; min_height_phone=&#;&#; min_height_last_edited=&#;on|desktop&#; height_tablet=&#;&#; height_phone=&#;&#; height_last_edited=&#;on|desktop&#; custom_padding=&#;||||false|false&#;][et_pb_column type=&#;1_3&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;&#; custom_padding_phone=&#;&#; custom_padding_last_edited=&#;on|desktop&#;][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/WiksyuLogo.png&#; title_text=&#;WiksyuLogo&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||0px|||&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_scale__hover=&#;114%|114%&#;][\\/et_pb_image][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;2_3&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;50px||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;&#; custom_padding_phone=&#;&#; custom_padding_last_edited=&#;on|phone&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_font_size=&#;17px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; min_height=&#;193px&#; custom_margin=&#;0px|||||&#;] \\n Anduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol. \\n Para sa mga bu\\u00f3t magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik san\\u00e1 an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo. \\n   \\n   \\n   \\n [\\/et_pb_text][et_pb_button button_url=&#;https:\\/\\/bcl.wiktionary.org\\/wiki\\/Panginot_na_Pahina&#; url_new_window=&#;on&#; button_text=&#;Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo&#; button_alignment=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;18px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;0px&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;1px&#; button_font=&#;Josefin Sans|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; custom_padding=&#;10px|20px|5px|20px|false|false&#; hover_enabled=&#;0&#; button_text_size_tablet=&#;&#; button_text_size_phone=&#;15px&#; button_text_size_last_edited=&#;on|phone&#; button_text_color__hover_enabled=&#;on|desktop&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_button][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||43px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_text_color=&#;#445b00&#; text_font_size=&#;4vw&#; text_line_height=&#;1.3em&#; header_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; custom_margin=&#;59px||4px|||&#; text_font_size_tablet=&#;&#; text_font_size_phone=&#;6vw&#; text_font_size_last_edited=&#;on|phone&#;] \\n Wiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600||on|||||&#; text_font_size=&#;18px&#; custom_margin=&#;15px||45px|||&#;] \\n Anthony B. Diaz \\n [\\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#;] \\n ARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa\\ubakong bas\\u00e2\\ukan k\\u00f9k\\u00f4 sa kuk\\u00f3? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa social media , sa pagl\\u00e1om na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad. \\n Haloy ta naman nadadangog an Wikipedia , sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na Wiktionary , o kun sa Bikol na bersyon kaini, Wiksyunaryo . Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa\\uasin kaipuhan\\uan sarong diksyunaryo. \\n Haloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers\\u training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa Bikol\\u00a0Wiksyunaryo . Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa Wiksyunaryo . \\n Sa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Bu\\u00f3t sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary. \\n Pwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang. \\n Kan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific)\\u00a0 Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol. \\n Lugod,\\u00a0 kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan Bikol Wiksyunaryo sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya. \\n . \\n Si Anthony B. Diaz nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia. \\n \\n \\n [\\/et_pb_text][et_pb_button button_url=&#;https:\\/\\/bcl.wiktionary.org\\/wiki\\/Panginot_na_Pahina&#; url_new_window=&#;on&#; button_text=&#;Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo&#; button_alignment=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;18px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;0px&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;1px&#; button_font=&#;Josefin Sans|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; custom_padding=&#;10px|20px|5px|20px|false|false&#; hover_enabled=&#;0&#; button_text_size_tablet=&#;&#; button_text_size_phone=&#;15px&#; button_text_size_last_edited=&#;on|phone&#; button_text_color__hover_enabled=&#;on|desktop&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_button][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;0px||34px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_social_media_follow icon_color=&#;#ffffff&#; use_icon_font_size=&#;on&#; icon_font_size=&#;33px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_orientation=&#;center&#; border_radii=&#;on|100px|100px|100px|100px&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0)&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;facebook&#; url=&#;https:\\/\\/www.facebook.com\\/bclwictionary\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#0c71c3&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#58a2df&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]facebook[\\/et_pb_social_media_follow_network][\\/et_pb_social_media_follow][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Email Subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#d8d8d8&#; use_background_color_gradient=&#;on&#; background_color_gradient_start=&#;rgba(0,0,0,0)&#; background_color_gradient_end=&#;rgba(0,0,0,0)&#; custom_margin=&#;6px|||||&#; custom_padding=&#;0px||35px|||&#; animation_style=&#;fade&#; animation_direction=&#;bottom&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_padding=&#;3px|||||&#; custom_width_px=&#;710px&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_divider show_divider=&#;off&#; disabled_on=&#;off|off|off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color_gradient_direction=&#;90deg&#; max_width=&#;100px&#; module_alignment=&#;center&#; height=&#;5px&#; custom_margin=&#;||20px|&#; custom_padding=&#;||20px|&#; animation_style=&#;slide&#; animation_direction=&#;bottom&#; saved_tabs=&#;all&#; locked=&#;off&#;][\\/et_pb_divider][et_pb_text admin_label=&#;Request Section Title&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|600|||||||&#; text_text_color=&#;#455b00&#; text_font_size=&#;35px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; text_line_height=&#;1.3em&#; header_font=&#;Lato|700|||||||&#; header_text_color=&#;#&#; header_font_size=&#;36px&#; header_line_height=&#;1.3em&#; text_orientation=&#;center&#; background_layout=&#;dark&#; max_width=&#;710px&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||-10px|||&#; animation_style=&#;fold&#; animation_direction=&#;bottom&#; animation_intensity_fold=&#;20%&#;] \\n Resibihon an mga artikulo sa email \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;5px|||||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;18px&#; custom_margin=&#;-3px||-7px|||&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#;1_4,1_2,1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;-21px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;4px|||||&#;][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_2&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_signup mailchimp_list=&#;Magbikol Kita|be07a&#; name_field=&#;on&#; success_message=&#;Yaon ka na sa mailing list!&#; button_text=&#;Mag-subscribe&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_text_color=&#;#&#; use_background_color=&#;off&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;18px&#; button_bg_color=&#;#6eba01&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;#6eba01&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; custom_margin=&#;-13px|||||&#; custom_padding=&#;14px|||||&#; border_radii_fields=&#;on|0px|0px|0px|0px&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_letter_spacing_hover=&#;0&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(110,186,1,0)&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;on|desktop&#; button_text_color__hover=&#;#ffffff&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;on&#; button_border_color__hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_letter_spacing__hover=&#;2px&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#7c7c7c&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#;][\\/et_pb_signup][\\/et_pb_column][et_pb_column type=&#;1_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; custom_padding=&#;|||&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||36px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;6px|||||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_image src=&#;https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/06\\/MKIcon.png&#; title_text=&#;MKIcon&#; align=&#;center&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; width=&#;15%&#; width_tablet=&#;&#; width_phone=&#;40%&#; width_last_edited=&#;on|desktop&#; module_alignment=&#;center&#; custom_margin=&#;||40px|||&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|desktop&#; transform_scale__hover=&#;115%|115%&#;][\\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font_size=&#;17px&#; inline_fonts=&#;Josefin Sans&#;] \\n An\\u00a0 Magbikol Kita \\u00a0sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan\\u00a0 Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon\\uasin mga bu\\u00f3t makanuod kan tataramon\\uyaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na,\\u00a0 Magbikol Kita ! \\n Para sa mga bu\\u00f3t maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang bu\\u00f3t nindong ipaabot samuya, mag-email sa \\u00a0o imessage kami sa contact form sa ibaba. \\n An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_social_media_follow icon_color=&#;#ffffff&#; use_icon_font_size=&#;on&#; icon_font_size=&#;33px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; text_orientation=&#;center&#; border_radii=&#;on|100px|100px|100px|100px&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0)&#;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;facebook&#; url=&#;https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]facebook[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;instagram&#; url=&#;https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]instagram[\\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#;youtube&#; url=&#;https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#ff&#; background_enable_color=&#;on&#; background__hover_enabled=&#;on|hover&#; background_color__hover=&#;#6b6b6b&#; background_enable_color__hover=&#;on&#; transform_styles__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_translate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_rotate__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_skew__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_origin__hover_enabled=&#;on|hover&#; transform_scale__hover=&#;110%|110%&#; follow_button=&#;off&#; url_new_window=&#;on&#;]youtube[\\/et_pb_social_media_follow_network][\\/et_pb_social_media_follow][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; admin_label=&#;Footer&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#b5b7a5&#; background_enable_image=&#;off&#; parallax=&#;on&#; custom_margin=&#;||-29px|||&#; custom_padding=&#;41px||50px|||&#; animation_style=&#;fade&#; saved_tabs=&#;all&#;][et_pb_row use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;2&#; make_equal=&#;on&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_size=&#;initial&#; background_position=&#;top_left&#; background_repeat=&#;repeat&#; custom_margin=&#;|auto|16px|auto||&#; custom_padding=&#;|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;3.25&#; background_color=&#;#ffffff&#; background_position=&#;top_left&#; custom_padding=&#;50px|40px|50px|40px&#; custom_padding__hover=&#;|||&#;][et_pb_social_media_follow _builder_version=&#;&#; custom_margin=&#;-4px|||||&#;][\\/et_pb_social_media_follow][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; text_font_size=&#;20px&#; text_letter_spacing=&#;-0.5px&#; custom_margin=&#;-7px|||||&#;] \\n I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na bu\\u00f3t nindong ipaabot sa samuya. \\n [\\/et_pb_text][et_pb_contact_form email=&#;&#; success_message=&#;Dyos mabalos!&#; submit_button_text=&#;Ipadara&#; module_id=&#;et_pb_contact_form_1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; form_field_background_color=&#;#ededed&#; form_field_text_color=&#;#&#; title_font=&#;Lato|900|||||||&#; title_font_size=&#;26px&#; captcha_font=&#;Josefin Sans||||||||&#; captcha_font_size=&#;16px&#; form_field_font_size=&#;16px&#; custom_button=&#;on&#; button_text_size=&#;15px&#; button_text_color=&#;#ffffff&#; button_bg_color=&#;#ff&#; button_border_width=&#;2px&#; button_border_color=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_radius=&#;0px&#; button_letter_spacing=&#;2px&#; button_font=&#;Lato|700||on|||||&#; button_use_icon=&#;off&#; text_orientation=&#;left&#; custom_padding=&#;|14px||16px||&#; animation_direction=&#;bottom&#; border_color_all=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; border_style_all=&#;solid&#; use_border_color=&#;on&#; border_color=&#;rgba(0,0,0,0.12)&#; form_background_color=&#;rgba(255,255,255,0)&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;on|hover&#; button_bg_color__hover=&#;#6b6b6b&#; button_bg_enable_color__hover=&#;on&#; button_text_color_hover=&#;#6eba01&#; button_bg_color_hover=&#;rgba(0,0,0,0)&#; button_border_color_hover=&#;#6eba01&#; button_border_radius_hover=&#;0px&#; button_letter_spacing_hover=&#;2px&#;][et_pb_contact_field field_id=&#;Name&#; field_title=&#;Pangaran&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Email&#; field_title=&#;Email Address&#; field_type=&#;email&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Contact&#; field_title=&#;Contact Number&#; required_mark=&#;off&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][et_pb_contact_field field_id=&#;Message&#; field_title=&#;Mensahe&#; field_type=&#;text&#; fullwidth_field=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; button_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_size__hover_enabled=&#;off&#; button_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_text_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_width__hover_enabled=&#;off&#; button_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_color__hover_enabled=&#;off&#; button_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_one_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_two_border_radius__hover_enabled=&#;off&#; button_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_one_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_two_letter_spacing__hover_enabled=&#;off&#; button_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_one_bg_color__hover_enabled=&#;off&#; button_two_bg_color__hover_enabled=&#;off&#;][\\/et_pb_contact_field][\\/et_pb_contact_form][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; background_color=&#;#&#; custom_padding=&#;2px||2px|||&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;19px||17px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_text_color=&#;#ffffff&#; text_font_size=&#;13px&#; text_letter_spacing=&#;1px&#;] \\n Magbikol Kita \\u00a Reserbado an gabos na karapatan \\n [\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section] \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" [et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;40px&#; custom_margin=&#;3px|||||&#; custom_padding=&#;0px||1px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;28px&#; custom_margin=&#;-10px|auto||auto||&#; custom_padding=&#;0px||13px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_text _builder_version=&#;4.4.7&#; _dynamic_attributes=&#;content&#; text_font=&#;Josefin Sans|||on|||||&#; text_orientation=&#;center&#; custom_margin=&#;33px|||||&#;]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoiY3VycmVudF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6ImN1c3RvbSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6ImwsIEYgZCwgWSwgZzppYSJ9fQ==@[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;1px||0px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;7px||0px|||&#;][et_pb_column type=&#;4_4&#; _builder_version=&#;4.4.7&#;][et_pb_divider color=&#;#b5b5b5&#; divider_weight=&#;0.5px&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; min_height=&#;10px&#; custom_padding=&#;||0px|||&#;][\\/et_pb_divider][\\/et_pb_column][\\/et_pb_row][\\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#;1&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||2px|||&#; animation_style=&#;fade&#;][et_pb_row column_structure=&#;1_3,2_3&#; use_custom_gutter=&#;on&#; gutter_width=&#;1&#; make_equal=&#;on&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; module_alignment=&#;center&#; min_height=&#;0px&#; min_height_tablet=&#;&#; min_height_phone=&#;&#; min_height_last_edited=&#;on|desktop&#; height_tablet=&#;&#; height_phone=&#;&#; height_last_edited=&#;on|desktop&#; custom_padding=&#;||||false|false&#;][et_pb_column type=&#;1_3&#; _builder_version=&#;4.4.7&#; custom_padding=&#;||||false|false&#; custom_padding_tablet=&#;&#; custom_padding_phone=&#;&#; […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":1,\"featured_media\":0,\"parent\":0,\"menu_order\":0,\"comment_status\":\"closed\",\"ping_status\":\"closed\",\"template\":\"\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikol-wiksyunaryo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikol-wiksyunaryo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:18:56+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T07:42:49+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bikol-wiksyunaryo\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/page\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/1\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":28,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/pages\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1746,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1951","title":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo","content":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo Saturday, December 27, , 4:19am Anduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol. Para sa mga buót magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik saná an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo.       Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Wiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo Anthony B. Diaz ARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa—bakong basâ—kan kùkô sa kukó? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa social media , sa pagláom na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad. Haloy ta naman nadadangog an Wikipedia , sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na Wiktionary , o kun sa Bikol na bersyon kaini, Wiksyunaryo . Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa—asin kaipuhan—an sarong diksyunaryo. Haloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers’ training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa Bikol Wiksyunaryo . Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa Wiksyunaryo . Sa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Buót sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary. Pwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang. Kan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific) Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol. Lugod, kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan Bikol Wiksyunaryo sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya. . Si Anthony B. Diaz nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia. Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1039,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bikol-wiksyunaryo/#","title":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo","content":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo Saturday, December 27, , 4:19am Anduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol. Para sa mga buót magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik saná an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo.       Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Wiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo Anthony B. Diaz ARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa—bakong basâ—kan kùkô sa kukó? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa social media , sa pagláom na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad. Haloy ta naman nadadangog an Wikipedia , sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na Wiktionary , o kun sa Bikol na bersyon kaini, Wiksyunaryo . Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa—asin kaipuhan—an sarong diksyunaryo. Haloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers’ training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa Bikol Wiksyunaryo . Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa Wiksyunaryo . Sa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Buót sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary. Pwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang. Kan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific) Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol. Lugod, kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan Bikol Wiksyunaryo sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya. . Si Anthony B. Diaz nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia. Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1039,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bikol-wiksyunaryo/#","title":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo","content":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo Saturday, December 27, , 4:19am Anduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol. Para sa mga buót magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik saná an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo.       Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Wiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo Anthony B. Diaz ARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa—bakong basâ—kan kùkô sa kukó? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa social media , sa pagláom na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad. Haloy ta naman nadadangog an Wikipedia , sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na Wiktionary , o kun sa Bikol na bersyon kaini, Wiksyunaryo . Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa—asin kaipuhan—an sarong diksyunaryo. Haloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers’ training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa Bikol Wiksyunaryo . Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa Wiksyunaryo . Sa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Buót sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary. Pwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang. Kan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific) Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol. Lugod, kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan Bikol Wiksyunaryo sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya. . Si Anthony B. Diaz nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia. Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo Follow Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1039,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/2/","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero Saturday, December 27, , 4:19am Ernie Verdadero Midya-Midya Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Isyu nin pagbasa by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô... read more Magbirikol man daw kita by Ernie Verdadero | Midya-Midya Habo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o... read more KBP Camarines Sur asin ATRACS by Ernie Verdadero | Midya-Midya May sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin... read more Dyaryo by Ernie Verdadero | Midya-Midya “Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot... read more JoSal: bulawan na iribanan by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,... read more Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas by Ernie Verdadero | Midya-Midya At last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,... read more Urag ni David by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero... read more Media Amelioration by Ernie Verdadero | Midya-Midya An mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man... read more Media asin demokrasya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Puon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":927,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/feed/","title":"Ernie Verdadero | Magbikol Kita","content":"Ernie Verdadero | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :18:12 en hourly 1 Ernie Verdadero | Magbikol Kita Plasa ni Kalamay Wed, 24 Mar :18:08 Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin [&#;] The post Plasa ni Kalamay appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. The post Plasa ni Kalamay appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Balitang Bicolandia Tue, 02 Mar :57:01 Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na [&#;] The post Balitang Bicolandia appeared first on Magbikol Kita . ]]> Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. The post Balitang Bicolandia appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Fortuno Tue, 12 Jan :32:40 An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&#;] The post Fortuno appeared first on Magbikol Kita . ]]> An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi. Maski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan. Minsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.  An naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan. Maski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol. Sa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70. Sya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo. Bistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal. Kan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur. Nagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District. Pakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan. Kaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso. Kan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , “for health reasons ” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana. Nabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air. An hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno? The post Fortuno appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An KBP Community Advisory Board Sat, 19 Dec :01:31 Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan [&#;] The post An KBP Community Advisory Board appeared first on Magbikol Kita . ]]> Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization. Sabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV. Digdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters. Magayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na development communication , ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno. Nagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya. Alagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur. Kan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini. Pinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board. Mayo na yan ngonyan. Nagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan. Mismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC. Haros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika. Mayo nang development communication. Sabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man. Kaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere. Kun bako nganyan nuarin pa? The post An KBP Community Advisory Board appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Makulog na katutuuhan kan midya Tue, 08 Dec :51:26 Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros [&#;] The post Makulog na katutuuhan kan midya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information. Igwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray. Dakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban. An pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray. Dangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library. Saro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan. An mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis. An makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon. An problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal. Marhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an jueteng . ***** Sa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon. An broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok. . The post Makulog na katutuuhan kan midya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. Sun, 08 Nov :07:37 (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako [&#;] The post Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Ikaapat parte kan  Broadcasting sa Bikol ) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance. Kun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon. An dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol. Mahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon. An uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan. Gulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye. Garo an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya. Kaya sakripisyado an suweldo kan mga tao. *** Mga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera…. Paki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger. Salamat saindo gabos. Kulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr. . The post Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Nakaaging apat na dekada Sun, 25 Oct :51:42 (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin [&#;] The post Nakaaging apat na dekada appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol ) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno. Nagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Raṅola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR. Padagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada ‘70 sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga. Sa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Bañares. Si Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man. Sa katahawan kan dekada ‘70 naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama. Kan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE. Kan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente. An primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napanô sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto. Kan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network. Gusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta “Furo Music” kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Ubaña, Don Padua. Martial Law pa pero paglaog kan kan dekada ‘80, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos. Huli  ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador. Poon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters. Sa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters. Nagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo. Inot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN. Kan , binuksan ni Al Ubaña an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming. Taon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos. Kadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono. Abangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .  Mag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live. . The post Nakaaging apat na dekada appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An midya, ika, ako, saka an martial law Sun, 18 Oct :40:44 (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres, an official forthnightly publication kan unibersidad (na [&#;] The post An midya, ika, ako, saka an martial law appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol ) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres , an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon). Kabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.” Sa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan Bicol Mail bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana. Arualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra. Pakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law. Nagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa. Maski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— Insular Life newscast , ala-7 nin aga na Eveready newscast ni Eddie Alanis, asin Island Cement newscast ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta live haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila. Sa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman. Bilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC. Pigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon. Si mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang. Huli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC. Marhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21. Kan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano. Sa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes. Maski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan Manila Chronicle , an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina. Duwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido. Kaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon. Kan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez. An nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar. An matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law. Mayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan. . The post An midya, ika, ako, saka an martial law appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Broadcasting sa Bikol, Sun, 11 Oct :03:26 Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa [&#;] The post Broadcasting sa Bikol, appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit. Mga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.  Saro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Pequeña kataid kan highway. Kan dekada ‘50 nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, the voice of Bikolandia , 5kW an kusog kan abot, na dangog bako saná sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces. Huring parte kan dekada ‘50 kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya. May kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray. Duman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa. Pagpuon kan dekada ‘60, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi. Nagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi. Sa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Leaño, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.  Nadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan “Apat na Tagulipdan,” George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi. Apwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga. Maugma na an ere sa radyo kaidto. An mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate. Nagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon. Kan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya saná an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta saná. Kan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman. An panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada ‘70 sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong Bicol Mail . An natada sanáng nagtatanog iyo an dzGE. Sa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini. . The post Broadcasting sa Bikol, appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Isyu nin pagbasa Sun, 04 Oct :28:05 Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô iyo an pagdutdot kan media na nakakaalarma sa publiko. Tano [&#;] The post Isyu nin pagbasa appeared first on Magbikol Kita . ]]> Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô iyo an pagdutdot kan media na nakakaalarma sa publiko. Tano ta sa Bikol na gayo sinabi sa bareta kan Philippine Daily Inquirer na 70mil na mga eskwelang Bikolano an maluyang magbasa o dai tataong magbasa. Inot, tano ta bakong 80mil, bakong 50mil kundi 70mil na gayo? Ano an batayan?  Sa ibang rona sobra sa 70mil o kulang sa 70mil o gabos marhay magbasa?  Tano ta binabasol tulos an mga paratukdo, an mga magurang, an gadgets, asin an kawaran interes na magbasa kan mga Bikolanong kaakian. An Bikol saro sa bistado na mayong hilig magbasa maski nin peryodiko, libro asin ibang babasahon. Mayo ngani kita nin aldawan na dyaryo lokal. Igwa man kan dekada 90 nin Bicol Daily pero dai nagtagal. Igwa lugod nin local dailies sa Mindanao asin Kabisayaan. Pero kan panahon sabi kan mga paratindang diyaryo, masulong an tindang komiks arog kan Pinoy Komiks , Tagalog Klasiks , Hiwaga , Liwayway , Bulaklak , asin Tiktik . Alagad an gabos na iyan mayo na ngunyan. Sa mga newstands dakol an nakadisplay na mga dyaryo lokal pero dikit an na nababakal. An buót sabihon kulang talaga an parabasa. An duwang halangkaw na opisyal kan Departamento de Edukasyon siring ki Usec. Dads San Antonio asin Direktor Gilbert Sadsad syempre nagnenegar man asin nagdeklara sa publiko na bako ining totoo. Nagigirumduman ko kan ako sadit pa nakanuod akong magbasa sa Caton huli kan sakuyang ina asin iba pang maestra na dai ngani lisensyado kan gobyerno. An abakada, mga nobena, pangadyion, an iba ngani nasa tataramon na Espanyol nanudan ko asin natuom lalo na an alpabeto. Pagkatapos magprimera komunyon, pagtungtong pitong taon, grade one tulos, may dikit na babasahon sa English mas dakol sa Bikol abot grade three. Kasabay na an pagtukdo nin pagsurat, inot molde, sunod tarakod. Poon grade four simpleng arithmetic, current events, asin elocution sa English, health and science, social studies, asin Tagalog kaya handa nang mag grade five asin grade six. Andam na para sa high school maguin pan publiko asin pribado. Iyan an halipot pero maugmang istorya kan edukasyon kan panahon. Antes nganing mag tyempo Hapon, an makatapos grade seven, maski dai naka-high school pwede nang magtukdo. Matitibay pating mga maestro saka maestra, marhay mag-English, magayon an handwriting, marhay an pagbuhay asin respetado sa komunidad. Ngunyan kaya an pag-eskwela pasiring sana sa paghanap trabaho, pag-abroad, magpayaman, mag-asenso. Lingaw nganing magsalingoy, lingaw nang magkarpentero, lingaw nang mag-uma. An mga magurag an pagtubod ninda iyo na makatapos pag-eskwela an mga aki pero dai na magbalik sa uma. Kaya an nangyari masyadong materyoso asin pansadiri sana an saindang plano sa buhay. An isyu kan pagbasa bako man sa dapit na tunay na edukasyon ta an tunay na edukasyon kan sarong tao bako lang sa pagka-matali asin listo kundi idtong pag-abot kan panahon may dakula syang maitatabang sa kapwa, sa komunidad, urog na sa gobyerno, lokal man o nasyonal. An mas importante pati iyo na bako lang na tatao kitang magbasa nin letra o numero o libro o magazine kundi tatao kitang magbasa sa pag-ultanan kan kada letra, sa likod kan kada numero asin kan mismong puturo na naghahalat bako sana nin sarong tao kundi kan banwaan asin kan kinaban. Dapat ngani mas tatao kitang magbasa kan Tugon nin Diyos tanganing maka-kontribuir kita gabos sa matuninong, magaya-gaya asin asensadong kinaban. Iyan an tunay na edukasyon. . The post Isyu nin pagbasa appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":7231,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:19:37.138Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/19","title":"","content":"{\"id\":19,\"name\":\"Ernie Verdadero\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"slug\":\"ernie-verdadero\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/af2fb71b39df1f1ed271e?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/af2fb71b39df1f1ed271e?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/af2fb71b39df1f1ed271e?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Ernie Verdadero \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Ernie Verdadero\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":91,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/fortuno/","title":"Fortuno | Magbikol Kita","content":"Fortuno | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:19am Fortuno Published on Tuesday, January 12, , 11:32am by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi. Maski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan. Minsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.  An naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan. Maski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol. Sa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70. Sya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo. Bistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal. Kan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur. Nagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District. Pakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan. Kaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso. Kan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , “for health reasons ” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana. Nabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air. An hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno? Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1042,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-kbp-community-advisory-board/","title":"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita","content":"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am An KBP Community Advisory Board Published on Saturday, December 19, , 9:01pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization. Sabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV. Digdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters. Magayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na development communication , ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno. Nagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya. Alagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur. Kan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini. Pinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board. Mayo na yan ngonyan. Nagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan. Mismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC. Haros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika. Mayo nang development communication. Sabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man. Kaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere. Kun bako nganyan nuarin pa? Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1072,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/makulog-na-katutuuhan-kan-midya/","title":"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita","content":"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am Makulog na katutuuhan kan midya Published on Tuesday, December 08, , 4:51pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information. Igwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray. Dakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban. An pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray. Dangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library. Saro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan. An mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis. An makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon. An problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal. Marhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an jueteng . ***** Sa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon. An broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok. . Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1116,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc/","title":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita","content":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. Published on Sunday, November 08, , 7:07pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan  Broadcasting sa Bikol ) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance. Kun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon. An dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol. Mahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon. An uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan. Gulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye. Garo an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya. Kaya sakripisyado an suweldo kan mga tao. *** Mga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera…. Paki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger. Salamat saindo gabos. Kulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr. . Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1137,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc/","title":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita","content":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. Published on Sunday, November 08, , 7:07pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan  Broadcasting sa Bikol ) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance. Kun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon. An dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol. Mahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon. An uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan. Gulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye. Garo an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya. Kaya sakripisyado an suweldo kan mga tao. *** Mga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera…. Paki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger. Salamat saindo gabos. Kulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr. . Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1137,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/nakaaging-apat-na-dekada/","title":"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita","content":"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am Nakaaging apat na dekada Published on Sunday, October 25, , 4:51pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol ) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno. Nagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Raṅola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR. Padagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada ‘70 sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga. Sa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Bañares. Si Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man. Sa katahawan kan dekada ‘70 naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama. Kan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE. Kan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente. An primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napanô sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto. Kan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network. Gusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta “Furo Music” kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Ubaña, Don Padua. Martial Law pa pero paglaog kan kan dekada ‘80, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos. Huli  ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador. Poon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters. Sa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters. Nagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo. Inot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN. Kan , binuksan ni Al Ubaña an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming. Taon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos. Kadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono. Abangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .  Mag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live. . Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1491,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law/","title":"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita","content":"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am An midya, ika, ako, saka an martial law Published on Sunday, October 18, , 2:40pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol ) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres , an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon). Kabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.” Sa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan Bicol Mail bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana. Arualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra. Pakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law. Nagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa. Maski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— Insular Life newscast , ala-7 nin aga na Eveready newscast ni Eddie Alanis, asin Island Cement newscast ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta live haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila. Sa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman. Bilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC. Pigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon. Si mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang. Huli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC. Marhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21. Kan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano. Sa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes. Maski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan Manila Chronicle , an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina. Duwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido. Kaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon. Kan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez. An nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar. An matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law. Mayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan. . Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1404,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/broadcasting-sa-bikol-1950-1972/","title":"Broadcasting sa Bikol, 1950-1972 | Magbikol Kita","content":"Broadcasting sa Bikol, | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:20am Broadcasting sa Bikol, Published on Sunday, October 11, , 10:03pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit. Mga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.  Saro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Pequeña kataid kan highway. Kan dekada ‘50 nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, the voice of Bikolandia , 5kW an kusog kan abot, na dangog bako saná sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces. Huring parte kan dekada ‘50 kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya. May kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray. Duman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa. Pagpuon kan dekada ‘60, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi. Nagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi. Sa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Leaño, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.  Nadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan “Apat na Tagulipdan,” George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi. Apwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga. Maugma na an ere sa radyo kaidto. An mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate. Nagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon. Kan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya saná an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta saná. Kan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman. An panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada ‘70 sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong Bicol Mail . An natada sanáng nagtatanog iyo an dzGE. Sa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini. . Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1082,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero Saturday, December 27, , 4:20am Ernie Verdadero Midya-Midya Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Isyu nin pagbasa by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô... read more Magbirikol man daw kita by Ernie Verdadero | Midya-Midya Habo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o... read more KBP Camarines Sur asin ATRACS by Ernie Verdadero | Midya-Midya May sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin... read more Dyaryo by Ernie Verdadero | Midya-Midya “Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot... read more JoSal: bulawan na iribanan by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,... read more Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas by Ernie Verdadero | Midya-Midya At last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,... read more Urag ni David by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero... read more Media Amelioration by Ernie Verdadero | Midya-Midya An mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man... read more Media asin demokrasya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Puon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":927,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/#","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero Saturday, December 27, , 4:20am Ernie Verdadero Midya-Midya Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Nakaaging apat na dekada by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa... read more An midya, ika, ako, saka an martial law by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang... read more Broadcasting sa Bikol, by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":943,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/page/2/","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Magbikol Kita | Midya-Midya Saturday, December 27, , 4:20am Midya-Midya Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Isyu nin pagbasa by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô... read more Magbirikol man daw kita by Ernie Verdadero | Midya-Midya Habo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o... read more KBP Camarines Sur asin ATRACS by Ernie Verdadero | Midya-Midya May sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin... read more Dyaryo by Ernie Verdadero | Midya-Midya “Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot... read more JoSal: bulawan na iribanan by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,... read more Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas by Ernie Verdadero | Midya-Midya At last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,... read more Urag ni David by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero... read more Media Amelioration by Ernie Verdadero | Midya-Midya An mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man... read more Media asin demokrasya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Puon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":926,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/feed/","title":"Midya-Midya | Magbikol Kita","content":"Midya-Midya | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :18:12 en hourly 1 Midya-Midya | Magbikol Kita Plasa ni Kalamay Wed, 24 Mar :18:08 Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin [&#;] The post Plasa ni Kalamay appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. The post Plasa ni Kalamay appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Balitang Bicolandia Tue, 02 Mar :57:01 Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na [&#;] The post Balitang Bicolandia appeared first on Magbikol Kita . ]]> Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo na, inot na inot, an titulo kan panhapon na bareta sa telebisyon, Balitang Bicolandia . An bareta sa Bikol bareta , bakong balita. Tama na an mga lokal na pangyayari digdi sa rehiyon mahalaga sa mga Bikolano asin maski bakong Bikolano na  naka-istar digdi. Sa pagkaaram ko, an gabos na rona kan Pilipinas igwa nin regional news hapon-hapon puon Lunes sagkod Byernes. Marhay ta mga bagong lalawgon an mga parabareta sa telebisyon kan GMA 7 o Kapuso network. Mga Bikolano saka Bikolana pati, mga hoben pa saka garo mahihigos sa pagkalap nin bareta asin impormasyon sa anom na probinsya asin pitong syudad kan Bikol. Napapanahon an mga bareta asin presko. An problema sana ta garo dai tatao kan linggwaheng Bikol an mga newscasters maski sinda mga taga-Bikol. O tibaad binabasa man sana ninda an mga bareta na pigsusurat kan iba. Sa bagay dapat na may independent news department an lokal na istasyon, kompleto nin legmen, field reporters, cameramen, asin para-interview. Sa Metro Manila asin sa ibang parte kan kinaban, an news anchor o an parabareta sa TV screen na iyo an pinakasikat, news reader man sana o parabasa man kan bareta. Iyan an inaapod na propesyonalismo sa broadcast media industry. Saka garo bakong bukas sa mga suwestyones asin rekomendasyones an management kan lokal na estasyon. Idtong pigribayan na Bikol TV Patrol maski sarala-sala an Bikol, alagad magpuon sa manager, newscaster, asin field reporter, bukas sa mga suhestyon asin pagtuyaw hali sa publiko sa mga pagkukulang kan mga personahe asin kan programa mismo. Dai pa huri, pwede pang pagayunon an programa tanganing makataong marhay asin magayon na bareta sa mga Bikolano na nagtutubod na an impormasyon sa telebisyon mahalaga sa saindang arualdaw na pagbuhay. The post Balitang Bicolandia appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Fortuno Tue, 12 Jan :32:40 An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&#;] The post Fortuno appeared first on Magbikol Kita . ]]> An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi. Maski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan. Minsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.  An naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan. Maski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol. Sa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70. Sya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo. Bistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal. Kan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur. Nagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District. Pakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan. Kaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso. Kan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , “for health reasons ” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana. Nabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air. An hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno? The post Fortuno appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An KBP Community Advisory Board Sat, 19 Dec :01:31 Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan [&#;] The post An KBP Community Advisory Board appeared first on Magbikol Kita . ]]> Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization. Sabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV. Digdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters. Magayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na development communication , ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno. Nagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya. Alagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur. Kan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini. Pinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board. Mayo na yan ngonyan. Nagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan. Mismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC. Haros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika. Mayo nang development communication. Sabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man. Kaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere. Kun bako nganyan nuarin pa? The post An KBP Community Advisory Board appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Makulog na katutuuhan kan midya Tue, 08 Dec :51:26 Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros [&#;] The post Makulog na katutuuhan kan midya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information. Igwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray. Dakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban. An pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray. Dangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library. Saro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan. An mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis. An makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon. An problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal. Marhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an jueteng . ***** Sa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon. An broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok. . The post Makulog na katutuuhan kan midya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. Sun, 08 Nov :07:37 (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako [&#;] The post Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Ikaapat parte kan  Broadcasting sa Bikol ) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance. Kun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon. An dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol. Mahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon. An uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan. Gulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye. Garo an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya. Kaya sakripisyado an suweldo kan mga tao. *** Mga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera…. Paki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger. Salamat saindo gabos. Kulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr. . The post Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Nakaaging apat na dekada Sun, 25 Oct :51:42 (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin [&#;] The post Nakaaging apat na dekada appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol ) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno. Nagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Raṅola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR. Padagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada ‘70 sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga. Sa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Bañares. Si Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man. Sa katahawan kan dekada ‘70 naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama. Kan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE. Kan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente. An primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napanô sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto. Kan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network. Gusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta “Furo Music” kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Ubaña, Don Padua. Martial Law pa pero paglaog kan kan dekada ‘80, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos. Huli  ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador. Poon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters. Sa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters. Nagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo. Inot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN. Kan , binuksan ni Al Ubaña an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming. Taon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos. Kadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono. Abangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .  Mag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live. . The post Nakaaging apat na dekada appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An midya, ika, ako, saka an martial law Sun, 18 Oct :40:44 (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres, an official forthnightly publication kan unibersidad (na [&#;] The post An midya, ika, ako, saka an martial law appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol ) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres , an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon). Kabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.” Sa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan Bicol Mail bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana. Arualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra. Pakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law. Nagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa. Maski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— Insular Life newscast , ala-7 nin aga na Eveready newscast ni Eddie Alanis, asin Island Cement newscast ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta live haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila. Sa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman. Bilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC. Pigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon. Si mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang. Huli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC. Marhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21. Kan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano. Sa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes. Maski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan Manila Chronicle , an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina. Duwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido. Kaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon. Kan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez. An nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar. An matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law. Mayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan. . The post An midya, ika, ako, saka an martial law appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Broadcasting sa Bikol, Sun, 11 Oct :03:26 Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa [&#;] The post Broadcasting sa Bikol, appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit. Mga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.  Saro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Pequeña kataid kan highway. Kan dekada ‘50 nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, the voice of Bikolandia , 5kW an kusog kan abot, na dangog bako saná sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces. Huring parte kan dekada ‘50 kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya. May kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray. Duman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa. Pagpuon kan dekada ‘60, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi. Nagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi. Sa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Leaño, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.  Nadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan “Apat na Tagulipdan,” George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi. Apwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga. Maugma na an ere sa radyo kaidto. An mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate. Nagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon. Kan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya saná an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta saná. Kan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman. An panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada ‘70 sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong Bicol Mail . An natada sanáng nagtatanog iyo an dzGE. Sa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini. . The post Broadcasting sa Bikol, appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Isyu nin pagbasa Sun, 04 Oct :28:05 Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô iyo an pagdutdot kan media na nakakaalarma sa publiko. Tano [&#;] The post Isyu nin pagbasa appeared first on Magbikol Kita . ]]> Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô iyo an pagdutdot kan media na nakakaalarma sa publiko. Tano ta sa Bikol na gayo sinabi sa bareta kan Philippine Daily Inquirer na 70mil na mga eskwelang Bikolano an maluyang magbasa o dai tataong magbasa. Inot, tano ta bakong 80mil, bakong 50mil kundi 70mil na gayo? Ano an batayan?  Sa ibang rona sobra sa 70mil o kulang sa 70mil o gabos marhay magbasa?  Tano ta binabasol tulos an mga paratukdo, an mga magurang, an gadgets, asin an kawaran interes na magbasa kan mga Bikolanong kaakian. An Bikol saro sa bistado na mayong hilig magbasa maski nin peryodiko, libro asin ibang babasahon. Mayo ngani kita nin aldawan na dyaryo lokal. Igwa man kan dekada 90 nin Bicol Daily pero dai nagtagal. Igwa lugod nin local dailies sa Mindanao asin Kabisayaan. Pero kan panahon sabi kan mga paratindang diyaryo, masulong an tindang komiks arog kan Pinoy Komiks , Tagalog Klasiks , Hiwaga , Liwayway , Bulaklak , asin Tiktik . Alagad an gabos na iyan mayo na ngunyan. Sa mga newstands dakol an nakadisplay na mga dyaryo lokal pero dikit an na nababakal. An buót sabihon kulang talaga an parabasa. An duwang halangkaw na opisyal kan Departamento de Edukasyon siring ki Usec. Dads San Antonio asin Direktor Gilbert Sadsad syempre nagnenegar man asin nagdeklara sa publiko na bako ining totoo. Nagigirumduman ko kan ako sadit pa nakanuod akong magbasa sa Caton huli kan sakuyang ina asin iba pang maestra na dai ngani lisensyado kan gobyerno. An abakada, mga nobena, pangadyion, an iba ngani nasa tataramon na Espanyol nanudan ko asin natuom lalo na an alpabeto. Pagkatapos magprimera komunyon, pagtungtong pitong taon, grade one tulos, may dikit na babasahon sa English mas dakol sa Bikol abot grade three. Kasabay na an pagtukdo nin pagsurat, inot molde, sunod tarakod. Poon grade four simpleng arithmetic, current events, asin elocution sa English, health and science, social studies, asin Tagalog kaya handa nang mag grade five asin grade six. Andam na para sa high school maguin pan publiko asin pribado. Iyan an halipot pero maugmang istorya kan edukasyon kan panahon. Antes nganing mag tyempo Hapon, an makatapos grade seven, maski dai naka-high school pwede nang magtukdo. Matitibay pating mga maestro saka maestra, marhay mag-English, magayon an handwriting, marhay an pagbuhay asin respetado sa komunidad. Ngunyan kaya an pag-eskwela pasiring sana sa paghanap trabaho, pag-abroad, magpayaman, mag-asenso. Lingaw nganing magsalingoy, lingaw nang magkarpentero, lingaw nang mag-uma. An mga magurag an pagtubod ninda iyo na makatapos pag-eskwela an mga aki pero dai na magbalik sa uma. Kaya an nangyari masyadong materyoso asin pansadiri sana an saindang plano sa buhay. An isyu kan pagbasa bako man sa dapit na tunay na edukasyon ta an tunay na edukasyon kan sarong tao bako lang sa pagka-matali asin listo kundi idtong pag-abot kan panahon may dakula syang maitatabang sa kapwa, sa komunidad, urog na sa gobyerno, lokal man o nasyonal. An mas importante pati iyo na bako lang na tatao kitang magbasa nin letra o numero o libro o magazine kundi tatao kitang magbasa sa pag-ultanan kan kada letra, sa likod kan kada numero asin kan mismong puturo na naghahalat bako sana nin sarong tao kundi kan banwaan asin kan kinaban. Dapat ngani mas tatao kitang magbasa kan Tugon nin Diyos tanganing maka-kontribuir kita gabos sa matuninong, magaya-gaya asin asensadong kinaban. Iyan an tunay na edukasyon. . The post Isyu nin pagbasa appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":7229,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.725Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/169","title":"","content":"{\"id\":169,\"count\":19,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/midya-midya\\/\",\"name\":\"Midya-Midya\",\"slug\":\"midya-midya\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Midya-Midya \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/midya-midya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/midya-midya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Midya-Midya\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/midya-midya\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/169\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=169\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":34,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.726Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Magbikol Kita | Midya-Midya Saturday, December 27, , 4:20am Midya-Midya Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Isyu nin pagbasa by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô... read more Magbirikol man daw kita by Ernie Verdadero | Midya-Midya Habo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o... read more KBP Camarines Sur asin ATRACS by Ernie Verdadero | Midya-Midya May sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin... read more Dyaryo by Ernie Verdadero | Midya-Midya “Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot... read more JoSal: bulawan na iribanan by Ernie Verdadero | Midya-Midya Siisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,... read more Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas by Ernie Verdadero | Midya-Midya At last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,... read more Urag ni David by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero... read more Media Amelioration by Ernie Verdadero | Midya-Midya An mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man... read more Media asin demokrasya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Puon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":926,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.726Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/#","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Magbikol Kita | Midya-Midya Saturday, December 27, , 4:20am Midya-Midya Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Nakaaging apat na dekada by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa... read more An midya, ika, ako, saka an martial law by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang... read more Broadcasting sa Bikol, by Ernie Verdadero | Midya-Midya Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.726Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2762","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T18:26:57\",\"date_gmt\":\"T10:26:57\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:39:08\",\"modified_gmt\":\"T10:39:08\",\"slug\":\"an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. \\n\\n\\n\\n May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. \\n\\n\\n\\n Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. \\n\\n\\n\\n Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? \\n\\n\\n\\n An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. \\n\\n\\n\\n An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, bu\\u00f3t sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. \\n\\n\\n\\n Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. \\n\\n\\n\\n An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,74,210,49,804,805],\"yoast_head\":\" \\n An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T10:26:57+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:39:08+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T10:26:57+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:39:08+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,France Clavecillas,Human Rights,Magbikol Kita,Senior Citizen,Senior Citizens Act\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":683,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.726Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2762","title":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita","content":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Published on Wednesday, March 24, , 6:26pm by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1035,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:04.726Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen/#respond","title":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita","content":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Published on Wednesday, March 24, , 6:26pm by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1035,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-banwaan-na-mapinadaba-sa-mga-senior-citizen/#","title":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita","content":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Published on Wednesday, March 24, , 6:26pm by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1035,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2760","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T18:18:08\",\"date_gmt\":\"T10:18:08\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:18:12\",\"modified_gmt\":\"T10:18:12\",\"slug\":\"plasa-ni-kalamay\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Plasa ni Kalamay\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada \\u, \\u, asin amay na parte kan dekada \\u. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. \\n\\n\\n\\n Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin man\\u00e0gom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . \\n\\n\\n\\n Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. \\n\\n\\n\\n Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matang\\u00e2, an debate sa plasa. \\n\\n\\n\\n An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. \\n\\n\\n\\n Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. \\n\\n\\n\\n Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. \\n\\n\\n\\n Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Ba\\u00f1os na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. \\n\\n\\n\\n An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. \\n\\n\\n\\n Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buh\\u00e1y pa kadto an higanteng provincial capitol, buh\\u00e1y naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. \\n\\n\\n\\n Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. \\n\\n\\n\\n An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . \\n\\n\\n\\n Bas\\u00e1ng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. \\n\\n\\n\\n Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada \\u, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . \\n\\n\\n\\n Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada \\u, \\u, asin amay na parte kan dekada \\u. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,170,803,49,174,57,801,802],\"yoast_head\":\" \\n Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T10:18:08+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:18:12+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Plasa ni Kalamay\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T10:18:08+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:18:12+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Ernie Verdadero,Kalamay,Magbikol Kita,Midya-Midya,Naga City,Plaza Rizal Naga,Public Debates\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/plasa-ni-kalamay\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":771,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2760","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmidya-midya%2Fplasa-ni-kalamay%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Ernie Verdadero\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"title\":\"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Plasa ni Kalamay \\n \\n \\n \",\"description\":\"Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada \\u, \\u, asin amay na parte kan dekada \\u. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":70,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmidya-midya%2Fplasa-ni-kalamay%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Ernie Verdadero\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"title\":\"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Plasa ni Kalamay \\n \\n \\n \",\"description\":\"Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada \\u, \\u, asin amay na parte kan dekada \\u. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":70,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/plasa-ni-kalamay/#respond","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/plasa-ni-kalamay/#respond","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/plasa-ni-kalamay/#","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/plasa-ni-kalamay/#","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Plasa ni Kalamay Published on Wednesday, March 24, , 6:18pm by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company. Ngalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado. Kan panahon na idto, an Naga pa inaapod na Puso kan Bikol , iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi. Huli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad. An bantay kaidto kan plasa mga provincial guards pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur. Dai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko. Garo kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na. An Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo Pagmata na Baya, Tugang Ko . Basáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya. Saro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa Philippine Daily Inquirer . Ngunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay. Ernie Verdadero Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1125,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2758","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T18:00:59\",\"date_gmt\":\"T10:00:59\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:01:03\",\"modified_gmt\":\"T10:01:03\",\"slug\":\"igo-asin-rahay-1-pagsusog\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Igo asin rahay (1. Pagsusog)\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan \\u201crahay,\\u201d paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang \\u201cmaninig\\u00f2.\\u201d An marhay na gibo iyo idtong maninig\\u00f2ng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na \\u201cig\\u00f2.\\u201d Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang \\u201can tamang bagay o gibo.\\u201d Kun imbwelto an iba, an \\u201cig\\u00f2\\u201d iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninig\\u00f2ng aldaw o panahon, \\u201c tiempo o dia oportuno. \\u201d  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan \\u201ctama,\\u201d \\u201c lo con que se acierta, \\u201d an \\u201cig\\u00f2\\u201d iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninig\\u00f2, \\u201c cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. \\u201d Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, \\u201c tener por justo, y bueno algo, \\u201d kun imbwelto an kapwa tawo.   \\n\\n\\n\\n Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles \\u201c fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,\\u201d mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan \\u201c suitable, just, adapted, right \\u201d sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). \\n\\n\\n\\n Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an ig\\u00f2 iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong \\u201cig\\u00f2\\u201d asin \\u201custo\\u201d (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o ig\\u00f2 para sa gabos.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan \\u201cig\\u00f2\\u201d an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai ig\\u00f2 kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Pan\\u00f2 man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  \\n\\n\\n\\n Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan ig\\u00f2 iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan \\u201cmaninig\\u00f2\\u201d an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   \\n\\n\\n\\n Kun gagamiton an \\u201cig\\u00f2\\u201d sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin \\u201cmaninig\\u00f2.\\u201d  \\n\\n\\n\\n Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an \\u201cmaninig\\u00f2\\u201d pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang \\u201cinagihan sa pabahon\\u201d (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan \\u201cabot-kaya\\u201d kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan \\u201claog\\u201d bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  \\n\\n\\n\\n Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninig\\u00f2 an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa ig\\u00f2 sa mga masunod na kabtang. \\n\\n\\n\\n (Susundan) \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan \\u201crahay,\\u201d paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang \\u201cmaninig\\u00f2.\\u201d An marhay na gibo iyo idtong maninig\\u00f2ng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,799,800,355,49,370,63],\"yoast_head\":\" \\n Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T10:00:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:01:03+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Igo asin rahay (1. Pagsusog)\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T10:00:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:01:03+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Fairness,Goodness,justice,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/igo-asin-rahay-1-pagsusog\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":978,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2758","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Figo-asin-rahay-1-pagsusog%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Igo asin rahay (1. Pagsusog) \\n \\n \\n \",\"description\":\"Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan \\u201crahay,\\u201d paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang \\u201cmaninig\\u00f2.\\u201d An marhay na gibo iyo idtong maninig\\u00f2ng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":75,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Figo-asin-rahay-1-pagsusog%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Igo asin rahay (1. Pagsusog) \\n \\n \\n \",\"description\":\"Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan \\u201crahay,\\u201d paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang \\u201cmaninig\\u00f2.\\u201d An marhay na gibo iyo idtong maninig\\u00f2ng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":75,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:21:51.764Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/igo-asin-rahay-1-pagsusog/#respond","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/igo-asin-rahay-1-pagsusog/#","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2712","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T13:51:22\",\"date_gmt\":\"T05:51:22\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T13:51:29\",\"modified_gmt\":\"T05:51:29\",\"slug\":\"an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. \\n\\n\\n\\n Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. \\n\\n\\n\\n Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; \\n\\n\\n\\n Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. \\n\\n\\n\\n Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong\\u00a0magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. \\n\\n\\n\\n Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. \\n\\n\\n\\n Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magb\\u00f9kad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana,\\u00a0 bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan.\\u00a0An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? P\\u00e0no\\u00a0 makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, p\\u00e0no an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,104,798,797,74,49,796,129],\"yoast_head\":\" \\n An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T05:51:22+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T05:51:29+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T05:51:22+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T05:51:29+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Covid19,DepEd,Education Problems,France Clavecillas,Magbikol Kita,Online Learning,Pandemic\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":969,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2712","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":86,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":86,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":86,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya/#respond","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya/#","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2706","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:34:39\",\"date_gmt\":\"T03:34:39\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:34:46\",\"modified_gmt\":\"T03:34:46\",\"slug\":\"estranghero\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Estranghero\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. \\n\\n\\n\\n Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. \\n\\n\\n\\n May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. \\n\\n\\n\\n Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, p\\u00e0no mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapap\\u00e0nuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin \\u201cuno, dos, tres, kwatro\\u201d. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. \\n\\n\\n\\n Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. P\\u00e0no natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? P\\u00e0no nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. \\n\\n\\n\\n Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Pero makusog talaga an bu\\u00f3t kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[69,47,789,60,59,58,291,49,229,228],\"yoast_head\":\" \\n Estranghero | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Estranghero | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:34:39+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:34:46+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Estranghero\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:34:39+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:34:46+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Culture Shock,Filipino Abroad,Filipino Diaspora,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Migrant Workers,Overseas Filipino Workers\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":883,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2706","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Flayason-officer%2Festranghero%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"title\":\"Estranghero | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Estranghero \\n \\n \\n \",\"description\":\"Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":67,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Flayason-officer%2Festranghero%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"title\":\"Estranghero | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Estranghero \\n \\n \\n \",\"description\":\"Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":67,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:31.556Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/igo-asin-rahay-1-pagsusog/#respond","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/igo-asin-rahay-1-pagsusog/#","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:21am Igo asin rahay (1. Pagsusog) Published on Wednesday, March 24, , 6:00pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2712","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T13:51:22\",\"date_gmt\":\"T05:51:22\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T13:51:29\",\"modified_gmt\":\"T05:51:29\",\"slug\":\"an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. \\n\\n\\n\\n Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. \\n\\n\\n\\n Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; \\n\\n\\n\\n Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. \\n\\n\\n\\n Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong\\u00a0magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. \\n\\n\\n\\n Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. \\n\\n\\n\\n Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magb\\u00f9kad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana,\\u00a0 bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan.\\u00a0An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? P\\u00e0no\\u00a0 makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, p\\u00e0no an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,104,798,797,74,49,796,129],\"yoast_head\":\" \\n An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T05:51:22+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T05:51:29+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T05:51:22+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T05:51:29+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Covid19,DepEd,Education Problems,France Clavecillas,Magbikol Kita,Online Learning,Pandemic\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":969,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2712","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":86,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":86,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nadadangog ta sa mga bareta sa TV\\u00a0 na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":86,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya/#respond","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-adal-kan-mga-aki-nin-kinapobrehan-sa-panahon-nin-pandemya/#","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, March 02, , 1:51pm by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1318,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2706","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:34:39\",\"date_gmt\":\"T03:34:39\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:34:46\",\"modified_gmt\":\"T03:34:46\",\"slug\":\"estranghero\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Estranghero\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. \\n\\n\\n\\n Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. \\n\\n\\n\\n May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. \\n\\n\\n\\n Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, p\\u00e0no mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapap\\u00e0nuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin \\u201cuno, dos, tres, kwatro\\u201d. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. \\n\\n\\n\\n Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. P\\u00e0no natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? P\\u00e0no nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. \\n\\n\\n\\n Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Pero makusog talaga an bu\\u00f3t kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[69,47,789,60,59,58,291,49,229,228],\"yoast_head\":\" \\n Estranghero | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Estranghero | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:34:39+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:34:46+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Estranghero\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:34:39+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:34:46+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Culture Shock,Filipino Abroad,Filipino Diaspora,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Migrant Workers,Overseas Filipino Workers\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/estranghero\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":883,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2706","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Flayason-officer%2Festranghero%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"title\":\"Estranghero | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Estranghero \\n \\n \\n \",\"description\":\"Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":67,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.940Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Flayason-officer%2Festranghero%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"title\":\"Estranghero | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Estranghero \\n \\n \\n \",\"description\":\"Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":67,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.940Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/#respond","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.940Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/#respond","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:22:35.940Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/estranghero/#","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Estranghero | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Estranghero Published on Tuesday, March 02, , 11:34am by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2704","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:14:25\",\"date_gmt\":\"T03:14:25\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:17:41\",\"modified_gmt\":\"T03:17:41\",\"slug\":\"pambungad-sa-etika\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pambungad sa Etika\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na \\u201cThe Bikolano Ethics of Marahay and Maraot \\u201d sa Hingowa journal. Tinukoy nya an \\u201crahay\\u201d bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong \\u201crahay\\u201d, asin kan \\u201craot\\u201d na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, \\u201can primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo\\u201d. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   \\n\\n\\n\\n Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan \\u201cyaon\\u201d, \\u201cboot,\\u201d asin \\ukatungdan\\u201d na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin \\u201cmarahay na buhay\\u201d o the good life para sa mga Bikolano.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan \\u201crahay\\u201d sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an \\u201ccarahayan\\u201d o \\u201c la bondad \\u201d (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  \\n\\n\\n\\n Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong \\u201cetika\\u201d ( ethics ) o \\u201cmoralidad\\u201d ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang \\u201c ethike \\u201d, gikan sa terminong \\u201c ethos \\u201d o \\u201ckinatudan\\u201d asin kapantay man kan \\u201c mos \\u201d, an ugat kan \\u201cmoralitas\\u201d sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  \\n\\n\\n\\n An pag-adal sa \\u201ckun ano an marhay\\u201d na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, \\u201can moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga\\u00a0 urog-karahay \\u00a0na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.\\u201d Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai bu\\u00f3t sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan.\\u00a0 \\n\\n\\n\\n Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Bu\\u00f3t sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining \\u201ckatanusan\\u201d. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an \\u201cbu\\u00f3t\\u201d bilang \\u201c voluntad \\u201d (will) asin minsan, imbes nang rahay,\\u201d ginamit nya an \\u201ctanos\\u201d sa pagladawan kaini: \\u201cM\\u00e1tanos an boot ni coyan,\\u201d \\u201c fulano es de buen coraz\\u00f3n, \\u00f3 voluntad .\\u201d Dangan linadawan nya man minsan an \\u201cmabuot na tawo\\u201d bilang \\u201cmarahay\\u201d: \\u201c hombre prudente, y de gobierno \\u201d. Kun ano baya an bu\\u00f3t sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an \\u201cmatanos\\u201d asin \\u201cmarahay\\u201d susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an \\u201ckarahayan\\u201d (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng\\u00a0 panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan.\\u00a0 \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na \\u201cThe Bikolano Ethics of Marahay and Maraot\\u201d sa Hingowa journal. Tinukoy nya an \\u201crahay\\u201d bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong \\u201crahay\\u201d, asin […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,65,788,342,49,370,63],\"yoast_head\":\" \\n Pambungad sa Etika | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:14:25+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:17:41+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pambungad sa Etika\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:14:25+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:17:41+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Philosophy,Bikolano Ethics,ethics,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pambungad-sa-etika\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1393,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2704","title":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita","content":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Pambungad sa Etika Published on Tuesday, March 02, , 11:14am by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1753,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fpambungad-sa-etika%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pambungad sa Etika \\n \\n \\n \",\"description\":\"Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na \\u201cThe Bikolano Ethics of Marahay and Maraot\\u201d sa Hingowa journal. Tinukoy nya an \\u201crahay\\u201d bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong \\u201crahay\\u201d, asin […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":71,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fpambungad-sa-etika%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pambungad sa Etika \\n \\n \\n \",\"description\":\"Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na \\u201cThe Bikolano Ethics of Marahay and Maraot\\u201d sa Hingowa journal. Tinukoy nya an \\u201crahay\\u201d bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong \\u201crahay\\u201d, asin […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":71,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pambungad-sa-etika/#respond","title":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita","content":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Pambungad sa Etika Published on Tuesday, March 02, , 11:14am by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1753,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pambungad-sa-etika/#","title":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita","content":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:22am Pambungad sa Etika Published on Tuesday, March 02, , 11:14am by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1753,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2659","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T14:39:29\",\"date_gmt\":\"T06:39:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T14:39:32\",\"modified_gmt\":\"T06:39:32\",\"slug\":\"bagong-taon-na-magmarata-na-kita\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Bagong taon na, magmarata na kita\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. \\n\\n\\n\\n May pagl\\u00e1om pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap\\ubako man gabos\\unasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? \\n\\n\\n\\n Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. \\n\\n\\n\\n Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. \\n\\n\\n\\n Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na \\u201cleftists\\u201d.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  \\n\\n\\n\\n Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO\\uan online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. \\n\\n\\n\\n Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. \\n\\n\\n\\n Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  \\n\\n\\n\\n Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: \\u201carog talaga kayan an buhay,\\u201d \\u201cmayo talaga kitang swerte,\\u201d \\u201ckagustuhan kan Dyos yan,\\u201d o \\u201cmayo man akong magiginibo.\\u201d Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. \\n\\n\\n\\n Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  \\n\\n\\n\\n Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. \\n\\n\\n\\n Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. \\n\\n\\n\\n Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. \\n\\n\\n\\n Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   \\n\\n\\n\\n Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? \\n\\n\\n\\n Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[784,69,47,369,238,68,49,785,783,315,337,751],\"yoast_head\":\" \\n Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T06:39:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T06:39:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Bagong taon na, magmarata na kita\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T06:39:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T06:39:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\",Bicol,BIkol,corruption,Duterte,Greg Castilla,Magbikol Kita,New Hope,New Year,Pataratara,Philippines,Social Realities\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/bagong-taon-na-magmarata-na-kita\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":853,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpataratara%2Fbagong-taon-na-magmarata-na-kita%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Greg Castilla\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\",\"title\":\"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Bagong taon na, magmarata na kita \\n \\n \\n \",\"description\":\"Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":76,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2659","title":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita","content":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Bagong taon na, magmarata na kita Published on Tuesday, January 12, , 2:39pm by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1201,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpataratara%2Fbagong-taon-na-magmarata-na-kita%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Greg Castilla\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\",\"title\":\"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Bagong taon na, magmarata na kita \\n \\n \\n \",\"description\":\"Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":76,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/bagong-taon-na-magmarata-na-kita/#respond","title":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita","content":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Bagong taon na, magmarata na kita Published on Tuesday, January 12, , 2:39pm by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1201,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/bagong-taon-na-magmarata-na-kita/#","title":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita","content":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Bagong taon na, magmarata na kita Published on Tuesday, January 12, , 2:39pm by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1201,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2654","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T12:51:35\",\"date_gmt\":\"T04:51:35\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T14:50:04\",\"modified_gmt\":\"T06:50:04\",\"slug\":\"gayon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Gayon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-pan\\u00f2 nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. \\n\\n\\n\\n Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, \\u201cThe show must go on.\\u201d \\n\\n\\n\\n Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  \\n\\n\\n\\n Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  \\n\\n\\n\\n Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design \\ugabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. \\n\\n\\n\\n Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  \\n\\n\\n\\n Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  \\n\\n\\n\\n Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. \\n\\n\\n\\n Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[777,779,776,69,47,58,291,786,49,781,780,778],\"yoast_head\":\" \\n Gayon | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Gayon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T04:51:35+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T06:50:04+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Gayon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T04:51:35+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T06:50:04+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aesthetics,Arts,Beauty,Bicol,BIkol,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Liveability,Magbikol Kita,New York,Progress,Public Space\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/gayon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":914,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:23:17.418Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2654","title":"Gayon | Magbikol Kita","content":"Gayon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Gayon Published on Tuesday, January 12, , 12:51pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Flayason-officer%2Fgayon%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"title\":\"Gayon | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Gayon \\n \\n \\n \",\"description\":\"15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":66,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Flayason-officer%2Fgayon%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"title\":\"Gayon | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Gayon \\n \\n \\n \",\"description\":\"15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":66,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/gayon/#respond","title":"Gayon | Magbikol Kita","content":"Gayon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Gayon Published on Tuesday, January 12, , 12:51pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/gayon/#","title":"Gayon | Magbikol Kita","content":"Gayon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Gayon Published on Tuesday, January 12, , 12:51pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/pagrumdom-ki-florencio-lerma/feed/","title":"Comments on: Pagrumdom ki Florencio Lerma","content":"Comments on: Pagrumdom ki Florencio Lerma Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Fri, 21 Feb :35:30 hourly 1 By: Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr | Charles Joshua D. Gaufo &#; DATELINE IBALON Fri, 21 Feb :35:30 [&#;] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . . [&#;] ]]>","detected_lang":"bik","word_count":57,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2652","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T12:40:13\",\"date_gmt\":\"T04:40:13\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T22:25:32\",\"modified_gmt\":\"T14:25:32\",\"slug\":\"pagrumdom-ki-florencio-lerma\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pagrumdom ki Florencio Lerma\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. \\n\\n\\n\\n Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. \\n\\n\\n\\n Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Ni\\u00f1os Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbu\\u00f3t ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda ense\\u00f1anza . \\n\\n\\n\\n Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo\\usinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. \\n\\n\\n\\n Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini\\uusip na daing susugan\\uasin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  \\n\\n\\n\\n Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Do\\u00f1a Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon\\uarog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Do\\u00f1a Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. \\n\\n\\n\\n Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Do\\u00f1a Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  \\n\\n\\n\\n Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Do\\u00f1a Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. \\n\\n\\n\\n Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  \\n\\n\\n\\n Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? \\n\\n\\n\\n . \\n\\n\\n\\n Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines \\n\\n\\n\\n Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Do\\u00f1a Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  \\n\\n\\n\\n Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Do\\u00f1a Maria Patrocinio. \\n\\n\\n\\n Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun pap\\u00e0no pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? \\n\\n\\n\\n Mga Susugan \\n\\n\\n\\n Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . \\n\\n\\n\\n Icagasi, Rosa Maria Magno. \\u201cThe Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,\\u201d Review of Women\\us Studies, Vol. 8, No. 2, . \\n\\n\\n\\n Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . \\n\\n\\n\\n Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . \\n\\n\\n\\n Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[69,47,770,771,306,774,772,49,775,573,769,269,773],\"yoast_head\":\" \\n Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/01\\/Image-Courtesy-of-NHCP.jpg\\\",\\\"width\\\":,\\\"height\\\":919},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T04:40:13+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:25:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pagrumdom ki Florencio Lerma\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T04:40:13+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:25:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Fifteen Martyrs,Florencio Lerma,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Katipunan,Lerma,Magbikol Kita,Nueva Caceres,Philippine Revolution,Quince Martires,Saysay,Spanish Government in the Philippines\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/pagrumdom-ki-florencio-lerma\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":11,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1828,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsaysay%2Fpagrumdom-ki-florencio-lerma%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/\",\"title\":\"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pagrumdom ki Florencio Lerma \\n \\n \\n \",\"description\":\"Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/01\\/Image-Courtesy-of-NHCP-x611.jpg\"}","detected_lang":"bik","word_count":73,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2652","title":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita","content":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Pagrumdom ki Florencio Lerma Published on Tuesday, January 12, , 12:40pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Trackbacks/Pingbacks Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr | Charles Joshua D. Gaufo &#; DATELINE IBALON - [&#;] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . [&#;] Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2204,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsaysay%2Fpagrumdom-ki-florencio-lerma%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/\",\"title\":\"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pagrumdom ki Florencio Lerma \\n \\n \\n \",\"description\":\"Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/01\\/Image-Courtesy-of-NHCP-x611.jpg\"}","detected_lang":"bik","word_count":73,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsaysay%2Fpagrumdom-ki-florencio-lerma%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/\",\"title\":\"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pagrumdom ki Florencio Lerma \\n \\n \\n \",\"description\":\"Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/01\\/Image-Courtesy-of-NHCP-x611.jpg\"}","detected_lang":"bik","word_count":73,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/pagrumdom-ki-florencio-lerma/#respond","title":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita","content":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Pagrumdom ki Florencio Lerma Published on Tuesday, January 12, , 12:40pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Trackbacks/Pingbacks Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr | Charles Joshua D. Gaufo &#; DATELINE IBALON - [&#;] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . [&#;] Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2204,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/pagrumdom-ki-florencio-lerma/#","title":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita","content":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:23am Pagrumdom ki Florencio Lerma Published on Tuesday, January 12, , 12:40pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Trackbacks/Pingbacks Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr | Charles Joshua D. Gaufo &#; DATELINE IBALON - [&#;] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . [&#;] Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2204,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1005","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:46:16\",\"date_gmt\":\"T09:46:16\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:58:36\",\"modified_gmt\":\"T10:58:36\",\"slug\":\"pano-sukulon-an-pagpadaba\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"P\\u00e0no sukulon an pagpadaba?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. \\n\\n\\n\\n Pagpadaba san\\u00e1 ngani nin nagkapira mapagal na, p\\u00e0no pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hay\\u00e0pit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mab\\u00faot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an bu\\u00f3t mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. \\n\\n\\n\\n Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na pur\\u00f3 kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. \\n\\n\\n\\n Gari may mahapot kun p\\u00e0no mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog san\\u00e1. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako san\\u00e1ng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon san\\u00e1 an mga ekspertong ini. \\n\\n\\n\\n Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: \\u201cSagot kita\\u201d \\uako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki bu\\u00f3t na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. \\n\\n\\n\\n May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man san\\u00e1ng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kay\\u00e2 an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   \\n\\n\\n\\n An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos san\\u00e1 kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sab\\u00faton. \\n\\n\\n\\n . \\n\\n\\n\\n\\n\\n \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba san\\u00e1 ngani nin nagkapira mapagal na, p\\u00e0no pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hay\\u00e0pit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,461,74,460,312,326,462,463,150],\"yoast_head\":\" \\n P\\u00e0no sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"P\\\\u00e0no sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:46:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:58:36+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"P\\\\u00e0no sukulon an pagpadaba?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:46:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:58:36+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Concern for the poor,France Clavecillas,Love of people,Magbikol,Paulo Freire,People empowerment,Psychology of the Oppressed,Social Concern\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":934,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1005","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:46:16\",\"date_gmt\":\"T09:46:16\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:58:36\",\"modified_gmt\":\"T10:58:36\",\"slug\":\"pano-sukulon-an-pagpadaba\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"P\\u00e0no sukulon an pagpadaba?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. \\n\\n\\n\\n Pagpadaba san\\u00e1 ngani nin nagkapira mapagal na, p\\u00e0no pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hay\\u00e0pit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mab\\u00faot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an bu\\u00f3t mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. \\n\\n\\n\\n Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na pur\\u00f3 kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. \\n\\n\\n\\n Gari may mahapot kun p\\u00e0no mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog san\\u00e1. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako san\\u00e1ng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon san\\u00e1 an mga ekspertong ini. \\n\\n\\n\\n Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: \\u201cSagot kita\\u201d \\uako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki bu\\u00f3t na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. \\n\\n\\n\\n May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man san\\u00e1ng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kay\\u00e2 an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   \\n\\n\\n\\n An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos san\\u00e1 kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sab\\u00faton. \\n\\n\\n\\n . \\n\\n\\n\\n\\n\\n \\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba san\\u00e1 ngani nin nagkapira mapagal na, p\\u00e0no pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hay\\u00e0pit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love […] \\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,461,74,460,312,326,462,463,150],\"yoast_head\":\" \\n P\\u00e0no sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"P\\\\u00e0no sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:46:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:58:36+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"P\\\\u00e0no sukulon an pagpadaba?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:46:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:58:36+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Concern for the poor,France Clavecillas,Love of people,Magbikol,Paulo Freire,People empowerment,Psychology of the Oppressed,Social Concern\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-sukulon-an-pagpadaba\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":934,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:24:35.000Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1005","title":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita","content":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:24am Pàno sukulon an pagpadaba? Published on Sunday, August 23, , 5:46pm by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hayàpit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mabúot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an buót mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na puró kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. Gari may mahapot kun pàno mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog saná. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako sanáng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon saná an mga ekspertong ini. Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: “Sagot kita” —ako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki buót na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man sanáng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kayâ an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos saná kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sabúton. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1286,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fpano-sukulon-an-pagpadaba%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"P\\u00e0no sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" P\\u00e0no sukulon an pagpadaba? \\n \\n \\n \",\"description\":\"Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba san\\u00e1 ngani nin nagkapira mapagal na, p\\u00e0no pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hay\\u00e0pit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":72,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fpano-sukulon-an-pagpadaba%2F&format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"P\\u00e0no sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" P\\u00e0no sukulon an pagpadaba? \\n \\n \\n \",\"description\":\"Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba san\\u00e1 ngani nin nagkapira mapagal na, p\\u00e0no pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hay\\u00e0pit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love […]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":72,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-sukulon-an-pagpadaba/#respond","title":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita","content":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:24am Pàno sukulon an pagpadaba? Published on Sunday, August 23, , 5:46pm by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hayàpit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mabúot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an buót mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na puró kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. Gari may mahapot kun pàno mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog saná. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako sanáng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon saná an mga ekspertong ini. Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: “Sagot kita” —ako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki buót na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man sanáng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kayâ an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos saná kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sabúton. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1286,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-sukulon-an-pagpadaba/#","title":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita","content":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:24am Pàno sukulon an pagpadaba? Published on Sunday, August 23, , 5:46pm by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hayàpit su sakong pagsabot kan pagpadaba o love for people . Dai ko aram kaidto na may termino palan na romanticizing the poor o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mabúot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an buót mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong dream-like na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an romanticizing na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta. Ulang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na puró kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan. Gari may mahapot kun pàno mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog saná. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako sanáng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon saná an mga ekspertong ini. Saro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang superman o superwoman. Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: “Sagot kita” —ako an bahala saimo. Sarong messianic tendency ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an messianic tendency . Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki buót na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya. May mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An psychology of the oppressed sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa horizontal violence. Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man sanáng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan horizontal violence . Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kayâ an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an horizontal violence.   An pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos saná kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sabúton. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1286,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:24am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo by France Clavecillas | Bakilid Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”... read more Pàno sukulon an pagpadaba? by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako... read more Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya by France Clavecillas | Bakilid Ngunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga... read more Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan by France Clavecillas | Bakilid An kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa... read more Bakilid by France Clavecillas | Bakilid An ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na... read more Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":733,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/feed/","title":"France Clavecillas | Magbikol Kita","content":"France Clavecillas | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :39:08 en hourly 1 France Clavecillas | Magbikol Kita An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Wed, 24 Mar :26:57 Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog [&#;] The post An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. The post An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Tue, 02 Mar :51:22 Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an [&#;] The post An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? The post An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Paaram Sat, 02 Jan :59:00 Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an [&#;] The post Paaram appeared first on Magbikol Kita . ]]> Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown. Mantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an Anti-Terrorism Act of (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan. Dahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas. Sa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang nanlaban su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima. An mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: &#;Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light&#; &#; Hari pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag. The post Paaram appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad Sat, 19 Dec :17:05 Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya [&#;] The post An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan. Taun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. Panunuluyan an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang &#;lstaran sa panahon nin pandemya&#;. An Panunuluyan ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay. Kan Disyembre 16, su Panunuluyan ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong stay at home imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat? Pàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda. Mahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na out of sight, out of mind . Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan Panunuluyan ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An Panunuluyan kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan. The post An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya Tue, 08 Dec :08:59 Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&#;] The post An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force). Su mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital. Ingat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko. Pakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa. Kan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens&#; Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.  Pagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik. Munan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa. Kan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine. Pakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli. . The post An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan Sun, 08 Nov :41:00 Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&#;] The post Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos. “Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog. An manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos. Habo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.  Balik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming victim blaming an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki verbal abuse kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon. An problema kan pagtios (poverty ) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na kapot sa matarom dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.  Kun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios. Tapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga golf courses o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: “Presyo ibaba, sweldo itaas!” Habo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin patronage na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa Greek mythology na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus. An paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato. . The post Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan Sun, 18 Oct :50:14 Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa [&#;] The post Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, dole out an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo. May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( mature ), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na &#; top-to-bottom approach &#; nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. Beneficiaries an apod sa mga tatabangan, bakong participants kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang Community Organizing ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action. Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto squatter . Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na squatter. Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o urban poor manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan. Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa community organizing . Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa Civil Rights Movement . Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si Fr. Denis Murphy, SJ, kaidto sa pag-iriba kan Civil Rights Movement bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni Saul Alinsky . Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa community organizing sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa on-the-job training sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing). Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an community organizing . An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi. Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya. . The post Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Hustisya: pundasyon nin katuninungan Sun, 04 Oct :12:20 Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan [&#;] The post Hustisya: pundasyon nin katuninungan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod. May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa. May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini. Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis. Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong. May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- frame up pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga urban poor na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan. Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan. . The post Hustisya: pundasyon nin katuninungan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? Sun, 20 Sep :08:00 Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay [&#;] The post Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( defense mechanisms ). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( cynicism ) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod. Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na taxpayer pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An dolomite na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa military camps kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.  An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan frontliners . Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.  Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago. . The post Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo Sun, 06 Sep :57:17 Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.” Madaling madagit sainda ta madali sindang mag-iriwal. Pero kun adalan ta ki marhay [&#;] The post Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na","detected_lang":"bik","word_count":8991,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/5","title":"","content":"{\"id\":5,\"name\":\"France Clavecillas\",\"url\":\"\",\"description\":\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"slug\":\"france-clavecilla\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/aa3da85aeb5e003bc144e9af51c?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/aa3da85aeb5e003bc144e9af51c?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/aa3da85aeb5e003bc144e9af51c?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | France Clavecillas \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | France Clavecillas\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"],\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":113,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/paaram-2020/","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Paaram | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Paaram Published on Saturday, January 02, , 11:59am by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown. Mantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an Anti-Terrorism Act of (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan. Dahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas. Sa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang nanlaban su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima. An mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: &#;Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light&#; &#; Hari pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1359,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-panunuluyan-2020-kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad/","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad Published on Saturday, December 19, , 9:17pm by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan. Taun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. Panunuluyan an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang &#;lstaran sa panahon nin pandemya&#;. An Panunuluyan ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay. Kan Disyembre 16, su Panunuluyan ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong stay at home imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat? Pàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda. Mahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na out of sight, out of mind . Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan Panunuluyan ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An Panunuluyan kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan. France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1170,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya Published on Tuesday, December 08, , 3:08pm by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force). Su mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital. Ingat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko. Pakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa. Kan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens&#; Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.  Pagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik. Munan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa. Kan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine. Pakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 1 Comment Leny Felix on December 11, at 8:24 pm Mabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1606,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan/","title":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita","content":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan Published on Sunday, November 08, , 5:41pm by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos. “Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog. An manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos. Habo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.  Balik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming victim blaming an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki verbal abuse kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon. An problema kan pagtios (poverty ) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na kapot sa matarom dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.  Kun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios. Tapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga golf courses o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: “Presyo ibaba, sweldo itaas!” Habo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin patronage na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa Greek mythology na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus. An paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1514,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan/","title":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita","content":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan Published on Sunday, October 18, , 8:50pm by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, dole out an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo. May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( mature ), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na &#; top-to-bottom approach &#; nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. Beneficiaries an apod sa mga tatabangan, bakong participants kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang Community Organizing ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action. Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto squatter . Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na squatter. Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o urban poor manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan. Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa community organizing . Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa Civil Rights Movement . Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si Fr. Denis Murphy, SJ, kaidto sa pag-iriba kan Civil Rights Movement bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni Saul Alinsky . Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa community organizing sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa on-the-job training sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing). Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an community organizing . An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi. Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1478,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan/","title":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita","content":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan Published on Sunday, October 18, , 8:50pm by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, dole out an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo. May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( mature ), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na &#; top-to-bottom approach &#; nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. Beneficiaries an apod sa mga tatabangan, bakong participants kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang Community Organizing ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action. Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto squatter . Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na squatter. Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o urban poor manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan. Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa community organizing . Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa Civil Rights Movement . Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si Fr. Denis Murphy, SJ, kaidto sa pag-iriba kan Civil Rights Movement bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni Saul Alinsky . Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa community organizing sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa on-the-job training sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing). Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an community organizing . An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi. Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1478,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan/","title":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita","content":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Hustisya: pundasyon nin katuninungan Published on Sunday, October 04, , 1:12pm by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod. May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa. May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini. Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis. Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong. May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- frame up pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga urban poor na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan. Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1252,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan/","title":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita","content":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Hustisya: pundasyon nin katuninungan Published on Sunday, October 04, , 1:12pm by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod. May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa. May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini. Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis. Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong. May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- frame up pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga urban poor na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan. Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1252,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:14.212Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala/","title":"Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? | Magbikol Kita","content":"Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? Published on Sunday, September 20, , 9:08pm by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( defense mechanisms ). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( cynicism ) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod. Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na taxpayer pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An dolomite na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa military camps kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.  An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan frontliners . Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.  Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago. . France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1271,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.132Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:25am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo by France Clavecillas | Bakilid Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”... read more Pàno sukulon an pagpadaba? by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako... read more Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya by France Clavecillas | Bakilid Ngunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga... read more Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan by France Clavecillas | Bakilid An kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa... read more Bakilid by France Clavecillas | Bakilid An ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na... read more Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":733,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.132Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/#","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Magbikol Kita | France Clavecillas Saturday, December 27, , 4:25am France Clavecillas Bakilid Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":963,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.132Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/feed/","title":"Bakilid | Magbikol Kita","content":"Bakilid | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :39:08 en hourly 1 Bakilid | Magbikol Kita An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens Wed, 24 Mar :26:57 Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog [&#;] The post An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano. May mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa Expanded Senior Citizens Act . Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen&#;s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount. Ngonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan. Alagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios? An satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon. An mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad. Apwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang &#;magurang ka man&#; dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses. An pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor. The post An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya Tue, 02 Mar :51:22 Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an [&#;] The post An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan. Mahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda. Nin huli ta daing face-to-face na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda. Pero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. &#;Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?&#; Sa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra. Saro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning. Saro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong face-to-face learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an face-to face learning. Hunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana, bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno? The post An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Paaram Sat, 02 Jan :59:00 Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an [&#;] The post Paaram appeared first on Magbikol Kita . ]]> Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown. Mantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an Anti-Terrorism Act of (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan. Dahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas. Sa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang nanlaban su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima. An mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: &#;Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light&#; &#; Hari pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag. The post Paaram appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad Sat, 19 Dec :17:05 Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya [&#;] The post An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan. Taun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. Panunuluyan an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang &#;lstaran sa panahon nin pandemya&#;. An Panunuluyan ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay. Kan Disyembre 16, su Panunuluyan ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong stay at home imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat? Pàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda. Mahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na out of sight, out of mind . Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan Panunuluyan ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An Panunuluyan kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan. The post An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya Tue, 08 Dec :08:59 Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&#;] The post An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force). Su mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital. Ingat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko. Pakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa. Kan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens&#; Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.  Pagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik. Munan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa. Kan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine. Pakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli. . The post An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan Sun, 08 Nov :41:00 Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&#;] The post Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos. “Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog. An manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos. Habo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.  Balik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming victim blaming an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki verbal abuse kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon. An problema kan pagtios (poverty ) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na kapot sa matarom dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.  Kun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios. Tapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga golf courses o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: “Presyo ibaba, sweldo itaas!” Habo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin patronage na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa Greek mythology na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus. An paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato. . The post Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan Sun, 18 Oct :50:14 Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa [&#;] The post Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, dole out an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo. May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( mature ), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na &#; top-to-bottom approach &#; nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. Beneficiaries an apod sa mga tatabangan, bakong participants kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang Community Organizing ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action. Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto squatter . Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na squatter. Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o urban poor manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan. Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa community organizing . Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa Civil Rights Movement . Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si Fr. Denis Murphy, SJ, kaidto sa pag-iriba kan Civil Rights Movement bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni Saul Alinsky . Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa community organizing sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa on-the-job training sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing). Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an community organizing . An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi. Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya. . The post Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Hustisya: pundasyon nin katuninungan Sun, 04 Oct :12:20 Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan [&#;] The post Hustisya: pundasyon nin katuninungan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod. May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa. May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini. Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis. Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong. May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- frame up pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga urban poor na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan. Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan. . The post Hustisya: pundasyon nin katuninungan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? Sun, 20 Sep :08:00 Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay [&#;] The post Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( defense mechanisms ). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( cynicism ) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod. Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na taxpayer pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An dolomite na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa military camps kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.  An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan frontliners . Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.  Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago. . The post Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo Sun, 06 Sep :57:17 Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.” Madaling madagit sainda ta madali sindang mag-iriwal. Pero kun adalan ta ki marhay [&#;] The post Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga t","detected_lang":"bik","word_count":8989,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.132Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/39","title":"","content":"{\"id\":39,\"count\":14,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/\",\"name\":\"Bakilid\",\"slug\":\"bakilid\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Bakilid \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Bakilid\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/39\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=39\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":34,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.133Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/39","title":"","content":"{\"id\":39,\"count\":14,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/\",\"name\":\"Bakilid\",\"slug\":\"bakilid\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Bakilid \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Bakilid\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/bakilid\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/39\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=39\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":34,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.133Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Magbikol Kita | Bakilid Saturday, December 27, , 4:25am Bakilid France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo by France Clavecillas | Bakilid Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”... read more Pàno sukulon an pagpadaba? by France Clavecillas | Bakilid Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako... read more Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya by France Clavecillas | Bakilid Ngunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga... read more Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan by France Clavecillas | Bakilid An kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa... read more Bakilid by France Clavecillas | Bakilid An ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na... read more Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":732,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.133Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/#","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Magbikol Kita | Bakilid Saturday, December 27, , 4:25am Bakilid France Clavecillas Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO. An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan by France Clavecillas | Bakilid Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an... read more Hustisya: pundasyon nin katuninungan by France Clavecillas | Bakilid Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon... read more Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? by France Clavecillas | Bakilid Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":962,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.133Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:25am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram. Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi... read more An unibersidad asin an birtwal na banwaan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Tuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,... read more Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta... read more Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga... read more An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Daing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media... read more An paratukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ngunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga... read more Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring... read more Matuud o butig? by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ku ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz ).... read more Mayong ginurangan! by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.133Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/feed/","title":"Victor John Loquias | Magbikol Kita","content":"Victor John Loquias | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :01:03 en hourly 1 Victor John Loquias | Magbikol Kita Igo asin rahay (1. Pagsusog) Wed, 24 Mar :00:59 Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an [&#;] The post Igo asin rahay (1. Pagsusog) appeared first on Magbikol Kita . ]]> Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) The post Igo asin rahay (1. Pagsusog) appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pambungad sa Etika Tue, 02 Mar :14:25 Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin [&#;] The post Pambungad sa Etika appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. The post Pambungad sa Etika appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban Tue, 12 Jan :02:47 Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&#;] The post Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag kosmo polites o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong Lives of the Eminent Philosophers ni Diogenes Laertius ). Bakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo. Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan. Igwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong Keywords , nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”. Susog ki Williams, an civilization na gikan sa ugat na Latin na civis o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban. Kadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na colonus (colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang refinement , mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan. Garo an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong multiculturalism, o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini. Bako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong Cultivating Humanity , an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( multiculturalism ) kun siring dapat pang mag-antos sa pagkatarakod-katudan ( interculturalism ). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, Chauvinism kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an Romanticism , o an paghiling na exotic , kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon). Sa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro. Miski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban. The post Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya Mon, 21 Dec :02:36 Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&#;] The post An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na Pagpukaw ) , “an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.  Kundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o diagnosis parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.” Sa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)  Sabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na philia asin Sophia . “Katuod” an literal na dakitaramon kan philia sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria [] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo [] sa journal na Bikolnon ) man an sophia . Pagkamuut sa pagkasabot o love of wisdom kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an philia iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.  Mas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na social critique o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an critique gikan sa suanoy na Griyegong krinein kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.  Alagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:  Santigwaron niyato an banwaan. Kumua nin dakulang daso Na dai napapara an liwanag Gamiton an kalayo kan bulkan Na minapaisog kan satuyang mga kalag. Sa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba. Sa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.  Danay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan fake news . Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.  Linalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.  An ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.  Papano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon. The post An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 2 An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan Tue, 08 Dec :09:42 Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&#;] The post An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses. Para sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman. Iyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong In a Different Voice ) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan. Para sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon. Alagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.  Alagad sa saiyang librong The Birth of Pleasure ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.” Sarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.  An mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.   Magayon an mamuot asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon. The post An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya Sun, 25 Oct :55:20 An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&#;] The post An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya appeared first on Magbikol Kita . ]]> An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin tipping point siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.   Duwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.  Alagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.    Pag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.    Kun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan. Haloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan. Madanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan. Pirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtud","detected_lang":"bik","word_count":12740,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.133Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/3","title":"","content":"{\"id\":3,\"name\":\"Victor John Loquias\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"slug\":\"vic-loquias\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cc77e5eccd07c3b25e43f0b3?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cc77e5eccd07c3b25e43f0b3?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cc77e5eccd07c3b25e43f0b3?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Victor John Loquias \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Victor John Loquias\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":82,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.134Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban/","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban Published on Tuesday, January 12, , 12:02pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag kosmo polites o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong Lives of the Eminent Philosophers ni Diogenes Laertius ). Bakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo. Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan. Igwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong Keywords , nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”. Susog ki Williams, an civilization na gikan sa ugat na Latin na civis o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban. Kadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na colonus (colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang refinement , mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan. Garo an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong multiculturalism, o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini. Bako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong Cultivating Humanity , an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( multiculturalism ) kun siring dapat pang mag-antos sa pagkatarakod-katudan ( interculturalism ). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, Chauvinism kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an Romanticism , o an paghiling na exotic , kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon). Sa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro. Miski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 1 Comment Jethro Paul C. Catindig on January 24, at 10:04 am Dyos mabalos po sa kasulatan na ini! Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2074,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.134Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya Published on Monday, December 21, , 10:02pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na Pagpukaw ) , “an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.  Kundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o diagnosis parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.” Sa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)  Sabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na philia asin Sophia . “Katuod” an literal na dakitaramon kan philia sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria [] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo [] sa journal na Bikolnon ) man an sophia . Pagkamuut sa pagkasabot o love of wisdom kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an philia iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.  Mas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na social critique o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an critique gikan sa suanoy na Griyegong krinein kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.  Alagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:  Santigwaron niyato an banwaan. Kumua nin dakulang daso Na dai napapara an liwanag Gamiton an kalayo kan bulkan Na minapaisog kan satuyang mga kalag. Sa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba. Sa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.  Danay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan fake news . Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.  Linalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.  An ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.  Papano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 2 Comments Roland Flor on January 14, at 11:50 am Maurag padi. Pero may typo error. 😁 Reply Victor John M. Loquias on January 15, at 10:57 am Salamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2122,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:25:51.134Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan Published on Tuesday, December 08, , 5:09pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses. Para sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman. Iyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong In a Different Voice ) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan. Para sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon. Alagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.  Alagad sa saiyang librong The Birth of Pleasure ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.” Sarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.  An mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.   Magayon an mamuot asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon. Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1567,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.240Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:25am An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya Published on Sunday, October 25, , 4:55pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin tipping point siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.   Duwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.  Alagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.    Pag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.    Kun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan. Haloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan. Madanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan. Pirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.    May mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot. . Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1748,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.240Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:26am An pamilya sa panahon nin pandemya Published on Sunday, October 18, , 8:55pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.     An bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong. Disgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya. Alagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.  An pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong The Struggle for Recognition , na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.  Pero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.  An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.  An matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado ( Strong Family, Weak State ).  Malinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya. Kun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod. . Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1720,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.240Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan/","title":"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita","content":"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:26am Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan Published on Sunday, October 11, , 10:10pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na maririsa mo naman sa saimong dila sa kasagkuran kan libro.  An “Loob” bilang metapora asin ugat na tataramon an nagin burabod nin pagkasabot mismo ni Alejo sa kahulugan kan pagkatawo. Susog saiya kulang kun isipon an “laog” (loob) bilang kasalungat sana kan “luwas” huli ta sa iskultura, an laog kumpwesto nin hiwas, rarom, asin laog.  Daing gayo sakop an mga konotasyon na ini sa terminong “buót” na iyong katampad kan “loob” sa satuyang tataramon. Alagad yaon mananggad an mga kahulugan na ini kun kita maghurop asin maghinanyog sa mga itinutukdong konsepto ni Alejo .  Risahon na sa titulo pa sana, igwa nang pasabot na kaipuhan nyatong magdagos sa reyalidad kan pagigin tawo. Kaipuhan nyatong maglaog sa buot mismo, o kun sa maludok na mga tataramon ni Padre Wilmer Tria ), sa “pinakapanlaog na santwaryo kan pagigin tawo.” An imahen na gamit kan titulo kan libro ni Alejo para sa tawo iyo an harong na binubukasan tanganing padaguson an nagkatok. Sa nagkakatok, igwa nang pagpamidbid kan sadiri bilang kapwa-tawo, sa nagpapadagos yaon an pag-ako asin pagpalaog sa saiyang harong kan nagtuyo saiya. Sa gawing ini  yaon na mismo an pakikipagkapwa na iyong dalan sa pagkasabot kan buot. Susog ki Alejo, pag nagdagos sa harong na ini mahihiling na an buot palan sarong kinaban mismo na may hiwas, rarom asin laog. An hiwas iyo an bilog na espasyong naaabot kan paghiling, puon sa sarong lado sagkod sa balyo, puon sa kinatitindugan sagkod sa bilog na kapalibutan. Paghiling o pagtanaw an gamit nyatong panukol sa hiwas. Kun harayo an mga kasagkuran kan naabot kan pananaw sinasabi nyatong mahiwas, mantang kipot kun magkahararani an mga magkasalipan na lado. An rarom iyo an apod sa pagkakahulog puon sa ibabaw, pababa, sagkod sa irarom o sa dai na mamaanan kan mga mata. Kun pananaw an panukol sa hiwas, pagtugkad man an ginagamit sa rarom. Kun sa mga parasira an kahiwasan iyo an inaabot pag minapalawod, an kararuman man iyo an linaladop pag minapanang sira o pag minarurop nin perlas. An katahawan kan dagat iyo an urog kasakit aboton kun sain yaon an dai namamaanan alagad makahandal na kararuman. Pwedeng mawara huli kan rayo sa pangpang asin pwedeng malamos huli sa dai matugkad na kairaruman. An laog man iyo an espasyong nabibilog sa pagtalaban kan hiwas asin rarom na pwedeng magin laganan siring halimbawa sa tapayan, magin iirokan siring sa harong, o pwedeng magin sarong bilog na kinaban. An laog pwedeng iyo idto mismong yaon sa laog. Iyo ini an sukulan kan reyalidad, o kan kapanuan kan laog bilang laganan. Susog ki Alejo, an mga istrukturang ini kan “loob” iyo man mismo an arkitektura kan tawo bilang “loob”. An tawo saro man na kinaban na igwang hiwas, rarom asin laog. Salamat ki Padre Tria huli ta sa saiyang mga kapaliwanagan na itinao kun ano an “buót”, an mga konsepto ni Alejo dapit sa loob pwede man nyatong ikasayod sa satuyang tataramon. An “buót” daa kan tawo iyo an ubod kan satuyang pagkatawo, iyo man ini an burabod kan satuyang pagkasabot, mga sinasabuót, asin mga pagbuót. Arog kan ruwida na igwang sentro asin rayos, an buót man sarong sentro na minahiwas sagkod sa mga kayang maabot kan pagkasabot kan tawo, kayang mahurop na rarom kan saiyang mga pagmati, asin kayang mga maisagibo susog sa saiyang mga pagbuót. Sa mga termino ni Alejo an buót iyo an kinaban kan satuyang “Abot-Malay”, “Abot-Dama” asin “Abot-Kaya”.  Bilang kinaban nin “Abot-Malay” an tawo bilang buót iyo an kabilugan kan saiyang pagkasabot na minapuon sa pagkaigwa niya nin agimadmad sa sadiri, sa saiyang kapwa, sa kapalibutan, asin sa pagtubod niya sa Daing-Kasagkuran na yaon dawa dai naaabot kan saiyang tanaw. Kabilang digdi an saiyang mga kaaraman sa manlain-lain na lado asin ngapit nagigin kadunungan huli sa rayo kan kinakaabtan. Parte pa kan abot-malay an saiyang mga kaisipan, memorya, imahenasyon, an pagtanaw sa maabot na panahon asin mga posibilidad sa buhay. Alagad an buót bilang kinaban nin “Abot-Dama” iyo an nagpaparum kan saiyang pagkasabot. Iyo ini an bilog na kinaban kan saiyang mga namamatian, mga sinasabuót, pakikidumamay asin pagmakulog sa kapwa, pagkakatakod sa mga bagay na saiyang pinapahalagahan asin paghimate kan dai matugkad na “Daing-Kasagkuran” na yaon sa kairaruman kan saiyang buót. An pagmati sarong pagdanas na nakakabaing sa darang kan init na gikan sa baga. Nagpapatotoo ini na nakatakod sya sa saiyang kapwa asin sa kinaban na saiyang iirukan. Ini an dahilan kun tano ta nagsasagom sa saiya an kulog na namamatian kan ibang tawong nagsasakit o nagtitios, o kun tano ta nakukulugan man siya pag nagagaba an saiyang harong huli sa bagyo o kun hinahabon an mga bagay na saiyang pinagpagalan. An tawo bilang kinaban nin “Abot-Kaya” iyo an hiro kan sa saiyang pagbuót, paghinguwa asin paggibo sa abot kan saiyang kakayanan, paninindugan asin paninimbagan sa mga katungdan na gikan saiyang mga kabutan. An abot-kaya an lado kan gibo na iyong nagtataong kongkretong laman kan pagkabuhay sa kinaban. An gibo an nagsasahawak kan hiwas asin rarom kan buót sa panahon. Sinasabing “bilog an buót” kan tawong nagdedesisyon ta sya nanunugang maninindugan sagkod na mapangyari an saiyang kabutan. Buót sabihon igwang sabay na pagsarig sa saiyang kakayahan asin pagsarig na kakayanon nya sa lawig kan panahon an saiyang mga pinagmarhay na gibuhon. Dai sana sya aagihan kan panahon kundi pag-aagihan nya mismo an panahon tanganing magin makahulugan an kada aldaw asin momento kan saiyang buhay. Sabi ngani kayan, an totoong tubo, mahamis daa sagkod sa puro. Sain gikan an kusog kan sarong tawong nagpapakasarig sa panahon? Mistersyoso alagad totoong an pagdulot kan saiyang paghinguwa sa saiyang namumutan o sa saiyang pinaglilingkudan iyo mismo an nagigin burabod kan saiyang kusog. Kayà gayod pag minasarig an tawo mismo sa Daing-Kasagkuran, sarong klase man nin kusog an nagugunong nagburabod mismo sa pagtubod. Kun ini an “Kamatuuran” (katotohanan) kan pagkatawo, an kahulugan kan edukasyon na dati ko nang tinukoy bilang pagtuod o pagsusog sa katutuuhan sarong pagkanuod mismo kan pagigin tawo. An pagpapakatawo buót sabihon iyo mismo an katuyuhan kan pagkanuud, sarong dai natatapos na edukasyon sa pagpapakatawo. Sa koteksto kan pagtuod sa kinaban, an edukasyon iyo mismo an bilog na proseso kan pagkabuhay sa kinaban, an kongkretong pamumuhay sa kinaban asin pakikipamuhay kaibanan an satuyang kapwa. Bako sanang kaaraman an katuyuhan kan edukasyon sa luwas o laog man kan mga eskwelahan kundi kanuudan sa kinaban mismo, an pagpahiwas kan abot kan satong mga agimadmad asin pagkasabot, an pagpararom kan abot kan satong mga pagmati, asin an pagpauswag kan abot kan satong mga kakayanan pasiring sa pagkapano kan satong buhay sa kinaban. Dangan sa pagkanuod na ini, mamundag an sarong gawi nin pagsarig na bako sanang bunga nin paarog, o butang pagtubod sa dikta o patakot, kundi sa pagkadukhay mismo kan Daing-Kasagkuran na yaon sa kairaruman kan buót alagad urog kahiwas asin kaurog pa sa mga abot kan satuyang buót. . Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1702,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.240Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo/","title":"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita","content":"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:26am Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo Published on Sunday, October 04, , 3:44pm by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya kan Shantung sa Tsina. Tulong taon pa saná sya kan magadan an saiyang ama. Sunod na nagadan an saiyang ina kan sya duwang pulo may apat. Sinasabing tulong taon na ipinagmundo ni Confucius an saiyang ina kaya nakapaghurup-hurop sya nin hararom sa halawig na panahon mantang nag-aadal nin kasaysayan sagkod na sya magdesisyon na magdulot nin pagbabago sa saiyang banwaan. Bako pang burunyog an Tsina sa panahon ni Confucius; baranga sa manlain-lain na mga pyudal na banwaan na danay an pakigera sa kada saro. Mayong kahusayan sa banwaan: an mga dapat mamayo iyo an pinagbubutan, nag-iinagawan sa poder an mga yaon sa gubyerno, an mga ama ginagadan kan sadiring mga aki sa ngaran nin kapangyarihan. Byolensya asin kararatan sa pulitika an naghahadi. An nagsasapo nin makuring pagsakit iyo an mga kasaraditan na nagbabayad kan halangkaw na buwis na ipinatong kan mga namamayo nganing magpayaman. Ini an kamugtakan kan saiyang panahon na minawot nyang irahayon. Susog sa usipon nagparahanap si Confucius sa manlain-lain na banwaan kan Tsina nin hading makuyog sa saiyang mga katukduan. Ta mayo syang nahanap, idinulot nya an saiyang buhay sa pagtukdo sa mga kahobenan dara an paglaom na sinda an mga makapagpapabago kan banwaan sa panahon na sinda na an mga manungdan. Sya an sinasabing inot na nagkugos kan bokasyon sa pagtukdo sa Tsina. Sa Lun Yu ( Analects ) makukuang nagsabi si Confucius: “an hilom na maghingowang masabutan an bagay na nanudan, an danay na mag-adal, asin dai mapawot sa pag-adal—bakong ako an tinutukoy kaini?.” Sa pagtukdo, mahihiling na ki Confucius an metodong nakatungkos sa epektibong pagkanuod kan para-adal o student-centered learning huli ta an saro sa mga gawi kan saiyang pagtukdo iyo an pag-ayon kan itinutukdo sa manlain-lain na karakter asin sirkumstansya kan mga estudyante. Parantay an saiyang paghiling sa mga para-adal maggikan man sinda sa pamilyang halangkaw o hababa an estado sa banwaan. Alagad sa mga hugakon asin mayong pagkamuot sa pagkanuod, dai man sya madulot nin panahon. Susog sa saiya “dai ako matukdo sa dai man nagmamawot na makanuod o magpaliwanag sa dai man naghihinguwang makasabot. Kun ibiniklad ko na an sarong kanto kan kwadrado alagad dai man sya naghurop asin nagsusog kan natatadang tulo, dai na ako saiya liwat matukdo.” Pagtukdo an ginurangan na propesyon ni Confucius. Miski sa pagrumarom kan saiyang buhay, idinulot niya pa man giraray an mga huring taon sa pag-adal asin pagpakarhay-surat ( editing ) kan mga daan na tekstong ngunyan inaapod na Confucian Classics sagkod na sya magadan kan 479 B.C. Para ki Confucius an pagtukdo sarong katungdan, sarong kasimbagan sa pangapudan nin pagbabago sa banwaan. Igwang pulitikal na halaga an propesyon kan pagtukdo huli ta para saiya “an katuyuhan kan edukasyon iyo an makapagtao nin urog karahay na giya sa mga presenteng namamayo asin an magkulibat sainda kan mga nakaatang na katungdan asin responsibilidad.” Kaya nobleng maray an gibong ini ta an dapat na magin bunga nin halawig na proseso nin pagkanuod iyo an ikakarahay kan kagabsan sa banwaan. Sa pananaw ni Confucius, kamawutan kan edukasyon na usayon asin pakarhayon an banwaan. An paghimo kaini yaon sa pagpatuod asin pagtukdo sa mga tawo na magin marhay. Nahiling ni Confucius an dalan kaini sa pag-atubang liwat kan mga tawo sa kanya-kanyang mga katungdan o “pagtanos kan mga pangaran” ( rectification of names ). Inaapod ini ninda Henry Rosemont asin Roger T. Ames ) na “etika nin katungdan” ( role ethics ) mantang si Hans-Georg Moeller ) tinutukoy ini bilang “moralidad nin pakikiayon ( morality of inclusion ). Nagkakauyon sindang duwa sa pagsabot kan katukduan ni Confucius na an sarong indibidwal sarong “sentro nin mga relasyon” asin dai nanggad makakalas sa konteksto kan banwaan na tinalubuan nya asin iniirukan. Kayâ an saiyang pagkayaon sa kinaban bako sanang pagsimbag sa saro o nagkapirang mga katungdan huli ta sya mismo an saiyang katungdan. Arog kan mga suanoy na Griyegong pilosopo, nasabòtan na ni Confucius kaidto na an natura kan tawo iyo an mabuhay na kaibanan an saiyang kapwa sa banwaan. Buot sabihon “an pagkayaon kan tawo sarong pakiki-ayon” sa iba. An katungdan kan tawo iyo an pinakakongkretong patunay kan katutuuhan na ini kan saiyang pagkayaon, an gakod na nagbubugkos kan saiyang sadiri sa sa saiyang kapwa sain man sya magduman. Mahihiling ini sa limang mga tubong relasyon kan mga tawo sa komunidad: an relasyon kan mag-agom, kan aki sa saiyang magurang, kan ministro asin pamayo asin kan magkatuod. Kan hinapot si Confucius manungod sa gubyerno, an saiyang simbag: “an mga hadi magpakahadi, an mga ministro magpakaministro, an mga ama magpaka-ama asin an mga aki magpaka aki. Iyo mananggad! Simbag kan Duke, ‘ta kun dai magpakahadi an hadi, magpakaministro an ministro, magpakaama an ama asin magpakaaki an aki, mararaot an bilog na banwaan.’” Edukasyon an kasangkapan sa pag-irahay kan raot na banwaan asin pagmundag kan “tawong marhay” o chun tze , an ladawan kan pagigin totoong tawo para ki Confucius. Dawa siisay kaya ining magibo ta bukas an edukasyon para sa gabos. “Sa edukasyon, mayong dakula o sadit na tawo.” “Haros magkakapareho sana man an natura kan lambang tawo, napapalain sana sinda sa kanuudan asin gawi.” An katungdan kan pagtukdo asin kamawotan kan edukasyon para ki Confucius iyo an paghurma kan “tawong marhay.” Asin nahiling nya an moldeng hurmahan kaini sa “Gawing Marhay”, an Dao na para ki Confucius, The Moral Way . . Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1446,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.240Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:26am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram. Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi... read more An unibersidad asin an birtwal na banwaan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Tuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,... read more Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta... read more Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga... read more An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Daing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media... read more An paratukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ngunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga... read more Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring... read more Matuud o butig? by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ku ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz ).... read more Mayong ginurangan! by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.240Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:26am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram. Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi... read more An unibersidad asin an birtwal na banwaan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Tuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,... read more Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta... read more Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga... read more An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Daing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media... read more An paratukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ngunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga... read more Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring... read more Matuud o butig? by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ku ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz ).... read more Mayong ginurangan! by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/#","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:26am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/#","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Magbikol Kita | Victor John Loquias Saturday, December 27, , 4:26am Victor John Loquias Mga Tubong Kaisipan Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/page/2/","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan Saturday, December 27, , 4:26am Mga Tubong Kaisipan Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram. Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi... read more An unibersidad asin an birtwal na banwaan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Tuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,... read more Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta... read more Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga... read more An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Daing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media... read more An paratukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ngunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga... read more Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring... read more Matuud o butig? by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ku ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz ).... read more Mayong ginurangan! by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/feed/","title":"Mga Tubong Kaisipan | Magbikol Kita","content":"Mga Tubong Kaisipan | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 24 Mar :01:03 en hourly 1 Mga Tubong Kaisipan | Magbikol Kita Igo asin rahay (1. Pagsusog) Wed, 24 Mar :00:59 Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an [&#;] The post Igo asin rahay (1. Pagsusog) appeared first on Magbikol Kita . ]]> Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon. Parehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( fair ). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ tiempo o dia oportuno. ”  Alagad sa Vocabulario de la lengua Bicol ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ lo con que se acierta, ” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo. ” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ tener por justo, y bueno algo, ” kun imbwelto an kapwa tawo.   Nagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole) ,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ suitable, just, adapted, right ” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ). Sa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan enough asin sufficient sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na justo ) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos. Sa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.  Kun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( functional ). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.   Kun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”  Kun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan sa pabahon” (asin bako sanang inagihan kan panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang loob. Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong buot (na kapantay kan loob sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.  Sa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang. (Susundan) The post Igo asin rahay (1. Pagsusog) appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pambungad sa Etika Tue, 02 Mar :14:25 Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin [&#;] The post Pambungad sa Etika appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot ” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an interpersonal na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.   Sinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o the good life para sa mga Bikolano. An mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan. Dai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ la bondad ” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon. Mahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.  Maninigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( ethics ) o “moralidad” ( morality ) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang Nicomachean Ethics bilang “ ethike ”, gikan sa terminong “ ethos ” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ mos ”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.  An pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong The Elements of Moral Philosophy, “an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga urog-karahay na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan. Giraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ voluntad ” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ fulano es de buen corazón, ó voluntad .” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ hombre prudente, y de gobierno ”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan. The post Pambungad sa Etika appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban Tue, 12 Jan :02:47 Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&#;] The post Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag kosmo polites o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong Lives of the Eminent Philosophers ni Diogenes Laertius ). Bakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo. Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan. Igwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong Keywords , nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”. Susog ki Williams, an civilization na gikan sa ugat na Latin na civis o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban. Kadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na colonus (colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang refinement , mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan. Garo an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong multiculturalism, o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini. Bako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong Cultivating Humanity , an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( multiculturalism ) kun siring dapat pang mag-antos sa pagkatarakod-katudan ( interculturalism ). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, Chauvinism kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an Romanticism , o an paghiling na exotic , kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon). Sa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro. Miski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban. The post Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya Mon, 21 Dec :02:36 Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&#;] The post An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na Pagpukaw ) , “an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.  Kundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o diagnosis parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.” Sa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)  Sabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na philia asin Sophia . “Katuod” an literal na dakitaramon kan philia sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria [] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo [] sa journal na Bikolnon ) man an sophia . Pagkamuut sa pagkasabot o love of wisdom kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an philia iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.  Mas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na social critique o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an critique gikan sa suanoy na Griyegong krinein kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.  Alagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:  Santigwaron niyato an banwaan. Kumua nin dakulang daso Na dai napapara an liwanag Gamiton an kalayo kan bulkan Na minapaisog kan satuyang mga kalag. Sa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba. Sa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.  Danay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan fake news . Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.  Linalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.  An ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.  Papano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon. The post An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 2 An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan Tue, 08 Dec :09:42 Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&#;] The post An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses. Para sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman. Iyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong In a Different Voice ) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan. Para sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon. Alagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.  Alagad sa saiyang librong The Birth of Pleasure ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.” Sarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.  An mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.   Magayon an mamuot asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon. The post An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya Sun, 25 Oct :55:20 An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&#;] The post An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya appeared first on Magbikol Kita . ]]> An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin tipping point siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.   Duwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.  Alagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.    Pag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.    Kun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan. Haloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan. Madanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan. Pirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtud","detected_lang":"bik","word_count":12740,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan Saturday, December 27, , 4:26am Mga Tubong Kaisipan Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram. Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi... read more An unibersidad asin an birtwal na banwaan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Tuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,... read more Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta... read more Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga... read more An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Daing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media... read more An paratukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ngunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga... read more Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Kan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring... read more Matuud o butig? by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ku ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz ).... read more Mayong ginurangan! by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang... read more « Older Entries Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/#","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan Saturday, December 27, , 4:26am Mga Tubong Kaisipan Victor John Loquias Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory. Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain... read more An pamilya sa panahon nin pandemya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing... read more Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan... read more Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":983,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/feed/","title":"Kerwin Orville Tate | Magbikol Kita","content":"Kerwin Orville Tate | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Tue, 02 Mar :34:46 en hourly 1 Kerwin Orville Tate | Magbikol Kita Estranghero Tue, 02 Mar :34:39 Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may [&#;] The post Estranghero appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. The post Estranghero appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Gayon Tue, 12 Jan :51:35 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako [&#;] The post Gayon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. The post Gayon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Iskam Tue, 08 Dec :45:40 Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong [&#;] The post Iskam appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa. Kun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may Grollier’s Encyclopedia, o kaya, pinakamalupit sa gabos, Encyclopedia Brittanica . Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong. Si Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- sideline man sa pagtinda nin Tupperware . Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may lifetime replacement warranty palan an Tupperware , kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray. Sabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na steak na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi. Ngunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin Tupperware . Sa sarong pidaso nin Tupperware , pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- sideline na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.  An hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad. “Investment.” Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- invest man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta. An makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na. Makahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- invest . An paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal. Digdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan Immigration , kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya. Daing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga encyclopedia na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako. . The post Iskam appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Handal Sun, 08 Nov :15:48 , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si [&#;] The post Handal appeared first on Magbikol Kita . ]]> , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga transmission tower kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan. , sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.  Sa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.  Naistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.  Maski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini. An mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara. Gulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man. Kan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe. , patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal. . The post Handal appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Solo trip Sun, 11 Oct :42:11 Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta [&#;] The post Solo trip appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay. Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon. Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na. Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.  Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga rider garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.  Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an average kan byahe. Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas. Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an average . Sa highway nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin cellphone sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang. Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip. Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray. . The post Solo trip appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pag naraot an sirâ Sun, 27 Sep :45:38 Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain [&#;] The post Pag naraot an sirâ appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod. Haloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram. Saro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa supermarket . Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang drainage ; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar. Urog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si supermarket , dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo. Inabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, blue fin tuna , bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong yellow fin na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina. Kaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na endangered species . Nadanyaran naman pati an mga yellow fin sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag. Iyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad. . The post Pag naraot an sirâ appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Si Ina sa luwas kan Bikol Sun, 13 Sep :24:48 Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa [&#;] The post Si Ina sa luwas kan Bikol appeared first on Magbikol Kita . ]]> Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi. Haloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia. Septyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin Vicar kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon. Nautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin Fluvial Procession . Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga. Sa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná. Ang debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta: Viva la Virgen!  Sagkod pa man. . The post Si Ina sa luwas kan Bikol appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pagkatapos, nagsubang na si mga burak Sun, 30 Aug :46:29 An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki [&#;] The post Pagkatapos, nagsubang na si mga burak appeared first on Magbikol Kita . ]]> An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki. Girumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.” Dipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe [may snow ]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado! Pag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini. Nasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto. Haloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles persistent vegetative state .  May edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino. Sobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang brain function . Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.  Dai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.  Sa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto. Nag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo. Nagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak. . The post Pagkatapos, nagsubang na si mga burak appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Parens patriae Sat, 15 Aug :40:20 Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie [&#;] The post Parens patriae appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/ noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog. Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye: Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.  Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. Natural causes daa, sabi kan medico legal.  Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako. Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo. Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge. Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.  Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo. Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang parens patriae , na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw. Ipadagos ta na an istorya. Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.  Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho. . The post Parens patriae appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pag-atang Sat, 25 Jul :17:40 Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na magayon an hitsura kan lawas, nakatangad sa kalangitan, asin nakabukas an duwang takyag. [&#;] The post Pag-atang appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “ Oblation” —sarong lalaki na magayon an hitsura kan lawas, nakatangad sa kalangitan, asin nakabukas an duwang takyag. An buot sabihon kan “Oblation” sa Bikol, pag-atang , o sa ordinaryong tataramon man sa Ingles, offering . Sa kahaluyan ko sa UP, dai ko maisip kung ano an buót na i-atang kan lalaking rebulto. Dai man ngani sako klaro kun sya mismo an atang, na, kumbaga sa urulay na medyo hararom, “sacrificial lamb” sya. An pagkakaintindi kan kadaklan, na iyo man an pigpapaburan ko, sya nag-aatang kan sadiri nya, an intiro nyang pagkatawo. Kun kiisay man nya inaatang an sadiri nya—kun sa banwaan, kun sa Dyos, kun sa eskwela, iyan dakol asin haloy pang urulay. Madali mag-isip nin oblation pag nahihiling ko an mga overseas Filipino workers (OFW). Milyun-milyon sinda na nasa luwas kan Pilipinas. Nag-atang na sinda","detected_lang":"bik","word_count":8976,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:26:34.241Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/6","title":"","content":"{\"id\":6,\"name\":\"Kerwin Orville Tate\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\",\"slug\":\"kerwin-orville-tate\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ccc590de0edd?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ccc590de0edd?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ccc590de0edd?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kerwin-orville-tate\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":96,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/iskam/","title":"Iskam | Magbikol Kita","content":"Iskam | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:26am Iskam Published on Tuesday, December 08, , 5:45pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa. Kun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may Grollier’s Encyclopedia, o kaya, pinakamalupit sa gabos, Encyclopedia Brittanica . Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong. Si Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- sideline man sa pagtinda nin Tupperware . Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may lifetime replacement warranty palan an Tupperware , kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray. Sabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na steak na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi. Ngunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin Tupperware . Sa sarong pidaso nin Tupperware , pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- sideline na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.  An hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad. “Investment.” Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- invest man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta. An makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na. Makahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- invest . An paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal. Digdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan Immigration , kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya. Daing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga encyclopedia na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1527,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/handal/","title":"Handal | Magbikol Kita","content":"Handal | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:27am Handal Published on Sunday, November 08, , 6:15pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga transmission tower kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan. , sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.  Sa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.  Naistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.  Maski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini. An mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara. Gulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man. Kan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe. , patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1377,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/solo-trip/","title":"Solo trip | Magbikol Kita","content":"Solo trip | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:27am Solo trip Published on Sunday, October 11, , 11:42pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay. Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon. Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na. Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.  Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga rider garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.  Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an average kan byahe. Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas. Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an average . Sa highway nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin cellphone sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang. Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip. Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1367,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pag-naraot-an-sira/","title":"Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita","content":"Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:27am Pag naraot an sirâ Published on Sunday, September 27, , 5:45pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod. Haloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram. Saro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa supermarket . Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang drainage ; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar. Urog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si supermarket , dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo. Inabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, blue fin tuna , bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong yellow fin na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina. Kaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na endangered species . Nadanyaran naman pati an mga yellow fin sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag. Iyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1320,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/si-ina-sa-luwas-kan-bikol/","title":"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita","content":"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:27am Si Ina sa luwas kan Bikol Published on Sunday, September 13, , 2:24pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi. Haloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia. Septyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin Vicar kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon. Nautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin Fluvial Procession . Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga. Sa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná. Ang debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta: Viva la Virgen!  Sagkod pa man. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1201,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagkatapos-nagsubang-na-si-mga-burak/","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:27am Pagkatapos, nagsubang na si mga burak Published on Sunday, August 30, , 1:46pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki. Girumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.” Dipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe [may snow ]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado! Pag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini. Nasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto. Haloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles persistent vegetative state .  May edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino. Sobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang brain function . Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.  Dai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.  Sa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto. Nag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo. Nagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1334,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/parens-patriae/","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Parens patriae | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:27am Parens patriae Published on Saturday, August 15, , 7:40pm by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/ noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog. Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye: Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.  Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. Natural causes daa, sabi kan medico legal.  Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako. Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo. Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge. Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.  Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo. Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang parens patriae , na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw. Ipadagos ta na an istorya. Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.  Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho. . Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1364,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate Saturday, December 27, , 4:27am Kerwin Orville Tate Layason Officer Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Pag-atang by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na... read more Pagpuli by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik... read more Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":547,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/#","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate Saturday, December 27, , 4:27am Kerwin Orville Tate Layason Officer Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Solo trip by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako... read more Pag naraot an sirâ by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso... read more Si Ina sa luwas kan Bikol by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa... read more Pagkatapos, nagsubang na si mga burak by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga... read more Parens patriae by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:27:36.903Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/feed/","title":"Layason Officer | Magbikol Kita","content":"Layason Officer | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Tue, 02 Mar :34:46 en hourly 1 Layason Officer | Magbikol Kita Estranghero Tue, 02 Mar :34:39 Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may [&#;] The post Estranghero appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas. Alagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable. May inaapod na culture shock . Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri. Nagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin “uno, dos, tres, kwatro”. Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin Dora the Explorer ta natukduan nin Eespanyol. Dakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, toothpaste , sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga brand na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang toothpaste , saka iba an parong kan sabon saka shampoo . An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- stock nin kadakol na toilet paper saka paper towel . Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa. Pero bakong suba-suba an culture shock . Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam. Pero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa. The post Estranghero appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Gayon Tue, 12 Jan :51:35 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako [&#;] The post Gayon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery , mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na emergency , sa katahawan kan shutdown , natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad. Pero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na tulips . Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro online na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga performance nin musika asin teatro, maski sa Zoom na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, “The show must go on.” Naugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa cellphone .  Naaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod high school , may auditorium na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.  Kan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin Broadway show. Phantom of the Opera si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan Phantom , imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na Broadway show , natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na orchestra , asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati set design, choreography, costume design —gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na. Naara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an level na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga obra maestra o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.  Kun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.  Sasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an bellas artes para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing homeless o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo. Yan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon. The post Gayon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Iskam Tue, 08 Dec :45:40 Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong [&#;] The post Iskam appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa. Kun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may Grollier’s Encyclopedia, o kaya, pinakamalupit sa gabos, Encyclopedia Brittanica . Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong. Si Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- sideline man sa pagtinda nin Tupperware . Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may lifetime replacement warranty palan an Tupperware , kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray. Sabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na steak na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi. Ngunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin Tupperware . Sa sarong pidaso nin Tupperware , pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- sideline na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.  An hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad. “Investment.” Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- invest man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta. An makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na. Makahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- invest . An paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal. Digdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan Immigration , kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya. Daing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga encyclopedia na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako. . The post Iskam appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Handal Sun, 08 Nov :15:48 , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si [&#;] The post Handal appeared first on Magbikol Kita . ]]> , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga transmission tower kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan. , sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.  Sa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.  Naistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.  Maski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini. An mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara. Gulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man. Kan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe. , patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal. . The post Handal appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Solo trip Sun, 11 Oct :42:11 Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta [&#;] The post Solo trip appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay. Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon. Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na. Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.  Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga rider garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.  Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an average kan byahe. Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas. Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an average . Sa highway nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin cellphone sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang. Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip. Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray. . The post Solo trip appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pag naraot an sirâ Sun, 27 Sep :45:38 Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain [&#;] The post Pag naraot an sirâ appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod. Haloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram. Saro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa supermarket . Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang drainage ; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar. Urog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si supermarket , dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo. Inabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, blue fin tuna , bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong yellow fin na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina. Kaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na endangered species . Nadanyaran naman pati an mga yellow fin sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag. Iyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad. . The post Pag naraot an sirâ appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Si Ina sa luwas kan Bikol Sun, 13 Sep :24:48 Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa [&#;] The post Si Ina sa luwas kan Bikol appeared first on Magbikol Kita . ]]> Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi. Haloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia. Septyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin Vicar kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon. Nautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin Fluvial Procession . Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga. Sa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná. Ang debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta: Viva la Virgen!  Sagkod pa man. . The post Si Ina sa luwas kan Bikol appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pagkatapos, nagsubang na si mga burak Sun, 30 Aug :46:29 An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki [&#;] The post Pagkatapos, nagsubang na si mga burak appeared first on Magbikol Kita . ]]> An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki. Girumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.” Dipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe [may snow ]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado! Pag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini. Nasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto. Haloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles persistent vegetative state .  May edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino. Sobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang brain function . Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.  Dai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.  Sa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto. Nag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo. Nagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak. . The post Pagkatapos, nagsubang na si mga burak appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Parens patriae Sat, 15 Aug :40:20 Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie [&#;] The post Parens patriae appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/ noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog. Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye: Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.  Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. Natural causes daa, sabi kan medico legal.  Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako. Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo. Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge. Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.  Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo. Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang parens patriae , na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw. Ipadagos ta na an istorya. Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.  Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho. . The post Parens patriae appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pag-atang Sat, 25 Jul :17:40 Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na magayon an hitsura kan lawas, nakatangad sa kalangitan, asin nakabukas an duwang takyag. [&#;] The post Pag-atang appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “ Oblation” —sarong lalaki na magayon an hitsura kan lawas, nakatangad sa kalangitan, asin nakabukas an duwang takyag. An buot sabihon kan “Oblation” sa Bikol, pag-atang , o sa ordinaryong tataramon man sa Ingles, offering . Sa kahaluyan ko sa UP, dai ko maisip kung ano an buót na i-atang kan lalaking rebulto. Dai man ngani sako klaro kun sya mismo an atang, na, kumbaga sa urulay na medyo hararom, “sacrificial lamb” sya. An pagkakaintindi kan kadaklan, na iyo man an pigpapaburan ko, sya nag-aatang kan sadiri nya, an intiro nyang pagkatawo. Kun kiisay man nya inaatang an sadiri nya—kun sa banwaan, kun sa Dyos, kun sa eskwela, iyan dakol asin haloy pang urulay. Madali mag-isip nin oblation pag nahihiling ko an mga overseas Filipino workers (OFW). Milyun-milyon sinda na nasa luwas kan Pilipinas. Nag-atang na sinda kan sai","detected_lang":"bik","word_count":8974,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.330Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/42","title":"","content":"{\"id\":42,\"count\":11,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/layason-officer\\/\",\"name\":\"Layason Officer\",\"slug\":\"layason-officer\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Layason Officer \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/layason-officer\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/layason-officer\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Layason Officer\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/layason-officer\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/42\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=42\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":37,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Magbikol Kita | Layason Officer Saturday, December 27, , 4:28am Layason Officer Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Pag-atang by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na... read more Pagpuli by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik... read more Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":546,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/#","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Magbikol Kita | Layason Officer Saturday, December 27, , 4:28am Layason Officer Kerwin Orville Tate Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso. Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Solo trip by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako... read more Pag naraot an sirâ by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso... read more Si Ina sa luwas kan Bikol by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa... read more Pagkatapos, nagsubang na si mga burak by Kerwin Orville Tate | Layason Officer An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga... read more Parens patriae by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":941,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/greg-castilla/feed/","title":"Greg Castilla | Magbikol Kita","content":"Greg Castilla | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Tue, 12 Jan :39:32 en hourly 1 Greg Castilla | Magbikol Kita Bagong taon na, magmarata na kita Tue, 12 Jan :39:29 Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, [&#;] The post Bagong taon na, magmarata na kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. The post Bagong taon na, magmarata na kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Surat ki Emmanuel Sat, 19 Dec :27:00 The post Surat ki Emmanuel appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.  Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw? Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad? Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo. Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo. Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon. May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus? Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo. An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko. Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan. Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban? Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo. Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma. Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko. Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio. Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya. Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?  Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag. Ano, tama ako o sala? Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo. Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw. Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko. The post Surat ki Emmanuel appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Halipot na saysay kan O’Bikoliana Sun, 08 Nov :15:28 Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, [&#;] The post Halipot na saysay kan O’Bikoliana appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People . Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos. Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana. Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan . An seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon. Pursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video. An tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66. Hali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: OB , an gaha o apod ki Padre. O’Brien kan saiyang mga estudyante; Bikol , an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin aniana , na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.” Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon. Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  Hurop-Hurop , sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series. Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa. An mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs. Medyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource. Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.” . The post Halipot na saysay kan O’Bikoliana appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Buhay Amerika Sun, 27 Sep :17:47 Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na [&#;] The post Buhay Amerika appeared first on Magbikol Kita . ]]> Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na nasyon (third world countries)  arog kan Pilipinas.  Sa eroplano pa lang, nasa imahinasyon ko na an mga darakulang harong na natatakupan nin yelo, mga skyscrapers, mga kawat sa NBA, mga magagayon na artista sa Hollywood na personal kong mahihiling, matitibay na Amerikanong atleta, mga kotseng Mustang, saka mga tindahan na panô nin manlai-lain na tsokolate. An inot kong ekspiryensa kan inaapod na “American values” nangyari sa airport. An impresyon ko kan si mga opisyales kan imigrasyon garo bako sindang parapakiamigo. Trabaho, bakong personal na pakikipagrelasyon, an importante sainda. Garo pirming suspetsado sa mga bagong abot na imigrante. Gulping hapot sakuya an imigrasyon: Ano ta gusto kong mag-migrate sa Amerika? Sain ako maistar? Ano an magigi kong trabaho saka kun pàno ako mabubuhay sa Amerika? Conscious kan sakuyang Pinoy accent, luhay-luhay, pero panô nin kumpyansa kong sinimbag si mga kahaputan. Medyo ninerbyos ako ta baka kun dai ako maintindihan pabalikon ako sa Pilipinas. Si pagmate ko, bakong legal na imigrante si paghiling sakuya kundi sarong istranghero na may maraot na plano. Grabe si kaugmahan ko kan tinatakan na si pasaporte ko kan si alien registration number saka sinabi kan si opisyal kan imigrasyon na mareresibe ko sa mail an green card ko.  Pag-abot naman sa kustom, pinabuksan si sakuyang maleta. Si mga dara-dara kong kakanon na bakong tipikal na kakanon nin mga Amerikano, arog kan sitsaron kinumpiska. Mayo man akong maginibo kundi magngurob-ngurob na lang. Excited na baya akong makaluwas nin airport tanganing maekspiryensa an buhay sa Amerika. Paghali sa airport paduman sa apartment na dadagusan mi ni agom, nag-agi kami sa Interstate 5 kan Washington. Mayo man akong narisang pagkakaiba kan Interstate 5 kumpara sa North Diversion Road sa Pilipinas. Si parong kan pine trees na inagihan mi pareho man kan si parong kan mga aguho sa Baguio kun sain ako nagbabakasyon kun summer kan nasa kolehiyo pa ako. An Seattle Kingdome—bago ini ginaba kan taon tanganing magin mas moderno—na dakulang sports facility, garo man lang Araneta Coliseum, kun sain pinatumba ni Flash Elorde an Amerikanong si Harold Gomes kan dekada 60. Mayong pakilabot (indifference) si namatian ko sa primerong aldaw ko sa Amerika. Garo man lang ako nasa Pilipinas. Aminado ako na may ibang mga bagay na yaon sa sarong syudad sa Amerika na mayo sa Pilipinas kan panahon na nag-abot ako sa Amerika. Nanibago ako sa mga makinang pwedeng ribayan an papel na dolyar na magin karatsotso (coins), mga bangkong self-service (self-service banks), parking meters, underground parking garage, asin iba pa.  Luway-luway akong na-attract sa panteknolohiyang kauswagan sa Amerika. Naobserbahan ko sa mga kapwa ko Pilipino na grabe an epekto sainda kan  konsumerismo. May nabisto akong mga Pilipinong teenagers na mas gusto nindang magtrabaho sa McDonalds kisa mag-adal tanganing makabakal tulos nin kotse. Maski ako mas gusto kong pirming panô an refrigerator mi nin mga prutas, tsokolate, keso, beer, hams, asin iba pa. Dai ko nareparo, nalingawan ko na si simpleng buhay ko sa Pilipinas. Marhay palan an buhay sa Amerika, sabi ko sa sadiri ko. Madaling magkakotse o magkaigwa nin harong ta madaling mag-utang basta may trabaho. Pagkaagi nin pirang bulan, nahiling ko an ibang aspekto kan buhay sa Amerika na dati dai ko nahiling. An mga harong pirming sarado an mga bintana; garo pirming mayong mga tawo, garo na lugod haunted house an luwas. An mga buses panô nin mga gurang na an mga lalawgon panô nin kamunduan. Pag naglalakaw ako sa kasentruhan gulpi akong nasasabatan na mga burat saka mga tawong may hilang sa isip. An pampublikong opisina para sa mga nangangaipo (public assistance office) pirming panô nin mga tawo na nag-aapply nin food stamps saka medical coupons. Pwede man palan mangyari na an sarong nasyon arog kan Amerika na poderoso asin makusog an pwersa militar magkaigwa nin mga tawo na tikapo sa mga materyal na bagay. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Pag-abot ko kan dekada ‘80, kadikiton pang marhay an mga mayong harong (homeless) sa Seattle. Ngunyan kun sain-sain mo na mahihiling an mga homeless na nagtutururog sa tent sa gilid kan mga tinampo. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini? An mga malls panô nin mga binibentang appliances, mga bado, mga sapatos, mga gadgets, mga TV, asin mga computers na gibo sa Korea, China, Indonesia, Philippines, Malaysia, Guatemala, El Salvador kun sain barato an sweldo kan mga trabahador. Kaya palan gulpi an mga mayong trabaho ta an mga darakulang kumpanya sa Amerika sa third world na mga nasyon na nagpapagibo kan saindang mga produkto. Kaya gulpi an Amerikanong mayong trabaho.  Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Kan magpuon na akong maghanap nin trabaho, pirmi akong hinahanapan nin lokal na ekspiryensa maski kwalipikado ako. Sa hiling ko unfair na hagadan nin lokal na ekspiryensa an sarong tawo na bagong abot sa Amerika. Naaraman ko sa mga kapareho ko imigrante na arog palan kaini an istilo kan ibang kumpanya kun habo nindang maghire nin mga bagong salta, maski kwalipikado an aplikante. An iba naman sasabihan kang overqualified. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Minsan may sinusundan akong Amerikano sa linya para magbayad ako kan si binakal kong mga groceries. Pag-abot sakuya, hinagadan akong ID kan kahera, pero si sinusundan kong puting Amerikano dai pighagadan. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini? Nababasa ko sa mga dyaryo na kadaklan sa mga preso mga Aprikano-Amerikano. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? An inaapud na mga Indians (Native Americans) pirming mga traydor o bakong sibilisado kun i-portray sa mga sine sa Hollywood. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Kadaklan sa mga presidente kan mga darakulang bangko asin mga korporasyon anas putting kalalakihan. Anong nangyari sa  kababaihan? Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Dakulang agyat (challenge) an mabuhay sa Amerika. An tentasyon lalo na sa bagong abot na imigrante iyo an masilaw sa mga materyal na bagay dangan dai na makiaram sa problema kan sosyudad. Sadiri na saná an iniisip. Totoong may oportunidad sa Amerika para sa gabos. Pero an oportunidad na ini dai nahuhulog hali sa langit, kundi ipinapakipaglaban. Ipinaglaban ini kan si mga nainot na Pilipino na nag-arabot kan s arog na Carlos Bulosan, Larry Itliong, Philip Vera Cruz kaibahan an mga minoryang imigrante arog kan mga Mehikano, Hapones, asin Intsik. Kaya an hapot sa mga bagong abot na imigrante: Anong klaseng buhay an gusto nindo sa Amerika? . The post Buhay Amerika appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An edukasyon susog ki Carlos Bulosan Sun, 09 Aug :14:29 Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan [&#;] The post An edukasyon susog ki Carlos Bulosan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.  Sa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle. Segun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos. Naiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,  iyo an Nasa Puso an Amerika ( America is in the Heart), kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na panô nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika. Kan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt—Katalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios. May mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na “Third World Consciousness.” Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon. Kan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon. Apwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan. Inot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An  paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan. Panduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang Nasa Puso an Amerika , malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo. Iyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge, na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo. Dagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, “An pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.” An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso. Palibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog  sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad. Arog kan sinabi ni Bulosan: “And education—what kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.” Sa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo. Pantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako sanáng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad. Pwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika. Pan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan “ideolohiya,” malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon. An balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, “I believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions…(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.” Sabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, “The notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.” An mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na saná nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung pàno an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo. An mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo. An eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon. . The post An edukasyon susog ki Carlos Bulosan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? Sat, 11 Jul :25:41 Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&#;] The post Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60. Pero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko. Magayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan. Haloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit. Sa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos automatic ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan. Sa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano. Naiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit? May makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang. May bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki. Yaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol? Sa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging endangered an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang extinct . Susog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.” Idineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin language endangerment . An inot na duwa  iyo an inaapod na safe   saka vulnerable , kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong. An sunod inaapod na definitely endangered , kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe. An pan-apat iyo an inaapod na severely endangered , kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang (oldest generation) . An pan-lima iyo an inaapod na critically endangered , kun sain kakadikit na saná sa mga gurang (oldest generation) an naggagamit kan lengwahe. Ano kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol? May pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien. High school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.  Sa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan. Siguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”  Dai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.  Ngunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.  Minsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton. Susog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin extinct sa maabot na . Saro na daw an lenggwaheng Bikol digdi? . The post Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":6239,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/8","title":"","content":"{\"id\":8,\"name\":\"Greg Castilla\",\"url\":\"\",\"description\":\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\",\"slug\":\"greg-castilla\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/31cfffb39c89b4d5e894d1d79dec02b3?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/31cfffb39c89b4d5e894d1d79dec02b3?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/31cfffb39c89b4d5e894d1d79dec02b3?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Greg Castilla \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Greg Castilla\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":109,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/surat-ki-emmanuel/","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:28am Surat ki Emmanuel Published on Saturday, December 19, , 9:27pm by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.  Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw? Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad? Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo. Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo. Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon. May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus? Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo. An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko. Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan. Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban? Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo. Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma. Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko. Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio. Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya. Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?  Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag. Ano, tama ako o sala? Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo. Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw. Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko. Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1403,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/halipot-na-saysay-kan-obikoliana/","title":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita","content":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:28am Halipot na saysay kan O’Bikoliana Published on Sunday, November 08, , 8:15pm by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People . Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos. Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana. Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan . An seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon. Pursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video. An tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66. Hali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: OB , an gaha o apod ki Padre. O’Brien kan saiyang mga estudyante; Bikol , an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin aniana , na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.” Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon. Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  Hurop-Hurop , sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series. Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa. An mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs. Medyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource. Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.” . Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1297,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/buhay-amerika/","title":"Buhay Amerika | Magbikol Kita","content":"Buhay Amerika | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:29am Buhay Amerika Published on Sunday, September 27, , 2:17pm by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na nasyon (third world countries)  arog kan Pilipinas.  Sa eroplano pa lang, nasa imahinasyon ko na an mga darakulang harong na natatakupan nin yelo, mga skyscrapers, mga kawat sa NBA, mga magagayon na artista sa Hollywood na personal kong mahihiling, matitibay na Amerikanong atleta, mga kotseng Mustang, saka mga tindahan na panô nin manlai-lain na tsokolate. An inot kong ekspiryensa kan inaapod na “American values” nangyari sa airport. An impresyon ko kan si mga opisyales kan imigrasyon garo bako sindang parapakiamigo. Trabaho, bakong personal na pakikipagrelasyon, an importante sainda. Garo pirming suspetsado sa mga bagong abot na imigrante. Gulping hapot sakuya an imigrasyon: Ano ta gusto kong mag-migrate sa Amerika? Sain ako maistar? Ano an magigi kong trabaho saka kun pàno ako mabubuhay sa Amerika? Conscious kan sakuyang Pinoy accent, luhay-luhay, pero panô nin kumpyansa kong sinimbag si mga kahaputan. Medyo ninerbyos ako ta baka kun dai ako maintindihan pabalikon ako sa Pilipinas. Si pagmate ko, bakong legal na imigrante si paghiling sakuya kundi sarong istranghero na may maraot na plano. Grabe si kaugmahan ko kan tinatakan na si pasaporte ko kan si alien registration number saka sinabi kan si opisyal kan imigrasyon na mareresibe ko sa mail an green card ko.  Pag-abot naman sa kustom, pinabuksan si sakuyang maleta. Si mga dara-dara kong kakanon na bakong tipikal na kakanon nin mga Amerikano, arog kan sitsaron kinumpiska. Mayo man akong maginibo kundi magngurob-ngurob na lang. Excited na baya akong makaluwas nin airport tanganing maekspiryensa an buhay sa Amerika. Paghali sa airport paduman sa apartment na dadagusan mi ni agom, nag-agi kami sa Interstate 5 kan Washington. Mayo man akong narisang pagkakaiba kan Interstate 5 kumpara sa North Diversion Road sa Pilipinas. Si parong kan pine trees na inagihan mi pareho man kan si parong kan mga aguho sa Baguio kun sain ako nagbabakasyon kun summer kan nasa kolehiyo pa ako. An Seattle Kingdome—bago ini ginaba kan taon tanganing magin mas moderno—na dakulang sports facility, garo man lang Araneta Coliseum, kun sain pinatumba ni Flash Elorde an Amerikanong si Harold Gomes kan dekada 60. Mayong pakilabot (indifference) si namatian ko sa primerong aldaw ko sa Amerika. Garo man lang ako nasa Pilipinas. Aminado ako na may ibang mga bagay na yaon sa sarong syudad sa Amerika na mayo sa Pilipinas kan panahon na nag-abot ako sa Amerika. Nanibago ako sa mga makinang pwedeng ribayan an papel na dolyar na magin karatsotso (coins), mga bangkong self-service (self-service banks), parking meters, underground parking garage, asin iba pa.  Luway-luway akong na-attract sa panteknolohiyang kauswagan sa Amerika. Naobserbahan ko sa mga kapwa ko Pilipino na grabe an epekto sainda kan  konsumerismo. May nabisto akong mga Pilipinong teenagers na mas gusto nindang magtrabaho sa McDonalds kisa mag-adal tanganing makabakal tulos nin kotse. Maski ako mas gusto kong pirming panô an refrigerator mi nin mga prutas, tsokolate, keso, beer, hams, asin iba pa. Dai ko nareparo, nalingawan ko na si simpleng buhay ko sa Pilipinas. Marhay palan an buhay sa Amerika, sabi ko sa sadiri ko. Madaling magkakotse o magkaigwa nin harong ta madaling mag-utang basta may trabaho. Pagkaagi nin pirang bulan, nahiling ko an ibang aspekto kan buhay sa Amerika na dati dai ko nahiling. An mga harong pirming sarado an mga bintana; garo pirming mayong mga tawo, garo na lugod haunted house an luwas. An mga buses panô nin mga gurang na an mga lalawgon panô nin kamunduan. Pag naglalakaw ako sa kasentruhan gulpi akong nasasabatan na mga burat saka mga tawong may hilang sa isip. An pampublikong opisina para sa mga nangangaipo (public assistance office) pirming panô nin mga tawo na nag-aapply nin food stamps saka medical coupons. Pwede man palan mangyari na an sarong nasyon arog kan Amerika na poderoso asin makusog an pwersa militar magkaigwa nin mga tawo na tikapo sa mga materyal na bagay. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Pag-abot ko kan dekada ‘80, kadikiton pang marhay an mga mayong harong (homeless) sa Seattle. Ngunyan kun sain-sain mo na mahihiling an mga homeless na nagtutururog sa tent sa gilid kan mga tinampo. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini? An mga malls panô nin mga binibentang appliances, mga bado, mga sapatos, mga gadgets, mga TV, asin mga computers na gibo sa Korea, China, Indonesia, Philippines, Malaysia, Guatemala, El Salvador kun sain barato an sweldo kan mga trabahador. Kaya palan gulpi an mga mayong trabaho ta an mga darakulang kumpanya sa Amerika sa third world na mga nasyon na nagpapagibo kan saindang mga produkto. Kaya gulpi an Amerikanong mayong trabaho.  Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Kan magpuon na akong maghanap nin trabaho, pirmi akong hinahanapan nin lokal na ekspiryensa maski kwalipikado ako. Sa hiling ko unfair na hagadan nin lokal na ekspiryensa an sarong tawo na bagong abot sa Amerika. Naaraman ko sa mga kapareho ko imigrante na arog palan kaini an istilo kan ibang kumpanya kun habo nindang maghire nin mga bagong salta, maski kwalipikado an aplikante. An iba naman sasabihan kang overqualified. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Minsan may sinusundan akong Amerikano sa linya para magbayad ako kan si binakal kong mga groceries. Pag-abot sakuya, hinagadan akong ID kan kahera, pero si sinusundan kong puting Amerikano dai pighagadan. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini? Nababasa ko sa mga dyaryo na kadaklan sa mga preso mga Aprikano-Amerikano. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? An inaapud na mga Indians (Native Americans) pirming mga traydor o bakong sibilisado kun i-portray sa mga sine sa Hollywood. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Kadaklan sa mga presidente kan mga darakulang bangko asin mga korporasyon anas putting kalalakihan. Anong nangyari sa  kababaihan? Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Dakulang agyat (challenge) an mabuhay sa Amerika. An tentasyon lalo na sa bagong abot na imigrante iyo an masilaw sa mga materyal na bagay dangan dai na makiaram sa problema kan sosyudad. Sadiri na saná an iniisip. Totoong may oportunidad sa Amerika para sa gabos. Pero an oportunidad na ini dai nahuhulog hali sa langit, kundi ipinapakipaglaban. Ipinaglaban ini kan si mga nainot na Pilipino na nag-arabot kan s arog na Carlos Bulosan, Larry Itliong, Philip Vera Cruz kaibahan an mga minoryang imigrante arog kan mga Mehikano, Hapones, asin Intsik. Kaya an hapot sa mga bagong abot na imigrante: Anong klaseng buhay an gusto nindo sa Amerika? . Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1622,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan/","title":"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita","content":"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:29am An edukasyon susog ki Carlos Bulosan Published on Sunday, August 09, , 10:14am by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.  Sa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle. Segun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos. Naiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,  iyo an Nasa Puso an Amerika ( America is in the Heart), kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na panô nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika. Kan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt—Katalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios. May mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na “Third World Consciousness.” Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon. Kan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon. Apwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan. Inot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An  paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan. Panduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang Nasa Puso an Amerika , malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo. Iyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge, na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo. Dagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, “An pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.” An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso. Palibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog  sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad. Arog kan sinabi ni Bulosan: “And education—what kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.” Sa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo. Pantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako sanáng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad. Pwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika. Pan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan “ideolohiya,” malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon. An balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, “I believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions…(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.” Sabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, “The notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.” An mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na saná nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung pàno an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo. An mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo. An eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon. . Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1880,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:29:06.331Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol/","title":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita","content":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:29am Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? Published on Saturday, July 11, , 1:25am by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60. Pero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko. Magayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan. Haloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit. Sa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos automatic ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan. Sa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano. Naiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit? May makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang. May bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki. Yaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol? Sa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging endangered an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang extinct . Susog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.” Idineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin language endangerment . An inot na duwa  iyo an inaapod na safe   saka vulnerable , kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong. An sunod inaapod na definitely endangered , kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe. An pan-apat iyo an inaapod na severely endangered , kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang (oldest generation) . An pan-lima iyo an inaapod na critically endangered , kun sain kakadikit na saná sa mga gurang (oldest generation) an naggagamit kan lengwahe. Ano kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol? May pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien. High school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.  Sa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan. Siguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”  Dai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.  Ngunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.  Minsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton. Susog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin extinct sa maabot na . Saro na daw an lenggwaheng Bikol digdi? . Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1445,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/greg-castilla/#","title":"Magbikol Kita | Greg Castilla","content":"Magbikol Kita | Greg Castilla Saturday, December 27, , 4:29am Greg Castilla Pataratara Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Buhay Amerika by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng... read more An edukasyon susog ki Carlos Bulosan by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog... read more Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":769,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pataratara/feed/","title":"Pataratara | Magbikol Kita","content":"Pataratara | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Tue, 12 Jan :39:32 en hourly 1 Pataratara | Magbikol Kita Bagong taon na, magmarata na kita Tue, 12 Jan :39:29 Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, [&#;] The post Bagong taon na, magmarata na kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins. May pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga? Ini an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon. Bagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan. Yaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.  Yaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai regulated kan gobyerno. Yaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19. Kun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.  Inot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay. Panduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga fake news o mga trolls . Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.  Parte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga biases . Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya. Pantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri. Kita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini. Pan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.   Kadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita? Bagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita. The post Bagong taon na, magmarata na kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Surat ki Emmanuel Sat, 19 Dec :27:00 The post Surat ki Emmanuel appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.  Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw? Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad? Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo. Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo. Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon. May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus? Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo. An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko. Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan. Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban? Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo. Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma. Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko. Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio. Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya. Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?  Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag. Ano, tama ako o sala? Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo. Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw. Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko. The post Surat ki Emmanuel appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Halipot na saysay kan O’Bikoliana Sun, 08 Nov :15:28 Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, [&#;] The post Halipot na saysay kan O’Bikoliana appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People . Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos. Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana. Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan . An seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon. Pursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video. An tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66. Hali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: OB , an gaha o apod ki Padre. O’Brien kan saiyang mga estudyante; Bikol , an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin aniana , na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.” Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon. Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  Hurop-Hurop , sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series. Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa. An mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs. Medyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource. Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.” . The post Halipot na saysay kan O’Bikoliana appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Buhay Amerika Sun, 27 Sep :17:47 Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na [&#;] The post Buhay Amerika appeared first on Magbikol Kita . ]]> Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na nasyon (third world countries)  arog kan Pilipinas.  Sa eroplano pa lang, nasa imahinasyon ko na an mga darakulang harong na natatakupan nin yelo, mga skyscrapers, mga kawat sa NBA, mga magagayon na artista sa Hollywood na personal kong mahihiling, matitibay na Amerikanong atleta, mga kotseng Mustang, saka mga tindahan na panô nin manlai-lain na tsokolate. An inot kong ekspiryensa kan inaapod na “American values” nangyari sa airport. An impresyon ko kan si mga opisyales kan imigrasyon garo bako sindang parapakiamigo. Trabaho, bakong personal na pakikipagrelasyon, an importante sainda. Garo pirming suspetsado sa mga bagong abot na imigrante. Gulping hapot sakuya an imigrasyon: Ano ta gusto kong mag-migrate sa Amerika? Sain ako maistar? Ano an magigi kong trabaho saka kun pàno ako mabubuhay sa Amerika? Conscious kan sakuyang Pinoy accent, luhay-luhay, pero panô nin kumpyansa kong sinimbag si mga kahaputan. Medyo ninerbyos ako ta baka kun dai ako maintindihan pabalikon ako sa Pilipinas. Si pagmate ko, bakong legal na imigrante si paghiling sakuya kundi sarong istranghero na may maraot na plano. Grabe si kaugmahan ko kan tinatakan na si pasaporte ko kan si alien registration number saka sinabi kan si opisyal kan imigrasyon na mareresibe ko sa mail an green card ko.  Pag-abot naman sa kustom, pinabuksan si sakuyang maleta. Si mga dara-dara kong kakanon na bakong tipikal na kakanon nin mga Amerikano, arog kan sitsaron kinumpiska. Mayo man akong maginibo kundi magngurob-ngurob na lang. Excited na baya akong makaluwas nin airport tanganing maekspiryensa an buhay sa Amerika. Paghali sa airport paduman sa apartment na dadagusan mi ni agom, nag-agi kami sa Interstate 5 kan Washington. Mayo man akong narisang pagkakaiba kan Interstate 5 kumpara sa North Diversion Road sa Pilipinas. Si parong kan pine trees na inagihan mi pareho man kan si parong kan mga aguho sa Baguio kun sain ako nagbabakasyon kun summer kan nasa kolehiyo pa ako. An Seattle Kingdome—bago ini ginaba kan taon tanganing magin mas moderno—na dakulang sports facility, garo man lang Araneta Coliseum, kun sain pinatumba ni Flash Elorde an Amerikanong si Harold Gomes kan dekada 60. Mayong pakilabot (indifference) si namatian ko sa primerong aldaw ko sa Amerika. Garo man lang ako nasa Pilipinas. Aminado ako na may ibang mga bagay na yaon sa sarong syudad sa Amerika na mayo sa Pilipinas kan panahon na nag-abot ako sa Amerika. Nanibago ako sa mga makinang pwedeng ribayan an papel na dolyar na magin karatsotso (coins), mga bangkong self-service (self-service banks), parking meters, underground parking garage, asin iba pa.  Luway-luway akong na-attract sa panteknolohiyang kauswagan sa Amerika. Naobserbahan ko sa mga kapwa ko Pilipino na grabe an epekto sainda kan  konsumerismo. May nabisto akong mga Pilipinong teenagers na mas gusto nindang magtrabaho sa McDonalds kisa mag-adal tanganing makabakal tulos nin kotse. Maski ako mas gusto kong pirming panô an refrigerator mi nin mga prutas, tsokolate, keso, beer, hams, asin iba pa. Dai ko nareparo, nalingawan ko na si simpleng buhay ko sa Pilipinas. Marhay palan an buhay sa Amerika, sabi ko sa sadiri ko. Madaling magkakotse o magkaigwa nin harong ta madaling mag-utang basta may trabaho. Pagkaagi nin pirang bulan, nahiling ko an ibang aspekto kan buhay sa Amerika na dati dai ko nahiling. An mga harong pirming sarado an mga bintana; garo pirming mayong mga tawo, garo na lugod haunted house an luwas. An mga buses panô nin mga gurang na an mga lalawgon panô nin kamunduan. Pag naglalakaw ako sa kasentruhan gulpi akong nasasabatan na mga burat saka mga tawong may hilang sa isip. An pampublikong opisina para sa mga nangangaipo (public assistance office) pirming panô nin mga tawo na nag-aapply nin food stamps saka medical coupons. Pwede man palan mangyari na an sarong nasyon arog kan Amerika na poderoso asin makusog an pwersa militar magkaigwa nin mga tawo na tikapo sa mga materyal na bagay. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Pag-abot ko kan dekada ‘80, kadikiton pang marhay an mga mayong harong (homeless) sa Seattle. Ngunyan kun sain-sain mo na mahihiling an mga homeless na nagtutururog sa tent sa gilid kan mga tinampo. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini? An mga malls panô nin mga binibentang appliances, mga bado, mga sapatos, mga gadgets, mga TV, asin mga computers na gibo sa Korea, China, Indonesia, Philippines, Malaysia, Guatemala, El Salvador kun sain barato an sweldo kan mga trabahador. Kaya palan gulpi an mga mayong trabaho ta an mga darakulang kumpanya sa Amerika sa third world na mga nasyon na nagpapagibo kan saindang mga produkto. Kaya gulpi an Amerikanong mayong trabaho.  Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Kan magpuon na akong maghanap nin trabaho, pirmi akong hinahanapan nin lokal na ekspiryensa maski kwalipikado ako. Sa hiling ko unfair na hagadan nin lokal na ekspiryensa an sarong tawo na bagong abot sa Amerika. Naaraman ko sa mga kapareho ko imigrante na arog palan kaini an istilo kan ibang kumpanya kun habo nindang maghire nin mga bagong salta, maski kwalipikado an aplikante. An iba naman sasabihan kang overqualified. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Minsan may sinusundan akong Amerikano sa linya para magbayad ako kan si binakal kong mga groceries. Pag-abot sakuya, hinagadan akong ID kan kahera, pero si sinusundan kong puting Amerikano dai pighagadan. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini? Nababasa ko sa mga dyaryo na kadaklan sa mga preso mga Aprikano-Amerikano. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? An inaapud na mga Indians (Native Americans) pirming mga traydor o bakong sibilisado kun i-portray sa mga sine sa Hollywood. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Kadaklan sa mga presidente kan mga darakulang bangko asin mga korporasyon anas putting kalalakihan. Anong nangyari sa  kababaihan? Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini? Dakulang agyat (challenge) an mabuhay sa Amerika. An tentasyon lalo na sa bagong abot na imigrante iyo an masilaw sa mga materyal na bagay dangan dai na makiaram sa problema kan sosyudad. Sadiri na saná an iniisip. Totoong may oportunidad sa Amerika para sa gabos. Pero an oportunidad na ini dai nahuhulog hali sa langit, kundi ipinapakipaglaban. Ipinaglaban ini kan si mga nainot na Pilipino na nag-arabot kan s arog na Carlos Bulosan, Larry Itliong, Philip Vera Cruz kaibahan an mga minoryang imigrante arog kan mga Mehikano, Hapones, asin Intsik. Kaya an hapot sa mga bagong abot na imigrante: Anong klaseng buhay an gusto nindo sa Amerika? . The post Buhay Amerika appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An edukasyon susog ki Carlos Bulosan Sun, 09 Aug :14:29 Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan [&#;] The post An edukasyon susog ki Carlos Bulosan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.  Sa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle. Segun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos. Naiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,  iyo an Nasa Puso an Amerika ( America is in the Heart), kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na panô nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika. Kan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt—Katalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios. May mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na “Third World Consciousness.” Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon. Kan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon. Apwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan. Inot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An  paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan. Panduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang Nasa Puso an Amerika , malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo. Iyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge, na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo. Dagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, “An pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.” An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso. Palibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog  sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad. Arog kan sinabi ni Bulosan: “And education—what kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.” Sa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo. Pantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako sanáng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad. Pwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika. Pan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan “ideolohiya,” malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon. An balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, “I believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions…(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.” Sabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, “The notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.” An mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na saná nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung pàno an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo. An mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo. An eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon. . The post An edukasyon susog ki Carlos Bulosan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? Sat, 11 Jul :25:41 Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&#;] The post Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60. Pero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko. Magayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan. Haloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit. Sa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos automatic ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan. Sa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano. Naiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit? May makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang. May bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki. Yaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol? Sa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging endangered an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang extinct . Susog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.” Idineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin language endangerment . An inot na duwa  iyo an inaapod na safe   saka vulnerable , kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong. An sunod inaapod na definitely endangered , kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe. An pan-apat iyo an inaapod na severely endangered , kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang (oldest generation) . An pan-lima iyo an inaapod na critically endangered , kun sain kakadikit na saná sa mga gurang (oldest generation) an naggagamit kan lengwahe. Ano kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol? May pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien. High school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.  Sa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan. Siguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”  Dai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.  Ngunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.  Minsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton. Susog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin extinct sa maabot na . Saro na daw an lenggwaheng Bikol digdi? . The post Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":6237,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/40","title":"","content":"{\"id\":40,\"count\":6,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pataratara\\/\",\"name\":\"Pataratara\",\"slug\":\"pataratara\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Pataratara \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pataratara\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pataratara\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Pataratara\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pataratara\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/40\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=40\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":34,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pataratara/#","title":"Magbikol Kita | Pataratara","content":"Magbikol Kita | Pataratara Saturday, December 27, , 4:29am Pataratara Greg Castilla Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay. Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Buhay Amerika by Greg Castilla | Pataratara Taon kan nag-abot ako sa Amerika. Bago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng... read more An edukasyon susog ki Carlos Bulosan by Greg Castilla | Pataratara Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog... read more Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? by Greg Castilla | Pataratara Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":768,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/javier-leonardo-vitug-rugeria/feed/","title":"Javier Leonardo Vitug Rugeria | Magbikol Kita","content":"Javier Leonardo Vitug Rugeria | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Thu, 14 Jan :25:32 en hourly 1 Javier Leonardo Vitug Rugeria | Magbikol Kita Pagrumdom ki Florencio Lerma Tue, 12 Jan :40:13 Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino [&#;] The post Pagrumdom ki Florencio Lerma appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . The post Pagrumdom ki Florencio Lerma appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon Sun, 30 Aug :38:16 Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan [&#;] The post Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano elite huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas. Kun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga principalia kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development asin Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, , mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa Philippine Studies asin The Journal of History an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol. Sa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong genealogy o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang principal asin munisipal na elite kan Gubat.  Si Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226. An artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat. An Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa Catalogo Alfabetico de Apellidos na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga pueblos costales kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero. Susog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga elite o mga principales kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga municipal elites kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga principalia o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga elite . Kan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin gobernadorcillo kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng principales kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) elite nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga principalia nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad. Si Don Francisco an minimidbid na patriarch kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong family tree na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.  Sa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.  Si Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- municipal presidente kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika. Pakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 Philippine Legislature , kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon. Pagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.  An saiyang medyo-hermano (half-brother) na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha. Namundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin Bachelor of Arts asin Doctor of Dental Surgery sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes. Inot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur. Nagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .  Inot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos. Susog sa Official Directory kan House of Representatives na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa health an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat. Nagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.  An aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na Juez de Paz kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.  An pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat. Kan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante. Madudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga biographical sketches ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an political dynamic s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?  Mayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon. Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya . DD The post Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 4 Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat Sun, 16 Aug :52:24 Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o [&#;] The post Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o cronyism ) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.  Nagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang folleto saná na pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong underground na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan folleto sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na The Octopus , sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.  Dawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na death threats . Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero (exile) sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan folleto . An Some Are Smarter than Others iyo an pinahiwas asin updated na bersyon kan The Octopus . Pinabisto kaini an konsepto nin crony capitalism sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan. Tinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga artworks asin alahas na binarakal ni Imelda. Ipinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an crony capitalism sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan Estado de las Islas Filipinas ) ni Tomas de Comyn sagkod an Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ historically established pattern of behavior ” kan tradisyunal na elite sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan indulto de comercio kun sain an alcalde mayor nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga chartered na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ party of the century .” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.  Sarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga choice positions , monopolies , concessions , government contracts , asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.  Dai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an Presidential Commission on Good Governance o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa board of directors kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.  Makulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa. Alagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong Kilusang Bagong Lipunan ) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila. Pagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an Some Are Smarter than Others kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta photocopies saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa internet tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder. Sa panahon kan disinformation asin kan mga bayad na trolls , an historikal na impormasyon sa Some Are Smarter than Others an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga passages gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini. Lugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang grito de guerra : dai liwat, dai nanggad. Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos&#; Crony Capitalism, mag-email sana sa o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee . Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan. . . The post Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, Sun, 09 Aug :08:18 Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an [&#;] The post Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya. Sa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an Libros de Matriculas de Facultad sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.  Digdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang Ampliacion o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).  Uya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla: Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, . Pangaran Ginikanan Bernardino Monreal  Daraga, Albay Eladio Anson y Alcera Cagsaua, Albay Felipe Tomas y Rodriguez  Daraga, Albay Severo Tomas y Rodriguez Daraga, Albay Jose Ma. Panganiban y Enverga Mambulao, Camarines Norte Justo Lucban y Rilles Labo, Camarines Norte Jose Abella y Calolong Nueva Caceres, Camarines Sur Severo Patrocinio y Mendoza San Jose, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST. Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), . Pangaran Ginikanan Angel Camara y Galarosa Gubat, Albay Tiburcio Siguenza y Cerdeña Libon, Albay Patricio Baylon y Sotto Pilar, Albay Ignacio Garcia y Lopez Sorsogon, Albay Cayetano Lucban y Rilles Labo, Camarines Norte Ramon Pimentel y Campos Daet, Camarines Norte Severino Balce y Obusan Indan, Camarines Norte Ludovico Arejola y Padilla Nueva Caceres, Camarines Sur Mariano Abella y Isaac Nueva Caceres, Camarines Sur Pedro Leonen y Osorio Nueva Caceres, Camarines Sur Tomas Arejola y Padilla Nueva Caceres, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST. Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, . Pangaran Ginikanan Agustino Samson y Solano  Camalig, Albay  Norberto Trinidad y Espina  Daraga, Albay  Ramon Alvarez y Valenzuela Albay, Albay Anselmo Ventura y Gomez Nueva Caceres, Camarines Sur Tomas Prieto y Antonio Nueva Caceres, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST. An iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.  An iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, suspenso an nakua nyang grado sa examenes ordinar , o itong inaapod ngunyan na revalida . Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o examenes extraordinar . Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan. An iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga buena familia kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini. An iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.   Igwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa La Solidaridad ), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon. Dawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga principalia kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.  Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan . . The post Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago Sat, 01 Aug :47:26 Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon [&#;] The post Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ,  Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga pueblo o probinsya bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o fixed boundaries ). Kan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga provincia , partido , alcaldia , pueblo , visita , aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.   Sagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.  An mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)  Kan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .  Kan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .  Panahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang the “Bicol provinces.” Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte ipso facto kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon. Kan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan. Kan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa administrative code kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.  Susog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:  1. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;  2. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;  3. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac; 4. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual; 5. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog","detected_lang":"bik","word_count":9839,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/24","title":"","content":"{\"id\":24,\"name\":\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/\",\"slug\":\"javier-leonardo-vitug-rugeria\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ccd51a74add315a2cb479a79ed?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ccd51a74add315a2cb479a79ed?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ccd51a74add315a2cb479a79ed?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/javier-leonardo-vitug-rugeria\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":181,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:30am Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon Published on Sunday, August 30, , 10:38pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano elite huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas. Kun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga principalia kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development asin Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, , mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa Philippine Studies asin The Journal of History an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol. Sa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong genealogy o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang principal asin munisipal na elite kan Gubat.  Si Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226. An artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat. An Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa Catalogo Alfabetico de Apellidos na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga pueblos costales kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero. Susog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga elite o mga principales kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga municipal elites kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga principalia o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga elite . Kan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin gobernadorcillo kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng principales kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) elite nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga principalia nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad. Si Don Francisco an minimidbid na patriarch kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong family tree na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.  Sa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.  Si Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- municipal presidente kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika. Pakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 Philippine Legislature , kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon. Pagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.  An saiyang medyo-hermano (half-brother) na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha. Namundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin Bachelor of Arts asin Doctor of Dental Surgery sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes. Inot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur. Nagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .  Inot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos. Susog sa Official Directory kan House of Representatives na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa health an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat. Nagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.  An aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na Juez de Paz kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.  An pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat. Kan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante. Madudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga biographical sketches ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an political dynamic s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?  Mayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon. Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya . DD Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 4 Comments Micole Encinas Cervantes on August 31, at 10:59 pm Well-written and research&#; Kudos to you !!! Reply Djai Rugeria on September 1, at 10:51 am Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article? Reply JV Medalla on September 2, at 12:56 am For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this. Reply Jim Kurt Ereño on May 16, at 4:55 pm Salamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco. As a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2837,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat/","title":"Amigotismo sagkod an "Some Are Smarter than Others" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Amigotismo sagkod an "Some Are Smarter than Others" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:30am Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat Published on Sunday, August 16, , 1:52pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o cronyism ) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.  Nagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang folleto saná na pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong underground na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan folleto sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na The Octopus , sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.  Dawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na death threats . Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero (exile) sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan folleto . An Some Are Smarter than Others iyo an pinahiwas asin updated na bersyon kan The Octopus . Pinabisto kaini an konsepto nin crony capitalism sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan. Tinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga artworks asin alahas na binarakal ni Imelda. Ipinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an crony capitalism sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan Estado de las Islas Filipinas ) ni Tomas de Comyn sagkod an Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ historically established pattern of behavior ” kan tradisyunal na elite sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan indulto de comercio kun sain an alcalde mayor nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga chartered na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ party of the century .” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.  Sarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga choice positions , monopolies , concessions , government contracts , asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.  Dai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an Presidential Commission on Good Governance o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa board of directors kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.  Makulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa. Alagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong Kilusang Bagong Lipunan ) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila. Pagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an Some Are Smarter than Others kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta photocopies saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa internet tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder. Sa panahon kan disinformation asin kan mga bayad na trolls , an historikal na impormasyon sa Some Are Smarter than Others an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga passages gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini. Lugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang grito de guerra : dai liwat, dai nanggad. Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos&#; Crony Capitalism, mag-email sana sa [email protected] o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee . Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan. . . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1960,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:30am Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, Published on Sunday, August 09, , 9:08pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya. Sa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an Libros de Matriculas de Facultad sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.  Digdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang Ampliacion o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).  Uya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla: Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, . Pangaran Ginikanan Bernardino Monreal  Daraga, Albay Eladio Anson y Alcera Cagsaua, Albay Felipe Tomas y Rodriguez  Daraga, Albay Severo Tomas y Rodriguez Daraga, Albay Jose Ma. Panganiban y Enverga Mambulao, Camarines Norte Justo Lucban y Rilles Labo, Camarines Norte Jose Abella y Calolong Nueva Caceres, Camarines Sur Severo Patrocinio y Mendoza San Jose, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST. Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), . Pangaran Ginikanan Angel Camara y Galarosa Gubat, Albay Tiburcio Siguenza y Cerdeña Libon, Albay Patricio Baylon y Sotto Pilar, Albay Ignacio Garcia y Lopez Sorsogon, Albay Cayetano Lucban y Rilles Labo, Camarines Norte Ramon Pimentel y Campos Daet, Camarines Norte Severino Balce y Obusan Indan, Camarines Norte Ludovico Arejola y Padilla Nueva Caceres, Camarines Sur Mariano Abella y Isaac Nueva Caceres, Camarines Sur Pedro Leonen y Osorio Nueva Caceres, Camarines Sur Tomas Arejola y Padilla Nueva Caceres, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST. Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, . Pangaran Ginikanan Agustino Samson y Solano  Camalig, Albay  Norberto Trinidad y Espina  Daraga, Albay  Ramon Alvarez y Valenzuela Albay, Albay Anselmo Ventura y Gomez Nueva Caceres, Camarines Sur Tomas Prieto y Antonio Nueva Caceres, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST. An iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.  An iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, suspenso an nakua nyang grado sa examenes ordinar , o itong inaapod ngunyan na revalida . Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o examenes extraordinar . Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan. An iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga buena familia kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini. An iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.   Igwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa La Solidaridad ), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon. Dawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga principalia kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.  Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan . . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 1 Comment Poch Alegre on August 10, at 7:43 pm Interesting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai! Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2040,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:30:33.856Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago/","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:30am Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago Published on Saturday, August 01, , 10:47pm by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ,  Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga pueblo o probinsya bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o fixed boundaries ). Kan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga provincia , partido , alcaldia , pueblo , visita , aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.   Sagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.  An mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)  Kan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .  Kan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .  Panahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang the “Bicol provinces.” Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte ipso facto kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon. Kan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan. Kan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa administrative code kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.  Susog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:  1. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;  2. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;  3. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac; 4. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual; 5. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya. Maririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.  Kan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.   An pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?  Kun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na Presidential Decree No. 1 , maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing decree na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang Integrated Reorganization Plan , inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan. An pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.  Sa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon? . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol/","title":"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” | Magbikol Kita","content":"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:30am Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” Published on Sunday, July 26, , 2:17am by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod pang marhay an pag-adal kan manlainlain na mga rehiyon, probinsya, syudad, sagkod munisipalidad, o an inaapod na local history . Kun igwa man nin nagkapirang naisurat, bakong sopistikada an saindang mga metodo, dawa pa igwa sinda nin mga primaryang burabod na hali sa mga artsibo. Kun igwa man nin mga maray-maray, an mga kasaysayan na ini manungod sa Cordillera o Sulu. Susog ki Larkin, dai pang gayo naaadalan an ibang mga Kristyanong grupo arog nin mga Pampangan, Bisaya, Bikolano, asbp. Mas tinawan nin panahon kan mga historyador an pagsurat nin mga inaapod na “national” o “general histories” kan Pilipinas kaidto. Tinawan ninda nin urog na importansya an mga ‘darakulang’ pangyayari sa Manila sagkod sa mga kataraid kaining probinsya (Batangas, Laguna, Cavite, sagkod Bulacan), an eksenang politikal sa gobyerno nasyonal, siring man an mga agi-agi kan mga prominenteng persona o kan mga “bayani.” Maray na halimbawa kaini an Revolt of the Masses: The Story Bonifacio and the Katipunan sagkod History of the Filipino People ni Teodoro Agoncillo. The First Filipino ni Leon Ma. Guerrero, Between Two Empires ni Theodore Friend, an mga libro ni Greogorio Zaide, asbp. “An malain lugod kaiyan,” sabi kan Heswitang historyador na si Fr. Francisco Mallari, “baad isipon nin mga tawo na an kasaysayan kan Manila (o kan Katagalugan) iyo na an kasaysayan kan Pilipinas, o kaya an Manila an Pilipinas!” Kaya nasa background saná kan kabisera an mga lokalidad. Igwa man nin tendensya an “national history” na i-postular an pagkaparareho kan pagdanas kan sarong pangyayari—na kun ano an nangyari sa Manila (o sa Katagalugan), iyo man an nangyari sa ibang rehiyon o probinsya. An isyu kan friar estates sa Calamba (kun sain inquilino an pamilya ni Rizal) sarong maray na halimbawa kaini. Susog ki Filomeno Aguilar Jr. lokalisado saná ini sa Katagalugan. Bako ining isyu sa mga taga-Mindoro, kun sain may 20,000-ektaryang daga an mga Rekoletos sagkod sa mga taga-Cebu kun sain igwang mga daga an mga Agustino. An kumbensyunal na pagsurat nin kasaysayan minasabi na garo baga isyu an friar estates sa bilog na Pilipinas, alagad bako man. Nagkataon sana gayod na si Rizal an ehemplo kaya naging ‘nasyunal’ ini. Para maresolba an siring na mga problema, kaipuhan na urog pang adalan an mga manlainlain na lokalikad sa Pilipinas, isurat an mga naratibong nakapalibot digdi, urog na an mga madali nang malingawan, tangarig makakua nin mga datos na masuplay kan inapod ni Larkin na “building blocks” sa pagbilog nin “substansyal na edipisyo para sa pagsurat kan satuyang kasaysayan.”  Kan dekada 70, dinangog kan mga historyador—banyaga man o Pilipino—an pangapudan ni Larkin. Naging prolipikong interes an lokal na kasaysayan nin Pilipinas sadkod sa nagsunod na duwang dekada. Kadaklan sa mga pag-adal, nagpokus sa manlainlain na mga etnolingwistikong mga grupo sa luwas kan Katagalugan, pinaghurup-hurupan an pagkakalain sa “sentro” kan saindang pagdanas kan kolonyalismo, sagkod nagsurat nin kasaysayan na awtonomiko sa kabisera. An mga pag-adal ninda Larkin (Pampanga), Alfred McCoy (Iloilo), Michael Cullinane (Cebu), Bruce Cruikshank (Samar), sagkod Norman Owen (Kabikolan), pira saná sa mga marhay na halimbawa kaini. Igwa man nin kontribusyon an mga Pilipinang historyador, arog nina Rosario Mendoza Cortes, kagsurat kan Pangasinan: ) sagkod Milagros Guerrero, kagsurat kan Luzon at War ).  Kan dekada 80, naging prolipiko man an pagsurat kan kasaysayan nin Bikol sa panginot ni Norman Owen, kagsurat kan Prosperity without Progress na ipinublikar kan . Base ini sa saiyang disertastyon sa Michigan kan . Dai man matatawadan an kontribusyon ni Fr. Paco Mallari. Kan , naipublikar nya sa Philippine Studies an pinakainot nyang artikulo dapit sa Bikol, kun sain tinukar nya an kasaysayan sa likod kan pangaran kan kalye Dinaga sa Naga. Puon kan na-assign siya sa Xavier University kan , sunud-sunod an mga naipublikar nyang mga artikulo dapit sa Bikol sagkod an saiyang inot na libro, an Ibalon Under Storm and Siege kan . Kan , naipublikar ni Danilo Madrid Gerona an From Epic to History : A Brief Introduction to Bikol History . Dawa sarong cursory study , ini an primerong pagpurbar nin pagsurat kan kasaysayan nin Bikol puon precolonial period sagkod sa pagtapos kan Gyera kan . Dakulang kontribusyon man an mga panurat ni Stephen Henry Totanes dapit sa mga principalia sa Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano, urog na an Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development ) sagkod Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, ), na saiyang tesis para sa MA sagkod doktorado sa kasaysayan sa UP Diliman.  Kan , sa panginot ni Fr. Raul Bonoan, SJ, sagkod kan Philippine National Historical Society (PNHS), natawan nin nasyunal na atensyon an kasaysayan kan Bikol kan ginibo an ika-11 kumpersenya sa lokal na kasaysayan sa Ateneo de Naga. Susog ki Dr. Francis Navarro, na kaidto sarong hoben na paratukdo asin ngunyan propesor sa Ateneo de Manila University, ilinaag ni Fr. Bonoan an Bikol sa mapa kan Pilipinas, dangan ipinamidbid nya an rehiyon (sagkod an kasaysayan kaini) sa mga historyador na nakabase sa Manila kan dinara niya an kumperensya sa Naga. Yaon kaidto an mga batikan na mga historyador na sina Fr. John Schumacher, SJ, Fr. Rolando S. dela Goza, CM, Isagani Medina, Luis Dery, Eden Gripaldo, asbp, na nagbarasa kan saindang mga papel manungod sa Bikol. An proceedings kan nasabing kumperensya ipinublikar sa The Journal of History kan .  Sagkod ngunyan, padagos pang nagbubuskad an pag-adal nin lokal na kasaysayan sagkod kasaysayan kan Bikol. An mga estudyante sa masterado sagkod doktorado na nag-aadal nin kasaysayan sa Manila, halimbawa, inaaradalan an saindang mga probinsya, syudad, o munisipalidad na ginikanan. Susog sa sarong post ni Vicente Rafael, mas lokalisado sagkod espesyalisado na an direksyon kan kadaklan sa mga pag-aadal ngunyan sa kasaysayan kan Pilipinas.  Kundi sa kadakulan kan mga pag-adal sagkod nasurat kaini sa nakalihis na apat na dekada, masasabi ta na daw na nakatipon na kita nin sapat na “building blocks” sa pagsurat nin mas inklusibong kasaysayan kan nasyon?  An anuman na proyekto nin pagrumpag nin sentro, o an pagprobinsyalisar kaini, igwang kaibanan na peligro: an pagmukna nin (mga) panibagong sentro, kun siring, nin panibagong marhen. Maninigo sanáng likayan ini. Siguraduhon ta na inklusibo an pagsurat kan kasaysayan kan Bikol, diperensyado, sagkod may pagmidbid sa pluralidad nin mga pagdanas kan nakaagi. Saro pang peligro susog ki Dipesh Chakrabarty, kagsurat nin Provincializing Europe , an pagpostular na pareho sa mga panibagong muhon an ekspiryensya kan panibagong sentro, Alagad, inuutro sana kaini an mga tendensya kan mga naratibo na nakasentro sa Manila o sa Katagalugan.   Sa pagsurat nin kasaysayan kan Bikol, kun siring, maninigo sanáng ibitaran an pagsurat nin naratibo na naka-sentro sa Naga o sa inaapod na “Bikol Sentral” ta bako saná man Naga an Bikol. May mas mahiwas pang kadagaan ini sa luwas nin Maugmang Lugar dawa pa Naga an kinokonsiderar na kultural sagkod historikal na kabisera nin Bikol. Igwa nin manlainlain na Bikol, “Bikols of the Philippines,” sabi ngani kaiyan ni Lilia Realubit. Igwa man nin sadiring eksperyensya an Rinconada, Lagonoy, Albay, Sorsogon, Masbate, Catanduanes, Ticao, Burias, asbp, na lain man sa Naga. Ini an mga “building blocks” na dapat ta pang maisurat dangan ipalaman sa kasaysayan nin Pilipinas. Kun hihilingon ta an mga naisurat na nin mga historyador nin Bikol, yaon man kita sa tamang direksyon. Ini an mga kamawutan kolum na ini—na isaysay an manlainlain na mga “Bikol” sa kasaysayan. Kaipuhan isaysay an mga ini, urog pang adalan, paghurup-hurupan, dangan isurat ta, ngarig dai ta saná magkarilingawan, sagkod magdanay sa satuyang girumdom, maglihis man an panahon. . Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1854,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/javier-leonardo-vitug-rugeria/#","title":"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria","content":"Magbikol Kita | Javier Leonardo Vitug Rugeria Saturday, December 27, , 4:30am Javier Leonardo Vitug Rugeria Saysay Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay,... read more Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an... read more Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na... read more Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses... read more Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":833,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/saysay/feed/","title":"Saysay | Magbikol Kita","content":"Saysay | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Thu, 14 Jan :25:32 en hourly 1 Saysay | Magbikol Kita Pagrumdom ki Florencio Lerma Tue, 12 Jan :40:13 Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino [&#;] The post Pagrumdom ki Florencio Lerma appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing squad sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya. Trahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga filibustero , sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma. Sarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa arrabal kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral , sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong real cedula na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang segunda enseñanza . Nagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan Compania de Zarsuela Carvajal , asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga. Kan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang hecho historico o historical fact .  Susog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga testigo falso (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon. Pagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga guardia civil asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin orden de registro (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga guardia civil kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.  Dai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga filibustero sa Manila, sakay kan barkong Isarog . Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga guardia civil veterana sa Santa Potenciana, sarong dating real na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa presidio , asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa presidio ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa Carcel y Presidio Correcional , (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan guardia civil veterana sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong corporal sa Veterna na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na declaracion jurada (o sworn statement). Binantaan kan nasabing corporal si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay. Nagprotesta si Lerma sa comision militar , dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga guardia civil . Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.  Mahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga filibustero dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo? . Hali sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines Kan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. Por otra parte , haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.  Susog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong The Bikol Blend , diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin conspiracion kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya&#;bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio. Sabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya&#;na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an martirio o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- cooptar kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an &#;Bikol&#;, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon? Mga Susugan Ataviado, Elias M. The Philippine Revolution in the Bikol Region , Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, . Icagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, . Irving, D.R.M. Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila . Oxford: Oxford University Press, . Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography . Quezon City: Filipiniana Publications, . Owen, Norman G. The Bikol Blend: Bikolanos and their History. Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. Great Filipinos in History . Manila: Verde Bookstore, . The post Pagrumdom ki Florencio Lerma appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon Sun, 30 Aug :38:16 Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan [&#;] The post Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano elite huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas. Kun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga principalia kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development asin Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, , mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa Philippine Studies asin The Journal of History an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol. Sa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong genealogy o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang principal asin munisipal na elite kan Gubat.  Si Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226. An artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat. An Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa Catalogo Alfabetico de Apellidos na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga pueblos costales kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero. Susog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga elite o mga principales kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga municipal elites kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga principalia o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga elite . Kan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin gobernadorcillo kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng principales kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) elite nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga principalia nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad. Si Don Francisco an minimidbid na patriarch kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong family tree na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.  Sa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.  Si Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- municipal presidente kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika. Pakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 Philippine Legislature , kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon. Pagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.  An saiyang medyo-hermano (half-brother) na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha. Namundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin Bachelor of Arts asin Doctor of Dental Surgery sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes. Inot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur. Nagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .  Inot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos. Susog sa Official Directory kan House of Representatives na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa health an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat. Nagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.  An aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na Juez de Paz kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.  An pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat. Kan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante. Madudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga biographical sketches ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an political dynamic s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?  Mayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon. Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya . DD The post Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 4 Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat Sun, 16 Aug :52:24 Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o [&#;] The post Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o cronyism ) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.  Nagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang folleto saná na pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong underground na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan folleto sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na The Octopus , sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.  Dawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na death threats . Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero (exile) sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan folleto . An Some Are Smarter than Others iyo an pinahiwas asin updated na bersyon kan The Octopus . Pinabisto kaini an konsepto nin crony capitalism sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan. Tinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga artworks asin alahas na binarakal ni Imelda. Ipinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an crony capitalism sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan Estado de las Islas Filipinas ) ni Tomas de Comyn sagkod an Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ historically established pattern of behavior ” kan tradisyunal na elite sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan indulto de comercio kun sain an alcalde mayor nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga chartered na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ party of the century .” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.  Sarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga choice positions , monopolies , concessions , government contracts , asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.  Dai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an Presidential Commission on Good Governance o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa board of directors kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.  Makulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa. Alagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong Kilusang Bagong Lipunan ) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila. Pagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an Some Are Smarter than Others kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta photocopies saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa internet tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder. Sa panahon kan disinformation asin kan mga bayad na trolls , an historikal na impormasyon sa Some Are Smarter than Others an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga passages gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini. Lugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang grito de guerra : dai liwat, dai nanggad. Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos&#; Crony Capitalism, mag-email sana sa o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee . Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan. . . The post Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, Sun, 09 Aug :08:18 Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an [&#;] The post Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya. Sa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an Libros de Matriculas de Facultad sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.  Digdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang Ampliacion o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).  Uya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla: Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, . Pangaran Ginikanan Bernardino Monreal  Daraga, Albay Eladio Anson y Alcera Cagsaua, Albay Felipe Tomas y Rodriguez  Daraga, Albay Severo Tomas y Rodriguez Daraga, Albay Jose Ma. Panganiban y Enverga Mambulao, Camarines Norte Justo Lucban y Rilles Labo, Camarines Norte Jose Abella y Calolong Nueva Caceres, Camarines Sur Severo Patrocinio y Mendoza San Jose, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST. Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), . Pangaran Ginikanan Angel Camara y Galarosa Gubat, Albay Tiburcio Siguenza y Cerdeña Libon, Albay Patricio Baylon y Sotto Pilar, Albay Ignacio Garcia y Lopez Sorsogon, Albay Cayetano Lucban y Rilles Labo, Camarines Norte Ramon Pimentel y Campos Daet, Camarines Norte Severino Balce y Obusan Indan, Camarines Norte Ludovico Arejola y Padilla Nueva Caceres, Camarines Sur Mariano Abella y Isaac Nueva Caceres, Camarines Sur Pedro Leonen y Osorio Nueva Caceres, Camarines Sur Tomas Arejola y Padilla Nueva Caceres, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST. Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, . Pangaran Ginikanan Agustino Samson y Solano  Camalig, Albay  Norberto Trinidad y Espina  Daraga, Albay  Ramon Alvarez y Valenzuela Albay, Albay Anselmo Ventura y Gomez Nueva Caceres, Camarines Sur Tomas Prieto y Antonio Nueva Caceres, Camarines Sur Ginikanan: Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST. An iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.  An iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, suspenso an nakua nyang grado sa examenes ordinar , o itong inaapod ngunyan na revalida . Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o examenes extraordinar . Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan. An iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga buena familia kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini. An iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.   Igwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa La Solidaridad ), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon. Dawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga principalia kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.  Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan . . The post Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago Sat, 01 Aug :47:26 Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon [&#;] The post Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ,  Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga pueblo o probinsya bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o fixed boundaries ). Kan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga provincia , partido , alcaldia , pueblo , visita , aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.   Sagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.  An mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)  Kan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .  Kan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .  Panahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang the “Bicol provinces.” Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte ipso facto kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon. Kan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan. Kan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa administrative code kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.  Susog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:  1. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;  2. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;  3. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac; 4. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual; 5. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan,","detected_lang":"bik","word_count":9833,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/266","title":"","content":"{\"id\":266,\"count\":6,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/saysay\\/\",\"name\":\"Saysay\",\"slug\":\"saysay\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Saysay \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/saysay\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/saysay\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Saysay\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/saysay\\/\\\"]}]}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/266\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=266\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":34,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/saysay/#","title":"Magbikol Kita | Saysay","content":"Magbikol Kita | Saysay Saturday, December 27, , 4:31am Saysay Javier Leonardo Vitug Rugeria Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro. Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay,... read more Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an... read more Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na... read more Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Mapa kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, . Cagayan de Oro City: Xavier University, ). Historikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses... read more Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":830,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/ano-an-value-investing/","title":"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita","content":"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:32am Ano an &#;value investing&#;? Published on Tuesday, January 12, , 11:50am by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.  ‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.  An problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.  An abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo. Uno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor? Primero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya. Ikaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente. Ikatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?  Syempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.  Importante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado. Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1053,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sentabo-kumon/","title":"Magbikol Kita | Sentabo Kumon","content":"Magbikol Kita | Sentabo Kumon Saturday, December 27, , 4:32am Sentabo Kumon Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. Ano an &#;value investing&#;? by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin... read more Kinano dapat magbakal nin awto? by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man... read more Magpahingalo kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig... read more Mag-invest sa matanos na reputasyon by Christian Dy | Sentabo Kumon Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad... read more Magtanom kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6... read more Uno bayâ an financial literacy? by Christian Dy | Sentabo Kumon Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin... read more Tugalon an kwarta by Christian Dy | Sentabo Kumon Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri... read more Bayadan nganay an sadiri by Christian Dy | Sentabo Kumon Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su... read more Magpasiguro kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":916,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/12-12-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon/","title":"12.12 asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita","content":"asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:32am asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon Published on Saturday, December 19, , 9:21pm by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!) An syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa pa-mine na lang po mga ma’am-sir , pa-barter, sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin plantito o plantita. Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!  An ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na semiotics. An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.  Halimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto. Kumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc. An mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta. Si lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo. Hilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.  Sa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi: Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.  Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.  Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka in kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo. Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart. Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?  Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now! Kaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol. Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na! Jenn Romano Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1761,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/hawan-dalan/","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan Saturday, December 27, , 4:32am Hawan-Dalan Jenn Romano Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang... read more Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa... read more Si Truffaut saka si Manay Nancy by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema... read more Pasali mo man by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":700,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:32:40.258Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:33am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang... read more Makulog na katutuuhan kan midya by Ernie Verdadero | Midya-Midya Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an... read more An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol... read more An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan... read more Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Halipot na saysay kan O’Bikoliana by Greg Castilla | Pataratara Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog... read more Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. by Ernie Verdadero | Midya-Midya (Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay... read more Ahimsa by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,... read more Handal by Kerwin Orville Tate | Layason Officer , huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan... read more Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan by France Clavecillas | Bakilid Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari.... read more « Older Entries Next Entries » Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1462,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:33am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens by France Clavecillas | Bakilid Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa... read more Plasa ni Kalamay by Ernie Verdadero | Midya-Midya Mas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra... read more Igo asin rahay (1. Pagsusog) by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Para sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng... read more An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya by France Clavecillas | Bakilid Nadadangog ta sa mga bareta sa TV na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na... read more Balitang Bicolandia by Ernie Verdadero | Midya-Midya Regional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo... read more Estranghero by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat.... read more Pambungad sa Etika by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga... read more Bagong taon na, magmarata na kita by Greg Castilla | Pataratara Gulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin... read more Gayon by Kerwin Orville Tate | Layason Officer 15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,... read more Pagrumdom ki Florencio Lerma by Javier Leonardo Vitug Rugeria | Saysay Kan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing... read more « Older Entries Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1452,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon TANDAYAG | BENEDICK BANA Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa Instagram, Deviantart , Artstation , asin Twitter . An Magbikol Kita sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an Magbikol Kita sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [email protected] . Saturday, December 27, , 4:33am Plasa ni Kalamay Ernie Verdadero | Midya-Midya MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan . Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan. Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa. An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.   Bilog na Artikulo Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani... read more Ano an &#;value investing&#;? by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin... read more Fortuno by Ernie Verdadero | Midya-Midya An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin... read more Paaram by France Clavecillas | Bakilid Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na... read more An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya by Victor John Loquias | Mga Tubong Kaisipan Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man... read more Surat ki Emmanuel by Greg Castilla | Pataratara Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”. Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo... read more asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang... read more An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad by France Clavecillas | Bakilid Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid... read more An KBP Community Advisory Board by Ernie Verdadero | Midya-Midya Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan... read more Iskam by Kerwin Orville Tate | Layason Officer Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,... read more « Older Entries Next Entries » Mga Kag-ambag na Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jing Jin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald ‘Bong’ Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA Katalingkasan sa Pagpahayag: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo: An mga artikulo sa Magbikol Kita nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [email protected] . Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1433,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kenneth-isaiah-abante/feed/","title":"Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Magbikol Kita","content":"Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Thu, 17 Dec :54:14 en hourly 1 Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Magbikol Kita Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? Sat, 18 Jul :20:55 Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? [&#;] The post Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos ? Sain Nya gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi. Padagos na mag-abroad An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin research . Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable. Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong mentor na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas. Habo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko. An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko. Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa. Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas? Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers. Sa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: &#;An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.&#; Maugmang magpuli An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan. Nguyan nagbibilog ako nin consulting practice para magtukdo nin disiplina nin ‘completed staff work’ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan. Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may kamot na bakal ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan. An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko. Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak. Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay. Nagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini. Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko. Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An Maugmang Magpuli sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan. . The post Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1384,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/17","title":"","content":"{\"id\":17,\"name\":\"Kenneth Isaiah Ibasco Abante\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens\\u Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly\\/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net\\/profile\\/Ken_Abante).\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kenneth-isaiah-abante\\/\",\"slug\":\"kenneth-isaiah-abante\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/de1c92bd091d575eed8f?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/de1c92bd091d575eed8f?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/de1c92bd091d575eed8f?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Kenneth Isaiah Ibasco Abante \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kenneth-isaiah-abante\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kenneth-isaiah-abante\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Kenneth Isaiah Ibasco Abante\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kenneth-isaiah-abante\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bdcee8c8edf339c3cec49e\\\",\\\"name\\\":\\\"Kenneth Isaiah Ibasco Abante\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/15-KennA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kenneth Isaiah Ibasco Abante\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens\\\\u Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly\\/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net\\/profile\\/Ken_Abante).\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/kenneth-isaiah-abante\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/17\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":143,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/maugmang-magpuli/","title":"Magbikol Kita | Maugmang Magpuli","content":"Magbikol Kita | Maugmang Magpuli Saturday, December 27, , 4:33am Maugmang Magpuli Kenneth Isaiah Ibasco Abante Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken_Abante). Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? by Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Maugmang Magpuli Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":525,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/maugmang-magpuli/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas/","title":"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita","content":"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:33am Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? Published on Saturday, July 18, , 11:20pm by Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Maugmang Magpuli Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos ? Sain Nya gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi. Padagos na mag-abroad An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin research . Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable. Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong mentor na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas. Habo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko. An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko. Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa. Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas? Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers. Sa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: &#;An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.&#; Maugmang magpuli An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan. Nguyan nagbibilog ako nin consulting practice para magtukdo nin disiplina nin ‘completed staff work’ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan. Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may kamot na bakal ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan. An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko. Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak. Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay. Nagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini. Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko. Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An Maugmang Magpuli sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan. . Kenneth Isaiah Ibasco Abante Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken_Abante). 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1801,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kenneth-isaiah-abante/#","title":"Magbikol Kita | Kenneth Isaiah Ibasco Abante","content":"Magbikol Kita | Kenneth Isaiah Ibasco Abante Saturday, December 27, , 4:34am Kenneth Isaiah Ibasco Abante Maugmang Magpuli Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken_Abante). Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? by Kenneth Isaiah Ibasco Abante | Maugmang Magpuli Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":527,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/khryss-aranas/feed/","title":"Khryss Arañas | Magbikol Kita","content":"Khryss Arañas | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :35:37 en hourly 1 Khryss Arañas | Magbikol Kita Si Nay Nels Sun, 13 Sep :11:59 Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&#;] The post Si Nay Nels appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino. Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa Magbikol Kita , naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon. Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!” Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista. Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano. (Binikol hali sa orihinal na Tagalog) “Sa mga kahimanwa kong Bikolano, Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.  Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.  Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata. Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya. Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog. Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko! Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan. Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?” Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza. Sagkod na apudon akong “aktibista.” Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama. Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya. Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako. Gibu-gibong kaso? Yano? Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan. Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan? Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!” Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay! Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista! Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo? Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod? Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!” Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino. Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong! Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya. Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala. Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda. Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla! Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol. #FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol . The post Si Nay Nels appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Mayong kasiguraduhan Sat, 25 Jul :16:52 Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&#;] The post Mayong kasiguraduhan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita . Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan? Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen. Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista. Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.  Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.  Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini. Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi? Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma. Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.  Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot. Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.  Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram. Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso. Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.  Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro. Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga. Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.  Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol. Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.  An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay? . The post Mayong kasiguraduhan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":2445,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/22","title":"","content":"{\"id\":22,\"name\":\"Khryss Ara\\u00f1as\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Khryss Ara\\u00f1as sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/khryss-aranas\\/\",\"slug\":\"khryss-aranas\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ed698c36aaabf7b?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ed698c36aaabf7b?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ed698c36aaabf7b?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Khryss Ara\\u00f1as \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/khryss-aranas\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/khryss-aranas\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Khryss Ara\\\\u00f1as\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/khryss-aranas\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ca50aa1a29ccf4ff252deeaf9b13\\\",\\\"name\\\":\\\"Khryss Ara\\\\u00f1as\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/20-KhryssA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Khryss Ara\\\\u00f1as\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Khryss Ara\\\\u00f1as sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/khryss-aranas\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/22\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":153,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:34:11.267Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/","title":"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming","content":"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming Saturday, December 27, , 4:34am Pagturuhok asin Pagsalming Khryss Arañas Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad. Si Nay Nels by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human... read more Mayong kasiguraduhan by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":583,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.106Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/si-nay-nels/","title":"Si Nay Nels | Magbikol Kita","content":"Si Nay Nels | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:34am Si Nay Nels Published on Sunday, September 13, , 2:11pm by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino. Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa Magbikol Kita , naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon. Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!” Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista. Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano. (Binikol hali sa orihinal na Tagalog) “Sa mga kahimanwa kong Bikolano, Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.  Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.  Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata. Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya. Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog. Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko! Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan. Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?” Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza. Sagkod na apudon akong “aktibista.” Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama. Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya. Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako. Gibu-gibong kaso? Yano? Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan. Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan? Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!” Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay! Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista! Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo? Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod? Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!” Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino. Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong! Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya. Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala. Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda. Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla! Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol. #FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol . Khryss Arañas Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1713,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.106Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/mayong-kasiguraduhan/","title":"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita","content":"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:34am Mayong kasiguraduhan Published on Sunday, July 26, , 2:16am by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita . Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan? Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen. Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista. Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.  Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.  Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini. Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi? Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma. Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.  Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot. Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.  Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram. Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso. Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.  Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro. Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga. Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.  Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol. Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.  An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay? . Khryss Arañas Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1620,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.106Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/khryss-aranas/#","title":"Magbikol Kita | Khryss Arañas","content":"Magbikol Kita | Khryss Arañas Saturday, December 27, , 4:34am Khryss Arañas Pagturuhok asin Pagsalming Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad. Si Nay Nels by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human... read more Mayong kasiguraduhan by Khryss Arañas | Pagturuhok asin Pagsalming Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/mae-diane-azores/feed/","title":"Mae Diane Azores | Magbikol Kita","content":"Mae Diane Azores | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :39:09 en hourly 1 Mae Diane Azores | Magbikol Kita Hain na an separation pay ko? Sun, 27 Sep :09:10 Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.  May iba man [&#;] The post Hain na an separation pay ko? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.  May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda. Sa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya. Ano man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na “last pay.” An “last pay” an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini . Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay. Sa mga minasunod saná na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado: (1) Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes) na nakapalaog sa Labor Code : (a) Installation of labor-saving device — Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado. (b) Redundancy — Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal. (c) Retrenchment — Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.  (d) Closure NOT due to serious business losses — Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi. Sa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo. Sa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.  An anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay. Alagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod. Kun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho. Sa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado. (2) Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho. Ang sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na saná an dapat itao. Sarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na “floating status”. (3) Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay. Ini saná ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya. . The post Hain na an separation pay ko? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Siisay an mga terorista? Sun, 30 Aug :58:07 Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga [&#;] The post Siisay an mga terorista? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law . Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi? Tanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law? An Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo—an Human Security Act .  Sa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas—sa Anti-Terrorism Law—dai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga biological ,nuclear, radiological o chemical na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong substances na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan—gamit ang intimidation —an gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga public emergency o seryosong hunâ o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista. Bakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na saná, ang mga simpleng iriwal sa sarong bar na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo. Sa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.  Dahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi. Bukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng  arestuhon an sarong tawo na warang warrant of arrest sa simpleng pagsahot saná kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan saná an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka saná sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.  Sa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?  Saro daw ini na panakot asin  paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini? Karapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga saláng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.  Bako kang terorista huli saná ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon. Imbes na tawan kita nin pagláom asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista. Kaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista? . The post Siisay an mga terorista? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1934,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/30","title":"","content":"{\"id\":30,\"name\":\"Mae Diane Azores\",\"url\":\"\",\"description\":\"Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, bu\\u00f3t nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/mae-diane-azores\\/\",\"slug\":\"mae-diane-azores\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/fea0e3e0dbf85dc69b?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/fea0e3e0dbf85dc69b?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/fea0e3e0dbf85dc69b?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Mae Diane Azores \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/mae-diane-azores\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/mae-diane-azores\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Mae Diane Azores\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/mae-diane-azores\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/c01bba0dcb9d92b3cf\\\",\\\"name\\\":\\\"Mae Diane Azores\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/27-MaeA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Mae Diane Azores\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, bu\\\\u00f3t nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"],\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/mae-diane-azores\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/30\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":152,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagpasabot/","title":"Magbikol Kita | Pagpasabot","content":"Magbikol Kita | Pagpasabot Saturday, December 27, , 4:35am Pagpasabot Mae Diane Azores Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo. Hain na an separation pay ko? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an... read more Siisay an mga terorista? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":579,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagpasabot/hain-na-an-separation-pay-ko/","title":"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita","content":"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:35am Hain na an separation pay ko? Published on Sunday, September 27, , 4:09pm by Mae Diane Azores | Pagpasabot Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.  May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda. Sa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya. Ano man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na “last pay.” An “last pay” an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini . Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay. Sa mga minasunod saná na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado: (1) Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes) na nakapalaog sa Labor Code : (a) Installation of labor-saving device — Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado. (b) Redundancy — Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal. (c) Retrenchment — Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.  (d) Closure NOT due to serious business losses — Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi. Sa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo. Sa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.  An anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay. Alagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod. Kun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho. Sa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado. (2) Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho. Ang sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na saná an dapat itao. Sarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na “floating status”. (3) Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay. Ini saná ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya. . Mae Diane Azores Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1238,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagpasabot/siisay-an-mga-terorista/","title":"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita","content":"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:35am Siisay an mga terorista? Published on Sunday, August 30, , 3:58pm by Mae Diane Azores | Pagpasabot Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law . Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi? Tanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law? An Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo—an Human Security Act .  Sa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas—sa Anti-Terrorism Law—dai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga biological ,nuclear, radiological o chemical na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong substances na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan—gamit ang intimidation —an gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga public emergency o seryosong hunâ o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista. Bakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na saná, ang mga simpleng iriwal sa sarong bar na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo. Sa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.  Dahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi. Bukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng  arestuhon an sarong tawo na warang warrant of arrest sa simpleng pagsahot saná kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan saná an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka saná sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.  Sa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?  Saro daw ini na panakot asin  paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini? Karapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga saláng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.  Bako kang terorista huli saná ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon. Imbes na tawan kita nin pagláom asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista. Kaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista? . Mae Diane Azores Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1571,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/mae-diane-azores/#","title":"Magbikol Kita | Mae Diane Azores","content":"Magbikol Kita | Mae Diane Azores Saturday, December 27, , 4:35am Mae Diane Azores Pagpasabot Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo. Hain na an separation pay ko? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an... read more Siisay an mga terorista? by Mae Diane Azores | Pagpasabot Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:35:36.107Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/nephtaly-botor/feed/","title":"Nephtaly Botor | Magbikol Kita","content":"Nephtaly Botor | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :01:17 en hourly 1 Nephtaly Botor | Magbikol Kita An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon Tue, 08 Dec :29:10 Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&#;] The post An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.  Bakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin disaster response . Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa most at-risk countries sa kinaban. Sa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa resilience. Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan—“pagbangon sa tahaw nin problema.” Sinasabi na an mga Pilipino daa resilient —may karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na resilient kita. Pagal na kita sa pagigin resilient . Pàno man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan disaster .  Pero, ano baya talaga an resilience ? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an resilience pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong resilience sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may schizophrenia —kundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ). Sa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan resilience : 1. bilang trait o kalidad, 2. bilang outcome o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso  (Hu, Zhang, & Wang, ). Bilang kalidad, an resilience nakadepende sa konteksto kan tawo—edad, kultura, kasarian (Connor & Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may sense of humor asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor & Davidson, , p. 77; Lai & Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagláom. Bilang kaaabtan, an resilience sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Buót sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo—halimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot—mga programa, mga mekanismo, mga polisiya—posibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an resilience abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal. Bilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? Recovery , o giraray na pagbalik sa marhay na estado ( well-being ) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay ( quality of life ). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun  makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an resilience na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an resilience , naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, & Critchley, ; Mestre, Nuñez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, & Guil, ; Schneider, Lyons, & Khazon, ). Ano ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan resilience . Inot, bako ining passive —naghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong resilience an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan resilience . Apwera kaini, dapat may pagláom asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan resilience iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan resilience an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa relief , response , asin recovery .  Sa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na resilient , padagos man giraray na magigin resilient an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.  Kaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linalaúman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa resilience kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun pàno ka mahiro tanganing makatabang. . The post An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pandemya, pagláom Sun, 09 Aug :48:07 Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&#;] The post Pandemya, pagláom appeared first on Magbikol Kita . ]]> Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.  Pandemya Sa saiyang librong The Psychology of Pandemics, naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.  Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.  Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.  Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga protective measures urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- access sa mas basic na pangangaipo—arog kan  pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon. Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini  pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan hope o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.  Pagláom May iba-ibang teorya manungnod sa hope, pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong The Psychology of Hope. Sa halipot na tataramon, an hope para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan willpower (agency)/ kusog nin pagsarig asin waypower (pathway)/ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.  Sa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an health crisis na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.   Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte  kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga protective measures bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.  Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw. Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.  Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.  Sa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin enabling na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd. . The post Pandemya, pagláom appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri Sat, 25 Jul :15:24 Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&#;] The post Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.  Migrasyon asin Baskog-Isip Harani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray. Halipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.  May duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan (host country) mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan (home country) .  Sa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay (quality of life) ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.  Mantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan (powerlessness) . Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.  Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri Sa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri (self care) kan mga migrante asin kan saindang pamilya?  1. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang. 2. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, creative activities , asin iba pa. 3. Kun sinda may mga religious practices , makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod. 4. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan. 5. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan social media o video conferencing . 6. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga social media technologies para makabali man an kapamilya na nasa abroad. 7. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma (relaxation exercise) arog kan hararom asin kontroladong paghangos (deep and controlled breathing) asin mga self-soothing exercises arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan. 8. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip (mental health professional) arog kan mga counselor , sikolohista, o psychiatrist . Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin telecounseling o telemedicine . An mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog. . The post Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid Thu, 09 Jul :42:08 An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong [&#;] The post Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid appeared first on Magbikol Kita . ]]> An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”). ― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa balyong kudal , an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto. Alagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an cellphone , urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai. Kun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.  Sikolohiya Sa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan sikolohiya —disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.  Manlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag (developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-ataman o pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan. Baskog-Isip An lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: baskog-isip (mental health) . Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.  Sa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba. “Sa Balyong Kudal” Sa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: pagbalyo sa pag-ultanan— pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.  Sa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.  . The post Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4300,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sa-balyong-kudal/","title":"Magbikol Kita | Sa Balyong Kudal","content":"Magbikol Kita | Sa Balyong Kudal Saturday, December 27, , 4:36am Sa Balyong Kudal Nephtaly Botor Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol... read more Pandemya, pagláom by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin... read more Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na,... read more Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":706,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon/","title":"An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita","content":"An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon Published on Tuesday, December 08, , 4:29pm by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.  Bakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin disaster response . Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa most at-risk countries sa kinaban. Sa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa resilience. Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan—“pagbangon sa tahaw nin problema.” Sinasabi na an mga Pilipino daa resilient —may karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na resilient kita. Pagal na kita sa pagigin resilient . Pàno man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan disaster .  Pero, ano baya talaga an resilience ? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an resilience pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong resilience sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may schizophrenia —kundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ). Sa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan resilience : 1. bilang trait o kalidad, 2. bilang outcome o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso  (Hu, Zhang, & Wang, ). Bilang kalidad, an resilience nakadepende sa konteksto kan tawo—edad, kultura, kasarian (Connor & Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may sense of humor asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor & Davidson, , p. 77; Lai & Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagláom. Bilang kaaabtan, an resilience sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Buót sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo—halimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot—mga programa, mga mekanismo, mga polisiya—posibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an resilience abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal. Bilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? Recovery , o giraray na pagbalik sa marhay na estado ( well-being ) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay ( quality of life ). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun  makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an resilience na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an resilience , naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, & Critchley, ; Mestre, Nuñez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, & Guil, ; Schneider, Lyons, & Khazon, ). Ano ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan resilience . Inot, bako ining passive —naghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong resilience an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan resilience . Apwera kaini, dapat may pagláom asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan resilience iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan resilience an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa relief , response , asin recovery .  Sa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na resilient , padagos man giraray na magigin resilient an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.  Kaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linalaúman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa resilience kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun pàno ka mahiro tanganing makatabang. . Nephtaly Botor Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1616,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/pandemya-paglaom/","title":"Pandemya, pagláom | Magbikol Kita","content":"Pandemya, pagláom | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Pandemya, pagláom Published on Sunday, August 09, , 3:48pm by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.  Pandemya Sa saiyang librong The Psychology of Pandemics, naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.  Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.  Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.  Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga protective measures urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- access sa mas basic na pangangaipo—arog kan  pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon. Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini  pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan hope o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.  Pagláom May iba-ibang teorya manungnod sa hope, pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong The Psychology of Hope. Sa halipot na tataramon, an hope para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan willpower (agency)/ kusog nin pagsarig asin waypower (pathway)/ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.  Sa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an health crisis na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.   Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte  kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga protective measures bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.  Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw. Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.  Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.  Sa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin enabling na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd. . Nephtaly Botor Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1561,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri/","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri Published on Sunday, July 26, , 2:15am by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.  Migrasyon asin Baskog-Isip Harani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray. Halipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.  May duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan (host country) mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan (home country) .  Sa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay (quality of life) ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.  Mantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan (powerlessness) . Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.  Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri Sa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri (self care) kan mga migrante asin kan saindang pamilya?  1. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang. 2. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, creative activities , asin iba pa. 3. Kun sinda may mga religious practices , makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod. 4. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan. 5. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan social media o video conferencing . 6. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga social media technologies para makabali man an kapamilya na nasa abroad. 7. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma (relaxation exercise) arog kan hararom asin kontroladong paghangos (deep and controlled breathing) asin mga self-soothing exercises arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan. 8. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip (mental health professional) arog kan mga counselor , sikolohista, o psychiatrist . Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin telecounseling o telemedicine . An mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog. . Nephtaly Botor Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1355,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid/","title":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita","content":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid Published on Thursday, July 09, , 7:42am by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”). ― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa balyong kudal , an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto. Alagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an cellphone , urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai. Kun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.  Sikolohiya Sa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan sikolohiya —disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.  Manlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag (developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-ataman o pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan. Baskog-Isip An lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: baskog-isip (mental health) . Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.  Sa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba. “Sa Balyong Kudal” Sa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: pagbalyo sa pag-ultanan— pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.  Sa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.  . Nephtaly Botor Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1617,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/nephtaly-botor/#","title":"Magbikol Kita | Nephtaly Botor","content":"Magbikol Kita | Nephtaly Botor Saturday, December 27, , 4:36am Nephtaly Botor Sa Balyong Kudal Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa [email protected] . An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol... read more Pandemya, pagláom by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin... read more Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na,... read more Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid by Nephtaly Botor | Sa Balyong Kudal An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":705,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/niles-jordan-breis/feed/","title":"Niles Jordan Breis | Magbikol Kita","content":"Niles Jordan Breis | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :24:39 en hourly 1 Niles Jordan Breis | Magbikol Kita Parakayò sa gadan Sun, 13 Sep :49:32 Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan &#;iniyot&#;—o [&#;] The post Parakayò sa gadan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan . Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan &#;iniyot&#;—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot. Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong &#;parakayo sa gadan.&#; Luminakop kaidto an kararawan na &#;parakayo sa gadan&#; kan kasagsagan pa kan mga linemen sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay: Amerikano: So howdya say &#;The food is delicious in Bikol?&#; Bikolanong lineman : Oh&#; it&#;s &#;Parakayo sa gadan.&#; Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin &#;Hey you, &#;parakayo sa gadan.&#; Delicious food!&#; An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro&#; ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA. Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga linemen na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga &#;parakayo sa gadan.&#; Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na variorum . An kumpletong titulo tanda ko pa— Cum Notis Variorum sa Latin na an buót sabihon &#;Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo&#;. Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na &#;Parakayo sa Gadan&#;. . The post Parakayò sa gadan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Makagirabuhon na Perdon Sun, 06 Sep :22:48 Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&#;] The post Makagirabuhon na Perdon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon: Patawara Dyos ko, Dyos ko patawara. Patawara O Senyor an gabos kong sala &#; An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; Dyos ko patawara . Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na Patawara . Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong curfew asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#; Sa ibang lugar, pag talagang may curfew pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras. Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa. An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon. . The post Makagirabuhon na Perdon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pan de regla: nagsuriyaw an daraga Sun, 23 Aug :04:29 Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná&#; regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&#;] The post Pan de regla: nagsuriyaw an daraga appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla .&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná&#; regla . Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla? Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang filling na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining maligaya na sa sexualized na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, kalihim an apod ninda sa pan de regla . Kalihim man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an pan de regla sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery. An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak. Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal. Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an pan de regla . Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko. Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin pan de regla . Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko. . . The post Pan de regla: nagsuriyaw an daraga appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Dai ka magparamuda, diputa ka Sat, 15 Aug :10:28 Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon [&#;] The post Dai ka magparamuda, diputa ka appeared first on Magbikol Kita . ]]> Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na&#; Lintian. Bulining patak. Parot lamang. Ata su hayop. Garo kastang parot. Linina dipungal. Deputa. Diputa. Yudiputa. Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang. Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo. Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng  nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an &#;Buli ni Ina&#; asin an &#;Viva La Virgen! Viva!&#; pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda. Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok. . The post Dai ka magparamuda, diputa ka appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Bulitas nin kaugmahan Sat, 25 Jul :14:50 Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo&#; iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an&#; sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag [&#;] The post Bulitas nin kaugmahan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo&#; iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an&#; sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag duminakula o duminakulaon pa, butò na baga. Sa angkan mi na dawa saralakan an ginikanan—Partido hanggan Caramoan asin sa Tabaco, Albay—an pagkaigwa nin bulitas an saro sa mga pighahambog kan mga kalalakihan. Rumdom ko kaito su saro kong primuhon na gradwado nin Ateneo de Manila ta habo nya kaidto magklase sa makababluyon daang mga eskwelahan kan Legazpi. Nadagit su ama nya kan uminuli sa Bikol ta binulagan kan babayi. An haros na tanda kong sabi kan tiyuon ko sa primuhon ko: &#;Nom, anong nakua mo? Bakong Ateneo na inadalan mo an pigbukod kan babayi kundi bulitas. Kun nagdangog ka sako na magpakaag ki bulitas, maski pa pirmi kang bagsak kun mag-adal ka dyan sa Aquinas, sigurado akong hanggan ngunyan may agom ka pa.&#; Panahon idto na haros normal o ordinaryo man samo an arog kaidtong mga pag-isip buda sa mga huring taon man saná kan dekada &#;90 nagpuon an mga kritikal na diskusyon sa nagkapirang pamilya kan angkan manungod sa kun nata puro na saná su ama na maisog an nasusunod, kun nata su ina pa an nagpapaliwanag nin marhay sa mga aki na sabuton daa an ama na kadakul nin sambay. Lugod, an paghuna ko kaidto, pag Bikolano ka asin magiging ama kan sadiring pamilya o magiging agom na mas dominante, bulitas an garo anting-anting o birtud tanganing dai bayaan kan babayi an saiyang agom. Sa diskurso ngunyan, suanoy na ini asin kontra sa holistikong pagkatawo kan lambang babayi o ina ta bako man sana seks o sekswal an papel ninda sa sadiring agom o sa mismong pag-ataman nin pamilya. Para sa tiyuon ko na harani na mag-80 anyos alagad makusog pa, bulitas man giraray an aram nyang rason kun nata daa maugma sindang mag-agom dawa kaidto pa. An maugmang mag-agom daa an minahaman man ki maugmang pamilya. Dipisil na mabago pa an saiyang opinyon urog pag pigsasabi nya na su bulitas nya, kolor-unit na daa an biring-biring asin dai na maruskas ta kinakan na ngani kan lambi. Buút sabihon, suminalak na sa laman. Aram ko an pigtataram nya. An pagkakaiba gayod: su henerasyon mi ngunyan, dakul an binarayaan ki sadi-sadiring agom o karelasyon dawa nagtuturubod gabos kaito sa birtud kan surusulot na bulitas. . The post Bulitas nin kaugmahan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? Sat, 11 Jul :20:56 An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. [&#;] The post Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? appeared first on Magbikol Kita . ]]> An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako&#; saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco. Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran. Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan. The post Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":3102,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/7","title":"","content":"{\"id\":7,\"name\":\"Niles Jordan Breis\",\"url\":\"\",\"description\":\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/niles-jordan-breis\\/\",\"slug\":\"niles-jordan-breis\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/a8d96cbbd7f95f215f355d313aeb?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/a8d96cbbd7f95f215f355d313aeb?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/a8d96cbbd7f95f215f355d313aeb?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Niles Jordan Breis \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/niles-jordan-breis\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/niles-jordan-breis\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Niles Jordan Breis\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/niles-jordan-breis\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/niles-jordan-breis\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":120,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/aw-ta-nagkarastahan/","title":"Magbikol Kita | Aw, Ta Nagkarastahan?","content":"Magbikol Kita | Aw, Ta Nagkarastahan? Saturday, December 27, , 4:36am Aw, Ta Nagkarastahan? Niles Jordan Breis Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. Parakayò sa gadan by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2)... read more Makagirabuhon na Perdon by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana... read more Pan de regla: nagsuriyaw an daraga by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \"Yan nga po. Pabili nga po ng regla.\" Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná... regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun... read more Dai ka magparamuda, diputa ka by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Diputa o deputa o pag binilog mo pa... hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol:... read more Bulitas nin kaugmahan by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo... iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an... sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na... read more Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: \"Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.\" Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada '90 kan an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":785,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/parakayo-sa-gadan/","title":"Parakayò sa gadan | Magbikol Kita","content":"Parakayò sa gadan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Parakayò sa gadan Published on Sunday, September 13, , 6:49pm by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan . Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan &#;iniyot&#;—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot. Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong &#;parakayo sa gadan.&#; Luminakop kaidto an kararawan na &#;parakayo sa gadan&#; kan kasagsagan pa kan mga linemen sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay: Amerikano: So howdya say &#;The food is delicious in Bikol?&#; Bikolanong lineman : Oh&#; it&#;s &#;Parakayo sa gadan.&#; Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin &#;Hey you, &#;parakayo sa gadan.&#; Delicious food!&#; An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro&#; ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA. Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga linemen na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga &#;parakayo sa gadan.&#; Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na variorum . An kumpletong titulo tanda ko pa— Cum Notis Variorum sa Latin na an buót sabihon &#;Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo&#;. Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na &#;Parakayo sa Gadan&#;. . Niles Jordan Breis Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1010,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/makagirabuhon-na-perdon/","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Makagirabuhon na Perdon Published on Sunday, September 06, , 7:22pm by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon: Patawara Dyos ko, Dyos ko patawara. Patawara O Senyor an gabos kong sala &#; An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; Dyos ko patawara . Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na Patawara . Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong curfew asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#; Sa ibang lugar, pag talagang may curfew pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras. Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa. An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon. . Niles Jordan Breis Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":921,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:36:37.220Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/","title":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita","content":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Pan de regla: nagsuriyaw an daraga Published on Sunday, August 23, , 7:04pm by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla .&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná&#; regla . Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla? Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang filling na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining maligaya na sa sexualized na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, kalihim an apod ninda sa pan de regla . Kalihim man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an pan de regla sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery. An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak. Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal. Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an pan de regla . Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko. Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin pan de regla . Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko. . . Niles Jordan Breis Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1017,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/dai-ka-magparamuda-diputa-ka/","title":"Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita","content":"Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Dai ka magparamuda, diputa ka Published on Saturday, August 15, , 9:10pm by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na&#; Lintian. Bulining patak. Parot lamang. Ata su hayop. Garo kastang parot. Linina dipungal. Deputa. Diputa. Yudiputa. Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang. Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo. Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng  nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an &#;Buli ni Ina&#; asin an &#;Viva La Virgen! Viva!&#; pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda. Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok. . Niles Jordan Breis Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":942,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan/","title":"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita","content":"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? Published on Saturday, July 11, , 12:20am by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako&#; saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco. Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran. Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan. Niles Jordan Breis Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":860,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/niles-jordan-breis/#","title":"Magbikol Kita | Niles Jordan Breis","content":"Magbikol Kita | Niles Jordan Breis Saturday, December 27, , 4:36am Niles Jordan Breis Aw, Ta Nagkarastahan? Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts. Parakayò sa gadan by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2)... read more Makagirabuhon na Perdon by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana... read more Pan de regla: nagsuriyaw an daraga by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \"Yan nga po. Pabili nga po ng regla.\" Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná... regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun... read more Dai ka magparamuda, diputa ka by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Diputa o deputa o pag binilog mo pa... hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol:... read more Bulitas nin kaugmahan by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo... iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an... sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na... read more Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? by Niles Jordan Breis | Aw, Ta Nagkarastahan? An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: \"Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.\" Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada '90 kan an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":785,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/luis-cabalquinto/feed/","title":"Luis Cabalquinto | Magbikol Kita","content":"Luis Cabalquinto | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :37:48 en hourly 1 Luis Cabalquinto | Magbikol Kita An pagpuli sa sadiring tataramon Sun, 23 Aug :30:05 May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan [&#;] The post An pagpuli sa sadiring tataramon appeared first on Magbikol Kita . ]]> May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na The Philippines Free Press . An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit. Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.   Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon.  Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban. Kan nagsunud-sunod na  akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon. Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini. . The post An pagpuli sa sadiring tataramon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":339,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/29","title":"","content":"{\"id\":29,\"name\":\"Luis Cabalquinto\",\"url\":\"\",\"description\":\"Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-ak\\u00f2 sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/luis-cabalquinto\\/\",\"slug\":\"luis-cabalquinto\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/1acf5e692fdbec4?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/1acf5e692fdbec4?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/1acf5e692fdbec4?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Luis Cabalquinto \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/luis-cabalquinto\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/luis-cabalquinto\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Luis Cabalquinto\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/luis-cabalquinto\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/3fbb3a920aff52ffddea\\\",\\\"name\\\":\\\"Luis Cabalquinto\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/26-LuisC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Luis Cabalquinto\\\"},\\\"description\\\":\\\"Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-ak\\\\u00f2 sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/luis-cabalquinto\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/29\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":167,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/","title":"Magbikol Kita | Sato-sato Saná","content":"Magbikol Kita | Sato-sato Saná Saturday, December 27, , 4:36am Sato-sato Saná Luis Cabalquinto Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA. An pagpuli sa sadiring tataramon by Luis Cabalquinto | Sato-sato Saná May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":532,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sato-sato-sana/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon/","title":"An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita","content":"An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:36am An pagpuli sa sadiring tataramon Published on Sunday, August 23, , 6:30pm by Luis Cabalquinto | Sato-sato Saná May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na The Philippines Free Press . An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit. Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.   Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon.  Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban. Kan nagsunud-sunod na  akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon. Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini. . Luis Cabalquinto Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":775,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/luis-cabalquinto/#","title":"Magbikol Kita | Luis Cabalquinto","content":"Magbikol Kita | Luis Cabalquinto Saturday, December 27, , 4:37am Luis Cabalquinto Sato-sato Saná Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA. An pagpuli sa sadiring tataramon by Luis Cabalquinto | Sato-sato Saná May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":532,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jethro-calacday/feed/","title":"Jethro Calacday | Magbikol Kita","content":"Jethro Calacday | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :01:03 en hourly 1 Jethro Calacday | Magbikol Kita Si Ina sa Traslacion nin imperyo Sun, 20 Sep :32:09 Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang [&#;] The post Si Ina sa Traslacion nin imperyo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryo pasiring sa Catedral), asin an fluvial procession pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.  An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan Seminario Conciliar na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga indio sa syudad , pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.  Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibil na si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing pasukuon an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles. . Lumang ritrato kan orihinal na imahen ni Ina, Mahal na Birhen kan Peñafrancia. (hali sa Museo de Caceres, Syudad kan Naga) Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ eclipses all others of Southern Luzon. ” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga bogadores (sic, voyadores ) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ Excitement fills the air. ” Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting. ” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro. An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.” Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan administrador (obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ tall and handsome .” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an Te Deum , asin nagsulo pa nin insenso. ***** Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong binary. An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon black and white. Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.  Mga Susugán Anonymous Manuscript, Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección , Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University. Freer, William B. The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands (New York: Charles Scribner’s Sons, ). Gómez, Fray Marcos OFM. A friar’s Account of the Philippine Revolution , trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ). . The post Si Ina sa Traslacion nin imperyo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol Sat, 15 Aug :11:56 Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako [&#;] The post An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol appeared first on Magbikol Kita . ]]> Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ Ama Nyamo ”, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.  Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong  esensyal  na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray”  (re-cognitio) . Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an  anamnesis . Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi”  (continuity from the past)  asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid:  faddish  an terminong gamit ni Ramirez.  Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an  Sacrosanctum Concilium  na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga  chant  kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon  (translate)  sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ Papuri sa Diyos ”; “ Ama Namin ”; “ Ang Puso Ko’y Nagpupuri ”; “ Pananagutan ”—iyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ Dolot Ki Maria ”. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.  Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an misallette na  Tataramon nin Buhay ). Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na  inculturated— o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal .  Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an  Misa Pastorela Bicolana  na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an  Misa Pastorela —kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.  Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican  Liturgiam Authenticam ) ,  na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( banned ) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong  set.  Iyo na ini an nadangog ko kan installation Mass ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan set na ini an mga bagong uso— trend— kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan set na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres. Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na antiphonal o su igwang  refrain . Kun ano an  set  na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo. Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga  folk songs  kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong  distinct  na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.  Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an  kita  na nakapalaog sa huni kan buhay. . The post An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas Sun, 09 Aug :35:41 Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP [&#;] The post Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas appeared first on Magbikol Kita . ]]> Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of Christianity in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan katolisismo sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban. Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ mga Kristiyanismo” (Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong datum na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An conflation kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan Propaganda Movement. Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog), an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, a la Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin esensyal na datum sa pagiging Pilipino. An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an reconquista sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an Iglesia Filipina Independiente (IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na obispo máximo kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an Confradia de San Jose na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.  Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man. Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, pejoratively, kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga herejias: nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin diversity, ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo. Ut unum sint. . The post Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kahugakan sa kasaysayan Sat, 18 Jul :19:51 An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd [&#;] The post Kahugakan sa kasaysayan appeared first on Magbikol Kita . ]]> An kasaysayan ( history ) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd o CHED. Ultimong mga querida ni Rizal dai pinapalampas na ilaog sa hermenyutika. Ako dai man na pakundangan na makondena kan mga iyan bilang mga halimbawa nin kahugakan sa kasaysayan. Bilang sarong estudyante na nag-aadal nin kasaysayan, sarong mapagal na laban an ipasabot sa iba na bakong inclined sa akademya an kumplikadong area na iyo an kasaysayan. Bago kita magpadagos, buot ko ipasabot kun ano an kahugakan na ini. Sabi ngani kan Heswitang pilosopo na si Roque Ferriols, kita natutukso na maghinugak sa pag-iisip. An kahugakan iyo an pagpundo sa pagkilatis, pagpensar, pagkutkot kun ano pa an natatago—ini man sarong ideya na dai natatawan nin pansin o mga dokumento na minapahiling nin ibang imahen kan nakaagi. An historyador na hugakon iyo an nakukuntento sa simplihon na simbag sa sarong hapot na dai ngani na -define. Pirang beses na kitang nakahiling ki mga tesis na minapalpak nin huli ta daing sentral na problema o hapot na dapat simbagon kan research ? Para sa historyador, o maski sisay man na akademiko, an tesis minapuon sa tamang hapot, bako sa tamang simbag. Kun aram an hapot, magigin mabunga an pagsimbag. Imbis na haputon kun ano an nangyari, an makilatis na historyador mahinguwa na mag-apot kun nata o sa anong paagi . An datos asin ebidensya na nakukutkot ta bakong kasaysayan. Sabi na ngani kan pilosopong Pranses na si Paul Ricoeur, an dokumento hali sa artsibo dai mina- substitute sa kasaysayan. An kasaysayan bakong turuuman, bakong pag- memorize kan nakasurat sa teksbuk, asin bakong dokumento. Sa pinakasimplistikong pagdepinisyon ko , ini sarong proseso nin pagsimbag sa sarong kahaputan o problema. Kaya, bako nang “ano an kontribusyon kan mga pading Bikolano sa pag- develop kan rehiyon” an magayon na hapot sa kasaysayan, kundi “anu-ano an mga kundisyon na nagin basehan kan mga padi tanganing magin posible an saindang interbensyon sa development. ” Siring man, an hugakon mahapot kun “ano an nangyari sa Cagsawa ruins?” An mas mabungang hapot iyo na kun “nata ta pinabayaan ini kaidto?” An kasimbagan digdi mangangaipo nin masiríng pagkutkot nin ebidensya, pag-analisa gamit an manlainlain na teorya. An mga datos per se dai minapahiling kan bilog na imahen kan nakaagi—an mga ini, kumbaga, mga fragments saná na kaipuhan na tipunon, i-analisa, pagyamanon sa paagi kan mga metodolohiya asin teorya, asin iba pa na hinihinguwa tang maipahiling sato an sarong approximation kan nakaagi. Kan , nagsurat ako sa Bicol Mail ki sarong halipot na artikulo manungod sa hagyograpiya ni Jorge Barlin, an inot na obispong Pilipino, na sinurat ni Jose Fernando Obias. Sa sakong artikulo, pinuntirya ko an mga simplistikong argumento ni Obias manungod ki Barlin, bunga na ngani kan saiyang hugak na pag-ulit saná kan mga nasabi na ni Domingo Abella kan . Dai nin pagpapayaman sa diskurso asin nakakulong sa apologetics para sa Simbahan Katolika an gibo ni Obias. Siring man, para sa sarong gurangan na sa akademya, kadakol na mga salâ sa saiyang pag- cite kan mga fuentes na saiyang ginaramit. Naaraman ko, pagkatapos na maipublikar an artikulo ko, na pinag-arapod akong pedantic kan mga datihan nang Bikolista. Sarong indikasyon ini kan saro pang kahugakan sa scholarship ( in addition sa parokyalismo)—an pagkasarado sa diskurso kan mga nagkapirang mga gurang na. An scholarship —dapat ining masabutan—sarong conversation na minapadagos saná tanganing mapayaman an kamalayan historiko. Kaipuhan an padagos na pagpensar ( reflect ) sa mga bagay na ini bako saná nin huli ta gusto tang makaguno nin bagong kaaraman (mahalaga ini), kundi ta kita mga rasyunal na nagyayaon (terminong gamit ni Tria) na kaipuhan maaraman an kahulugan kan mga bagay na minapasato. Sa panahon ngunyan na ginagamit an kasaysayan bilang tool ki mga diktador, dapat mas maging kritikal kita sa inaako tang impormasyon. Mahalaga an paghinguwang an totoong mga facts an maipublikar, alagad kaipuhan an secondary reflection (sabi na ngani ni Marcel) tanganing masabutan an buót sabihon kan mga impormasyon na an. Susi an repleksyon na ini bako saná sa totoong impormasyon, kundi para masabutan an mga kundisyon na nagpabutwa kan saláng impormasyon, siring man an mga impormasyon na maguguno saná sa paagi kan saindang pagkawara. Susog sa sinabi ni Trouillot sa saiyang Silencing the Past— mismong an facts mga pulitikal na konstruksyon na nakabase sa nagtago kaiyan (sa artsibo). Kaya, sa hiling ko, mahalaga an pag- reflect sa mga facts . An facts asin analisis mga pundamental na elemento sa pagsurat nin kasaysayan—dai dapat ini sinusuway kundi maingat, kritikal, asin pulidong inaadal. . The post Kahugakan sa kasaysayan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4676,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/14","title":"","content":"{\"id\":14,\"name\":\"Jethro Calacday\",\"url\":\"\",\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jethro-calacday\\/\",\"slug\":\"jethro-calacday\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0f9d1cd6f83b833fa402b3d645e1?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0f9d1cd6f83b833fa402b3d645e1?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0f9d1cd6f83b833fa402b3d645e1?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Jethro Calacday, Author at Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jethro-calacday\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jethro-calacday\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Jethro Calacday, Author at Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jethro-calacday\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/defd1ad8fb2c\\\",\\\"name\\\":\\\"Jethro Calacday\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/12-JethroC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jethro Calacday\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jethro-calacday\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/14\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":89,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/liwanag-asin-katutuuhan/","title":"Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan","content":"Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan Saturday, December 27, , 4:37am Liwanag asin Katutuuhan Jethro Calacday Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . Si Ina sa Traslacion nin imperyo by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo... read more An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan,... read more Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang... read more Kahugakan sa kasaysayan by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":677,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo/","title":"Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita","content":"Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Si Ina sa Traslacion nin imperyo Published on Sunday, September 20, , 9:32pm by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryo pasiring sa Catedral), asin an fluvial procession pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.  An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan Seminario Conciliar na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga indio sa syudad , pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.  Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibil na si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing pasukuon an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles. . Lumang ritrato kan orihinal na imahen ni Ina, Mahal na Birhen kan Peñafrancia. (hali sa Museo de Caceres, Syudad kan Naga) Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ eclipses all others of Southern Luzon. ” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga bogadores (sic, voyadores ) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ Excitement fills the air. ” Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting. ” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro. An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.” Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan administrador (obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ tall and handsome .” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an Te Deum , asin nagsulo pa nin insenso. ***** Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong binary. An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon black and white. Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.  Mga Susugán Anonymous Manuscript, Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección , Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University. Freer, William B. The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands (New York: Charles Scribner’s Sons, ). Gómez, Fray Marcos OFM. A friar’s Account of the Philippine Revolution , trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ). . Jethro Calacday Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1674,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:10.610Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/","title":"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita","content":"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol Published on Saturday, August 15, , 7:11pm by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ Ama Nyamo ”, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.  Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong  esensyal  na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray”  (re-cognitio) . Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an  anamnesis . Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi”  (continuity from the past)  asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid:  faddish  an terminong gamit ni Ramirez.  Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an  Sacrosanctum Concilium  na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga  chant  kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon  (translate)  sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ Papuri sa Diyos ”; “ Ama Namin ”; “ Ang Puso Ko’y Nagpupuri ”; “ Pananagutan ”—iyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ Dolot Ki Maria ”. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.  Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an misallette na  Tataramon nin Buhay ). Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na  inculturated— o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal .  Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an  Misa Pastorela Bicolana  na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an  Misa Pastorela —kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.  Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican  Liturgiam Authenticam ) ,  na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( banned ) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong  set.  Iyo na ini an nadangog ko kan installation Mass ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan set na ini an mga bagong uso— trend— kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan set na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres. Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na antiphonal o su igwang  refrain . Kun ano an  set  na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo. Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga  folk songs  kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong  distinct  na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.  Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an  kita  na nakapalaog sa huni kan buhay. . Jethro Calacday Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . 1 Comment Alan Alano on August 20, at 8:59 am bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link&#;✌️✌️✌️🙏🙏🙏 Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2016,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.956Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas/","title":"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita","content":"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas Published on Sunday, August 09, , 10:35am by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of Christianity in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan katolisismo sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban. Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ mga Kristiyanismo” (Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong datum na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An conflation kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan Propaganda Movement. Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog), an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, a la Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin esensyal na datum sa pagiging Pilipino. An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an reconquista sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an Iglesia Filipina Independiente (IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na obispo máximo kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an Confradia de San Jose na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.  Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man. Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, pejoratively, kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga herejias: nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin diversity, ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo. Ut unum sint. . Jethro Calacday Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1385,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.956Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/kahugakan-sa-kasaysayan/","title":"Kahugakan sa kasaysayan | Magbikol Kita","content":"Kahugakan sa kasaysayan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Kahugakan sa kasaysayan Published on Saturday, July 18, , 11:19pm by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan An kasaysayan ( history ) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd o CHED. Ultimong mga querida ni Rizal dai pinapalampas na ilaog sa hermenyutika. Ako dai man na pakundangan na makondena kan mga iyan bilang mga halimbawa nin kahugakan sa kasaysayan. Bilang sarong estudyante na nag-aadal nin kasaysayan, sarong mapagal na laban an ipasabot sa iba na bakong inclined sa akademya an kumplikadong area na iyo an kasaysayan. Bago kita magpadagos, buot ko ipasabot kun ano an kahugakan na ini. Sabi ngani kan Heswitang pilosopo na si Roque Ferriols, kita natutukso na maghinugak sa pag-iisip. An kahugakan iyo an pagpundo sa pagkilatis, pagpensar, pagkutkot kun ano pa an natatago—ini man sarong ideya na dai natatawan nin pansin o mga dokumento na minapahiling nin ibang imahen kan nakaagi. An historyador na hugakon iyo an nakukuntento sa simplihon na simbag sa sarong hapot na dai ngani na -define. Pirang beses na kitang nakahiling ki mga tesis na minapalpak nin huli ta daing sentral na problema o hapot na dapat simbagon kan research ? Para sa historyador, o maski sisay man na akademiko, an tesis minapuon sa tamang hapot, bako sa tamang simbag. Kun aram an hapot, magigin mabunga an pagsimbag. Imbis na haputon kun ano an nangyari, an makilatis na historyador mahinguwa na mag-apot kun nata o sa anong paagi . An datos asin ebidensya na nakukutkot ta bakong kasaysayan. Sabi na ngani kan pilosopong Pranses na si Paul Ricoeur, an dokumento hali sa artsibo dai mina- substitute sa kasaysayan. An kasaysayan bakong turuuman, bakong pag- memorize kan nakasurat sa teksbuk, asin bakong dokumento. Sa pinakasimplistikong pagdepinisyon ko , ini sarong proseso nin pagsimbag sa sarong kahaputan o problema. Kaya, bako nang “ano an kontribusyon kan mga pading Bikolano sa pag- develop kan rehiyon” an magayon na hapot sa kasaysayan, kundi “anu-ano an mga kundisyon na nagin basehan kan mga padi tanganing magin posible an saindang interbensyon sa development. ” Siring man, an hugakon mahapot kun “ano an nangyari sa Cagsawa ruins?” An mas mabungang hapot iyo na kun “nata ta pinabayaan ini kaidto?” An kasimbagan digdi mangangaipo nin masiríng pagkutkot nin ebidensya, pag-analisa gamit an manlainlain na teorya. An mga datos per se dai minapahiling kan bilog na imahen kan nakaagi—an mga ini, kumbaga, mga fragments saná na kaipuhan na tipunon, i-analisa, pagyamanon sa paagi kan mga metodolohiya asin teorya, asin iba pa na hinihinguwa tang maipahiling sato an sarong approximation kan nakaagi. Kan , nagsurat ako sa Bicol Mail ki sarong halipot na artikulo manungod sa hagyograpiya ni Jorge Barlin, an inot na obispong Pilipino, na sinurat ni Jose Fernando Obias. Sa sakong artikulo, pinuntirya ko an mga simplistikong argumento ni Obias manungod ki Barlin, bunga na ngani kan saiyang hugak na pag-ulit saná kan mga nasabi na ni Domingo Abella kan . Dai nin pagpapayaman sa diskurso asin nakakulong sa apologetics para sa Simbahan Katolika an gibo ni Obias. Siring man, para sa sarong gurangan na sa akademya, kadakol na mga salâ sa saiyang pag- cite kan mga fuentes na saiyang ginaramit. Naaraman ko, pagkatapos na maipublikar an artikulo ko, na pinag-arapod akong pedantic kan mga datihan nang Bikolista. Sarong indikasyon ini kan saro pang kahugakan sa scholarship ( in addition sa parokyalismo)—an pagkasarado sa diskurso kan mga nagkapirang mga gurang na. An scholarship —dapat ining masabutan—sarong conversation na minapadagos saná tanganing mapayaman an kamalayan historiko. Kaipuhan an padagos na pagpensar ( reflect ) sa mga bagay na ini bako saná nin huli ta gusto tang makaguno nin bagong kaaraman (mahalaga ini), kundi ta kita mga rasyunal na nagyayaon (terminong gamit ni Tria) na kaipuhan maaraman an kahulugan kan mga bagay na minapasato. Sa panahon ngunyan na ginagamit an kasaysayan bilang tool ki mga diktador, dapat mas maging kritikal kita sa inaako tang impormasyon. Mahalaga an paghinguwang an totoong mga facts an maipublikar, alagad kaipuhan an secondary reflection (sabi na ngani ni Marcel) tanganing masabutan an buót sabihon kan mga impormasyon na an. Susi an repleksyon na ini bako saná sa totoong impormasyon, kundi para masabutan an mga kundisyon na nagpabutwa kan saláng impormasyon, siring man an mga impormasyon na maguguno saná sa paagi kan saindang pagkawara. Susog sa sinabi ni Trouillot sa saiyang Silencing the Past— mismong an facts mga pulitikal na konstruksyon na nakabase sa nagtago kaiyan (sa artsibo). Kaya, sa hiling ko, mahalaga an pag- reflect sa mga facts . An facts asin analisis mga pundamental na elemento sa pagsurat nin kasaysayan—dai dapat ini sinusuway kundi maingat, kritikal, asin pulidong inaadal. . Jethro Calacday Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1303,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.956Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jethro-calacday/#","title":"Jethro Calacday, Author at Magbikol Kita","content":"Jethro Calacday, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Jethro Calacday Liwanag asin Katutuuhan Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa [email protected] . Si Ina sa Traslacion nin imperyo by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo... read more An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan,... read more Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang... read more Kahugakan sa kasaysayan by Jethro Calacday | Liwanag asin Katutuuhan An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":677,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.956Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/christian-dy/feed/","title":"Christian Dy | Magbikol Kita","content":"Christian Dy | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Tue, 12 Jan :51:18 en hourly 1 Christian Dy | Magbikol Kita Ano an &#;value investing&#;? Tue, 12 Jan :50:31 Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.  ‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa [&#;] The post Ano an &#;value investing&#;? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.  ‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.  An problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.  An abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo. Uno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor? Primero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya. Ikaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente. Ikatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?  Syempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.  Importante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado. The post Ano an &#;value investing&#;? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kinano dapat magbakal nin awto? Sun, 04 Oct :15:31 Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag [&#;] The post Kinano dapat magbakal nin awto? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag nag-OFW o kaya nagtrabaho sa Manila, dapat pag-uli ayo na awto. Syempre ta indi man baya uso sa probinsya an magpatugdok ning garahe, ibibulad sana man san mga tagsadiri an awto sa tinampo. Baga paray na pinagango. Nung nauso pa su ababang downpayment para sa awto, dangan duminakol an auto-loan financing, lalong nagin madaling kumuko nin “brand new” na awto. Mala ta kung babyahe ka git Guinobatan pasiring Legazpi, labi na baga an traffic. Su mga kaidad ko, marurumduman na bukon man arog san an traffic nu naga-high school pa sana kami, nu nakaaging dekada. Dakul na man an nagaunga sakun kun kinano maray magbakal ning auto? An mga kaungaan, pirming nakasentro sa king kinano barato ang auto, o kaya king unong modelo ning awto an “sulit.” An pirmi kong abiso, rebisarun nganay ninda king niyanga ta muya na nindang magbakal ning auto. Kinano baya marayun magbakal ning auto? Marayun magbakal nin auto king kaipwan mo ning auto—wara na ibang matanos na panaon. Primero, an awto, pagluwan sa casa, bukon na tulos “brand new.” Ibig sabihon, kun ipapasa mo an awto kinabuwasan, dakula na tulos ang tapyas sa pwede mong ipresyo sa babakal. Ikaduwa, ang kaiba sa gasto sa awto, bukon sana su downpayment dangan hulugan. Kaiba sa marayon na pag-awto an matanos na pagmantenir. Tandaan na pag magamaneho ka sa tinampo, ayo ka pinadalagan na tinoneladang bakal. Pag bukon marayon an pagmantenir san awto, makakadeskwido ka ning ibang tao. Sa madaling sabi, dapat kaya mon an bayadan ang responsableng pagiging tagsadiri nin awto kapag babakal ka. Kun, sa pag-estimar mo, kaipuhan mo na talaga an awto pakatapos mong ikonsiderar yading duwa, dangan an ibang alternatibo sa awto, saka ka na bumakal ning awto.  Kin ayo ka na natipuhan na modelo, kun medyo mahal dangan wara man “sale,” paliman-limanon mo nganay. An tao, bukon pasensyosong konsumidor. Minsan, pag napawot na kita, muya ta nang mag-iwag maski bukon pinakamarayon na iwag an gusto tang gibuhon. Aram san mga casa na mapinawuton kita—kaya ngani pirming “buy now and save x” an mga karatula, maski kun rereparuhon mo, halos di man nagabago an presyo. Ayo man mga nagasabi na “investment” an awto. Investment man sana an awto kun kaipuhan mo sa paghanapbuhay. Pero, kun su auto sana mismo an kikiton mo, an awto “frontloaded expense.” Urualdaw, nababawasan an presyo san binakal nang awto. Kin nakakita ka na nin mga segunda manong SUV na Php100,000 na sana ipinabakal, makikita mong bukon investment, kundi expense o gasto an awto. Masiram magkaawto, lalo kin bago dangan deklase. Ako mismo mahilig sa magayon na awto. Pero, arog san ngamin na masiram, dapat inunga ta an sadiri ta kin marayon o kaipuhan bago naton kuon.  An pinakabaratong awto, nasa Php500,000 an brand new. An depreciation, o pagbawas sa balor san awto, nasa 30% sa primerong taon. Pakatapos sa limang taon, nasa 60% na san balor san awto an nawawara. Kaya, kaya mong ipabakal an segunda manong mong awto pakaagi nin limang taon sa presyong Php200,000 na sana.  Kun indi mo pa man kaipuhan nin awto, dangan ibinutang mo na sana sa siguradong investment (arog san PAGIBIG Fund MP2 na nasa 6% kada taon an dividend), nasa P670,000 na an kwarta mo pagkatapos san limang taon. Usad na desisyon, Php407,000 an diperensya.  Isipon mo na sana: nyanga ta ayo mga baratong segunda manong awto dawa bago pa? Ta ayo mga nagbakal nin awto na hindi nakapag-ulat maski hindi pa man kaipuhan dangan hindi man palan kayang panindugan an gasto. Syempre, sa ultimo, kwarta mo iyan kaya bahala ko sadin mo gustong ibutang. An abiso ko sana: saka na bumakal nin awto pag kaipuhan na. Importante sa buhay-pinansyal pirmi an pasensya. . The post Kinano dapat magbakal nin awto? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Magpahingalo kita Sun, 30 Aug :31:19 Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal. Ihiras ko saná sainyo ang [&#;] The post Magpahingalo kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal. Ihiras ko saná sainyo ang ang naukodan ko sa investing . Sa ngamin na taon na naga-invest ako (puon second year sa kolehiyo), su mga taon na wara ako maray ginibo, amo man su mga pinakadakulo ang nagin delihensya ko. Maski ngana, pakapili ko nin matanos na “stock,” wara na maray ako pinagagibo sa portfolio ko. Siguro, dakol na ang magbakal ako nin tulo o apat na stock sa usad na taon. Indi ko na pinagabukod ang mang-itu-ito na pagbabago sa presyo nin stock . Pag maiwag ka kaya sa investing , kadakol desisyon na dapat makuko mo nin tama: Dapat tama an pakabakal mo. Dapat sa tamang presyo ko magpabakal. Dapat sa tamang presyo mo gilayon babakalon. Aw, inda.  An gibo ko, inadalan ko nin ulay na panaon an stocks na ngilala ko nang maray. Nagasaray na ako san nin kwarta pambakal. Di saná ako nagaparaiwag. Pag buminaba sa presyong gusto ko, urusadan ako mibakal nin dakula. Pag buminagsak pa lalo, didugangan ko saná an nabakal ko na. Kina, indi na ako nagaiwag gilayon hanggang di ko naabot ang presyo na gusto ko. O, sagkod sa indi pa ako kumbinsidong sala su desisyon kong magbakal. Ito sana an desisyon na kaipwan kong gibuon, kina indi ko pa kaipwan magbayad nin buwis dangan komisyon ta indi man ako naga-iwag. Baga man saná ako nangaoy. Pag sige an iwag-iwag mo, wara ka man madadakop. Alerto ka saná habang nagpahingalo. Pag ayo oportunidad na kita nang maray, kuon mo tulos nin bilog na kusog na natipon mo sa pagpahingalo.  Sa trabaho, nalipngan ta man pirmi an magpahingalo. Lalo nganang CoViD19, na lingaw na natun na iseparar an oras para sa balay dangan an oras para sa trabaho, ta sa balay an trabaho. Importante an magpahingalo. Sa Europa, ngilala an mga Aleman na ‘mahigos’. Alagad, bukon man halawig an oras na ibibutang ninda sa trabaho. Kadakul nganing bakasyon sa Germany. Nasa 20 aldaw an bayad na bakasyon sa Germany, kada taon. Lain pa dyan an mga holiday. An regular na Aleman, nasa 34.9 na oras saná an pinagatrabaho sa usad na semana. Sa bilog na European Union, nasa 36.4 na oras an pagtrabaho kada semana. Kita sa Pilipinas, nasa 43.2 oras kada semana an trabaho. Wara pa dyan an traffic. Nyanga ta mas asensado an mga nasyon na mas dakol an pahingalo kisa satun? An turo sa mga Heswita pag-abot sa trabaho, non multa sed multum . Bukon kantidad kundi kalidad. Kun pagal ka sa traffic, dangan indi ka man nakaturog nin tultol, makatrabaho ka daw na marayon? Kaalaba barang sang thesis mo, wara man bagong mauukudan an kinaban sa gibo mo, para kisay, o para sadin an pagparapagabi mo para maabot su minimum word count? Kadakol ta barang subject sa eskwela, hindi man kita tituruan mag-adal dangan mag-isip, wara man kita maiingukudan. Malang bugat barang pati san mga libro sa elementary, kun sarala man an nakasurat, pagal dangan gasto barang. Syempre, dipisil kun nasa sistema kita na prayoridad an kantidad sa kalidad. Kaya ngani pirmi kong pinagaduon na importante an sumurog sa mga iwag para mapakaray an sosyudad. Pero rebelyon man an magsayuma sa trabahong lampas sa oras. Habang pinabayaan ta kaya an sistema na kaunon pati an oras ning pahingalo, lalong pinararom ta an kulturang abusado sa pagkatawo natun.  Kung indi mo man kaipwan magtrabaho, indi mo pagpiriton an sadiri mo na magtrabaho. Pirming daog san trabahong inadalan ang trabahong inidali. Syempre, pag-abot sa pag-adal, daog san nakapahingalo an pagal dangan pirot. Magpasiguro kita nin oras para sa sadiri. . The post Magpahingalo kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Mag-invest sa matanos na reputasyon Sun, 23 Aug :57:19 Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, [&#;] The post Mag-invest sa matanos na reputasyon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an investment mo. Kaya likay kita. An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa alchemy , na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga. Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa lotto . Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay.  Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon. Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na saná. Matod man yadi sa personal finance . Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad. Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an ‘diskarte.’ Kun kikiton ta, halos ngamin na ‘diskarte’ na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan—agi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot.  Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man saná. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo.  Sa madaling sabi, magin ‘maaasahan’ sa tamang gibo. Natitipon an goodwill na git sa pagiging ‘maaasahan.’ Pinakaimportante didi na kaya mo magláom sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon. Syempre, arog san compounding interest , ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na saná, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig. Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na saná simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na saná. Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san. . . The post Mag-invest sa matanos na reputasyon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Magtanom kita Sat, 15 Aug :59:20 Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na [&#;] The post Magtanom kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na matugon nganang krisis. Nu usad na taon, kaiba nin mga kaklase ko nung high school, nagtugdas kami nin usad na lettuce farm sa Camalig. An ngaran, Mayon Greens . Saday sana an operation, ta kumbaga, sa ngana, amun-amon pa man saná. Pero, maski pa bukon kami full-time sa pagmaneho nu negosyo, ayo man pinagadelihensya maski ito. Klarong marhay: ayo puturo an agrikultura. An Mayon Greens, hydroponics an metodo na gamit. An ipinangtugdok namon nin greenhouse, recycled kaya bukon marhay magasto. Ta su usad na kaiba ko, engineer, nagibuhan man namoun nin paagi para mamanipular an pag-iwag nin tubig sa tanuman dangan an temperatura sa greenhouse. Modernong agrikultura, kumbaga, pero bukon marhay magasto. An angal sadi ni E. F. Schumacher “appropriate technology,” o teknolohiya na bagay sa pangangaipo dangan kapasidad kan naggagamit. Nung s, ta puro diktador na nagahidali gibuhon na “developed country” an mga namamayo sa mga nasyon sa Asya dangan Africa, ipinirit sa mga parauma su mga makina na dipisil palan irahayon, padalaganon, dangan manteniron. An resulta, nalubog sa utang na impinambakal nu mga makina su mga nasyon na naggamit, habang indi man naparahay an agrikultura sa mga pobreng nasyon. Dakul pa kitang pwedeng maingukudan ki Schumacher, kagsurat kan Small is Beautiful: Economics as if people mattered . An pinakaimportanteng prinsipyo ni Schumacher, an ekonomiya dapat naipapaluwan an pinakamarhay sa tao—an madanay na pagbuhay nin tao. Indi ta maseparar didi an agrikultura. Bukon ta ugmahon ka ngani nung nagatanom ka sa balay habang quarantine? Sa mga nakaaging kolum, pinag-urusipan ta na maski ito, basta natitipid dangan nasasaray, makatabang sa puturo. An pagtanom nin prutas dangan gulayon, an pagpadakulo nin manok, urig, o iba pang hayop para sa konsumo kan pamilya, makatatabang sa sadiring puturo. Nakatabang man pati sa kinaban. Primero, nababawasan an inangal na carbon footprint san pamilya, ta indi na kaipwan ibyahe an pagkaon na dyan na sa balay. Ikaduwa, nakatabang sa industriya dangan sa ekonomiya, ta ppag dakol an pagkaon, luway-luway saná an paglangkaw nin presyo nin iba pang babakalon. Mas dakol an kayang bakalon san sweldo, kaya competitive an industriya. Nganang krisis pati, pinakaimportante an seguridad sa pagkaon. Indi ta aram kun kinano matatapos an krisis, pero kun ayo kita masustansiyang pagkaon sa lamesa, mas magaan tang malalampasan yadi. Kaya, kung ayo pwedeng tanuman sa balay, magtanom kita nin makakaon. Wara pa ako ngana nakikitang solidong oportunidad para sa retail investment sa kumpanyang agrikultura an pinaka-linyada, pero sigurado ako na abot an panaon na magkakayon nin mga makusog na kumpanyang pwede tang pagtiwalaan nin investment. Magláom kamo na pag nakakita ako nin oportunidad, kamo an primerong makaisi. Sa ngana, su kaya ta nganay gibuon. Ngamin man na pag-invest, pwedeng ikumpara sa pagtanom para ayo anihon pag-abot nin panaon. An pagtanom, syempre, pag-invest man. . . The post Magtanom kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Uno bayâ an financial literacy? Sun, 09 Aug :01:16 Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na. Bukon man ngamin na nasa trabaho nin [&#;] The post Uno bayâ an financial literacy? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy . Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na. Bukon man ngamin na nasa trabaho nin pagpabakal ning financial products arug sadi ang gibo. Pero, para sa usad na propesyon na pagatiwalaan mo nin kwarta, dapat kadaklan, kun bukon ngamin, rasonable dangan responsable an pagpapabakal ning produkto, lalo kun dakulang kwarta an pinaga-iristoryahan. Primero, an ibig sabihon san financial literacy , tatao ka magpa-inu-ino ning kwarta, dangan indi ka nasusula san liwanag nin tuga ning sobra-sobrang delihensya. An pinaka-obheto kan financial literacy dapat, su wara ka namamatian na makukusog na emosyon pag-abot sa kwarta. An financial literacy , simple man saná. Kapag nababayadan mo an mga obligasyon mo, indi ka nagagasto nin sobra sa kita mo, pirmi ka man nakakatagama para sa pangaipo nin ibang tawo, dangan pirmi kang ayo pasiguro para sa mga posibleng umabot na kadipisilan, financially literate ka. Kun inurualdaw ka nang kikulit ning ahente, na baga wara ka na barang ginibong tama sa buhay mo kun wara kang health o life insurance, bukon financial literacy an gusto san tao na iyan para simo. Likay kapag an pagturo nin financial literacy pirming ayo kaibang produkto. An angal namon na mga ekonomista sa posibleng problema didi, principal-agent problem . Ika, bilang principal , nagatiwala kan kwarta mo sa agent . Naglaláom ka baya na su agent , su ikarahay mo an gigibuhon. Pero, ta si agent ayo commission magsa-mahray ang kamutangan mo o indi basta magbayad ka, mas dakula an posibilidad na papabakalan ka ni agent nin mga produkto na indi mo man talaga ikarahay, o indi man talaga pinakamarahay para simo, kisa wara transaksyon na mangyari. Lain pa dyan su pag mahal an produkto, syempre mas dakula an commission ni agent . Kaya importante na an financial literacy , maadalan sa eskwelahan, sa broadcast media, dangan sa iba pang independenteng paagi. Lalo ta bukon man barato an financial products arog san insurance , importante kuta na financially literate ka na bago ka maka-istorya na san mga nagpabakal ning financial products . Alangan man sabihan ka sa tindaan nin luxury items na magtipid ka saná! Syempre, pirmi nang an pasunod na financial literacy san nagatinda, bakalun mo su produkto ninda. Sa puntong yadi, gusto ko man iduon sainyo na an financial literacy indi pwedeng iseparar sa realidad kan buhay. Kun kulang talaga an suweldo mo, kaiba sa financial literacy an pag-akò na para sa ibang tao, indi talaga magka-amo an kita sagod sa indi nagalangkaw an sweldo o kaya naga-baba an presyo nin mga babakalon. An financial literacy bukon mahika. Pag kulang, kulang. Indi magtubod sa aroganteng insulto san ibang financial coaches na “indi ka saná pauno tatao magbudget” kun dipisil man talaga ang buhay mo. An financial literacy kaiba an bilog na aspektong pinansyal san buhay nin usad na tawo. Kaipuhan tatao kang iwasan an mga ikararaot san estado pinansyal mo—arog san bukon patas na patakaran para sa mga empleyado, dangan pagboto sa inkompetenteng mga politiko. Kapag an financial literacy bukon konektado sa social awareness , o pagigin maaram sa estado nin sosyudad, pirmi mong isipon na kasàlan mo kaya ka nagatios.  Narumduman ko, su mga maestra ko sa MORMS, pirming lubong sa utang maski ngani bukon man mahal mabuhay sa probinsya. Pag inunga ko kun nyata pirming kulang an sweldo ninda, an simbag sakon, “Minsan kaya napapagasto para sa pamilya, ta ibibawi ko na saná su pirmi akong wara sa balay. Ayo pati mga kaipwan man bakalon para sa classroom.” Ayo daw mangahas magsabi na mararaot na tawo an mga maestrang yadi? Siisay an ayo buót na magsabing financially illiterate pauno sinda kaya pirmi sindang baon sa utang? Makatabang an matanos na pagbadyet, pero an mas importante, matanos na polisiya para bukon surobra an oras ning trabaho nin mga maestro dangan maestra. An financial literacy dapat nakakatabang sa pagigin mas marhay dangan mas maugmang tao. Bukon financial literacy an pagigin manhid sa reyalidad san tawo, dangan pagka-warang-pagmakulog sa iba. . The post Uno bayâ an financial literacy? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Tugalon an kwarta Sat, 01 Aug :22:27 Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga [&#;] The post Tugalon an kwarta appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga kaaraman na makatatabang sa sadiri?  An pagkaintindi ta san kwarta, dapat pagtrabahuan, dapat bukudon. Mapagal magbukod sa kwarta ta baga yan mga kabayo—makaskas magdalagan. Pag pirmi ka pating nagabukod sa kwarta, hindi mo na nakikita kun diin mo talaga gustong makaantos. Uripon ka na nin kwarta. Pero, pag ayo ka investment, baga man saná ginamit mo su kwarta para guyudon ka pasiring sa mga muya mong makuko o maadunan, imbes na ika an magbukod sa kwarta. An kwarta pati, kaya magbukod sa kapwa kwarta, basta padalaganon mo sa investments. Nagaparadakol an kabayong nagaguyod sa kalesa mo. Mas madali mong naaabot an mga gusto mong maabot. An angal sadi, “compound interest,” o interest na naga-interes. Ulay na panaon dangan pasensya an kaipuhan bago mo makita an epekto nin compound interest. Si Benjamin Franklin, usad na kagtugdas kan Estados Unidos, nagwatak ning pounds nung sa mga ginikanan nyang syudad—Boston dangan Philadelphia bago sya maguran. An pasunod nya sa paggamit nu kwarta, dapat kuno ipautang sa mga gusto magnegosyo, sa interes na 5% kada taon. Ngamin na sobrang kita nu investment, sabi ni Franklin, dapat gamiton para magpagibo ning mga tulay, tinampo, dangan iba pang proyekto para sa banwa.  Nung , labing 100 na taon pakatapos nu “investment” ni Franklin, nag-abot na sa 100,000 su nya sa Philadelphia. Su sa Boston, nag-abot na sa 431,756! Grabe an kayang gibuhon kan compound interest. Dakul an mga paagi para magamit ang compound interest para masiguro an puturo ta. Su iba pati, hindi mo kaipwan pagbantayan.  Usad sa mga pinakamagayon ang tubo, an PAGIBIG Fund MP2 account. Kun ayo ka PAGIBIG Fund pwede kang magbukas ning PAG-IBIG MP2. Garantisado nin gobyerno an investment kaya wara lugi didi. Pero, an interes, nasa 6 to 8% lambang taon. Pigagamit kaya kan PAGIBIG Fund an kwarta para ipautang sa mga myembro o kaya mag-invest sa housing projects. Php500 kada remittance sa account an pwede. Wara man limitasyon kun pirang beses ka magahulog.  Sa ibang dakulang kumpanya dangan opisina pati, pwedeng gibuon na automatic an pagbawas sa sweldo mo para ihulog sa PAGIBIG Fund MP2.  Pakatapos nin 5 taon, kukubrahon mo na su account mo. Kun muya ka, ihulog mo gilayon sa bagong MP2 account. Pwede pating i-withdraw an natipon mo maski hindi ka pa nakaabot sa limang taon. Ugaring, hindi mo na makuko su interes para sa mga susunod na taon. Rasonable man. Sa kwentada kan PAGIBIG Fund, kun Php500 bulan-bulan an hulog mo, makatitipon ka nin Php36,260, o tubo na Php6,260 sa depositong P30,000. Kung hindi mo sinaray sa PAGIBIG, malamang nagasto mo na. Maray na baga. Kun ibukas mo gilayon nin PAGIBIG Fund MP2 su natipon mo pakatapos nin 5 taon, kina padagos ka sana sa paghulog nin Php500 kada bulan, abot an matipon mo sa sunod na 5 taon sa Php88,. Utruhon mo nin 5 taon gilayon yadi, abot ka sa Php163,. Limang taon gilayon, abot ka na sa Php270,295. Limang taon pa, Php424,293. Limang taon gilayon, nasa Php645, ka na. Limang taon pa, halos Php1 milyon na an natipon mo. Kun nasa 30 ka pa sana, kaya mo makatipon nin P1 milyon na hindi mo barang nareparo, bago ka magretiro. Isipon mo na sana kun mas dakula an pigahulog mo.  Pag nagpasiguro ka, abot an panaon na hindi na ika an nagasunod sa kwarta. Ika na an nagatugal sa kwarta. Importante yadi, ta pag kaya mo nang mabuhay na hindi nagapa-adit, kaya mo nang magin mas presente para sa mga sadiri mong gustong gibuhon, dangan para sa mga payaba mo sa buhay. Para hindi ka magin uripon san kwarta, ika an magsugo sa kwarta. Magpasiguro kita ngamin. Para sa iba pang impormasyon manungod sa PAG-IBIG MP2, mag-adon sa .  . The post Tugalon an kwarta appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Bayadan nganay an sadiri Sat, 25 Jul :14:16 Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog [&#;] The post Bayadan nganay an sadiri appeared first on Magbikol Kita . ]]> Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog nindang Pilipino. Kina sa mga mayayaman na tagsadiri ning balay-na-bato na abandonado na ngani ngana ta su mga tagsadari nag-abroad o nagpa-Manila na. Aram ko iyan ta git man ako sa mga pamilyang arug san, su mga nagpara-pasiram sana habang sikat pa su abaka, pero kulang su pagpasiguro.  Hindi nag-anap ning mga bagong gamit para sa abaka. (Ngana bagang CoViD19, nadiskubre na an abaka palan usad sa mga pinakamatibay magsara nin mikrobyo). Hindi nag-adal ning mga bagong paagi para hindi mapeste ang abaka. Hindi ginamit su kabaklan nu abaka para magtugdok nin mga bagong negosyo (sa investing, inangal yading diversification , tanganing bukon sa usad na nigo sana an ngamin na salag). Kulang man pati su pinaadal na mga kahimanwa. Nung naghilang su abaka, dangan naimbento na su nylon, tikdag su ekonomiya kan Albay. Su mga ngilalang pamilya, naapektaran. Pero ang trahedya, su mga obrero na tios na ngani, lalo pang nagtios. Su mga nagdaplus para magtanum dangan magproseso nin abaka, hindi man nakinabang sa abaka. Pirming narangup sa iba su ininghuwaan ninda. Kin uno an nangyari sa Albay, amo man an mangyayari sa usad na tawo na hindi nganay bibiayadan an sadiri; sa usad na tao na pirming sa iba nararangup ang ininghuwaan. Kin pagka-suweldo mo, sa mga babayadan dangan sa luho tulos naubos an sweldo, kina wara narangup sa pagpasiguro nin sadiring puturo, magatios ka. Sigurado ‘yan. An puturo mo dapat an primero mong babayadan san pinagalan mo. Naga-agi sa dalan pasiring sa maringis na paggurang an tao na sadiri an ultimong pinagabayadan (kun ayo matura). Baga ka man sana pati uripon, ta hindi ka man makakatalingkas sa pagtrabaho. Ugaring, pinakaon ka man ning matanos dangan nakababakal nin mga hindi mo man kaipwan, kaya hindi mo narereparo. Pero, uripon ka—ta hindi ka abot sa panaon na ika sana an susunudon mo. Pirmi kang ayo amo. Maski ka negosyante, kun hindi ka nakapahingalo, uripon ka nin parabakal. Pirming magpasiguro. Maski itu, basta pirming ayo investment bago maubos an sweldo sa mga babayadan o sa luho. Hindi man kaipuhan na bonds, stocks, o king uno pang investment na pinansyal pirmi. Kaipuhan yan sa pagretiro, pero kun akus ka pa, maski investment nganay sa bagong kaaraman na magagamit para makadispunir nin mas dakula o kaya makahanap nin okupasyon na mas sigurado o mas ikaugma mo. Pwedeng investment sa sadiri mong salud. Basta pirming magpasiguro. Pirming bayadan an sadiri. Sa susunod na kolum, pag-iristuryahan ta kun pauno gibuhon na automatic an pagbayad sa sadiri. Kun ayo kamo gustung maaraman sa investing, magkomento kamo didi, o kaya mag-email sa . . The post Bayadan nganay an sadiri appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Magpasiguro kita Sat, 18 Jul :19:37 Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski [&#;] The post Magpasiguro kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing . Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity . Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski ngani sadayut saná an hiras mo. Pinag-iristoryahan ta man kasu usad na an Bikol, mas dakol an deposito sa bangko kisa sa utang. Maray kuta yadi kun mayaman na kitang rehiyon. Ugaring, sa ngana, sayang na oportunidad yadi para magamit an kapital nin mga taga-Bikol para mapauswag an pagnegosyo sa Bikol. Nasasabutan ko kun nyanga kita takot magnegosyo o mag-invest. Sa economics , an angal sadi, risk-aversion . Labing paglikay sa risgo. Matud, kun ulay kan nagtios, talagang pag nakakapot ka nin kwarta, an primero mong isipon, isaray an kwarta, imbes na ilaog sa investments . Kwarta na bayâ, tibad magin bato pa. Pero ayo mga alternatibo na sigurado man, pero mas halangkaw an interes kisa sa pinagatao san bangko. An tipikal na deposito baga, nasa 0.1% man saná an interes. Kapag kinwenta mo na, nabawasan su kayang bakalon nu kwarta mo, ta an inflation—o paglangkaw nin presyo—nasa 2.5% lambang taon. Talo ka nin 2.4%.  Kapag nagadeposito ka sa bangko, baga ka nagpahuram sa bangko nin kwarta na ipahuram man ninda. An interes sa credit card san mga bangko, nasa 3% kada bulan. Su kwarta mo yadi, ipinautang saná sa iba. Kun indi mo man gagamiton tulos an kwarta, baga ka man saná naglanang lago kun magalaom ka sa interes git sa bangko. Kina su lana mo, ipinampritos pa nu bangko. Kun indi ka man mangaipo tulos, ipahuram mo sa mas halangkaw magbayad. Time deposit ? Wara man problema. Nasa 0.5% per annum man an time deposit . Pero ayo pa mas halangkaw magbayad, pero seguradong segurado an kwarta mo—an gobyerno kan Pilipinas.  An gobyerno, pirming nangangaipo nin cash —pasweldo sa mga emplyado, pan-implementar nin mga proyekto, pambayad sa mga utang. Pero ang buwis, bukon man naga-abot sabay san pangangaipo san gobyerno. Ayo mga panahon na wara pa buwis na nakokolekta, pero su pangaipo, uyan na, kaya kaipuhan mangutang nguna. Para makautang, nagaluwan an gobyerno ning pinagaangal na bonds , kabalyo nin cash git sa mga tao.  Sadtong panahon, papel an bonds . Nakasurat sa lambang bond kun gauno su cash na inutang saimo nu gobyerno, dangan kun gauno an interest. Ababa na an 2% per annum para sa 5-year bond . Minsan ngani nagaabot 8%. Seguradong mababayadan ka, ta nasa Konstitusyon ta na  bago gumasto an Pilipinas, babayadan nguna an mga utang na due date na. Ngana, electronic na ang record ning bonds, kaya wara na su papel. Pero, nakarehistro an ngamin na bonds sa Bureau of Treasury. An interes sa bonds, naga-abot lambang tolong bulan sa bank account na ginamit mo pambakal nung bonds.Kung retiree ka, bukon na maraot na investment ang bonds. Nakatabang ka pa sa nasyon.   Kung nagbakal ka ning stocks, maray na pangbalanse ang bonds. Ta itas-baba ang presyo ning stocks, kaya ayo risgo na mabawasan an investment mo sa “short-term,” (kaya kasu usad, ang abiso ko sainyo, “long-term” ang stocks). Ang bonds, segurado ang interes. Segurado mong makukuko su principal pakatapos nu “term” nu bond. Habang saray-saray mo su stock, ayo ka barang nakakapotan na kita git sa bonds. Nababawasan an tentasyon na ipabakal su stocks. Ang bonds pati, pwede mo man ipabakal sa bangko. Hindi mo na makukuko su interes nu mga susunod na taon, siyempre, pero su principal bilog mo makukuko. Hindi ka talaga malulugi. Kung ayo kamo nasasaray na indi man tulos kaipuhan, imbitaran ko kamo mag-invest sa government bonds, lalo ngana na bagsak ang koleksyon sa buwis pero dakula ang pangangaipo ning banwa. Puwede kamo magbisita sa bonds.ph – pasil na paagi para magbakal ning bonds. Puwede man kamo mag-unga sa bangko niyo. Basta national commercial bank, segurado na masisimbag kamo. Tabangan ta an Pilipinas. Mag-invest kita sa bonds. . -year bonds nung panahon nin mga Amerikano. Su mga saradayot na papel sa palibot, pinag-aangal na coupons . Kapag kukubrahon mo su interes nin bonds, puputulon nu bangko su coupon para sa manunungod na due date . Maski ngana na electronic records na, an angal man gilayon sa interes, coupon rate . (An ladawan, git sa ) . . . The post Magpasiguro kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Mag-invest kita Thu, 09 Jul :14:39 Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin Bikol. Mas dakol na kitang college graduates. Pababa an poverty rate natun. An [&#;] The post Mag-invest kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin Bikol. Mas dakol na kitang college graduates. Pababa an poverty rate natun. An Legazpi dangan Naga pirming kaiba sa listahan nin mga syudad na susunod na magiging “boomtown” nin negosyo. Nu usad na taon saná, ekonomiya nin Bikol an pinakaalawig an ilinukso. Nagapuon na kitang bumutwa. Pero, ayo kita mga kaipuhan baguon. Usad sa mga senyales kan kusog nin pagnegosyo sa usad na lugar an loans-to-deposits ratio. Kapag mas alangkaw an loans sa deposits, ibig sabihon nagagamit sa pagnegosyo sa usad na lugar an pinagadeposito nu mga taga-lugar. Mas halangkaw an deposits nin Bikol kisa loans. Ibig sabihon, maski ngani mas nangangaipo kita nin kapital kisa sa ibang lugar, kita pa an nagpahuram nin kwarta sa ibang rehiyon.  Usad sa mga posibleng rason, bukon pa kita investment-driven na sosyudad. Bukon pa pagnegosyo, kundi pagigin empleyado an primerong sa isip nin Bikolano. Dakol pa kitang kaipuhan gibuon para mabago an siring na pag-isip. Pero, para mapuunan an mas “entrepreneurial” na pag-isip, pwede tang ipangilala sa mga Bikolano an konsepto nin investing—tanganing maski empleyado, kayang magpartisipar sa pagigin tagsadiri nin negosyo. Sa mga susunod na edisyon sading kolum na yadi, ipangilala ko sainyo ang manlain-lain na klase nin investment, dangan kun pauno makalikay sa risgo kapag naga-invest.  Stocks an primero kong ipangilala. Stocks an usad sa mga pinakamatunog na investment, pero hindi maray naipapautob sa mga tawo kun uno talaga an stocks—kaya likay an ordinaryong tawo sa stocks. Pero, kapag natugaan man ni labi-labing delihensya sa stock market, biglang nawawara an ngamin na paglikay. An nagigin resulta lugod, kun hindi nasulô sa stock market, hindi talaga nagdutdot. Importante na maingukudan nin Bikolano an stock market, ta stocks an pinakahalangkaw magdelihensya sa ngamin na passive investments, basta matanos an pagkapili, dangan kakaptan nin ulay na panaon. Sa kamaturan, invested ka sa stock market. Nakakukuko kita nin pension na mas halangkaw sa inulog ta sa SSS o GSIS ta yading mga ahensya ininvest an kontribusyon ta sa stock market. An rasonableng rate-of-return sa stock market, nasa 7% kada taon. Ibig sabihon, doblado an investment kada 10 taon. Sa kamaturan, kun nag-invest ka sa Philippine Stock Exchange Index (PSEi) nin P nung , P na ang investment mo nganang —maski nag-agi an fiscal crisis, global financial crisis, dangan COVID-19.  An stocks mga hiras nin usad na kumpanya. Ibig sabihun, pag nagabakal ka nin stock, nagabakal ka nin parte nin usad na negosyo. Kasosyo ka na, kumbaga. Amo yadi an pinaka-importanteng konsepto sa stock investing. Kun unong pag-ingat an gigibo mo bago magin kasosyo sa usad na negosyo, amo man an pag-ingat na dapat mong gibuon bago mag-invest sa stock market. Kun dipisil para simo an magpili nin negosyo na pagatiwalaan mo nin kwarta mo, hindi man kaipwan na ika mismo an magpili nin stocks. An stocks nin “top 30” na negosyo sa Pilipinas, pinag-iriba sa PSEi. Ibig sabihon, pag nag-invest ka sa PSEi, ayo ka parte sa pinakadarakulang kumpanya sa Pilipinas. Sagkod sa nagadakula an ekonomiya ng Pilipinas, dadakula an investment mo. Pinagaangal yading “index investing.”  Para mag-invest sa index, maga-invest ka sa usad na index fund. An index fund, mababakal sa mga commercial bank. Pwede kamong mag-unga sainda manungod sa mga detalye, arog san management fees. Iba an fees sa kada bangko. Pero pareho an mga kumpanya na pinagbutangan nin investment, kaya kuon mo su pinakaababa an management fees. Maski 2% sana every year an fees, kapag natipon, ta compounding an interes, dakulang porsyento na yan nu magigin investment value pag-agi nin panaon. Maski mga professional investors, hindi basta nadadaog an index investing. Kaipuhan nin dakulon na research bago makapili nin kumbinasyon nin stocks na makadadaog sa performance nin index investing. Pero sa index investing, magadeposito ka na saná.  Ayo risks an index investing ta urualdaw, nagabago an value nin index. Pwedeng bumaba, pwedeng lumangkaw. Pero, habang nagaulay, makikita mong an “trend” nin index, pahalangkaw. “Long-term” investing an index investing. Kun káya mong hindi pagdutduton an investment mo nin ulay na panaon, pwede kang mag-invest sa index. Sa susunod na kolum, pag-iristuryaan ta pa an investing. Ipangilala ko man sainyo an “bonds,” dangan pauno magagamit an bonds para maibaba an risgo nin investments sa stocks. Sa ngana, hindi mo man kaipuhan mag-idali mag-invest. Pag-abot sa investing, gana an mapasensya.  . The post Mag-invest kita appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":7226,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.956Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/11","title":"","content":"{\"id\":11,\"name\":\"Christian Dy\",\"url\":\"\",\"description\":\"Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/\",\"slug\":\"christian-dy\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0c78e7ef8bf694d3ebb2a4f?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0c78e7ef8bf694d3ebb2a4f?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0c78e7ef8bf694d3ebb2a4f?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Christian Dy \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Christian Dy\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/58cf79fcebafcb4cab3\\\",\\\"name\\\":\\\"Christian Dy\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/09-ChristianD.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Christian Dy\\\"},\\\"description\\\":\\\"Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/11\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":73,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/kinano-dapat-magbakal-nin-awto/","title":"Kinano dapat magbakal nin awto? | Magbikol Kita","content":"Kinano dapat magbakal nin awto? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Kinano dapat magbakal nin awto? Published on Sunday, October 04, , 3:15pm by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag nag-OFW o kaya nagtrabaho sa Manila, dapat pag-uli ayo na awto. Syempre ta indi man baya uso sa probinsya an magpatugdok ning garahe, ibibulad sana man san mga tagsadiri an awto sa tinampo. Baga paray na pinagango. Nung nauso pa su ababang downpayment para sa awto, dangan duminakol an auto-loan financing, lalong nagin madaling kumuko nin “brand new” na awto. Mala ta kung babyahe ka git Guinobatan pasiring Legazpi, labi na baga an traffic. Su mga kaidad ko, marurumduman na bukon man arog san an traffic nu naga-high school pa sana kami, nu nakaaging dekada. Dakul na man an nagaunga sakun kun kinano maray magbakal ning auto? An mga kaungaan, pirming nakasentro sa king kinano barato ang auto, o kaya king unong modelo ning awto an “sulit.” An pirmi kong abiso, rebisarun nganay ninda king niyanga ta muya na nindang magbakal ning auto. Kinano baya marayun magbakal ning auto? Marayun magbakal nin auto king kaipwan mo ning auto—wara na ibang matanos na panaon. Primero, an awto, pagluwan sa casa, bukon na tulos “brand new.” Ibig sabihon, kun ipapasa mo an awto kinabuwasan, dakula na tulos ang tapyas sa pwede mong ipresyo sa babakal. Ikaduwa, ang kaiba sa gasto sa awto, bukon sana su downpayment dangan hulugan. Kaiba sa marayon na pag-awto an matanos na pagmantenir. Tandaan na pag magamaneho ka sa tinampo, ayo ka pinadalagan na tinoneladang bakal. Pag bukon marayon an pagmantenir san awto, makakadeskwido ka ning ibang tao. Sa madaling sabi, dapat kaya mon an bayadan ang responsableng pagiging tagsadiri nin awto kapag babakal ka. Kun, sa pag-estimar mo, kaipuhan mo na talaga an awto pakatapos mong ikonsiderar yading duwa, dangan an ibang alternatibo sa awto, saka ka na bumakal ning awto.  Kin ayo ka na natipuhan na modelo, kun medyo mahal dangan wara man “sale,” paliman-limanon mo nganay. An tao, bukon pasensyosong konsumidor. Minsan, pag napawot na kita, muya ta nang mag-iwag maski bukon pinakamarayon na iwag an gusto tang gibuhon. Aram san mga casa na mapinawuton kita—kaya ngani pirming “buy now and save x” an mga karatula, maski kun rereparuhon mo, halos di man nagabago an presyo. Ayo man mga nagasabi na “investment” an awto. Investment man sana an awto kun kaipuhan mo sa paghanapbuhay. Pero, kun su auto sana mismo an kikiton mo, an awto “frontloaded expense.” Urualdaw, nababawasan an presyo san binakal nang awto. Kin nakakita ka na nin mga segunda manong SUV na Php100,000 na sana ipinabakal, makikita mong bukon investment, kundi expense o gasto an awto. Masiram magkaawto, lalo kin bago dangan deklase. Ako mismo mahilig sa magayon na awto. Pero, arog san ngamin na masiram, dapat inunga ta an sadiri ta kin marayon o kaipuhan bago naton kuon.  An pinakabaratong awto, nasa Php500,000 an brand new. An depreciation, o pagbawas sa balor san awto, nasa 30% sa primerong taon. Pakatapos sa limang taon, nasa 60% na san balor san awto an nawawara. Kaya, kaya mong ipabakal an segunda manong mong awto pakaagi nin limang taon sa presyong Php200,000 na sana.  Kun indi mo pa man kaipuhan nin awto, dangan ibinutang mo na sana sa siguradong investment (arog san PAGIBIG Fund MP2 na nasa 6% kada taon an dividend), nasa P670,000 na an kwarta mo pagkatapos san limang taon. Usad na desisyon, Php407,000 an diperensya.  Isipon mo na sana: nyanga ta ayo mga baratong segunda manong awto dawa bago pa? Ta ayo mga nagbakal nin awto na hindi nakapag-ulat maski hindi pa man kaipuhan dangan hindi man palan kayang panindugan an gasto. Syempre, sa ultimo, kwarta mo iyan kaya bahala ko sadin mo gustong ibutang. An abiso ko sana: saka na bumakal nin awto pag kaipuhan na. Importante sa buhay-pinansyal pirmi an pasensya. . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1173,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon/","title":"Mag-invest sa matanos na reputasyon | Magbikol Kita","content":"Mag-invest sa matanos na reputasyon | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Mag-invest sa matanos na reputasyon Published on Sunday, August 23, , 6:57pm by Christian Dy | Sentabo Kumon Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an investment mo. Kaya likay kita. An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa alchemy , na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga. Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa lotto . Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay.  Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon. Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na saná. Matod man yadi sa personal finance . Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad. Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an ‘diskarte.’ Kun kikiton ta, halos ngamin na ‘diskarte’ na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan—agi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot.  Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man saná. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo.  Sa madaling sabi, magin ‘maaasahan’ sa tamang gibo. Natitipon an goodwill na git sa pagiging ‘maaasahan.’ Pinakaimportante didi na kaya mo magláom sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon. Syempre, arog san compounding interest , ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na saná, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig. Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na saná simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na saná. Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san. . . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1126,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/magpahingalo-kita/","title":"Magpahingalo kita | Magbikol Kita","content":"Magpahingalo kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Magpahingalo kita Published on Sunday, August 30, , 3:31pm by Christian Dy | Sentabo Kumon Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal. Ihiras ko saná sainyo ang ang naukodan ko sa investing . Sa ngamin na taon na naga-invest ako (puon second year sa kolehiyo), su mga taon na wara ako maray ginibo, amo man su mga pinakadakulo ang nagin delihensya ko. Maski ngana, pakapili ko nin matanos na “stock,” wara na maray ako pinagagibo sa portfolio ko. Siguro, dakol na ang magbakal ako nin tulo o apat na stock sa usad na taon. Indi ko na pinagabukod ang mang-itu-ito na pagbabago sa presyo nin stock . Pag maiwag ka kaya sa investing , kadakol desisyon na dapat makuko mo nin tama: Dapat tama an pakabakal mo. Dapat sa tamang presyo ko magpabakal. Dapat sa tamang presyo mo gilayon babakalon. Aw, inda.  An gibo ko, inadalan ko nin ulay na panaon an stocks na ngilala ko nang maray. Nagasaray na ako san nin kwarta pambakal. Di saná ako nagaparaiwag. Pag buminaba sa presyong gusto ko, urusadan ako mibakal nin dakula. Pag buminagsak pa lalo, didugangan ko saná an nabakal ko na. Kina, indi na ako nagaiwag gilayon hanggang di ko naabot ang presyo na gusto ko. O, sagkod sa indi pa ako kumbinsidong sala su desisyon kong magbakal. Ito sana an desisyon na kaipwan kong gibuon, kina indi ko pa kaipwan magbayad nin buwis dangan komisyon ta indi man ako naga-iwag. Baga man saná ako nangaoy. Pag sige an iwag-iwag mo, wara ka man madadakop. Alerto ka saná habang nagpahingalo. Pag ayo oportunidad na kita nang maray, kuon mo tulos nin bilog na kusog na natipon mo sa pagpahingalo.  Sa trabaho, nalipngan ta man pirmi an magpahingalo. Lalo nganang CoViD19, na lingaw na natun na iseparar an oras para sa balay dangan an oras para sa trabaho, ta sa balay an trabaho. Importante an magpahingalo. Sa Europa, ngilala an mga Aleman na ‘mahigos’. Alagad, bukon man halawig an oras na ibibutang ninda sa trabaho. Kadakul nganing bakasyon sa Germany. Nasa 20 aldaw an bayad na bakasyon sa Germany, kada taon. Lain pa dyan an mga holiday. An regular na Aleman, nasa 34.9 na oras saná an pinagatrabaho sa usad na semana. Sa bilog na European Union, nasa 36.4 na oras an pagtrabaho kada semana. Kita sa Pilipinas, nasa 43.2 oras kada semana an trabaho. Wara pa dyan an traffic. Nyanga ta mas asensado an mga nasyon na mas dakol an pahingalo kisa satun? An turo sa mga Heswita pag-abot sa trabaho, non multa sed multum . Bukon kantidad kundi kalidad. Kun pagal ka sa traffic, dangan indi ka man nakaturog nin tultol, makatrabaho ka daw na marayon? Kaalaba barang sang thesis mo, wara man bagong mauukudan an kinaban sa gibo mo, para kisay, o para sadin an pagparapagabi mo para maabot su minimum word count? Kadakol ta barang subject sa eskwela, hindi man kita tituruan mag-adal dangan mag-isip, wara man kita maiingukudan. Malang bugat barang pati san mga libro sa elementary, kun sarala man an nakasurat, pagal dangan gasto barang. Syempre, dipisil kun nasa sistema kita na prayoridad an kantidad sa kalidad. Kaya ngani pirmi kong pinagaduon na importante an sumurog sa mga iwag para mapakaray an sosyudad. Pero rebelyon man an magsayuma sa trabahong lampas sa oras. Habang pinabayaan ta kaya an sistema na kaunon pati an oras ning pahingalo, lalong pinararom ta an kulturang abusado sa pagkatawo natun.  Kung indi mo man kaipwan magtrabaho, indi mo pagpiriton an sadiri mo na magtrabaho. Pirming daog san trabahong inadalan ang trabahong inidali. Syempre, pag-abot sa pag-adal, daog san nakapahingalo an pagal dangan pirot. Magpasiguro kita nin oras para sa sadiri. . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1139,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/magtanom-kita/","title":"Magtanom kita | Magbikol Kita","content":"Magtanom kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Magtanom kita Published on Saturday, August 15, , 7:59pm by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na matugon nganang krisis. Nu usad na taon, kaiba nin mga kaklase ko nung high school, nagtugdas kami nin usad na lettuce farm sa Camalig. An ngaran, Mayon Greens . Saday sana an operation, ta kumbaga, sa ngana, amun-amon pa man saná. Pero, maski pa bukon kami full-time sa pagmaneho nu negosyo, ayo man pinagadelihensya maski ito. Klarong marhay: ayo puturo an agrikultura. An Mayon Greens, hydroponics an metodo na gamit. An ipinangtugdok namon nin greenhouse, recycled kaya bukon marhay magasto. Ta su usad na kaiba ko, engineer, nagibuhan man namoun nin paagi para mamanipular an pag-iwag nin tubig sa tanuman dangan an temperatura sa greenhouse. Modernong agrikultura, kumbaga, pero bukon marhay magasto. An angal sadi ni E. F. Schumacher “appropriate technology,” o teknolohiya na bagay sa pangangaipo dangan kapasidad kan naggagamit. Nung s, ta puro diktador na nagahidali gibuhon na “developed country” an mga namamayo sa mga nasyon sa Asya dangan Africa, ipinirit sa mga parauma su mga makina na dipisil palan irahayon, padalaganon, dangan manteniron. An resulta, nalubog sa utang na impinambakal nu mga makina su mga nasyon na naggamit, habang indi man naparahay an agrikultura sa mga pobreng nasyon. Dakul pa kitang pwedeng maingukudan ki Schumacher, kagsurat kan Small is Beautiful: Economics as if people mattered . An pinakaimportanteng prinsipyo ni Schumacher, an ekonomiya dapat naipapaluwan an pinakamarhay sa tao—an madanay na pagbuhay nin tao. Indi ta maseparar didi an agrikultura. Bukon ta ugmahon ka ngani nung nagatanom ka sa balay habang quarantine? Sa mga nakaaging kolum, pinag-urusipan ta na maski ito, basta natitipid dangan nasasaray, makatabang sa puturo. An pagtanom nin prutas dangan gulayon, an pagpadakulo nin manok, urig, o iba pang hayop para sa konsumo kan pamilya, makatatabang sa sadiring puturo. Nakatabang man pati sa kinaban. Primero, nababawasan an inangal na carbon footprint san pamilya, ta indi na kaipwan ibyahe an pagkaon na dyan na sa balay. Ikaduwa, nakatabang sa industriya dangan sa ekonomiya, ta ppag dakol an pagkaon, luway-luway saná an paglangkaw nin presyo nin iba pang babakalon. Mas dakol an kayang bakalon san sweldo, kaya competitive an industriya. Nganang krisis pati, pinakaimportante an seguridad sa pagkaon. Indi ta aram kun kinano matatapos an krisis, pero kun ayo kita masustansiyang pagkaon sa lamesa, mas magaan tang malalampasan yadi. Kaya, kung ayo pwedeng tanuman sa balay, magtanom kita nin makakaon. Wara pa ako ngana nakikitang solidong oportunidad para sa retail investment sa kumpanyang agrikultura an pinaka-linyada, pero sigurado ako na abot an panaon na magkakayon nin mga makusog na kumpanyang pwede tang pagtiwalaan nin investment. Magláom kamo na pag nakakita ako nin oportunidad, kamo an primerong makaisi. Sa ngana, su kaya ta nganay gibuon. Ngamin man na pag-invest, pwedeng ikumpara sa pagtanom para ayo anihon pag-abot nin panaon. An pagtanom, syempre, pag-invest man. . . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1014,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/uno-baya-an-financial-literacy/","title":"Uno bayâ an financial literacy? | Magbikol Kita","content":"Uno bayâ an financial literacy? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Uno bayâ an financial literacy? Published on Sunday, August 09, , 11:01am by Christian Dy | Sentabo Kumon Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy . Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na. Bukon man ngamin na nasa trabaho nin pagpabakal ning financial products arug sadi ang gibo. Pero, para sa usad na propesyon na pagatiwalaan mo nin kwarta, dapat kadaklan, kun bukon ngamin, rasonable dangan responsable an pagpapabakal ning produkto, lalo kun dakulang kwarta an pinaga-iristoryahan. Primero, an ibig sabihon san financial literacy , tatao ka magpa-inu-ino ning kwarta, dangan indi ka nasusula san liwanag nin tuga ning sobra-sobrang delihensya. An pinaka-obheto kan financial literacy dapat, su wara ka namamatian na makukusog na emosyon pag-abot sa kwarta. An financial literacy , simple man saná. Kapag nababayadan mo an mga obligasyon mo, indi ka nagagasto nin sobra sa kita mo, pirmi ka man nakakatagama para sa pangaipo nin ibang tawo, dangan pirmi kang ayo pasiguro para sa mga posibleng umabot na kadipisilan, financially literate ka. Kun inurualdaw ka nang kikulit ning ahente, na baga wara ka na barang ginibong tama sa buhay mo kun wara kang health o life insurance, bukon financial literacy an gusto san tao na iyan para simo. Likay kapag an pagturo nin financial literacy pirming ayo kaibang produkto. An angal namon na mga ekonomista sa posibleng problema didi, principal-agent problem . Ika, bilang principal , nagatiwala kan kwarta mo sa agent . Naglaláom ka baya na su agent , su ikarahay mo an gigibuhon. Pero, ta si agent ayo commission magsa-mahray ang kamutangan mo o indi basta magbayad ka, mas dakula an posibilidad na papabakalan ka ni agent nin mga produkto na indi mo man talaga ikarahay, o indi man talaga pinakamarahay para simo, kisa wara transaksyon na mangyari. Lain pa dyan su pag mahal an produkto, syempre mas dakula an commission ni agent . Kaya importante na an financial literacy , maadalan sa eskwelahan, sa broadcast media, dangan sa iba pang independenteng paagi. Lalo ta bukon man barato an financial products arog san insurance , importante kuta na financially literate ka na bago ka maka-istorya na san mga nagpabakal ning financial products . Alangan man sabihan ka sa tindaan nin luxury items na magtipid ka saná! Syempre, pirmi nang an pasunod na financial literacy san nagatinda, bakalun mo su produkto ninda. Sa puntong yadi, gusto ko man iduon sainyo na an financial literacy indi pwedeng iseparar sa realidad kan buhay. Kun kulang talaga an suweldo mo, kaiba sa financial literacy an pag-akò na para sa ibang tao, indi talaga magka-amo an kita sagod sa indi nagalangkaw an sweldo o kaya naga-baba an presyo nin mga babakalon. An financial literacy bukon mahika. Pag kulang, kulang. Indi magtubod sa aroganteng insulto san ibang financial coaches na “indi ka saná pauno tatao magbudget” kun dipisil man talaga ang buhay mo. An financial literacy kaiba an bilog na aspektong pinansyal san buhay nin usad na tawo. Kaipuhan tatao kang iwasan an mga ikararaot san estado pinansyal mo—arog san bukon patas na patakaran para sa mga empleyado, dangan pagboto sa inkompetenteng mga politiko. Kapag an financial literacy bukon konektado sa social awareness , o pagigin maaram sa estado nin sosyudad, pirmi mong isipon na kasàlan mo kaya ka nagatios.  Narumduman ko, su mga maestra ko sa MORMS, pirming lubong sa utang maski ngani bukon man mahal mabuhay sa probinsya. Pag inunga ko kun nyata pirming kulang an sweldo ninda, an simbag sakon, “Minsan kaya napapagasto para sa pamilya, ta ibibawi ko na saná su pirmi akong wara sa balay. Ayo pati mga kaipwan man bakalon para sa classroom.” Ayo daw mangahas magsabi na mararaot na tawo an mga maestrang yadi? Siisay an ayo buót na magsabing financially illiterate pauno sinda kaya pirmi sindang baon sa utang? Makatabang an matanos na pagbadyet, pero an mas importante, matanos na polisiya para bukon surobra an oras ning trabaho nin mga maestro dangan maestra. An financial literacy dapat nakakatabang sa pagigin mas marhay dangan mas maugmang tao. Bukon financial literacy an pagigin manhid sa reyalidad san tawo, dangan pagka-warang-pagmakulog sa iba. . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 1 Comment Jocelyn P. Castelo on August 21, at 8:57 am Salamat sa pagkakarar sading punto na yadi ta ako sa kamaturan dara dara ko sagkod ngana ang sanit sa boot na piga akusar sakun na kuripot daw ako. Sa bilog kung buhay nagatubod ako na ang pag gastos nin uyon sana sa pigakita mo ukon man pagiging kuripot. Lalo na ta d ako nangutang para sana mag show off (maghanda sa birthday party para maging in sa mga &#;friends kuno&#;. Naogma ako sa nabasa kong paliwanag mo ta financial literacy palan talaga ang angal didtu sa ulay ko ng pigapractice na &#;live within my means&#;. Hindi naga gastos nin sobra sa income. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1312,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/tugalon-an-kwarta/","title":"Tugalon an kwarta | Magbikol Kita","content":"Tugalon an kwarta | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Tugalon an kwarta Published on Saturday, August 01, , 10:22pm by Christian Dy | Sentabo Kumon Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga kaaraman na makatatabang sa sadiri?  An pagkaintindi ta san kwarta, dapat pagtrabahuan, dapat bukudon. Mapagal magbukod sa kwarta ta baga yan mga kabayo—makaskas magdalagan. Pag pirmi ka pating nagabukod sa kwarta, hindi mo na nakikita kun diin mo talaga gustong makaantos. Uripon ka na nin kwarta. Pero, pag ayo ka investment, baga man saná ginamit mo su kwarta para guyudon ka pasiring sa mga muya mong makuko o maadunan, imbes na ika an magbukod sa kwarta. An kwarta pati, kaya magbukod sa kapwa kwarta, basta padalaganon mo sa investments. Nagaparadakol an kabayong nagaguyod sa kalesa mo. Mas madali mong naaabot an mga gusto mong maabot. An angal sadi, “compound interest,” o interest na naga-interes. Ulay na panaon dangan pasensya an kaipuhan bago mo makita an epekto nin compound interest. Si Benjamin Franklin, usad na kagtugdas kan Estados Unidos, nagwatak ning pounds nung sa mga ginikanan nyang syudad—Boston dangan Philadelphia bago sya maguran. An pasunod nya sa paggamit nu kwarta, dapat kuno ipautang sa mga gusto magnegosyo, sa interes na 5% kada taon. Ngamin na sobrang kita nu investment, sabi ni Franklin, dapat gamiton para magpagibo ning mga tulay, tinampo, dangan iba pang proyekto para sa banwa.  Nung , labing 100 na taon pakatapos nu “investment” ni Franklin, nag-abot na sa 100,000 su nya sa Philadelphia. Su sa Boston, nag-abot na sa 431,756! Grabe an kayang gibuhon kan compound interest. Dakul an mga paagi para magamit ang compound interest para masiguro an puturo ta. Su iba pati, hindi mo kaipwan pagbantayan.  Usad sa mga pinakamagayon ang tubo, an PAGIBIG Fund MP2 account. Kun ayo ka PAGIBIG Fund pwede kang magbukas ning PAG-IBIG MP2. Garantisado nin gobyerno an investment kaya wara lugi didi. Pero, an interes, nasa 6 to 8% lambang taon. Pigagamit kaya kan PAGIBIG Fund an kwarta para ipautang sa mga myembro o kaya mag-invest sa housing projects. Php500 kada remittance sa account an pwede. Wara man limitasyon kun pirang beses ka magahulog.  Sa ibang dakulang kumpanya dangan opisina pati, pwedeng gibuon na automatic an pagbawas sa sweldo mo para ihulog sa PAGIBIG Fund MP2.  Pakatapos nin 5 taon, kukubrahon mo na su account mo. Kun muya ka, ihulog mo gilayon sa bagong MP2 account. Pwede pating i-withdraw an natipon mo maski hindi ka pa nakaabot sa limang taon. Ugaring, hindi mo na makuko su interes para sa mga susunod na taon. Rasonable man. Sa kwentada kan PAGIBIG Fund, kun Php500 bulan-bulan an hulog mo, makatitipon ka nin Php36,260, o tubo na Php6,260 sa depositong P30,000. Kung hindi mo sinaray sa PAGIBIG, malamang nagasto mo na. Maray na baga. Kun ibukas mo gilayon nin PAGIBIG Fund MP2 su natipon mo pakatapos nin 5 taon, kina padagos ka sana sa paghulog nin Php500 kada bulan, abot an matipon mo sa sunod na 5 taon sa Php88,. Utruhon mo nin 5 taon gilayon yadi, abot ka sa Php163,. Limang taon gilayon, abot ka na sa Php270,295. Limang taon pa, Php424,293. Limang taon gilayon, nasa Php645, ka na. Limang taon pa, halos Php1 milyon na an natipon mo. Kun nasa 30 ka pa sana, kaya mo makatipon nin P1 milyon na hindi mo barang nareparo, bago ka magretiro. Isipon mo na sana kun mas dakula an pigahulog mo.  Pag nagpasiguro ka, abot an panaon na hindi na ika an nagasunod sa kwarta. Ika na an nagatugal sa kwarta. Importante yadi, ta pag kaya mo nang mabuhay na hindi nagapa-adit, kaya mo nang magin mas presente para sa mga sadiri mong gustong gibuhon, dangan para sa mga payaba mo sa buhay. Para hindi ka magin uripon san kwarta, ika an magsugo sa kwarta. Magpasiguro kita ngamin. Para sa iba pang impormasyon manungod sa PAG-IBIG MP2, mag-adon sa .  . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1172,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/magpasiguro-kita/","title":"Magpasiguro kita | Magbikol Kita","content":"Magpasiguro kita | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Magpasiguro kita Published on Saturday, July 18, , 11:19pm by Christian Dy | Sentabo Kumon Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing . Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity . Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski ngani sadayut saná an hiras mo. Pinag-iristoryahan ta man kasu usad na an Bikol, mas dakol an deposito sa bangko kisa sa utang. Maray kuta yadi kun mayaman na kitang rehiyon. Ugaring, sa ngana, sayang na oportunidad yadi para magamit an kapital nin mga taga-Bikol para mapauswag an pagnegosyo sa Bikol. Nasasabutan ko kun nyanga kita takot magnegosyo o mag-invest. Sa economics , an angal sadi, risk-aversion . Labing paglikay sa risgo. Matud, kun ulay kan nagtios, talagang pag nakakapot ka nin kwarta, an primero mong isipon, isaray an kwarta, imbes na ilaog sa investments . Kwarta na bayâ, tibad magin bato pa. Pero ayo mga alternatibo na sigurado man, pero mas halangkaw an interes kisa sa pinagatao san bangko. An tipikal na deposito baga, nasa 0.1% man saná an interes. Kapag kinwenta mo na, nabawasan su kayang bakalon nu kwarta mo, ta an inflation—o paglangkaw nin presyo—nasa 2.5% lambang taon. Talo ka nin 2.4%.  Kapag nagadeposito ka sa bangko, baga ka nagpahuram sa bangko nin kwarta na ipahuram man ninda. An interes sa credit card san mga bangko, nasa 3% kada bulan. Su kwarta mo yadi, ipinautang saná sa iba. Kun indi mo man gagamiton tulos an kwarta, baga ka man saná naglanang lago kun magalaom ka sa interes git sa bangko. Kina su lana mo, ipinampritos pa nu bangko. Kun indi ka man mangaipo tulos, ipahuram mo sa mas halangkaw magbayad. Time deposit ? Wara man problema. Nasa 0.5% per annum man an time deposit . Pero ayo pa mas halangkaw magbayad, pero seguradong segurado an kwarta mo—an gobyerno kan Pilipinas.  An gobyerno, pirming nangangaipo nin cash —pasweldo sa mga emplyado, pan-implementar nin mga proyekto, pambayad sa mga utang. Pero ang buwis, bukon man naga-abot sabay san pangangaipo san gobyerno. Ayo mga panahon na wara pa buwis na nakokolekta, pero su pangaipo, uyan na, kaya kaipuhan mangutang nguna. Para makautang, nagaluwan an gobyerno ning pinagaangal na bonds , kabalyo nin cash git sa mga tao.  Sadtong panahon, papel an bonds . Nakasurat sa lambang bond kun gauno su cash na inutang saimo nu gobyerno, dangan kun gauno an interest. Ababa na an 2% per annum para sa 5-year bond . Minsan ngani nagaabot 8%. Seguradong mababayadan ka, ta nasa Konstitusyon ta na  bago gumasto an Pilipinas, babayadan nguna an mga utang na due date na. Ngana, electronic na ang record ning bonds, kaya wara na su papel. Pero, nakarehistro an ngamin na bonds sa Bureau of Treasury. An interes sa bonds, naga-abot lambang tolong bulan sa bank account na ginamit mo pambakal nung bonds.Kung retiree ka, bukon na maraot na investment ang bonds. Nakatabang ka pa sa nasyon.   Kung nagbakal ka ning stocks, maray na pangbalanse ang bonds. Ta itas-baba ang presyo ning stocks, kaya ayo risgo na mabawasan an investment mo sa “short-term,” (kaya kasu usad, ang abiso ko sainyo, “long-term” ang stocks). Ang bonds, segurado ang interes. Segurado mong makukuko su principal pakatapos nu “term” nu bond. Habang saray-saray mo su stock, ayo ka barang nakakapotan na kita git sa bonds. Nababawasan an tentasyon na ipabakal su stocks. Ang bonds pati, pwede mo man ipabakal sa bangko. Hindi mo na makukuko su interes nu mga susunod na taon, siyempre, pero su principal bilog mo makukuko. Hindi ka talaga malulugi. Kung ayo kamo nasasaray na indi man tulos kaipuhan, imbitaran ko kamo mag-invest sa government bonds, lalo ngana na bagsak ang koleksyon sa buwis pero dakula ang pangangaipo ning banwa. Puwede kamo magbisita sa bonds.ph – pasil na paagi para magbakal ning bonds. Puwede man kamo mag-unga sa bangko niyo. Basta national commercial bank, segurado na masisimbag kamo. Tabangan ta an Pilipinas. Mag-invest kita sa bonds. . -year bonds nung panahon nin mga Amerikano. Su mga saradayot na papel sa palibot, pinag-aangal na coupons . Kapag kukubrahon mo su interes nin bonds, puputulon nu bangko su coupon para sa manunungod na due date . Maski ngana na electronic records na, an angal man gilayon sa interes, coupon rate . (An ladawan, git sa ) . . . Christian Dy Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1227,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/christian-dy/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Christian Dy","content":"Magbikol Kita | Christian Dy Saturday, December 27, , 4:37am Christian Dy Sentabo Kumon Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. Mag-invest kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin... read more Next Entries » Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":485,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:37:42.957Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/christian-dy/#","title":"Magbikol Kita | Christian Dy","content":"Magbikol Kita | Christian Dy Saturday, December 27, , 4:37am Christian Dy Sentabo Kumon Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. Ano an &#;value investing&#;? by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin... read more Kinano dapat magbakal nin awto? by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man... read more Magpahingalo kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig... read more Mag-invest sa matanos na reputasyon by Christian Dy | Sentabo Kumon Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad... read more Magtanom kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6... read more Uno bayâ an financial literacy? by Christian Dy | Sentabo Kumon Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin... read more Tugalon an kwarta by Christian Dy | Sentabo Kumon Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri... read more Bayadan nganay an sadiri by Christian Dy | Sentabo Kumon Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su... read more Magpasiguro kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":916,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.096Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/feed/","title":"Maria Leny Felix | Magbikol Kita","content":"Maria Leny Felix | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :48:09 en hourly 1 Maria Leny Felix | Magbikol Kita Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie Tue, 08 Dec :54:06 Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o lobster [&#;] The post Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o lobster na mahamis-hamis an namit kumpara sa usbon. Pwedeng gàgaon o unugon sa ganot kan nagkakalaga-kagang tubig dangan idutdot an laman sa suka na may bawang asin sili sa oras nin pagkakan. Kun igwang nyog, masiram an ginutaan kaini na sinalakan nin lumbod na langka. Para sa espesyal na okasyon, pwede ining ihurno sa mantikilya na may dinukdok na bawang asin giniris na sili. Sa sarong restoran sa Suva, Fiji, nanamitan ko an kabaing na kakanon-dagat, an ginutaan na Fijian mud crabs na binudbudan nin Mexican coriander . Maski masiram man ini, dai ko pa giraray ipapadaog an ananakla kan Sorsogon. Tentasyon sa siisay man na nagdidyeta an gisong ananakla ta sa siram kaini, dakol kang makakakan na maluto. (Ed’s note: Kapinunan pa saná, nakakagutom na.) Apwera sa ananakla, makukua sa probinsya kan Sorsogon an manlainlain na klase nin masiram na kakanon asin matitibay na mga paraluto. Siisay an dai mauugma ki Tiya Betty, an gurangan na paraluto kaidto sa Our Lady of Penafrancia Seminary, Sorsogon. An tagingting kan harak-hatak nya siring na ka-siram kan saiyang maharang asin naglalana-lanang ginutaan na santol. Igwa ining salak na mariguso asin binangutan nin làbas na balaw. Kun buhay pa ngunyan asin napadpad sa Sorsogon an chef na si Anthony Bourdain, mauugma sya kun manumpungan nya si Tiya Betty, ta sa tahaw kan mga suanoy nyang usipon manungod sa istilo nin pagluto, tatangruan sya kaini nin simpleng kakanon, alagad managom.  Sa pagsuroy-suroy ko sa Sorsogon, namidbidan ko man si Mamay Belen na ngunyan yaon na sa paraiso ni Amang Dyos. Nakaistar sya sa Barangay Buhang, saro sa mga kostal na barangay kan Bulusan, Sorsogon, na bastante sa sira asin iba pang kakanon-dagat. Sa harong nya nanamitan ko an inun-on na turos o rabbitfish ( Siganus guttatus ). Saro ining sadit na sira na dakula asin maitom an mata sagkod garo ngusong-rabbit kaya nginaranan na rabbitfish. An kulor kan kublit nya halong kanaryo asin itom. Bakong kagayunan an panluwas na itsura kan turos kaya dai mo huhunaon na abang nagom kan namit. Sadiring suka na gibo sa tubig kan nyog an pantimpla ni Mamay Belen sa inun-on na turos, binudbudan nin dinukdok na làya na hali sa natad nya, tama sanang asin, bawang sagkod sibuyas, dangan kakagan nin siling labuyo bago halion sa kalayo. Simpleng pakaluto sa turos, alagad makakamati ka nin kasagkudan sa kakanon o an inaapod na foodgasm .   Pag yaon ako sa Syudad kan Sorsogon, an pagbisita sa saudan parte kan iskedyul ko. Garo ini sarong ritwal ta pirming interesante sakuya an saudan maski sibot, surusuan asin manlainlain an parong ta digdi mo mahihiling an totoong buhay kan sarong lugar. Magayagayang hilingon an makulor na mga papag nin mga prutas, gulay, sira, karne asin iba pang paninda. Iba-ibang klase nin tawo an masasabatan. Maugmang dangugon an surubahan, iristuryahan sagkod tarawadan sa presyo kan barakalon. Dai ako pwedeng maghali sa saudan na mayong bitbit na kuyog, bin`utong, puto lanson, asin suman. “Kun muya mong magkakan nin preskong lato, kaipuhan amay kitang magsaod”, iyan an pirming pagirumdom kan amiga kong si Benett, an nagtukdo sakuya kun pàno magkakan nin lato o seaweeds na pinirisan nin limonsito na may asin. Paborito ming padisan ini nin sinanlag na pasayan na nag-hiikul-hikol pa mantang linuluto. Dai kumpleto an istorya ko manungod sa lutong Sorsoganon kun mayo an lutong Tootsie. Bistado si Tootsie o Reynaldo Jamoralin bilang Bikolanong parasurat, peryodista, asin historyador. Bakong dakol an nakakaaram na matibay man syang paraluto bago sya na-stroke asin nagadan kan Marso 12, sa edad na 66. Sa harong ninda sya an mas nagsasaod asin nagluluto. Maugmang girumdumon na mantang naglulubid kami nin kun anu-anong istorya manungod sa artista, pulitika, o trabaho kan saiyang agom na si Ella asin aking si Suyin, sibot man si Tootsie magluto nin pangudtuhan o pamanggihan. Kaniguan na siram an ngaran ko sa giso nyang adobong baluko o pen shell (Pinnidae) . Sarong kakaibang kakanon an baluko na bantog sa mga Sorsoganon. An namit kan laman kaini siring sa pinagsarong tahong asin bibi. Pwedeng prituhon o gutaan an baluko, alagad numero uno an adobong baluko ni Tootsie na binudbudan nin alang na laurel o bay leaf . Sya man an inot na nagpabisto sako kun gurano kasiram an spaghetti na linuto sa preskong kamatis na may salak na oregano. Sa paghuna ko sana, padagos nyang pighahambog ki San Pedro an pulutan nyang sinanlag na mani na may kaffir lime mantang nag-iinom kan paborito nyang serbesa kahampang si Ryan Filgueras asin Jess Hapal, an mga amigo nyang human rights workers. Alagad, an masasabi kong masterpiece nyang luto iyo an mga suraton asin mga inisyatiba na sinapna nya para ipakipaglaban an mga karapatan pantawo. An nagkakapira sa kontribusyon nya iyo an duwang edisyon kan librong Tracing: From Solsogon to Sorsogon na pinublikar kan Social Action Center (SAC) asin National Commission for Culture and the Arts (NCCA) kan . Nabilog nya man bilang editor asin saro sa mga kagsurat an librong Pulang Hamtik , sarong koleksyon nin halipot na saysaybuhay kan mga martir na hoben sa panahon kan Martial Law sagkod sa dekada ‘90. Sagkod ngunyan buhay “Si Bulusan nan si Agingay,” an bayling-drama na sinurat nya sa tataramon na Sorsoganon basado sa lokal na alamat kan mga danaw na Bulusan sagkod Agingay”. Kan Oktubre 23, , pinasali ini sa Abelardo Hall sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Kaiba man sya sa nagbilog kan Pagsurat Bikolnon kan taon , an pinakainot na taragpuan nin mga parasurat hali sa anom na probinsya kan Bikol. Sa mga panahon na inaabutan ako nin pungot sa maribong na sitwasyon kan Pilipinas, nakakaisip na magdulag pasiring sa ibang nasyon o magi na sanang bungog na sawa, minapasabong an tataramon ni Tootsie: “Bako gabos na kakanon masiram, alagad hahamilon mo tanganing dai magutom, tanganing padagos na mabuhay. Arog man yan sa pagsirbi ki Inang Banwaan, bako gabos kaugmahan an resulta. Minsan mas dakol an kamunduan asin pwede ka pang mapreso o magadan, alagad minapadagos kita ta kumpara sa kakanon na pwedeng mag-expire, an pagkamuot sa banwaan mayong expiration date.”  Tama man nanggad an mga linya sa rawit-dawit ni France Clavecillas na yaon sa libro nyang Wounds of My Landscape ) bilang paglaladawan ki Tootsie:  Pluma Para kay Tootsie, sarong nagsusurat parasa sa kapakanan kan kinapobrehan Arog kan tinta an hagobohob kan salog nadadangog hale kun saen sagkod sa piggigikanan kan satong takot pero dai nakakapahiro sa gabos. Alagad nanudan ta na an tinta sa papel garo dagat an kusog. Arog kan tinta an luha pinapalinig an paghiling ta sa mga bagay-bagay; sisaniban an uran sa kalye sa pagsusog kan tubig na estaran kan mga pinaniniwalaan ta sa buhay. Arog kan dugo, an tinta kabaing nin buhay kun iniistorya an pagmawot kan mga paraoma o mga pobreng taga siudad na naghahanap nin trabaho para makapaadal sa U.P. o sa Ateneo o sa pinakaharaning maray na unibersidad; o kun iniistorya an mga aking nagagadan sa dengue na dai nakapadoktor; o kun iniistorya an mga nangaki na nasa pangpang nin kahaditan asin kagadanan. Arog kan mga pana, minamarkahan asin pigsusundan kan tinta an kahiwasan asin dai natatapos na mga kamawotan ta sa buhay o mga kaba-kaba o purisaw, sobrang kaogmahan o paglaom o an gabos na iyan dahil garo pawikan o garo conejo an lakaw ta pasiring sa bagong padudumanan. . The post Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie appeared first on Magbikol Kita . ]]> 2 Bansay ni pansit-pansitan Sun, 25 Oct :15:25 Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may [&#;] The post Bansay ni pansit-pansitan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue. ”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may pagkasabot sa pananom, igwang mga duot na dapat atamanon ta gikan sainda an nagkapirang kakanon asin medisina. Kaipuhan man an ibang duot para sa pagbalanse kan sistemang ekolohikal. Sa librong Organic Gardening ni Geoff Hamilton ), ipinasabot nya na dai dapat kaungisan an gabos na duot, asin lugi an paratanom kun basáng sana sindang hihilamunon. Saro sa sinambit ni Hamilton an dandelion ( Taraxacum officinale ) na mayaman sa mga mineral, pwerteng isalak sa ensalada an ugbos na mga dahon, sagkod an mga ugat kaini magigibong caffeine-free coffee . Paborito man an dandelion kan mga kulagbáw o butterfly huli sa magatas-gatas nyang dagta asin kulor kanaryo o yellow na burak. Gusto kaini an malipot na lugar kaya digdi sa Pilipinas makukua an dandelion sa Probinsya kan Benguet, minsan may nagtutubo man sa bukid Isarog. Susog sa saliksik ni Wilma C. Dichoso kan Ecosystems Research and Development Bureau, Department of Environment and Natural Resources ) manungod sa mga duot sa Pilipinas, igwang 39 na klase nin duot an pwedeng gamiton pambulong. Sa dokumentong ini, an pirang halimbawa nin duot na makukua digdi sa Kabikulan sagkod dakul an nakakamidbid iyo an amorseko (Andropogon aciculatus Retz) o pangrot, kulong-kugong-babayi o guti-guti ( Ageratum conyzoides ), turog-turog ( Mimosa pudica ), asin kulitis ( Amaranthus viridis ). Arog sa mga hinahangaan kong artista sa pelikula o palabas sa telebisyon, igwa man akong paboritong duot. Ini an Pansit-pansitan ( Peperomia pellucida ) o ulasiman bato. Saro an pansit-pansitan sa sampulong bulong-pananom na aprubado kan Department of Health (DOH). Ginagamit ini para sa pagpababa nin uric acid, urog na sa mga taong igwang rayuma sagkod gout . Susog sa pag-aadal kan National Integrated Research Program on Medicinal Plants (NIRPOMP), Institute of Herbal Medicine National Institutes of Health, University of the Philippines-Manila, haloy nang panahon na ginagamit sa Pilipinas an pansit-pansitan bilang tradisyunal na bulong huli sa saiyang sangkap na pampaampat nin kulog (analgesic), nakakapakupos nin gatok (anti-inflammatory), saka pampababa nin uric acid (anti-hyperuricemic) . An rekomendasyon ninda kun gagamiton ini sa pagbulong iyo na punan sa “80mg/kg/day, dangan bawasan abot sa 40mg/kg/day pagkalihis nin duwang semana”.  Mabaskog an tindog kan mga sanga kan duot na pansit-pansitan maski hababaw an mga ugat nya. Nagtutubo ini sa intirong taon asin minaabot asta 40 sentimetro an langkaw kan mga paklang na bilog sagkod matagok. Korteng puso an berdeng dahon nya na makirikintab sagkod malumhok. Pirino an pisog kaini na nagigin similya kun linulupad kan duros. Nagtutubo ini sa malindong na lugar asin medyong basang daga, kaya kun tag-uran mas minadakol an pansit-pansitan. Swabe an hagod sa halunan kan tsaang pansit-pansitan asin may walat na siram sa dila, garo man sana green tea . Iyan an saro pang dulot na benepisyo kan duot na ini apwera sa gamit-pambulong. Habang luway-luway kong sinusurop an mainit na tsaa, kalmadong pagmati an nagdadalihig sa hawak ko maski nagtuturo an ganot.  Madali sana man gibuhon an tsaang pansit-pansitan. Sabi ngani kaiyan, yaon lang sa ngangaan ta an duot na ini, inaagi-agihan asin minsan natutumakan pa. Sa sarong gugom na pansit-pansitan makakatimpla ka na nin duwang tasa. Ibuntog sa tasang may mainit na tubig an hinugasan na dahon asin paklang, dangan punan ng inumon pagkalihis nin tulong minuto. An sarong tasa kan tsaang ini mapapaugma ka asin mapapamarhay an salud mo. Isarog Delight , iyan an apod ko sa ensaladang pansit-pansitan ta bastanteng maray an tubo kaini sa pamitisan ni Bukid Isarog. Tradisyunal na bulong, tsaa asin kakanon sa gabos na panahon an duot na ini. Manlain-lain an bersyon na mahihiling ta manungod sa ensaladang pansit-pansitan arog kan pagkaag nin kamatis, sibuyas, sili, o luya. An resipe kong Isarog Delight simple sana nganing dai madaog an namit asin parong kan duot, kaipuhan sya an bida. Pakatapos hugasan an duot asin paklang, pinapahinuruan kong marhay nganing mará o mayong halong tubig.  Pakabugtak sa bandehado, binubudbudan ko nin pinaalang na bignay o cranberries asin kinakagan sa ibabaw nin honey suckle flowers . Igwa man akong simpleng dressing para sa ensaladang ini. Ensaladang duot na berde, presko, asin maisog an parong alagad masiram. Garo ini si sabi kan pamosong chef na si Jamie Oliver, “An totoong kakanon mayong ingridyente. An totoong kakanon iyo an ingridyente.” Arog sa hardin, an buhay nin tawo panô man nin mga duot. Halimbawa, an pagtios, kahilangan, pagpalya kan mga plano, mandatang kaisipan sa kapwa, iriwal sa pamilya o an pagtraydor nin amiga/amigo garo man sana mga duot na may hilo o kamandag. An kurapsyon, pagratak sa karapatan pantawo, pag-uri sa kasaraditan, pagraot sa mga salog, bukid sagkod mga kahoy, paglugos sa dignidad kan mga babayi, asin pagbasang-basang sa kapakanan kan mga aki, iyo an mga klase nin duot na nagraraot sa banwaan asin peste sa namamanwaan. An pulitiko sagkod mga public servant na puros sana taram pero daing totoong serbisyo garo linya sa rawit-dawit ni Emily Dickinson, “A man of words and not of deeds, Is like a garden full of weeds”.  Kun kaya siring sa paghilamon nin nakakadistrosong duot, kaipuhan gabuton sa puon an mga mandatang elemento sa satuyang sosyudad tanganing dai na makadanyar. Kuta na an magdanay na mga duot sa buhay ta asin kapalibutan arog ni Pansit-pansitan, na an bansay nakakabulong nin hilang, nakakapakalma sa pusong may purisaw, nakakahali nin gutom asin may darang kaugmahan. . The post Bansay ni pansit-pansitan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Balingbing 101 Sun, 04 Oct :01:56 Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na [&#;] The post Balingbing 101 appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na saná palan an pakabisto ki balingbing, saro sa mga prutas na kinagimatahan asin paborito ko. Amot an rekwerdo ko nin pagsakat sa puon kaini, pagtukdol sa mga bunga asin pagkakan kan prutas. Tano ta sa gabos na prutas, balingbing an nagin bansag sa mga pulitikong birik-birik an tambod? Siring kan prutas na balingbing na igwang lima o anom na tarom an garo bituon na lalawgon, an pulitikong balingbing igwa man daang dakol na lalawgon.  Susog sa kasaysayan kan Pilipinas, nagpuon an pagbirik-birik nin tambod sa sistemang pulitikal kaidtong sakupon kita kan kolonyalistang Kastila puon sagkod . Nagpadagos an sistemang ini sa panahon kan kolonyalismong Amerikano abot ngunyan. Pigladawan kan historyador na si Ambeth Ocampo si Pedro Paterno bilang maabilidad na balingbing ta kan inot nasa lado sya kan Kastila, alagad sa Malolos Convention sya pa an nagin Presidente. Saro pa sa pamosong halimbawa nin balingbing iyo si Felipe Buencamino.  Kan nagkurab an rebolusyon, suminurog ini sa mga Kastila dangan buminalyo sa lado kan mga Pilipino pagkatapos madakop kan mga rebolusyonaryo.  Kan nahiling ni Buencamino na mas dakul an benepisyong makukua sa kolonyalistang Amerikano, liwat ining buminaliktad pasiring sa lado ninda. Dati, mga Partidong Liberal asin Nacionalista saná an pwedeng balyuhan kan mga balingbing ta two-party system kaidto an Pilipinas. Ngunyan na an sistemang elektoral  multi-party na, pwedeng magbalyo sinda sa anuman na partido depende sa benepisyong makukua. Kaya kun si prutas balingbing dikit-dikit ng nawawara, padagos man an paglataw nin dagmang na mga pulitikong balingbing sa gobyerno nasyunal asin lokal.  Apwera sa dakol na lalawgon, dakula an pagkakaiba kan prutas na ini sa balingbing na pulitiko. An kublit kan prutas mahimpis asin mahalnas bakong arog kan sa pulitiko na mahibog sagkod maragkot ta an dila saná ninda an mahalnas. Mala ta sabi ngani kan kadaklan, “mahibog an apog.” Kun hilaw pa an prutas na balingbing, berde an kolor kan kublit na nagigin kolor yelo pag hinog na. An kublit kan balingbing na pulitiko iba-iba an kulor, pwedeng yelo kasuudma, ngunyan pula o berde, dangan saaga asul o depende kun ano an mas poderosong kulor. An tagok kan hinog na prutas masiram maski maaraalsom sagkod may dikit na sakrot, bakong arog sa matigsom na tagok kan balingbing na pulitiko. Pamoso an balingbing o ‘star fruit’ ( Averrhoa carambola ) sa dakol na nasyon urog na sa Southeast Asia kun sain ini gikan. Halimbawa, nahiling ko ini sa mga saudan kan Thailand, Malaysia, Vietnam, Laos, Cambodia, asin Fiji. Pigkukultibar man ini sa Sri Lanka, Australia, Florida, sagkod sa iba pang lugar kan Amerika asin Africa. Siring sa prutas na ini, pamoso man an balingbing na pulitiko sa enterong kinaban ta parte sinda kan kalakawan sa pulitika.  Kumpara sa pait na dara kan balingbing na pulitiko, an prutas na ini masiram sagkod dakula an benepisyo ta pwedeng kakanon asin makatabang sa salud kan mga tao. Mayaman an prutas na balingbing sa Vitamin C sagkod igwang dietary fiber na tabang kontra sa kolesterol. Manlainlain an kakanon na pwedeng gibuhon arog kan ensalada, jam, atsara, dulsing prutas, pang-alsom sa sinabawan na sira o pasayan, jelly, asin konserbang dulsi. An tagok kaini pwedeng gibuhon na inumon asin an burak pandekorasyon sa ensalada. Igwa akong sadiring luto sa prutas na ini, an lumpyang balingbing . Apwera sa pinakaproduktong lumpya, kun minaluto ako kaini mayong sayang. An gabos na parte kan prutas, puon sa giringgiting na ubak, sagkod sa tagok, pisog, asin laman. An tagok ginigibo kong inumon na hinamisan nin honey hali sa Bukid Isarog asin kinakagan ko nin yerba buena o peppermint. An pisog pinapaalang tanganing pambudbod sa ensalada asin an ubak pambahog sa manok. An laman kan prutas iyo an ginigibong lumpya. Uya an resipe ko kan Lumpyang Balingbing : 1 kilo nin hubal na balingbing, giniris na pino 1 lata nin de latang tuna, kininit 3 kutsara nin olive oil na panggisa 1 payo nin bawang, rinunot ½ tasa nin preskong dahon kan thyme, giniris na pino 1 kutsara nin bilog na pamintang itom, dinukdok asin na pantimpla 2 kutsara nin honey pidaso nin pamatos lumpya Kun igwa kamong `food processor’ pwede ining gamiton sa paggiris kan balingbing, alagad kun mayo, pwede man girison nin pino gamit an matarom na kutsilyo. Pahinuruan dangan gumuson sa ‘cheese cloth’ o katsa an giniris na balingbing tanganing mahali an tagok. Igilid an tagok ta gigibuhon ining inumon na balingbing. Painiton sa maluya sanáng kalayo an kawali, ibuhos an lana dangan ibuntog an bawang, paminta, sagkod asin. Gisahon an mga salak na ini sa laog nin 1 minuto. Magkasunod na ikaag an kininit na de latang tuna sagkod an giniris na balingbing. Timplahan nin asin sagkod honey. Ukagon nin sarama an mga salak. Pakatapos nin 2-3 minuto, palsukon na an kalayo ta kaipuhan maragmo pa giraray an balingbing na papatuson. Ilipat sa saraan an linuto nganing maglipot sagkod mahali an tadang likido/tubig ta dapat dai mabasa an lumpyang pamatos. Kun mayo ng nagtuturong likido, patuson na an mga salak. Pwedeng umabot sa pidaso an lumpyang magigibo nganing ‘bite size’ o depende sa gusto tang pagkadakula kan lumpya an magigin bilang na pidaso. Ngunyan na igwang pandemya mas kaipuhan ta an Vitamin C kan prutas na balingbing bilang panlaban ki CoViD19. Padakulon ta giraray an prutas na ini sa paagi nin pagtanom nin mga bagong puon, padagos na patalubuon an mga buhay pang puon asin suportahan an mga negosyong kakanon na gamit an prutas na ini. Kun igwa kang balingbing na muyang isikwal, pwede man kun si mga pulitikong birik-birik an tambod, bako an prutas na ini ta kanugon kan namit na siram. . The post Balingbing 101 appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kakanon sa panahon nin pandemya Sat, 18 Jul :20:12 An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an nàgom [&#;] The post Kakanon sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an nàgom kan luglog kun bububuan nin patis na may limonsito sagkod siling labuyo. Uso kaidto sa magkakralase an karalwagan mantang nagkakakan. Kaipuhan ikmat ka ta kun malingat tibaad mabubuan nin sukâ an luglog mo. Imbes na manàgom, magigin maalsom. An pikon daog sa karantyawan kaya magngirit ka na saná sabay hagad nin dagdag na sabaw sa paraluglog. Ngunyan na igwang CoViD19, kaipuhan na marhay an masustansyang kakanon. Sa usipon kan mga gurang na Bikolnon, an nàgom simbolo nin sustansya. Kun kaya sa panahon na ini ni CoViD, an manàgom na kakanon pampakusog nin resistensya kontra sa virus. Siring man, saro ining panlinga-linga sa sadiri, pamilya asin sa mga amiga o amigo, sa tahaw kan mabublay na panahon na ini. An manàgom na kakanon panghali nin uyam sa gobyernong daing kanultulan an paagi kan paghampang sa pandemya. Pampagian an nàgom sa gabat kan daghan na pinupurisaw nin takot. Pambulnot man ini sa tiunay nin pusong may kapungawan.  Alagad dakulang agyat an paggibo o pagluto nin manàgom na kakanon sa panahon ni CoViD. Namatian ta an krisis sa pagkakan katakod kan pirang bulan na lockdown o kwarantina. Mahalon, sagkod dikit, an rekursong kakanon na mababakal sa mga saudan nin huli ta apektado an pagtanom asin kulang an transportasyon na kaipuhan sa pagdara kan mga paninda. Kun kaya nahiling ta na sa tahaw kan kawaran nin pagkakan o kagutuman, igwang nalalapang mga kamatis asin iba pang gulay ta mayong parabakal. Kun tama an girumdom ko, mga inot na taon kan s si huring peryodo na nag-agi an krisis sa pagkakan. Kaibahan ako kaidto kan ina ko sa paglinya tanganing makabakal nin bagas o makakua nin rasyon na bulgur . An maluto mi kaidto may salak na mais tanganing magdakol ta dikit an suplay na bagas. Dai pang gayo uso kaidto sa Naga an rasyon na noodles asin sardinas bilang ayuda. Sa panahon nin pandemya, an abot ta sa pagkakan limitado urog na an presko asin masustansyang kakanon. Kundi, sabi ngani kaiyan, dai man dapat mawara an nàgom maski may CoViD, bagyo o anupaman na klase nin kalamidad. Manlainlain an paagi kan mga Bikolano tanganing manàgom an kakanon puon sa gagamiton na rekado asin istilo nin pagluto. Bantog an paggibo nin dutdutan, arog kan tawyo o patis na may lemonsito sagkod sili, suka na may bawang, ginisang balaw, asin dinangdang na dinailan. An linantang pili urog na minasiram kun dinudutdot sa kuyog na may lemonsito sagkod sili. Sabi pa kan mga gurang na uminagi na sa labi-labing mga kalamidad, an tamang pagsaray asin pag-andam nin kakanon dakulang tabang sa pag-atubang sa panghaluyan na pandemyang arog kan CoViD. Tanganing maisalbar an sadiri o iba pang tawo sa kagutuman, kaipuhan aram ta kun ano an nasa palibot na pwedeng lutuon o gamiton tanganing magin manàgom an kakanon. Sarong halimbawa na pwedeng preserbaron iyo an ibà ( Averrhoa bilimbi ) na makukua sa mga natad o libod nin harong digdi sa Bikol, o magin sa bilog na masyon. Sarong sadit na kahoy, mahamot an burak, sadit na palaba an korte kan bunga asin maalsum an namit. Gikan ini sa Malaysia asin Indonesia. An bunga kan kahoy na iba pwedeng ipang-alsom sa inun-on, pwedeng gutaan, dulsihon, gibuhon juice, o ipanghali sa dugta sa mga puting bado. Ginigibo ko ining iba pickle relish o inatsarang iba na sinasalakan ko nin black cumin o Nigella sativa na hali sa Eastern Europe, Middle East, asin Western Asia. Saro ini sa mga paborito kong rekado na pampanamit sa tinapay asin atsara. May mga pag-aadal na nagsasabing nakakatabang ini na pababaon an presyon kan dugo o an kolesterol. Nagin paborito ko ini huli sa mga kakanon sa harong kan amigo ko sa Bangladesh. Kada karakanan, igwang dutdutan na gibo an saiyang paraluto, parte kan Bengali cuisine. Syempre kaipuhan igwa man Bikol na bersyon nin dutdutan na gamit an black cumin, ini an Atsarang Ibà sa Hardin nin mga Aninipot . Masiram ini sa pritos na sira, inun-on, karne, ensaladang talong o pipino. Kaya an tugon kan mga Aninipot, dai nanggad pagbasang-basangon an puon nin ibà sa natad nindo o kan kataid na harong. Kumua nin hagyanan o pantukdol kun pwede nang gunuon an bunga. Kun hali sa puon kan kataid an ibà, bangai na saná kan linuto mo tanganing maugma man sya. Sabi ni Inay Aninipot, kun marhay an kalag mo, tibaad ihinghing nya saimo an resipe kan iba pickle relish hali sa Hardin o tawan ka nya nin luglog na linagan kan dutdutan o atsarang ini. . Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. The post Kakanon sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4412,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.096Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/15","title":"","content":"{\"id\":15,\"name\":\"Maria Leny Felix\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/maria-leny-felix\\/\",\"slug\":\"maria-leny-felix\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/88aceaba835ff9d24cd63fa?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/88aceaba835ff9d24cd63fa?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/88aceaba835ff9d24cd63fa?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Maria Leny Felix \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/maria-leny-felix\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/maria-leny-felix\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Maria Leny Felix\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/maria-leny-felix\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/23ab9f684c2ddc05c17f38e347b\\\",\\\"name\\\":\\\"Maria Leny Felix\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/13-LenyF.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Maria Leny Felix\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/maria-leny-felix\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/15\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":146,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.096Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/nagom/","title":"Magbikol Kita | Nàgom","content":"Magbikol Kita | Nàgom Saturday, December 27, , 4:37am Nàgom Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":690,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/nagom/lutong-sorsoganon-lutong-tootsie/","title":"Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie | Magbikol Kita","content":"Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie Published on Tuesday, December 08, , 2:54pm by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o lobster na mahamis-hamis an namit kumpara sa usbon. Pwedeng gàgaon o unugon sa ganot kan nagkakalaga-kagang tubig dangan idutdot an laman sa suka na may bawang asin sili sa oras nin pagkakan. Kun igwang nyog, masiram an ginutaan kaini na sinalakan nin lumbod na langka. Para sa espesyal na okasyon, pwede ining ihurno sa mantikilya na may dinukdok na bawang asin giniris na sili. Sa sarong restoran sa Suva, Fiji, nanamitan ko an kabaing na kakanon-dagat, an ginutaan na Fijian mud crabs na binudbudan nin Mexican coriander . Maski masiram man ini, dai ko pa giraray ipapadaog an ananakla kan Sorsogon. Tentasyon sa siisay man na nagdidyeta an gisong ananakla ta sa siram kaini, dakol kang makakakan na maluto. (Ed’s note: Kapinunan pa saná, nakakagutom na.) Apwera sa ananakla, makukua sa probinsya kan Sorsogon an manlainlain na klase nin masiram na kakanon asin matitibay na mga paraluto. Siisay an dai mauugma ki Tiya Betty, an gurangan na paraluto kaidto sa Our Lady of Penafrancia Seminary, Sorsogon. An tagingting kan harak-hatak nya siring na ka-siram kan saiyang maharang asin naglalana-lanang ginutaan na santol. Igwa ining salak na mariguso asin binangutan nin làbas na balaw. Kun buhay pa ngunyan asin napadpad sa Sorsogon an chef na si Anthony Bourdain, mauugma sya kun manumpungan nya si Tiya Betty, ta sa tahaw kan mga suanoy nyang usipon manungod sa istilo nin pagluto, tatangruan sya kaini nin simpleng kakanon, alagad managom.  Sa pagsuroy-suroy ko sa Sorsogon, namidbidan ko man si Mamay Belen na ngunyan yaon na sa paraiso ni Amang Dyos. Nakaistar sya sa Barangay Buhang, saro sa mga kostal na barangay kan Bulusan, Sorsogon, na bastante sa sira asin iba pang kakanon-dagat. Sa harong nya nanamitan ko an inun-on na turos o rabbitfish ( Siganus guttatus ). Saro ining sadit na sira na dakula asin maitom an mata sagkod garo ngusong-rabbit kaya nginaranan na rabbitfish. An kulor kan kublit nya halong kanaryo asin itom. Bakong kagayunan an panluwas na itsura kan turos kaya dai mo huhunaon na abang nagom kan namit. Sadiring suka na gibo sa tubig kan nyog an pantimpla ni Mamay Belen sa inun-on na turos, binudbudan nin dinukdok na làya na hali sa natad nya, tama sanang asin, bawang sagkod sibuyas, dangan kakagan nin siling labuyo bago halion sa kalayo. Simpleng pakaluto sa turos, alagad makakamati ka nin kasagkudan sa kakanon o an inaapod na foodgasm .   Pag yaon ako sa Syudad kan Sorsogon, an pagbisita sa saudan parte kan iskedyul ko. Garo ini sarong ritwal ta pirming interesante sakuya an saudan maski sibot, surusuan asin manlainlain an parong ta digdi mo mahihiling an totoong buhay kan sarong lugar. Magayagayang hilingon an makulor na mga papag nin mga prutas, gulay, sira, karne asin iba pang paninda. Iba-ibang klase nin tawo an masasabatan. Maugmang dangugon an surubahan, iristuryahan sagkod tarawadan sa presyo kan barakalon. Dai ako pwedeng maghali sa saudan na mayong bitbit na kuyog, bin`utong, puto lanson, asin suman. “Kun muya mong magkakan nin preskong lato, kaipuhan amay kitang magsaod”, iyan an pirming pagirumdom kan amiga kong si Benett, an nagtukdo sakuya kun pàno magkakan nin lato o seaweeds na pinirisan nin limonsito na may asin. Paborito ming padisan ini nin sinanlag na pasayan na nag-hiikul-hikol pa mantang linuluto. Dai kumpleto an istorya ko manungod sa lutong Sorsoganon kun mayo an lutong Tootsie. Bistado si Tootsie o Reynaldo Jamoralin bilang Bikolanong parasurat, peryodista, asin historyador. Bakong dakol an nakakaaram na matibay man syang paraluto bago sya na-stroke asin nagadan kan Marso 12, sa edad na 66. Sa harong ninda sya an mas nagsasaod asin nagluluto. Maugmang girumdumon na mantang naglulubid kami nin kun anu-anong istorya manungod sa artista, pulitika, o trabaho kan saiyang agom na si Ella asin aking si Suyin, sibot man si Tootsie magluto nin pangudtuhan o pamanggihan. Kaniguan na siram an ngaran ko sa giso nyang adobong baluko o pen shell (Pinnidae) . Sarong kakaibang kakanon an baluko na bantog sa mga Sorsoganon. An namit kan laman kaini siring sa pinagsarong tahong asin bibi. Pwedeng prituhon o gutaan an baluko, alagad numero uno an adobong baluko ni Tootsie na binudbudan nin alang na laurel o bay leaf . Sya man an inot na nagpabisto sako kun gurano kasiram an spaghetti na linuto sa preskong kamatis na may salak na oregano. Sa paghuna ko sana, padagos nyang pighahambog ki San Pedro an pulutan nyang sinanlag na mani na may kaffir lime mantang nag-iinom kan paborito nyang serbesa kahampang si Ryan Filgueras asin Jess Hapal, an mga amigo nyang human rights workers. Alagad, an masasabi kong masterpiece nyang luto iyo an mga suraton asin mga inisyatiba na sinapna nya para ipakipaglaban an mga karapatan pantawo. An nagkakapira sa kontribusyon nya iyo an duwang edisyon kan librong Tracing: From Solsogon to Sorsogon na pinublikar kan Social Action Center (SAC) asin National Commission for Culture and the Arts (NCCA) kan . Nabilog nya man bilang editor asin saro sa mga kagsurat an librong Pulang Hamtik , sarong koleksyon nin halipot na saysaybuhay kan mga martir na hoben sa panahon kan Martial Law sagkod sa dekada ‘90. Sagkod ngunyan buhay “Si Bulusan nan si Agingay,” an bayling-drama na sinurat nya sa tataramon na Sorsoganon basado sa lokal na alamat kan mga danaw na Bulusan sagkod Agingay”. Kan Oktubre 23, , pinasali ini sa Abelardo Hall sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Kaiba man sya sa nagbilog kan Pagsurat Bikolnon kan taon , an pinakainot na taragpuan nin mga parasurat hali sa anom na probinsya kan Bikol. Sa mga panahon na inaabutan ako nin pungot sa maribong na sitwasyon kan Pilipinas, nakakaisip na magdulag pasiring sa ibang nasyon o magi na sanang bungog na sawa, minapasabong an tataramon ni Tootsie: “Bako gabos na kakanon masiram, alagad hahamilon mo tanganing dai magutom, tanganing padagos na mabuhay. Arog man yan sa pagsirbi ki Inang Banwaan, bako gabos kaugmahan an resulta. Minsan mas dakol an kamunduan asin pwede ka pang mapreso o magadan, alagad minapadagos kita ta kumpara sa kakanon na pwedeng mag-expire, an pagkamuot sa banwaan mayong expiration date.”  Tama man nanggad an mga linya sa rawit-dawit ni France Clavecillas na yaon sa libro nyang Wounds of My Landscape ) bilang paglaladawan ki Tootsie:  Pluma Para kay Tootsie, sarong nagsusurat parasa sa kapakanan kan kinapobrehan Arog kan tinta an hagobohob kan salog nadadangog hale kun saen sagkod sa piggigikanan kan satong takot pero dai nakakapahiro sa gabos. Alagad nanudan ta na an tinta sa papel garo dagat an kusog. Arog kan tinta an luha pinapalinig an paghiling ta sa mga bagay-bagay; sisaniban an uran sa kalye sa pagsusog kan tubig na estaran kan mga pinaniniwalaan ta sa buhay. Arog kan dugo, an tinta kabaing nin buhay kun iniistorya an pagmawot kan mga paraoma o mga pobreng taga siudad na naghahanap nin trabaho para makapaadal sa U.P. o sa Ateneo o sa pinakaharaning maray na unibersidad; o kun iniistorya an mga aking nagagadan sa dengue na dai nakapadoktor; o kun iniistorya an mga nangaki na nasa pangpang nin kahaditan asin kagadanan. Arog kan mga pana, minamarkahan asin pigsusundan kan tinta an kahiwasan asin dai natatapos na mga kamawotan ta sa buhay o mga kaba-kaba o purisaw, sobrang kaogmahan o paglaom o an gabos na iyan dahil garo pawikan o garo conejo an lakaw ta pasiring sa bagong padudumanan. . Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 2 Comments Francia Clavecillas on December 10, at 6:07 pm Nakakatanyog an kumparasyon mo kan pagkakan asin an pagsirbe sa Inang banwaan. Mapuersang maray ang sinabi ni Tootsie na bakong gabos na kakanon masiram alagad hahamilon mo parang mabuhay. Tapos sabi mo an pagkamoot sa Inang banwaan dai nag-iexpire. Hararom an pinaghugutan kan kaisipan na ini. Salamat sa paggamit kan rawitdawit ko sa artikulong ini. Reply Maria Leny Felix on December 10, at 8:26 pm Mabalos man France sa magayon mong rawit-dawit para ki Tootsie, an satuyang amigo. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1891,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/nagom/bansay-ni-pansit-pansitan/","title":"Bansay ni pansit-pansitan | Magbikol Kita","content":"Bansay ni pansit-pansitan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Bansay ni pansit-pansitan Published on Sunday, October 25, , 5:15pm by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue. ”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may pagkasabot sa pananom, igwang mga duot na dapat atamanon ta gikan sainda an nagkapirang kakanon asin medisina. Kaipuhan man an ibang duot para sa pagbalanse kan sistemang ekolohikal. Sa librong Organic Gardening ni Geoff Hamilton ), ipinasabot nya na dai dapat kaungisan an gabos na duot, asin lugi an paratanom kun basáng sana sindang hihilamunon. Saro sa sinambit ni Hamilton an dandelion ( Taraxacum officinale ) na mayaman sa mga mineral, pwerteng isalak sa ensalada an ugbos na mga dahon, sagkod an mga ugat kaini magigibong caffeine-free coffee . Paborito man an dandelion kan mga kulagbáw o butterfly huli sa magatas-gatas nyang dagta asin kulor kanaryo o yellow na burak. Gusto kaini an malipot na lugar kaya digdi sa Pilipinas makukua an dandelion sa Probinsya kan Benguet, minsan may nagtutubo man sa bukid Isarog. Susog sa saliksik ni Wilma C. Dichoso kan Ecosystems Research and Development Bureau, Department of Environment and Natural Resources ) manungod sa mga duot sa Pilipinas, igwang 39 na klase nin duot an pwedeng gamiton pambulong. Sa dokumentong ini, an pirang halimbawa nin duot na makukua digdi sa Kabikulan sagkod dakul an nakakamidbid iyo an amorseko (Andropogon aciculatus Retz) o pangrot, kulong-kugong-babayi o guti-guti ( Ageratum conyzoides ), turog-turog ( Mimosa pudica ), asin kulitis ( Amaranthus viridis ). Arog sa mga hinahangaan kong artista sa pelikula o palabas sa telebisyon, igwa man akong paboritong duot. Ini an Pansit-pansitan ( Peperomia pellucida ) o ulasiman bato. Saro an pansit-pansitan sa sampulong bulong-pananom na aprubado kan Department of Health (DOH). Ginagamit ini para sa pagpababa nin uric acid, urog na sa mga taong igwang rayuma sagkod gout . Susog sa pag-aadal kan National Integrated Research Program on Medicinal Plants (NIRPOMP), Institute of Herbal Medicine National Institutes of Health, University of the Philippines-Manila, haloy nang panahon na ginagamit sa Pilipinas an pansit-pansitan bilang tradisyunal na bulong huli sa saiyang sangkap na pampaampat nin kulog (analgesic), nakakapakupos nin gatok (anti-inflammatory), saka pampababa nin uric acid (anti-hyperuricemic) . An rekomendasyon ninda kun gagamiton ini sa pagbulong iyo na punan sa “80mg/kg/day, dangan bawasan abot sa 40mg/kg/day pagkalihis nin duwang semana”.  Mabaskog an tindog kan mga sanga kan duot na pansit-pansitan maski hababaw an mga ugat nya. Nagtutubo ini sa intirong taon asin minaabot asta 40 sentimetro an langkaw kan mga paklang na bilog sagkod matagok. Korteng puso an berdeng dahon nya na makirikintab sagkod malumhok. Pirino an pisog kaini na nagigin similya kun linulupad kan duros. Nagtutubo ini sa malindong na lugar asin medyong basang daga, kaya kun tag-uran mas minadakol an pansit-pansitan. Swabe an hagod sa halunan kan tsaang pansit-pansitan asin may walat na siram sa dila, garo man sana green tea . Iyan an saro pang dulot na benepisyo kan duot na ini apwera sa gamit-pambulong. Habang luway-luway kong sinusurop an mainit na tsaa, kalmadong pagmati an nagdadalihig sa hawak ko maski nagtuturo an ganot.  Madali sana man gibuhon an tsaang pansit-pansitan. Sabi ngani kaiyan, yaon lang sa ngangaan ta an duot na ini, inaagi-agihan asin minsan natutumakan pa. Sa sarong gugom na pansit-pansitan makakatimpla ka na nin duwang tasa. Ibuntog sa tasang may mainit na tubig an hinugasan na dahon asin paklang, dangan punan ng inumon pagkalihis nin tulong minuto. An sarong tasa kan tsaang ini mapapaugma ka asin mapapamarhay an salud mo. Isarog Delight , iyan an apod ko sa ensaladang pansit-pansitan ta bastanteng maray an tubo kaini sa pamitisan ni Bukid Isarog. Tradisyunal na bulong, tsaa asin kakanon sa gabos na panahon an duot na ini. Manlain-lain an bersyon na mahihiling ta manungod sa ensaladang pansit-pansitan arog kan pagkaag nin kamatis, sibuyas, sili, o luya. An resipe kong Isarog Delight simple sana nganing dai madaog an namit asin parong kan duot, kaipuhan sya an bida. Pakatapos hugasan an duot asin paklang, pinapahinuruan kong marhay nganing mará o mayong halong tubig.  Pakabugtak sa bandehado, binubudbudan ko nin pinaalang na bignay o cranberries asin kinakagan sa ibabaw nin honey suckle flowers . Igwa man akong simpleng dressing para sa ensaladang ini. Ensaladang duot na berde, presko, asin maisog an parong alagad masiram. Garo ini si sabi kan pamosong chef na si Jamie Oliver, “An totoong kakanon mayong ingridyente. An totoong kakanon iyo an ingridyente.” Arog sa hardin, an buhay nin tawo panô man nin mga duot. Halimbawa, an pagtios, kahilangan, pagpalya kan mga plano, mandatang kaisipan sa kapwa, iriwal sa pamilya o an pagtraydor nin amiga/amigo garo man sana mga duot na may hilo o kamandag. An kurapsyon, pagratak sa karapatan pantawo, pag-uri sa kasaraditan, pagraot sa mga salog, bukid sagkod mga kahoy, paglugos sa dignidad kan mga babayi, asin pagbasang-basang sa kapakanan kan mga aki, iyo an mga klase nin duot na nagraraot sa banwaan asin peste sa namamanwaan. An pulitiko sagkod mga public servant na puros sana taram pero daing totoong serbisyo garo linya sa rawit-dawit ni Emily Dickinson, “A man of words and not of deeds, Is like a garden full of weeds”.  Kun kaya siring sa paghilamon nin nakakadistrosong duot, kaipuhan gabuton sa puon an mga mandatang elemento sa satuyang sosyudad tanganing dai na makadanyar. Kuta na an magdanay na mga duot sa buhay ta asin kapalibutan arog ni Pansit-pansitan, na an bansay nakakabulong nin hilang, nakakapakalma sa pusong may purisaw, nakakahali nin gutom asin may darang kaugmahan. . Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 1 Comment Gie on October 28, at 8:26 am Pansit pansitan tea marhay man sa paglinaw nin paghiling. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1486,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/nagom/balingbing-101/","title":"Balingbing 101 | Magbikol Kita","content":"Balingbing 101 | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Balingbing 101 Published on Sunday, October 04, , 2:01pm by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na saná palan an pakabisto ki balingbing, saro sa mga prutas na kinagimatahan asin paborito ko. Amot an rekwerdo ko nin pagsakat sa puon kaini, pagtukdol sa mga bunga asin pagkakan kan prutas. Tano ta sa gabos na prutas, balingbing an nagin bansag sa mga pulitikong birik-birik an tambod? Siring kan prutas na balingbing na igwang lima o anom na tarom an garo bituon na lalawgon, an pulitikong balingbing igwa man daang dakol na lalawgon.  Susog sa kasaysayan kan Pilipinas, nagpuon an pagbirik-birik nin tambod sa sistemang pulitikal kaidtong sakupon kita kan kolonyalistang Kastila puon sagkod . Nagpadagos an sistemang ini sa panahon kan kolonyalismong Amerikano abot ngunyan. Pigladawan kan historyador na si Ambeth Ocampo si Pedro Paterno bilang maabilidad na balingbing ta kan inot nasa lado sya kan Kastila, alagad sa Malolos Convention sya pa an nagin Presidente. Saro pa sa pamosong halimbawa nin balingbing iyo si Felipe Buencamino.  Kan nagkurab an rebolusyon, suminurog ini sa mga Kastila dangan buminalyo sa lado kan mga Pilipino pagkatapos madakop kan mga rebolusyonaryo.  Kan nahiling ni Buencamino na mas dakul an benepisyong makukua sa kolonyalistang Amerikano, liwat ining buminaliktad pasiring sa lado ninda. Dati, mga Partidong Liberal asin Nacionalista saná an pwedeng balyuhan kan mga balingbing ta two-party system kaidto an Pilipinas. Ngunyan na an sistemang elektoral  multi-party na, pwedeng magbalyo sinda sa anuman na partido depende sa benepisyong makukua. Kaya kun si prutas balingbing dikit-dikit ng nawawara, padagos man an paglataw nin dagmang na mga pulitikong balingbing sa gobyerno nasyunal asin lokal.  Apwera sa dakol na lalawgon, dakula an pagkakaiba kan prutas na ini sa balingbing na pulitiko. An kublit kan prutas mahimpis asin mahalnas bakong arog kan sa pulitiko na mahibog sagkod maragkot ta an dila saná ninda an mahalnas. Mala ta sabi ngani kan kadaklan, “mahibog an apog.” Kun hilaw pa an prutas na balingbing, berde an kolor kan kublit na nagigin kolor yelo pag hinog na. An kublit kan balingbing na pulitiko iba-iba an kulor, pwedeng yelo kasuudma, ngunyan pula o berde, dangan saaga asul o depende kun ano an mas poderosong kulor. An tagok kan hinog na prutas masiram maski maaraalsom sagkod may dikit na sakrot, bakong arog sa matigsom na tagok kan balingbing na pulitiko. Pamoso an balingbing o ‘star fruit’ ( Averrhoa carambola ) sa dakol na nasyon urog na sa Southeast Asia kun sain ini gikan. Halimbawa, nahiling ko ini sa mga saudan kan Thailand, Malaysia, Vietnam, Laos, Cambodia, asin Fiji. Pigkukultibar man ini sa Sri Lanka, Australia, Florida, sagkod sa iba pang lugar kan Amerika asin Africa. Siring sa prutas na ini, pamoso man an balingbing na pulitiko sa enterong kinaban ta parte sinda kan kalakawan sa pulitika.  Kumpara sa pait na dara kan balingbing na pulitiko, an prutas na ini masiram sagkod dakula an benepisyo ta pwedeng kakanon asin makatabang sa salud kan mga tao. Mayaman an prutas na balingbing sa Vitamin C sagkod igwang dietary fiber na tabang kontra sa kolesterol. Manlainlain an kakanon na pwedeng gibuhon arog kan ensalada, jam, atsara, dulsing prutas, pang-alsom sa sinabawan na sira o pasayan, jelly, asin konserbang dulsi. An tagok kaini pwedeng gibuhon na inumon asin an burak pandekorasyon sa ensalada. Igwa akong sadiring luto sa prutas na ini, an lumpyang balingbing . Apwera sa pinakaproduktong lumpya, kun minaluto ako kaini mayong sayang. An gabos na parte kan prutas, puon sa giringgiting na ubak, sagkod sa tagok, pisog, asin laman. An tagok ginigibo kong inumon na hinamisan nin honey hali sa Bukid Isarog asin kinakagan ko nin yerba buena o peppermint. An pisog pinapaalang tanganing pambudbod sa ensalada asin an ubak pambahog sa manok. An laman kan prutas iyo an ginigibong lumpya. Uya an resipe ko kan Lumpyang Balingbing : 1 kilo nin hubal na balingbing, giniris na pino 1 lata nin de latang tuna, kininit 3 kutsara nin olive oil na panggisa 1 payo nin bawang, rinunot ½ tasa nin preskong dahon kan thyme, giniris na pino 1 kutsara nin bilog na pamintang itom, dinukdok asin na pantimpla 2 kutsara nin honey pidaso nin pamatos lumpya Kun igwa kamong `food processor’ pwede ining gamiton sa paggiris kan balingbing, alagad kun mayo, pwede man girison nin pino gamit an matarom na kutsilyo. Pahinuruan dangan gumuson sa ‘cheese cloth’ o katsa an giniris na balingbing tanganing mahali an tagok. Igilid an tagok ta gigibuhon ining inumon na balingbing. Painiton sa maluya sanáng kalayo an kawali, ibuhos an lana dangan ibuntog an bawang, paminta, sagkod asin. Gisahon an mga salak na ini sa laog nin 1 minuto. Magkasunod na ikaag an kininit na de latang tuna sagkod an giniris na balingbing. Timplahan nin asin sagkod honey. Ukagon nin sarama an mga salak. Pakatapos nin 2-3 minuto, palsukon na an kalayo ta kaipuhan maragmo pa giraray an balingbing na papatuson. Ilipat sa saraan an linuto nganing maglipot sagkod mahali an tadang likido/tubig ta dapat dai mabasa an lumpyang pamatos. Kun mayo ng nagtuturong likido, patuson na an mga salak. Pwedeng umabot sa pidaso an lumpyang magigibo nganing ‘bite size’ o depende sa gusto tang pagkadakula kan lumpya an magigin bilang na pidaso. Ngunyan na igwang pandemya mas kaipuhan ta an Vitamin C kan prutas na balingbing bilang panlaban ki CoViD19. Padakulon ta giraray an prutas na ini sa paagi nin pagtanom nin mga bagong puon, padagos na patalubuon an mga buhay pang puon asin suportahan an mga negosyong kakanon na gamit an prutas na ini. Kun igwa kang balingbing na muyang isikwal, pwede man kun si mga pulitikong birik-birik an tambod, bako an prutas na ini ta kanugon kan namit na siram. . Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1515,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/nagom/kakanon-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"Kakanon sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Kakanon sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Kakanon sa panahon nin pandemya Published on Saturday, July 18, , 11:20pm by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an nàgom kan luglog kun bububuan nin patis na may limonsito sagkod siling labuyo. Uso kaidto sa magkakralase an karalwagan mantang nagkakakan. Kaipuhan ikmat ka ta kun malingat tibaad mabubuan nin sukâ an luglog mo. Imbes na manàgom, magigin maalsom. An pikon daog sa karantyawan kaya magngirit ka na saná sabay hagad nin dagdag na sabaw sa paraluglog. Ngunyan na igwang CoViD19, kaipuhan na marhay an masustansyang kakanon. Sa usipon kan mga gurang na Bikolnon, an nàgom simbolo nin sustansya. Kun kaya sa panahon na ini ni CoViD, an manàgom na kakanon pampakusog nin resistensya kontra sa virus. Siring man, saro ining panlinga-linga sa sadiri, pamilya asin sa mga amiga o amigo, sa tahaw kan mabublay na panahon na ini. An manàgom na kakanon panghali nin uyam sa gobyernong daing kanultulan an paagi kan paghampang sa pandemya. Pampagian an nàgom sa gabat kan daghan na pinupurisaw nin takot. Pambulnot man ini sa tiunay nin pusong may kapungawan.  Alagad dakulang agyat an paggibo o pagluto nin manàgom na kakanon sa panahon ni CoViD. Namatian ta an krisis sa pagkakan katakod kan pirang bulan na lockdown o kwarantina. Mahalon, sagkod dikit, an rekursong kakanon na mababakal sa mga saudan nin huli ta apektado an pagtanom asin kulang an transportasyon na kaipuhan sa pagdara kan mga paninda. Kun kaya nahiling ta na sa tahaw kan kawaran nin pagkakan o kagutuman, igwang nalalapang mga kamatis asin iba pang gulay ta mayong parabakal. Kun tama an girumdom ko, mga inot na taon kan s si huring peryodo na nag-agi an krisis sa pagkakan. Kaibahan ako kaidto kan ina ko sa paglinya tanganing makabakal nin bagas o makakua nin rasyon na bulgur . An maluto mi kaidto may salak na mais tanganing magdakol ta dikit an suplay na bagas. Dai pang gayo uso kaidto sa Naga an rasyon na noodles asin sardinas bilang ayuda. Sa panahon nin pandemya, an abot ta sa pagkakan limitado urog na an presko asin masustansyang kakanon. Kundi, sabi ngani kaiyan, dai man dapat mawara an nàgom maski may CoViD, bagyo o anupaman na klase nin kalamidad. Manlainlain an paagi kan mga Bikolano tanganing manàgom an kakanon puon sa gagamiton na rekado asin istilo nin pagluto. Bantog an paggibo nin dutdutan, arog kan tawyo o patis na may lemonsito sagkod sili, suka na may bawang, ginisang balaw, asin dinangdang na dinailan. An linantang pili urog na minasiram kun dinudutdot sa kuyog na may lemonsito sagkod sili. Sabi pa kan mga gurang na uminagi na sa labi-labing mga kalamidad, an tamang pagsaray asin pag-andam nin kakanon dakulang tabang sa pag-atubang sa panghaluyan na pandemyang arog kan CoViD. Tanganing maisalbar an sadiri o iba pang tawo sa kagutuman, kaipuhan aram ta kun ano an nasa palibot na pwedeng lutuon o gamiton tanganing magin manàgom an kakanon. Sarong halimbawa na pwedeng preserbaron iyo an ibà ( Averrhoa bilimbi ) na makukua sa mga natad o libod nin harong digdi sa Bikol, o magin sa bilog na masyon. Sarong sadit na kahoy, mahamot an burak, sadit na palaba an korte kan bunga asin maalsum an namit. Gikan ini sa Malaysia asin Indonesia. An bunga kan kahoy na iba pwedeng ipang-alsom sa inun-on, pwedeng gutaan, dulsihon, gibuhon juice, o ipanghali sa dugta sa mga puting bado. Ginigibo ko ining iba pickle relish o inatsarang iba na sinasalakan ko nin black cumin o Nigella sativa na hali sa Eastern Europe, Middle East, asin Western Asia. Saro ini sa mga paborito kong rekado na pampanamit sa tinapay asin atsara. May mga pag-aadal na nagsasabing nakakatabang ini na pababaon an presyon kan dugo o an kolesterol. Nagin paborito ko ini huli sa mga kakanon sa harong kan amigo ko sa Bangladesh. Kada karakanan, igwang dutdutan na gibo an saiyang paraluto, parte kan Bengali cuisine. Syempre kaipuhan igwa man Bikol na bersyon nin dutdutan na gamit an black cumin, ini an Atsarang Ibà sa Hardin nin mga Aninipot . Masiram ini sa pritos na sira, inun-on, karne, ensaladang talong o pipino. Kaya an tugon kan mga Aninipot, dai nanggad pagbasang-basangon an puon nin ibà sa natad nindo o kan kataid na harong. Kumua nin hagyanan o pantukdol kun pwede nang gunuon an bunga. Kun hali sa puon kan kataid an ibà, bangai na saná kan linuto mo tanganing maugma man sya. Sabi ni Inay Aninipot, kun marhay an kalag mo, tibaad ihinghing nya saimo an resipe kan iba pickle relish hali sa Hardin o tawan ka nya nin luglog na linagan kan dutdutan o atsarang ini. . Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1393,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/#","title":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix","content":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix Saturday, December 27, , 4:38am Maria Leny Felix Nàgom Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":692,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/#","title":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix","content":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix Saturday, December 27, , 4:38am Maria Leny Felix Nàgom Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":692,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/feed/","title":"Dennis Gonzaga | Magbikol Kita","content":"Dennis Gonzaga | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :54:31 en hourly 1 Dennis Gonzaga | Magbikol Kita An bokabularyo kan pagtasada sa arte Sat, 25 Jul :16:35 (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na [&#;] The post An bokabularyo kan pagtasada sa arte appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na painting o mga iskultura, garo dai ta mapugulan na magsalat. Kun dai ngani siguro makasupog, baka namitan ta pa an kambas o marmol. Napurbaran ko na ini sa mga estudyante ko dati. Sa mga inot na taon kan pagtukdo ko, na-organisa kami kan mga klase ko nin mga art exhibit. Maski anong pagirumdom, pormal na tukdo, o paskil na may patanid, padagos man giraray an mga mahihigos na kamot o muro sa pagsalat.  Nagpapahiling daw ini nin kaluyahan o kakulangan ta na mga Bikolano asin Pilipino sa pag-aram asin pagsabuhay kan estetika? Nagpapahiling daw ini kan kawaran ta nin galang o pakiaram sa kultura?  Dai maiiwasan na abuton an arog kaining konklusyon lalo na kun naghahali kita sa konteksto kan akademikong pag-urulay. Kun hihilingon ta ini sa lente kan mga teoryang kultural—kadaklan na beses nakaangkla sa kolonyal na pagbasa asin pagrigmat—masasabi ta man nanggad na dugay na kita,  Alagad makipot na dalan na ini. Dai kaini tinatawan an kultural na konteksto na naporma kan satuyang disposisyon sa mga bagay na nasa palibot ta.  An kamot bilang mata Kun dadangugon ta an paagi kan satuyang pagtaram manungod sa kabansayan kan mga bagay-bagay, maririsa ta na holistiko an satuyang panghimati. May nadangog ako dati na sarong pintor na nagkomentaryo kan “alsom kan kulay” tanganing itukdo sa kaibahan niya an tamang timpla kan pintura na dai lasaw alagad dai man mapulot. “Nanganaan nin hamis” daa pag mapulot na timpla kan pinta.  Kan ako aki pa, pirang beses ko nang nadangog an ama ko na nagsabing “manggi-ipis an kape.” Haloy kong dai masabutan kun ano an mawot nyang sabihon. Bakong parong an tinutumbok nya. Minsan ngani kadto, nagdududa ako kun pirang beses na syang nagkakan ipis ta aram nya an namit kaini. Sa mga pagkakataon na nanamitan ko an kape na “manggi-ipis,” dai ko minsan nanudan kun ano si lasa na nagpagirumdom sa ama ko kan lasa kan insektong ini. Abstrakto an konseptong ini, arog kan umami kan mga Hapon.  Daing rarom o balor an pagbansay kun saro o duwa saná sa satuyang mga panghimati an gamit. Suhay sa kolonyal na estetika na tukal an pagmati sa diskurso kan Arte, liputok an satuyang pagtasada sa kagayunan. Daing tadom an estitika kun dai ini sarabay na tignanamitan, tigkakaputan, dinadangog, dinudurog. Personal an naturalesa kan pagtasada. May harang an nota, may rara an literatura, may ugay an iskultura, may romansa an kulinarya.  Sa lado kan visual arts, kaiba kan mata an kamot sa pagtasada. Dai ini nagpapahiling nin kawaran nin galang sa gibo kan sarong artist. Saro ining halangkaw na pag-estimar sa pagal, husay, asin adal kan artist. Sa paagi kan paggamit ta kan gabos na parte kan panghimati, sinasabi ta sa artist na dai nararayo an piyesa sa realidad—may dapit, may data.  (Ipapadagos) . The post An bokabularyo kan pagtasada sa arte appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pagpabisto Sat, 11 Jul :46:51 Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga [&#;] The post Pagpabisto appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.  Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis. Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.  Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib. Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan. May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan. Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.  Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa . Padagos saná para sa Arteng Bikolnon! . The post Pagpabisto appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1213,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/feed/","title":"Dennis Gonzaga | Magbikol Kita","content":"Dennis Gonzaga | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :54:31 en hourly 1 Dennis Gonzaga | Magbikol Kita An bokabularyo kan pagtasada sa arte Sat, 25 Jul :16:35 (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na [&#;] The post An bokabularyo kan pagtasada sa arte appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na painting o mga iskultura, garo dai ta mapugulan na magsalat. Kun dai ngani siguro makasupog, baka namitan ta pa an kambas o marmol. Napurbaran ko na ini sa mga estudyante ko dati. Sa mga inot na taon kan pagtukdo ko, na-organisa kami kan mga klase ko nin mga art exhibit. Maski anong pagirumdom, pormal na tukdo, o paskil na may patanid, padagos man giraray an mga mahihigos na kamot o muro sa pagsalat.  Nagpapahiling daw ini nin kaluyahan o kakulangan ta na mga Bikolano asin Pilipino sa pag-aram asin pagsabuhay kan estetika? Nagpapahiling daw ini kan kawaran ta nin galang o pakiaram sa kultura?  Dai maiiwasan na abuton an arog kaining konklusyon lalo na kun naghahali kita sa konteksto kan akademikong pag-urulay. Kun hihilingon ta ini sa lente kan mga teoryang kultural—kadaklan na beses nakaangkla sa kolonyal na pagbasa asin pagrigmat—masasabi ta man nanggad na dugay na kita,  Alagad makipot na dalan na ini. Dai kaini tinatawan an kultural na konteksto na naporma kan satuyang disposisyon sa mga bagay na nasa palibot ta.  An kamot bilang mata Kun dadangugon ta an paagi kan satuyang pagtaram manungod sa kabansayan kan mga bagay-bagay, maririsa ta na holistiko an satuyang panghimati. May nadangog ako dati na sarong pintor na nagkomentaryo kan “alsom kan kulay” tanganing itukdo sa kaibahan niya an tamang timpla kan pintura na dai lasaw alagad dai man mapulot. “Nanganaan nin hamis” daa pag mapulot na timpla kan pinta.  Kan ako aki pa, pirang beses ko nang nadangog an ama ko na nagsabing “manggi-ipis an kape.” Haloy kong dai masabutan kun ano an mawot nyang sabihon. Bakong parong an tinutumbok nya. Minsan ngani kadto, nagdududa ako kun pirang beses na syang nagkakan ipis ta aram nya an namit kaini. Sa mga pagkakataon na nanamitan ko an kape na “manggi-ipis,” dai ko minsan nanudan kun ano si lasa na nagpagirumdom sa ama ko kan lasa kan insektong ini. Abstrakto an konseptong ini, arog kan umami kan mga Hapon.  Daing rarom o balor an pagbansay kun saro o duwa saná sa satuyang mga panghimati an gamit. Suhay sa kolonyal na estetika na tukal an pagmati sa diskurso kan Arte, liputok an satuyang pagtasada sa kagayunan. Daing tadom an estitika kun dai ini sarabay na tignanamitan, tigkakaputan, dinadangog, dinudurog. Personal an naturalesa kan pagtasada. May harang an nota, may rara an literatura, may ugay an iskultura, may romansa an kulinarya.  Sa lado kan visual arts, kaiba kan mata an kamot sa pagtasada. Dai ini nagpapahiling nin kawaran nin galang sa gibo kan sarong artist. Saro ining halangkaw na pag-estimar sa pagal, husay, asin adal kan artist. Sa paagi kan paggamit ta kan gabos na parte kan panghimati, sinasabi ta sa artist na dai nararayo an piyesa sa realidad—may dapit, may data.  (Ipapadagos) . The post An bokabularyo kan pagtasada sa arte appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pagpabisto Sat, 11 Jul :46:51 Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga [&#;] The post Pagpabisto appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.  Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis. Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.  Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib. Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan. May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan. Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.  Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa . Padagos saná para sa Arteng Bikolnon! . The post Pagpabisto appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1213,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/4","title":"","content":"{\"id\":4,\"name\":\"Dennis Gonzaga\",\"url\":\"\",\"description\":\"Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/dennis-gonzaga\\/\",\"slug\":\"dennis-gonzaga\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/a9e87dddbf7df45b138adb1?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/a9e87dddbf7df45b138adb1?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/a9e87dddbf7df45b138adb1?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Dennis Gonzaga \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/dennis-gonzaga\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/dennis-gonzaga\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Dennis Gonzaga\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/dennis-gonzaga\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/751ca45fbdc4c2e4f\\\",\\\"name\\\":\\\"Dennis Gonzaga\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/02-DennisG.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Dennis Gonzaga\\\"},\\\"description\\\":\\\"Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/dennis-gonzaga\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/4\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":145,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:12.097Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/gira/","title":"Magbikol Kita | Gira","content":"Magbikol Kita | Gira Saturday, December 27, , 4:38am Gira Dennis Gonzaga Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. An bokabularyo kan pagtasada sa arte by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na... read more Pagpabisto by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":574,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gira/an-bokabularyo-kan-pagtasada-sa-arte/","title":"An bokabularyo kan pagtasada sa arte | Magbikol Kita","content":"An bokabularyo kan pagtasada sa arte | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am An bokabularyo kan pagtasada sa arte Published on Sunday, July 26, , 2:16am by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na painting o mga iskultura, garo dai ta mapugulan na magsalat. Kun dai ngani siguro makasupog, baka namitan ta pa an kambas o marmol. Napurbaran ko na ini sa mga estudyante ko dati. Sa mga inot na taon kan pagtukdo ko, na-organisa kami kan mga klase ko nin mga art exhibit. Maski anong pagirumdom, pormal na tukdo, o paskil na may patanid, padagos man giraray an mga mahihigos na kamot o muro sa pagsalat.  Nagpapahiling daw ini nin kaluyahan o kakulangan ta na mga Bikolano asin Pilipino sa pag-aram asin pagsabuhay kan estetika? Nagpapahiling daw ini kan kawaran ta nin galang o pakiaram sa kultura?  Dai maiiwasan na abuton an arog kaining konklusyon lalo na kun naghahali kita sa konteksto kan akademikong pag-urulay. Kun hihilingon ta ini sa lente kan mga teoryang kultural—kadaklan na beses nakaangkla sa kolonyal na pagbasa asin pagrigmat—masasabi ta man nanggad na dugay na kita,  Alagad makipot na dalan na ini. Dai kaini tinatawan an kultural na konteksto na naporma kan satuyang disposisyon sa mga bagay na nasa palibot ta.  An kamot bilang mata Kun dadangugon ta an paagi kan satuyang pagtaram manungod sa kabansayan kan mga bagay-bagay, maririsa ta na holistiko an satuyang panghimati. May nadangog ako dati na sarong pintor na nagkomentaryo kan “alsom kan kulay” tanganing itukdo sa kaibahan niya an tamang timpla kan pintura na dai lasaw alagad dai man mapulot. “Nanganaan nin hamis” daa pag mapulot na timpla kan pinta.  Kan ako aki pa, pirang beses ko nang nadangog an ama ko na nagsabing “manggi-ipis an kape.” Haloy kong dai masabutan kun ano an mawot nyang sabihon. Bakong parong an tinutumbok nya. Minsan ngani kadto, nagdududa ako kun pirang beses na syang nagkakan ipis ta aram nya an namit kaini. Sa mga pagkakataon na nanamitan ko an kape na “manggi-ipis,” dai ko minsan nanudan kun ano si lasa na nagpagirumdom sa ama ko kan lasa kan insektong ini. Abstrakto an konseptong ini, arog kan umami kan mga Hapon.  Daing rarom o balor an pagbansay kun saro o duwa saná sa satuyang mga panghimati an gamit. Suhay sa kolonyal na estetika na tukal an pagmati sa diskurso kan Arte, liputok an satuyang pagtasada sa kagayunan. Daing tadom an estitika kun dai ini sarabay na tignanamitan, tigkakaputan, dinadangog, dinudurog. Personal an naturalesa kan pagtasada. May harang an nota, may rara an literatura, may ugay an iskultura, may romansa an kulinarya.  Sa lado kan visual arts, kaiba kan mata an kamot sa pagtasada. Dai ini nagpapahiling nin kawaran nin galang sa gibo kan sarong artist. Saro ining halangkaw na pag-estimar sa pagal, husay, asin adal kan artist. Sa paagi kan paggamit ta kan gabos na parte kan panghimati, sinasabi ta sa artist na dai nararayo an piyesa sa realidad—may dapit, may data.  (Ipapadagos) . Dennis Gonzaga Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1057,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gira/pagpabisto/","title":"Pagpabisto | Magbikol Kita","content":"Pagpabisto | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Pagpabisto Published on Saturday, July 11, , 6:46am by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.  Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis. Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.  Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib. Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan. May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan. Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.  Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa . Padagos saná para sa Arteng Bikolnon! . Dennis Gonzaga Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1030,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/#","title":"Magbikol Kita | Dennis Gonzaga","content":"Magbikol Kita | Dennis Gonzaga Saturday, December 27, , 4:38am Dennis Gonzaga Gira Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. An bokabularyo kan pagtasada sa arte by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na... read more Pagpabisto by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":575,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/feed/","title":"Jaya Jacobo | Magbikol Kita","content":"Jaya Jacobo | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Thu, 17 Dec :43:05 en hourly 1 Jaya Jacobo | Magbikol Kita Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies Sat, 18 Jul :21:38 Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, [&#;] The post Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, an dakit nya sa gender mahahanap sa &#;sangay,&#; na tinatawan nya nin kahulugan bilang &#;a nickname shared by two people, used only when greeting each other&#; asin &#;to call each other by the same name.&#; Magayon na kawat kan lenggwahe. Call me by your name , gayod? Eh, sa parehas man saná, patas baga. May romantisismo. Asin urog na may queerness . Homonomenclature , ano? Sangay sa pangaran! Harani na kita kaini sa homosekswalidad, sangay sa sekswal na kamawutan, iyong gayo. Tinatawan nin magaya-gayang kasakitan (joyful difficulty) kan depinisyon na ini an pag-intindi sa gender bilang sosyalisasyon kan mga lawas sunod sa kultural na gawi manungod sa pagkababayi o pagkalalaki o sa pagkatawong minakontra sa binaryong ini. Imbes na klasipikasyon na base sa kalainan (difference) , an diskurso nin pagkalain-lain (diversity) , nakasarig na sa kasangayan (similarity) . Pàno magkasangay an babayi sa lalaki? An babayi sa binabayi? An tomboy sa lalaki? An lalaki sa babayi? Marhay ini. Produktibong marhay. Bako na sanáng asa pirmi sa anatomiyang kinukimpirma saná kan doktor sa operating room (bako kan mismong may lawas, kan may mismong pagkaaram kun ano an pagkatawo nya), na pinupunan nin manlain-lain na porma nin byolensya ngunyan. Dagdag pa ni Malcolm W. Mintz, an sangay manungod man ini kun parehas an gender asin sex kan duwang tawo. Interesante, bakong iyo? Sabi ko na ngani kasubago, may queerness digdi. Nasa bernakular ta palan na pagkaaram kan gender an homosekswalidad bilang pagkatawo na normal, arog saná kaiyan.  Alagad, balikan ta an ehemplong itinao kan lexicographer : &#;Kaming magkabalayi kun dai magkasangay an uring tawo. We are like in-laws, except that our children are of the same sex .&#; Sa tataramon na ini, nagdadakula an diskurso hali sa gender mismo, paduman sa inaapod nindang kinship , sa Bikolnon, &#;sadiring-tawo.&#; Magsadiring-tawo haros (balayi) ngani man talaga an duwang tawo kun an mga aki ninda ikinasal asin nagsasaro na. Sa ehemplo ni Mintz, dai ini pwedeng mangyari ta an mga aki ninda magkasangay. Kun bakong parehas na homosekswal na babayi, parehas na homosekswal na lalaki.  Sunô ko an ehemplong ini ta may kritika na sa cisheteropatriarchal na parametro kan kulturang Bikolnon na an huna saná sa relasyon na matrimonyo, duwang tawo na magkalain, bakong magkasangay. An pwedeng ikasal, lalaki saná asin babayi, sa kumbensyunal na pagkahunà sa mga identidad na ini. Sa halimbawang tataramon, nalaladop ko an paghurup-hurop kan duwang ma-gurang sa byolensya kan sarong sosyudad na dai tinutugutan an duwang magkasangay na mga tawo na magkaminuutan.  May kamunduan duman, bakong iyo? Alagad, sa diskursong nabuksan ta gamit an sadiring tataramon, may bagong kasaysayan kitang nahiling asin nadangog. Magaya-gaya, maski papàno. Kun may konsepto kita kan kalainan, pagkamanlain-lain, o an hinuhunà tang &#;malain,&#; igwa man kitang pagkaintindi sa katutuuhan kan kasangayan, na gigikanan nin hustisya sa pakikipagkapwa ta sa mga sadiring tawo sa rona. . The post Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":651,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/20","title":"","content":"{\"id\":20,\"name\":\"Jaya Jacobo\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP).\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/\",\"slug\":\"jaya-jacobo\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/40cac270af1f5b5a2b6a714c28b?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/40cac270af1f5b5a2b6a714c28b?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/40cac270af1f5b5a2b6a714c28b?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/41fbffc0e2bae2b\\\",\\\"name\\\":\\\"Jaya Jacobo\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/18-JayaJ.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jaya Jacobo\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP).\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/20\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":101,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/20","title":"","content":"{\"id\":20,\"name\":\"Jaya Jacobo\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP).\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/\",\"slug\":\"jaya-jacobo\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/40cac270af1f5b5a2b6a714c28b?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/40cac270af1f5b5a2b6a714c28b?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/40cac270af1f5b5a2b6a714c28b?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/41fbffc0e2bae2b\\\",\\\"name\\\":\\\"Jaya Jacobo\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/18-JayaJ.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jaya Jacobo\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP).\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jaya-jacobo\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/20\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":101,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/asog/","title":"Magbikol Kita | Asog","content":"Magbikol Kita | Asog Saturday, December 27, , 4:38am Asog Jaya Jacobo Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":495,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.205Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/asog/sangay-lain-balayi-pataratara-sa-bikol-gender-studies/","title":"Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies | Magbikol Kita","content":"Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies Published on Saturday, July 18, , 11:21pm by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, an dakit nya sa gender mahahanap sa &#;sangay,&#; na tinatawan nya nin kahulugan bilang &#;a nickname shared by two people, used only when greeting each other&#; asin &#;to call each other by the same name.&#; Magayon na kawat kan lenggwahe. Call me by your name , gayod? Eh, sa parehas man saná, patas baga. May romantisismo. Asin urog na may queerness . Homonomenclature , ano? Sangay sa pangaran! Harani na kita kaini sa homosekswalidad, sangay sa sekswal na kamawutan, iyong gayo. Tinatawan nin magaya-gayang kasakitan (joyful difficulty) kan depinisyon na ini an pag-intindi sa gender bilang sosyalisasyon kan mga lawas sunod sa kultural na gawi manungod sa pagkababayi o pagkalalaki o sa pagkatawong minakontra sa binaryong ini. Imbes na klasipikasyon na base sa kalainan (difference) , an diskurso nin pagkalain-lain (diversity) , nakasarig na sa kasangayan (similarity) . Pàno magkasangay an babayi sa lalaki? An babayi sa binabayi? An tomboy sa lalaki? An lalaki sa babayi? Marhay ini. Produktibong marhay. Bako na sanáng asa pirmi sa anatomiyang kinukimpirma saná kan doktor sa operating room (bako kan mismong may lawas, kan may mismong pagkaaram kun ano an pagkatawo nya), na pinupunan nin manlain-lain na porma nin byolensya ngunyan. Dagdag pa ni Malcolm W. Mintz, an sangay manungod man ini kun parehas an gender asin sex kan duwang tawo. Interesante, bakong iyo? Sabi ko na ngani kasubago, may queerness digdi. Nasa bernakular ta palan na pagkaaram kan gender an homosekswalidad bilang pagkatawo na normal, arog saná kaiyan.  Alagad, balikan ta an ehemplong itinao kan lexicographer : &#;Kaming magkabalayi kun dai magkasangay an uring tawo. We are like in-laws, except that our children are of the same sex .&#; Sa tataramon na ini, nagdadakula an diskurso hali sa gender mismo, paduman sa inaapod nindang kinship , sa Bikolnon, &#;sadiring-tawo.&#; Magsadiring-tawo haros (balayi) ngani man talaga an duwang tawo kun an mga aki ninda ikinasal asin nagsasaro na. Sa ehemplo ni Mintz, dai ini pwedeng mangyari ta an mga aki ninda magkasangay. Kun bakong parehas na homosekswal na babayi, parehas na homosekswal na lalaki.  Sunô ko an ehemplong ini ta may kritika na sa cisheteropatriarchal na parametro kan kulturang Bikolnon na an huna saná sa relasyon na matrimonyo, duwang tawo na magkalain, bakong magkasangay. An pwedeng ikasal, lalaki saná asin babayi, sa kumbensyunal na pagkahunà sa mga identidad na ini. Sa halimbawang tataramon, nalaladop ko an paghurup-hurop kan duwang ma-gurang sa byolensya kan sarong sosyudad na dai tinutugutan an duwang magkasangay na mga tawo na magkaminuutan.  May kamunduan duman, bakong iyo? Alagad, sa diskursong nabuksan ta gamit an sadiring tataramon, may bagong kasaysayan kitang nahiling asin nadangog. Magaya-gaya, maski papàno. Kun may konsepto kita kan kalainan, pagkamanlain-lain, o an hinuhunà tang &#;malain,&#; igwa man kitang pagkaintindi sa katutuuhan kan kasangayan, na gigikanan nin hustisya sa pakikipagkapwa ta sa mga sadiring tawo sa rona. . Jaya Jacobo Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1049,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.206Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/#","title":"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita","content":"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Jaya Jacobo Asog Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":497,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.206Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/feed/","title":"Jingjin 淨近 | Magbikol Kita","content":"Jingjin 淨近 | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :30:06 en hourly 1 Jingjin 淨近 | Magbikol Kita Ahimsa Sun, 08 Nov :50:16 Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop [&#;] The post Ahimsa appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop siring kan lab experiment . Dai ako nagdadalan nin circus kun igwang pinapasakitan na hayop; dai ko man pinapasyaran an zoo, an aquarium, o an tourist spots kun sain igwang pinapasakitan na hayop. Apat na dekada na akong vegetarian antes magin vegan. Pitong taon na akong vegan. Tano ta vegan ako? Sarong simbag sana: Ahimsa . Ano an Ahimsa? Hali ini sa duwang tataramon: himsa (paglugad, pagkulog, byolensya); asin a (mayo). Ahimsa: mayong byolensya . Sa Budismo ini an primerong presepto: an dai mangkulog, dai manggadan, sa isip, sa taram, sa gibo. Kabali digdi an dai pagkulog sa mga hayop. Aram na kan kadaklan na an vegetarian dai nagkakakan nin karne, manok, asin sira. Bawal sa vegetarian na kakanon an gabos na may buhay. An dai pa maintintihan kan kadaklan kun tano ta an vegan dai nagkukunsumo nin gatas, sugok, asin tangguli. An simbag: Ahimsa. Ahimsa nin huli ta an dairy industry saro sa mga pinakamaringis na industriya sa planeta. Tanganin magatasan an baka, pwersahan binabados ini sa paagi nin “artificial insemination.” Sa ibang taram, linulupigan . An ugbon sinusuway tulos sa saiyang ina sa laog nin 24 oras. Kun lalaki an ugbon, binebenta o ginagadan (mayong pakinabang sa negosyo). Kun babayi pinapadakula sagkod na pwersahan binabados siring kan saiyang ina. Pag sinda ginagatasan ginagamit an “milking machine” na gibo sa goma, aluminyum, o asero. An resulta, an baka nagkaka- mastitis , sarong impeksyon na hali sa bakterya na dara kan sangkap na ginagamit sa paggatas. An suso kan baka sensitibong marhay. Maski kamot an gamiton mo, nalulugadan an suso ninda kan saindong mga kuko. An resulta, kadaklan na gatas may salak na nana. An normal na manok nagsusugok nin 12 sugok sa laog nin sarong taon. Pero sa paagi nin genetic manipulation , pinipirit ining magsugok nin 300 na sugok sa laog nin sarong taon. An calcium sa sugok kinukua sa saiyang hawak kaya nanruruluya asin dai na sinda nakakatindog. Garo man sana pinipirit mo an sarong babayi na magregla arualdaw. An tangguli kakanon kan mga putyukan. Matrabaho an pagprudusir nin tangguli. Kinukulekta ninda an pollen asin tagok sa manlainlain na mga burak. Kun mayong tangguli, magugutom sinda. An pagkua kan saindang kakanon, sarong paghabon. An tangguli para sa putyukan. Tano ta sa kada espesyal na okasyon, kaipuhan maggadan nin hayop? Sa kasal, bunyag, kumpleanyo, anibersaryo, pasko, bagong taon, pyesta, nakapasar sa exam, graduation, asin kadakol pang iba‚tano ta kaipuhan maggadan nin hayop? Tanganin mag-enjoy, tano ta dapat maggadan? Sa kada segundo, 300,000 na mga hayop an ginagadan sa kinaban. Namamatian ninda kun bubunuon na sinda. Mahihiling mo sa saindang mga mata, nagkikimahirak, pero dai ta iniintindi. An buhay kan sarong urig mas importante kan sakuyang pagnamit nin lechon.  Tama daw na maggadan nin sarong linalang na nagkukuragrit, nakikimahirak na dai man tabi sya gadanon? Kaya mo daw hilngon sa mata an sarong manok asin sabihon saiya na dai ka mabubuhay kun dai ka magkakan nin fried chicken? Arin an mas importante? “Speciesism” an apod kaini, an pag-abaw-abaw ta na kita an pinaka-soberano na linalang sa planeta. Ini an salâ na pagtubod na minukna kita tanganing mamayo asin mag-asertar kan satuyang superyoridad sa mga hayop. Na an hayop minukna para satuya tanganin kakanon ta. Na an hayop mayong kalag kaya ok sanang gamiton sinda siring kan sarong obheto. Ining isip na ini an kawsa kan deforestation na kun tano naglakop an virus. Nin huli kan mga ini, anti-logging asin anti-mining an adbokasiya ko, ligal man an negosyo o iligal. An kakahuyan mga pulmon yan kan planeta. Mga antena ini na nagririsibi nin enerhiya hali sa “electromagnetic field” kan uniberso tanganing masuportahan an buhay sa satuyang planeta. Pero ano an ginigibo ta? Deforestation.  Sabi ngani ni Senadora Cynthia Villar, an pagrumpag sa mga iniirukan kan mga “wildlife habitats” nakasumpay sa paglakop nin mga virus. (Philstar Global, Hulyo 6, ) Hapot: An mga tinanom nakukulgan man kun ginuguno, bakong iyo? Simbag: Tama. Mantang kita nabubuhay, dai ta maibitaran an pagkulog sa iba. Pero dai tinutuyo. Sa paglakaw ta sana, dai maiibitaran matungtungan an mga insekto. An hangaw ta nakakagadan nin dakol na mikroorganismo. Pero dai man pwedeng dai na kita maghangos. An pagka-vegan bakong perpekto, pero naiinaan an tios kan mga hayop. An hayop dai nagtutulod nin droga, dai naghahabon sa kaban kan banwa, dai nanlulupig nin mga inosenteng babayi—tano ta pinapasakitan asin ginagadan? Ano an saindang kasalan? Porke hayop “sana”? Ano na an nangyari sa Animal Welfare Act of (RA )?  Hapot: Pano mo makukumbinsi an tawo na sala an paggadan nin hayop? Bako daw tiwaring an hiling sa vegan? Simbag: Kun nabuhay kita kaidtong mga , tiwaring ka kun sabihon mo na an kinaban bakong sentro kan uniberso. Kan , tiwaring ka kun sabihon mo na sala an pang-uuripon (slavery). Maski an ibang relihyon kaidto sasabihon saimo na tama sana yan. Kun nabuhay ka kan , ngingisihan ka kun sabihon mo na may diretso mag-boto an mga babayi. An babayi sa harong sana, sasabihon saimo. Kaidtong mga , delikado an buhay mo sa Amerika kun imungkahi mo na dapat patas-patas sana an puti asin an itom. Kaidtong mga , ngingisihan ka kun sinusuportahan mo an mga “gay.” Kan , irereklamo ka, siring kan pigreklamo ako kan ibang estudyante, kun dai mo sinda tinugutan mag sigarilyo sa laog kan klase. Diretso daa ninda yan. Ngunyan tiwaring pa giraray an hiling samuya nin huli ta habo ming magkakan nin karne. “An sakuyang tulak bakong sementeryo nin mga bangkay,” sabi ni Leonardo da Vinci, sarong vegetarian. Tiwaring daw yan? Si Pythagoras binabayaran an mga parasira idaklag sana an mga sira pabalik sa dagat. Tiwaring man sya? Balaog kong iniririkomendar na dalanon nindo an pelikulang Earthlings (dir. Shaun Monson, ) na isinaysay ni Joaquin Phoenix na ganador kan Best Actor sa Academy Awards para sa pelikulang Joker. Namamatian ta na an mga konsekwensya na dara kan “himsa.” Sagkod na dai ta seryosohon ini, babalikbalikan kita kan virus. Dai ko na aram kun ano an magigin “new normal” kun mayo nang normal na buhay. An industrya nin karne, manok, sira, gatas, sugok iyo an kawsa nin mga danyos sa satuyang palibot. Huli ka ini, an pagka-vegan iyo na sana an nawawalat na opsyon. Sa ibabaw kan gabos: an bweltada kan karma na mayong pigsasanto.  Pwede daw mag vegan na kita? Bako sanang para sa mga hayop, pero para sa malinig na tubig, para sa dagat, bukid asin salog, sa mga kakahuyan, sa satuyang salud, sa katuninungan, sa futuro kan satuyang mga aki—para sa interong planeta. &#; Mga katakod na basahón: “Screaming for Their Skin: No Sweater is Worth Their Suffering”  “Definition of veganism” “Ahimsa — the most beautiful word ever written” “The honey industry” “Animals slaughtered for food every second” “If we keep eating animals, another virus will come” “Destruction of wildlife habitats linked to spread of diseases” “Plants feel pain too!” “Earthlings movie narrated by Joaquin Phoenix” . The post Ahimsa appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Samsara Sun, 25 Oct :14:06 Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun sain an mga reglamento bako kita an nagmukna. [&#;] The post Samsara appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun sain an mga reglamento bako kita an nagmukna. Yaon kita sa samsara . Ano an samsara? An samsara iyo an siklo (cycle) nin pagpapadanay, an pauru-utro, palibot-libot, palagaw-lagaw—namumundag, nagagadan—sa mga estado kan rwedang nagtataririk na mayong kapinunan, mayong katapusan. Kadakol an mga deskripsyon kaini pero sa simpleng halimbawa: Arog kita sa mga langaw na nalálaom sa laog nin selyadong garapon, maski sain kita maglayog, paitaas man (langit) o paibaba man (impyerno), dai kita nakakadulag. Sa gabos na estado kan rweda yaon an kapagtiusan. Sugon sa tradisyon, an primerong thangka (pintura sa tela o lanob) na nag-ilustrar kan problemang ini pigdisenyo mismo kan Buda. Pinasablay nya sa luwas kan lanob kan monasteryo bilang instrumento nin pagtukdo. Kaidtong panahon, huli ta mayo pa nin papel asin an kadaklan “no read, no write,” an pinakaepektibong instrumento nin pagtukdo iyo an thangka.  Pag mabisita kamo nin templo o monasteryo, mahihiling nindo an thangkang siring kaini na nakabitay sa luwasan. An apod kaini bhavacakra o rweda nin buhay. An pinakalumang thangka nadiskubre sa sarung kweba sa Ajanta, India. . Retrato hali sa Rigpawiki.org asin sa Himalayan Art Resources. . Sa pinakatahaw kan rweda mahihiling an tulong hayop: lalong (kapasluan) na kinakagat an ikog kan halas (pagkaungis) na kinakagat an ikog kan urig (kamangmangan) na kinakagat an ikog kan lalong. Sindang tulo an nagpapatirig sa rweda asin sinda an kawsa kan interong problema.  Sa sunod na sirkulo iyo an karma, resulta kan sa itaas (tulong hayop). An puti marhay na karma, an itom maraot na karma. Sa ikatulong sirkulo mahihiling an anom na estadong napapadumanan, resulta kan sa itaas (karma): an tulong mapalad na estado: langit, mga asura, mga tawo; asin an tulong daing palad na estado: impyerno, mga gutom na kalag, mga hayop. . . An tulong mapalad na estado: Langit. 26 an mga langit sa Budismo. Mamuraway an buhay kan mga deva digdi. Nin huli ta an estadong ini nasa laog kan rwedang nagtitirig, an mga deva bakong imortal. Digdi sinusulo an marhay na karma. Pag naubos na yan, mahuhulog sinda sa mas hababa na estado. Kun nahinog an maraot na karma sinda nalagpak sa impyerno. Ini an pinakagrabeng pagtios kan sarong deva. Garo baga sarong hadi na nawaran nin gabos na yaman asin nagin tawong grasa. Mga Asura. An estado kan mga maurihon, mga paraiwal, mga pararaot nin marhay na gibo nin iba, mga “war-freak.” Nin huli ta panu-panò sinda nin kaungisan, pag nagadan sinda, nalagpak sa impyerno. Mga Tawo. Ini an pinakamapalad na estado nin huli ta balanse an kaugmahan asin an kamunduan. Mas mapalad an tawo sa deva ta digdi naiintindihan ta an buot sabihon kan kapagtiusan—asin kun pàno magkultibar o meditasyon tanganin makabutas sa rweda nin samsara. (Sa langit sobra an kaugmahan, kaya mayong panahon magkultibar. Sa impyerno sobra an kapagtiusan kaya mayo man nin panahon mag kultibar.) Ini an rason ta kun tano ta dai ta dapat pagsayangon an panahon mantang tawo pa kita. Kun magadan kitang mangmang, mayong garantiya na magiging tawo na naman kita nin huli ta pwede kitang magreengkarnar sa impyerno, sa mga gutom na kalag, o sa iba pang mga estado.  Hapot: Totoo daw an mga estadong ini? Simbag: Kun totoo an estado nyato, totoo man an mga estadong iba, dai ta sana nahihiling. Bako sana kita an yaon digdi. Dai ta nahihiling an iba nin huli kan limitasyon kan satuyang persepsyon. An nahihiling ta sana iyo an satuyang estado asin an estado nin mga hayop. An iba nalilipdan pa sa ngunyan. Dawa igwa nin kanya-kanyang partisyon, an tundag kan kada estado namamatian ta. Halimbawa, kun magabaton na marhay an problema mo na gusto mo nang maghugot, an agrangay mo nasa impyerno ka na.  An tolong daing palad na estado:  Mga Hayop. Mga mangmang sinda. Dai nakakadepensa sa sadiri. Binubuno asin kinakakan kan mga tawo, hinahanting kan mga kasador, pinapasakitan sa mga “lab experiment,” inuubakan an kublit para sa mga bag asin iba pang kagamitan, kinukua an mga organo para sa mga beauty product, linalaom sa zoo, sa aquarium, sa circus, pinapaguyod nin kalesa. An kadaklan, sa uran, sa init, sa gutom mayong masirungan. Pirming takot. Mga Gutom na Kalag. Mga “preta” an apud sainda. Ini an karma kan kapasluan kan mga maiimot. Pirmi sindang gutom asin paha. An liog mahimpison na siring kan dagom pero an tulak dakulang marhay. An nguso sadit-sadit na garo sanang punto. Nin huli kaini, dai nakakalaog an kakanon o tubig sa nguso. Kun makalaog man an turo nin tubig nagiging “molten lava” na sinusulo an laog kan hawak. An tios digdi 100 na beses mas grabe pa sa pinakagrabeng tios sa kinaban. Impyerno. 18 an mga impyerno sa Budismo. 8 na maiinit, 8 na malilipot, 1 “ephemeral,” asin 1 “intermediate” na mga impyerno. Sa primerong lebel pa lang, an init 100,000 mas mainit pa sa kalayo kan satuyang saldang. Yaon digdi an satuyang mga kaiwal. An pagkaungis digdi 1,000 mas grabe pa kan sa kinaban. Nagkukurulugan, naggagaradanan. Naglalaad an mga tawo digdi. Pag nagadan, binubuhay kan “duros nin pukaw” tanganin maggaradanan na naman. Sa primerong lebel kan impyernong malipot, mas malipot pa sa 0 Kelvin (-°c), sobra an lipot na an hawak naggagaratak. Sa lyanta kan rweda mahihiling an mga 12 pagsugpon-sugpon kan satuyang buhay: Nin huli kan halawig an komentaryo sa kada saro, ngangaranan ko sana nguna an mga ini: 1. kamangmangan (sarong gurang na butang babayi), 2. pag-hurma (sarong tawong naghuhurma nin kuron), 3. konosimyento (sarong kabalang), 4. pangaran asin porma (lalaki nakalunad sa baroto), 5. anom na sentido (harong na may kadakol na bintana), 6. kontakto (mga nag-iirilusyunan nagkakaraputan nin kamot), 7. pagmati (pana nakatusok sa mata), 8. kagustuhan (nagkakakan), 9. sustansya (tawong nagguguno nin prutas), 10. tanganin “magin” (bados na babayi), 11. kamundagan (nag-aki an babayi), 12. pagkagurang asin kagadanan (gadan na tawo). An interong rweda nasisilaod sa kugos asin kagat kan sarong higanteng ogre. Nakakapit-tuko ini sa rweda siring kan  dakulang linta, kaya mayong nakakadulag. An Buda nasa ibabaw kan gabos, nakatukdo sa bulan, simbolo kan liwanag na nakamtan nya asin pwede ta man makamtan. Anong liksyon an manunudan sa rwedang ini? Na an samsara sarung kalaboso. Na an gabos na estado sa laog kan rweda panô nin kapagtiusan. Na kita gabos daramay-damay sa samsara. Pag masabutan ta ini, dai na kita madaling maghusga sa iba. Pero nin huli sa delusyon, dai ta nahihiling an kapagtiusan kan iba.  Kadaklan satuya ngunyan mga “snowflakes.” Madaling maagrabyado, sensitibong marhay, sobrang eksihido, kadikit na bagay sana nag-aalburuto na. Dai ta nahihiling an sitwasyon na gabos kita may pagkukulang, may kaluyahan, may namamatian na hilang, imperpekto. Intindihon ta na an samsara depektibo. Kun magimatan ta an kapagtiusan kan gabos, mapupukaw an satuyang pag-intindi asin pagkamuot sa iba. Sabi ngani sa sarong segment kan noontime show sa TV: “bawal ang judgmental.” Magtarabangan na lang kita asin mag-igot sa pagkultibar tanganin makatangkas sa rweda nin kapagtiusan, siring sa Buda na tinutukdo satuya an maliwanag na bulan. . The post Samsara appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kisa Gotami Sun, 18 Oct :28:37 An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil akuon. An paglubong sa sadiring aki sarong trahedya. [&#;] The post Kisa Gotami appeared first on Magbikol Kita . ]]> An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil akuon. An paglubong sa sadiring aki sarong trahedya. Pàno kun mangyari ini satuya? Kan panahon kan Buda, sa banwaan kan Savatthi, India, igwa nin sarong babayi na an ngaran Kisa Gotami. An “Kisa” sarong bansag na an gustong sabihon ‘paragalon’ o ‘mabublayon.’ Pobrehon syang marhay, pero nakaagom nin mayaman na negosyante. Alagad, nin huli ta nag-istar sya sa harong kan lalaki, inuurihan sya kan pamilya.  Gusto nyang marhay na magka-aki. Kaidtong panahon sarong kasusupgan kun an babaying agom mayong aki. Pwede syang suwayan kan agom. Maski debotong marhay si Kisa Gotami sa agom nya, dinadaug-daog sya kan saiyang mga bayaw.  Kaya na sana pagkatapos nin magkapirang taon, dakulang marhay si saiyang kaugmahan kan sya nagbados asin nag-aki nin lalaki. Bigla na sana nagsangli an pagtrato ninda saiya. Nin huli sa aki, igwa na sya nin respeto, kaya pinadangat nyang marhay an aki. Arualdaw, burubanggi dai nya ini pinapabayaan. Sa pagkakan, sa pagturog, sa gabos na bagay nakasentro an buhay nya sa aki. Sya na an pinakagwapo, pinakamadunong, pinakamabuot na aki sa interong banwa. Mayo nang nakakaugma pa sa ina kundi an aki nya nin huli ta ini an nagtao nin respeto saiya. Kadakol an plano nya sa aki. Sarong aldaw naghilang an aki. Naghadit na marhay an ina. Inataman nyang marhay. Binantayan aldaw-banggi. Kan nagkukumbulsyon ini, natakot an ina na baka magadan an aki. Dai nagbababa an kalintura. Bago matapos an semana bigla na sana ining nagadan. “Ano?!” kuragrit kan ina. “Dai pwede ini! Mayo ini sa plano!” Binasol sya kan saiyang mga hipag asin mga bayaw. “Inutil kang ina!” “Mahanap akong bulong!” Nagbungkaras paluwas, bitbit an aki. Naghagad nin tabang sa kataid na harong. “Igwa po kamong bulong? May hilang po an aki ko.” Pighiling kan kataid si aki. “Gadan na po an aki mo.” “Dai! Sala kamo! Turog sana sya! May bulong yan. Pag nahanap ko an bulong, mamata an aki ko!” Nagtuktok sa sunod na harong. “May bulong po kamo para sa aki ko?” “Gadan na po sya.” Sinaru-saro nya an mga harong. Sinabat nya an mga naglalakaw. “Bulong tabi! Bulong para sa aki koooo!” “Mayong bulong sa gadan.” “Ipalubong mo na an aki mo.” Pirang aldaw sya nag balaw-bagaw sa banwa bitbit an gadan na aki. Pagal-pagal na sa kalalakaw. An mga tawo dinudurulagan na sya. “Maraot an karma kan babaying iyan.” “Sinumpa an babaying yan.” “Turog lang an aki ko! Sala kamo gabos! Mamata sya! Mamata sya! Hahahaha!” “Darahon na yan sa mental.” Kinukurahawan sya kan mga binatilyo sa kalye. An mga aki dinadaklag sya nin basura pagkatapos biglang natiripwasan. “Kapay-kapay! Kisang luki-luki!” May sarong gurang na nahirak saiya. “Magduman ka ki Buda, duman sa monasteryo. Maghagad ka nin tabang saiya.” “Igwa sya nin bulong?” “Sya an Buda. Matatabangan ka nya.” Nagdalagan tulos pasakat sa monasteryo sa bukid. Bitbit an gadan na aki. Luhay-luhay naglaog. Sa tahaw kan madiklom na interyor, may liwanag na kun sain nak tukaw an Budha. “Dagos tabi,” sabi kan Buda. Matuninong ma marhay an boses nya. Na riwas-diwas tulos an pagmati ni Kisa Gotami. “Ano tabi an tuyo ninda, mabúot kong babayi?” “O banal na Buda, tabangi man po ako.”  Sinabi ni Kisa Gotami an intero nyang problema. Pigdangog sya kan Buda nin mayong basol. Naintindihan nya na an pagkaloka ni Kisa Gotami dara kan grabeng kamunduan. “Sabi ninda, igwa po kamong bulong, banal na Buda.” “Igwa tabi.” “Ha? Igwa?! Igwa po kamong bulong?” “Ini an gibuhon nindo. Pag luwas nindo digdi sa monasteryo, magduman kamo sa harong na mayo pang nagagadanan. Maghagad kamo nin semilya nin mustasa, maski kadikit sana. Ini an bulong na hinahanap nindo.” “Iyo po! Iyo po!” “Kulibat ko sana, dapat mayo pa nin nagadan sa pamilya na dudumanan nindo.” “Iyo po!” Tulus-tulos naghali si Kisa Gotami. Nagtuktok sa primerong harong na harani sa monasteryo. “Igwa po kamong semilya na mustasa? Hali po ako sa monasteryo ni Buda. Sabi nya, bulong po ini. Pwede po mag hagad nin kadikit?” “Iyo po. Mayong problema. Makua po ako sa kusina.” “Kulibat ko po, mayo pa po nin nagadan sa pamilya nindo?” “Igwa na po. Piglubong pa sana si ama ko kan sarung bulan.” “Kun siring po, dai ko pwedeng akuon an saindong mustasa. Iyong gayo an sinabi kan Buda, dapat sa pamilya na mayo pa nin nagagadan.” Nagpasiring sya sa kataid na harong. “Mayo pa po nin nagagadan sa pamilya nindo?” “Ay kadakol na po. Pigbibilaran mi po ngani si tugang kong matua sa templo.” Sinaru-saro nya an mga harong sa banwaan. Intero sinda may nagadanan. Mayong harong na dai nagadanan. Luhay-luhay na liwanagan si Kisa Gotami. Luhay-luhay na intindihan nya an gustong ipagimata kan Buda. Naglakaw pasiring sa luwas kan banwa asin piglubong an aki. Pagkatapos, nagbalik sya sa monasteryo. “Dara nindo an semilya nin mustasa?” matuninong man giraray an hapot kan Buda. “Dai po. Na gimatan ko po na bako sana palan ako an nagtitios. Gabos na tawo binibisita nin kagadanan.  “Tama,” sabi kan Buda. “Kun kamo nakasagom sa saindong kamunduan, dai kamo makakabutas sa rweda nin kapagtiusan. Pag nagimatan nindo na an gabos nagtitios man na siring saindo, mapupukaw an saindong hirak asin pagkamuot sa iba.” Garo si Kisa Gotami pinarigusan nin katuninungan na dai nya maeksplikar. “An gabos na bagay nagsasangli, mabúot kong babayi. Ini an ley kan kosmos. Tinukdo ini saindo sa paagi kan pagkagadan kan aki mo. Sagkod na dai nindo ini maintindihan, digdi maggigikan an saindong kapagtiusan. An urog kaimportante mag-igot tanganing makabutas kamo sa rweda nin pabalik-balik sa pagmundag asin kagadanan, tanganin matabangan man an iba.” “Gusto ko po mag hagad nin repuhyo saimo, banal na Buda.” Tinawan sya kan Buda nin repuhyo sa monasteryo. Nagin saro sa mga dayupot na disipulo sagkod na si Kisa Gotami nagin Arhat , sarong antas na nakabutas sa gapos nin kapagtiusan kan reengkarnasyon sa samsara . . The post Kisa Gotami appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An mito ni Siddhartha, 2 Sun, 11 Oct :27:04 An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe kasal na sa magayon na prinsesa alagad binayaan ini tanganin mag-agi nin kasakitan mahanap [&#;] The post An mito ni Siddhartha, 2 appeared first on Magbikol Kita . ]]> An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe kasal na sa magayon na prinsesa alagad binayaan ini tanganin mag-agi nin kasakitan mahanap saná an katalingkasan sa problema nin kapagtiusan sa kinaban. Kan napukawan si Siddhartha sa eksistensya nin kapagtiusan, dai na sya mapamugtak. Nagtuninong saná an isip nya kan nahiling nya an sarong asetiko, kaya nagdesidir syang magin siring kan tawong idto. Pagpuli nya sa palasyo, sinudya nya an saiyang ama. “Papa, tano ta pigtago mo sakuya an totoo? Tano ta nagputik ka dapit sa eksistensya kan kapagtiusan, kan hilang, kapobrehan, kagadanan?” “Kun tinago ko man, nin huli ta padangat taka, Siddhartha.” “An pagpadangat mo sakuya nagin sarong karsel, Papa. Pàno na ako mabubuhay digdi sa laog kan palasyo kun kadakol an nagtitirios sa luwas? Maski anong gibuhon ta na wilihon an sadiri, magagadan man giraray kita.”  Nag-uulay sinda na napapalibutan kan baraylihan sa palasyo. “Mag-enjoy ka, mahal na prinsipe,” kurahaw kan mga para-bayli.  “Dai ka nasisilaw kan mga magagayon na mga parabayle?” an suba ninda sa prinsipe. “Dai,” sabi ni Siddhartha. Dinulok sya nin sarong magayon na parabayle. “Ayos ka saná, mahal na prinsipe? Anong problema mo?” “An sinasabi nindong magayon nasa ibabaw saná,” simbag nya. “An nahihiling ko puro anti-aging na kosmetiko, pampaputi na krema, losyon, mga lalawgon na retokada. An nahihiling ko garo baga mga anit na bag na magayon an pintura sa ibabaw pero an laog—ragpa! Saro ining padaya. Siring kaiyan an buhay digdi sa samsara .” Ipinadagos man giraray an baraylihan. Dai ninda masabutan an mga sinasabi ni Siddhartha. “Mag-enjoy ka na saná ngani, mahal na prinsipe.” “Maski anong party, baraylihan, kanrantahan, karakanan an gibuhon ta,” sabi ni Siddhartha ki Suddhadana, “dai ta malilikayan an kagadanan. Ining mga nahihiling ko sa palasyo na mga naka-postura, makukusog, hoben—dai ko masabutan_pàno sinda nagsi-sing-and-dance, nag-uurugmahan kun aram ninda na naghahalat an kagadanan? Bako iyan an tunay na kaugmahan, Papa. An tunay na kaugmahan dai nagbabago.” “Mayong bagay na dai nagbabago. Mayong bagay na permanente. Mayong bulong sa kapagtiusan.” “Di hahanapon ko an solusyon sa kapagtiusan. Hahanapon ko an dalan sa kaugmahan na dai inaabot nin kagadadan. Dapat maghali ako sa palasyo.” “Igwa akong marhay na bareta. Namundag na an saimong aki.” Imbes na maugma, lalo nang namundo si Siddhartha. “Dai ka na pwedeng maghali, Siddhartha. Isipon mo an saimong pamilya. Lalaki an aki mo. Ano an gusto mong pangaran nya?” “ Rahula ,” sabi tulos ni Siddhartha. “Sarong kadena.” “Ano pa an hinahanap mo?” Nauuyam na si Suddhodana. “Pigprotihiran taka sa gabos na peligro asin poprotihiran taka pa nin huli ta padangat taka. Ingrato ka? Dai ka maghali.” “Papa, kun mapoprotihiran mo ako sa peligro kan paggurang, sa hilang, sa kagadanan, dai ako mahali. Kun dai, kaipuhan maghali ako.” “Dai mo padangat si Yashodara na agom mo? Si Rahula na aki mo?” “Mahali ako nin huli ta padangat ko sinda. Nahihirak ako sainda ta aram ko na sinda magurang, mahilang, matios, magagadan, siring saimo, siring sakuya, siring satuya gabos.” “Iyo na!” Anggot na si Suddhodana. “Gabos kita magagadan, mare-engkarnar, magagadan, mare-engkarnar, magagadan, engkarnar, gadan, engkarnar, gadan… Mayong makaka dulag sa sumpa na yan, an sumpa kan re-engkarnasyon. Gabos kita nakagapos sa rweda nin reengkarnasyon!” “Pwes, yan an sakuyang katuyuhan. Tatangkason ko an sumpa.” Tinalikdan ni Suddhodana si Siddhartha. “Dai ka pwedeng maghali. Iyan an sugo ko!” Padagos an baraylihan sagkod matanga nin banggi. Nakatukaw sana an prinsipe sa sarong kanto. Maski anong gibuhon ninda dai ninda maengganyo na sya mag-enjoy, sagkod na nagkaparagal na saná ka-babayli. Kan tururog na an gabos, pinukawan ni Siddhartha si Channa. “Channa, mahali na ako. Darahon mo si Kanthaka. Ihatod nindo ako sa kadlagan.” Si Kanthaka an saiyang padabang kabayo. Dai nya na pinukawan si Yashodara tanganin magpaaram. Pigsirip nya na saná an mag-ina. Nahirak sya ki Rahula ta ini matios, mahilang, magurang magagadan siring kan gabos.  “Mabalik ako digdi pag nahanap ko na an solusyon sa kapagtiusan. Mabalik ako digdi pag Buddha na ako.” Luhay luhay sindang naghali, butung-butong si Kanthaka. Pag-agi ninda sa salon nahiling nya an mga parabayli. Tururog. Nakanusan sya sainda. Naghuhurukragong, nagtutururo an laway, nakanganga, mababata kan hangaw, natutunaw an mga make-up . “Abang kanos palan pag nahiling mo an totoo, pag tapos na an baraylihan,” sabi nya ki Channa. Sa luwas kan palasyo sinabat sinda ni Mara, an demonyong maurihon. Igwang kasabihan: kun inutil an ginigibo mo, mayo nin matuyaw saimo; kun maraot an ginigibo mo, kadikit an mapundo saimo; pero kun marhay an ginigibo mo asin manginginabang an kadaklan, an intirong pwersa kan kadikluman magkakasararo tanganing pauntukon ka. Sa kaso ni Siddhartha, si Mara mismo, an hadi kan kadikluman, an nagpahiling.  “Sain ka maduman, Siddhartha?” Aram ni Mara na kun magpadagos si Siddhartha, ini magiging Buddha. Habo nyang mangyari ini. “Raot na an saimong payo?” sabi ni Mara. “An gabos na tawo nag-aaragawan sa kwarta. An mga ministro sa palasyo, kapit-tuko sa pwesto. An iba naggagaradanan makakápot saná sa poder. Ika, namundag ka na yaon na saimo an gabos na minamawot kan iba. Dai mo aram na sa laog nin pitong aldaw magigin Chakravartin ka na? Pitong turog na sana. Magbalik ka na sa palasyo.” Dai ni Siddhartha pinatulan si Mara. Naglunad sya sa kabayo. Pinalunad man si Channa sa likod nya. “Mus na, Channa.”  “Iniisnab mo ako ha?” sabi ni Mara. “Mahilingan na naman kita, Siddhartha. Dai ka magigin Buddha! Dai ko tutugutan iyan!” Biglang nawara si Mara. Sa kabilugan nin bulan, diretso sinda pasiring sa kadlagan tanganing hanapon ni Siddhartha an katalingkasan sa problema nin kapagtiusan sa kinaban. . The post An mito ni Siddhartha, 2 appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An mito ni Siddhartha Sun, 04 Oct :01:23 Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan. Nagpuon lang ini kan aldaw na nagpasyar sya sa luwas kan palasyo. [&#;] The post An mito ni Siddhartha appeared first on Magbikol Kita . ]]> Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan. Nagpuon lang ini kan aldaw na nagpasyar sya sa luwas kan palasyo. Magpuon kaidto dai na nagngingisi, hararom na pirmi an pig-iisip, dai na nalilibang kan mga party sa palasyo. Pirmi na sanáng mamundo. Pirming tulala. An suspetsa kan iba, may hararom na depresyon. Interong palasyo nahahadit. Ano an nangyari? Kan sya namundag, maugmahon an gabos. An saiyang ama, si Suddhodana, hadi kan Kapilavastu, sarong kahadian sa norte kan India sakop kan Nepal sa pamitisan kan Himalayas.  “Ang aking ini magiging Chakravartin,” sabi kan sarong astrologo. Maugmang marhay an ama nin huli ta an Chakravartin sarong hadi nin kinaban. “Likayan saná nindo na dai nya mahiling an kapagtiusan sa kinaban,” sabi kan ikaduwang astrologo. “Tano?” sabi ni Suddhodana, “Ano an mangyayari kun mahiling nya an kapagtiusan sa kinaban?” “Sya magiging asetiko.” Natural, an gusto ni Suddhodana, an aki nya magin siring saiya, sarong hadi. Tanganing maibitaran an patanid kan astrologo, pinahali nya sa palasyo an gabos na mga tawong makakapasigato sa kapagtiusan. An mga may hilang, mga makakanos, an mga gurang pinalayas. Dapat sa palasyo an mga hoben sana, an mga magagayon, makukusog. Party, baraylihan, karantahan. Pinatugdukan pa nin tulong palasyo. “Sheltered” na marhay si Siddhartha sa laog nin haros tulong dekada. Kan sya edad 29, tinugutan syang magpasyar sa luwas kan palasyo. Alagad antes ka iyan, pinatago nguna kan hadi an gabos na mga gurang, mga may hilang asin an mga pobre sa aagihan kan karomata ni Siddhartha. Kaibahan kan prinsipe an saiyang “driver” na si Channa. Kan harayo na sinda sa palasyo, may duwang gurang na nakalusot, dai nahiling kan mga gwardya. “Channa, Channa! ano an mga yan?” “Mga gurang po sinda, mahal na prinsipe.” “Tano ta siring ka iyan an mga itsura ninda? Ano an gustong sabihon kan gurang?” “Gabos kita magururang, mahal na prinsipe.” “Siring ninda? Maski ako—magurang na siring kayan?” “Iyo tabi, mahal na prinsipe.” Naghurup-hurop nin hararom si Siddhartha. Dai pa sya nakahiling nin gurang. Dai makatubod na igwa nin gurang sa kinaban urog nang maaraman nya na maski sya magurang man. Nagpadagos an saindang pagpasyar. Pag-abot sa sarong kurbada, igwa sindang nadangog na nag-aagrangay sa laog nin sar0ng sadit na harong. “Aray, aray! Makulugon!” “Channa! Ano ining nadadangog ko?” Nagbaba sinda sa karomata asin nagsirip sa bintana kan harong. Ano ining nahihiling ko? Tano ta nagkukuragrit sya? Aray sanang aray. Makulog sa talinga. Tano ta kadakol na pigsa an hawak nya? Tano ta tinatarakigan siya?” Sunud-sunod an hapot ni Siddhartha. “May hilang po sya, mahal na prinsipe.” “Hilang? Ano an hilang?” “Gabos kita pwede maghilang.” “Maski ako? Sarong prinsipe?” “Iyo tabi.” Dai nakagirong si Siddhartha. Kan si karomata nag agi sa may pampang kan Ganges, igwa sindang nasabat na puneraryang prusisyon pasiring sa cremation—pagsulô kan hawak kan gadan.  “Channa! Ano yan ta dai na sya naghihiro?” “Gadan na po sya.” “Gadan? Ano an gadan?” “An gabos na namundag magagadan. Mayo po nin dai makakadulag dyan.” “Maski ako? Maski an sarong prinsipe?” “Maski an sarong prinsipe.” Dai na naman sya nakasimbag. Magpuon kaidto dai na sya napamugtak.  Antes sinda makabalik, duman sa may kanto kan tinampo igwang nakatukaw na tawo may sulot nin simpleng bata. Ibang klase an lalawgon. Kalmadong marhay. Dai pa sya nakahiling nin siring kaini. Nakatukaw sa dalan an tawong ini, may darang mangko. Mayong mga kwintas, porselas o ano pa man na yaman na nahihiling ni Siddhartha arualdaw sa palasyo, alagad maugmahon na marhay an lalawgon ka ini. Garo mayong problema. Hayahay na marhay. Matuninong na marhay.  “Dai pa ako nakahiling nin siring kaiyan na lalawgon, Channa. Gabos na tawo sa palasyo kiridit an lalawgon, maski nakangisi kidit pa giraray, garo napipiritan lang.” “Tama po kamo, mahal na prinsipe.” “Anong klaseng tawo yan, Channa? Tano ta matuninong na marhay an saiyang lalawgon? Ibang iba sa mga nahiling ko.” “Saro po syang asetiko.”  “Ano an asetiko?” “Mayo siyang mga pagrurugaring, maski ano. Mayong kwarta, mayong iniirukan. Sinikwal nya an gabos na materyal na bagay tanganing hanapon niya an katalingkasan sa problema kan pagtios.” Hararom na marhay an pag hurup-hurop bago sya maka simbag. “Gusto ko magin siring saiya, Channa. Gusto ko magin sarong asetiko!” Kaya na sana pagpuli ninda, baralanggado an interong palasyo. (Ipapadagos) . The post An mito ni Siddhartha appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An katuninungan nin Budismo Sun, 27 Sep :29:48 Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga tanganing makatao nin sustansya saindo asin sa gabos na nangangaipo nin katuninungan, [&#;] The post An katuninungan nin Budismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita . Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga tanganing makatao nin sustansya saindo asin sa gabos na nangangaipo nin katuninungan, pati na an saindong lingkod. An obheto kan sarong monasteryo iyo an magtao nin repuhyo. Ano an repuhyo? Kun oobserbahan ta an situasyon sa kinaban, kadakol an nagtitirios nin huli sa mga problema. May mga nag-iiriwal, nagkakarasuhan sa husgado, naggagaradanan; nagkakahirilang nin kancer, naiistrok, kagkaka-CoViD19, pati mental illness; nabibiktima nin iba, naaaksidente, nawawaran nin trabaho, asin kadakol pang iba. Naghahanap nin ginhawa pero dai aram kun sain maduman. Kadakul an nagsi-suicide nin huli sa depresyon. Garo kita binabagyo alagad mayong masirungan. Maski mapaiplian man lamang sa peligro kan duros, mayo. Pag-aadalan ta an natura kan samsara asin kan dukkha . An dukkha dipisil ma-translate. Suffering, stress, unsatisfactoriness, kaya gagamiton ko an tataramon na dukha as is. Advance na ngani an materyal na teknolohiya. May mga tablet, laptop, asin kadakol pang ibang gadgets. Pero dai pa giraray na reresolbahan an problema nin dukha. Garo dai pwedeng maibitaran.  Buót ming inbitaran kamo sa monasteryo sa kadlagan (Forest Monastery). Ino-offer mi an Dharma na nadiskubre ni Buda. Naresolbahan nya an problema kan dukha kumpletamente, permanentemente, 100% asin gusto ming i-prisentar saindo an Dharma ni Buda. Mayo pong “coincidence” sa uniberso. Nagtupar kita sa lugar na ini nin huli ta hinog na an panahon na maresolbahan man lugod an saindong agrangay.  Bago kita magpuon, duwang bagay saná nguna. Primero, an Budismo bakong relihiyon, dawa ngani may mga nagsasabing relihiyon ini. An Budismo edukasyon. E-duco (Latin E or ex=out of; duco, ducere=to lead. E + ducere=to lead out of darkness). Halimbawa, magayon an banggi pag bulanon, full moon, pero an kabilugan nin bulan dai nahihiling kun natatakluban nin mga maitom na panganuron. An Budismo sarong paagi, garo baga bilang sarong “how to” manual kun pàno mahali an panganuron nin greed, hatred, asin ignorance (dai ko pa natutuldok an eksaktong translation sa Bikol, pasensya na) na nagdudulot nin kapagtiusan. [Editor’s translation: kapasluan, pagkaungis, kamangmangan] Gabos imbitado sa monasteryo. Maski ano man an saindong relihiyon, o maski mayo man kamong relihiyon, dagos po kamo. Dai kami interesadong magkonbertir. Sabi ngani kan Dalai Lama, kun ika Kristyano, “be a good Christian”; kun ika Muslim, “be a good Muslim”. Ikaduwa, si Buda bakong Dyos. Saro syang tawo na siring satuya na naabot an Nirvana, an pinakahalangkaw na tangga na maaabutan kan tawo. Sarong naliwanagan. Sarong napagmata sa katutuuhan. Naresolbahan an problema nin dukha.  Kita pwede man magin buda. Kun sususugon an dalan ni Buda. Sa totoo, an intirong obheto kan Budismo iyo na tanganing kita magin buda—an tangga na mayo na nin dukha. Nagdesidir akong suraton ini sa satuyang lenggwaheng Bikol ta iyo ini an pinakaharani sa puso. Prubaran ko na magsurat kada semana. Despensa na saná tabi sa Bikol ko. Dipisil pantayan an Bikol nin sarong Maestro asin Poeta sa kalibre ni Vic Nierva.  Awot pa man lugod, maresolbahan an saindong problema sa paagi kan mga artikulong ini. Marahay-rahay kun literal na makaistar sa monasteryo sa Thailand o lamaseryo sa Tibet, alagad kun mayong oportunidad, digdi kamo magpasyar sa Magbikol Kita forest retreat. Tuninong digdi. Mayong mga paraiwal, mayong ribok kundi an awit nin mga gamgam. Mayong polusyon kundi an hayahay na duros. May mga burak, lubi-lubi, asin mga prutas, kua saná kamo. Sarung repuhyo. Kun banggi, mga aninipot sa luwas kan monasteryo na nagtatao nin ilaw sa tahaw nin kadlagan.  Maghirilingan po kita sa sunod na artikulo. . The post An katuninungan nin Budismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":6245,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.206Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/31","title":"","content":"{\"id\":31,\"name\":\"Jingjin \\u6de8\\u8fd1\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Jingjin (\\u6de8\\u8fd1) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jingjin\\/\",\"slug\":\"jingjin\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/4a631bdb48ec563d38ea?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/4a631bdb48ec563d38ea?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/4a631bdb48ec563d38ea?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Jingjin \\u6de8\\u8fd1 \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jingjin\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jingjin\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Jingjin \\\\u6de8\\\\u8fd1\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jingjin\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/de7b60eeef1\\\",\\\"name\\\":\\\"Jingjin \\\\u6de8\\\\u8fd1\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/28-Jingjin.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jingjin \\\\u6de8\\\\u8fd1\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Jingjin (\\\\u6de8\\\\u8fd1) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: .\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"],\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jingjin\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/31\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":129,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.206Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/monasteryo-sa-kadlagan/","title":"Magbikol Kita | Monasteryo sa Kadlagan","content":"Magbikol Kita | Monasteryo sa Kadlagan Saturday, December 27, , 4:38am Monasteryo sa Kadlagan Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . Ahimsa by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,... read more Samsara by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun... read more Kisa Gotami by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil... read more An mito ni Siddhartha, 2 by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe... read more An mito ni Siddhartha by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan.... read more An katuninungan nin Budismo by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":797,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.206Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/ahimsa/","title":"Ahimsa | Magbikol Kita","content":"Ahimsa | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Ahimsa Published on Sunday, November 08, , 6:50pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop siring kan lab experiment . Dai ako nagdadalan nin circus kun igwang pinapasakitan na hayop; dai ko man pinapasyaran an zoo, an aquarium, o an tourist spots kun sain igwang pinapasakitan na hayop. Apat na dekada na akong vegetarian antes magin vegan. Pitong taon na akong vegan. Tano ta vegan ako? Sarong simbag sana: Ahimsa . Ano an Ahimsa? Hali ini sa duwang tataramon: himsa (paglugad, pagkulog, byolensya); asin a (mayo). Ahimsa: mayong byolensya . Sa Budismo ini an primerong presepto: an dai mangkulog, dai manggadan, sa isip, sa taram, sa gibo. Kabali digdi an dai pagkulog sa mga hayop. Aram na kan kadaklan na an vegetarian dai nagkakakan nin karne, manok, asin sira. Bawal sa vegetarian na kakanon an gabos na may buhay. An dai pa maintintihan kan kadaklan kun tano ta an vegan dai nagkukunsumo nin gatas, sugok, asin tangguli. An simbag: Ahimsa. Ahimsa nin huli ta an dairy industry saro sa mga pinakamaringis na industriya sa planeta. Tanganin magatasan an baka, pwersahan binabados ini sa paagi nin “artificial insemination.” Sa ibang taram, linulupigan . An ugbon sinusuway tulos sa saiyang ina sa laog nin 24 oras. Kun lalaki an ugbon, binebenta o ginagadan (mayong pakinabang sa negosyo). Kun babayi pinapadakula sagkod na pwersahan binabados siring kan saiyang ina. Pag sinda ginagatasan ginagamit an “milking machine” na gibo sa goma, aluminyum, o asero. An resulta, an baka nagkaka- mastitis , sarong impeksyon na hali sa bakterya na dara kan sangkap na ginagamit sa paggatas. An suso kan baka sensitibong marhay. Maski kamot an gamiton mo, nalulugadan an suso ninda kan saindong mga kuko. An resulta, kadaklan na gatas may salak na nana. An normal na manok nagsusugok nin 12 sugok sa laog nin sarong taon. Pero sa paagi nin genetic manipulation , pinipirit ining magsugok nin 300 na sugok sa laog nin sarong taon. An calcium sa sugok kinukua sa saiyang hawak kaya nanruruluya asin dai na sinda nakakatindog. Garo man sana pinipirit mo an sarong babayi na magregla arualdaw. An tangguli kakanon kan mga putyukan. Matrabaho an pagprudusir nin tangguli. Kinukulekta ninda an pollen asin tagok sa manlainlain na mga burak. Kun mayong tangguli, magugutom sinda. An pagkua kan saindang kakanon, sarong paghabon. An tangguli para sa putyukan. Tano ta sa kada espesyal na okasyon, kaipuhan maggadan nin hayop? Sa kasal, bunyag, kumpleanyo, anibersaryo, pasko, bagong taon, pyesta, nakapasar sa exam, graduation, asin kadakol pang iba‚tano ta kaipuhan maggadan nin hayop? Tanganin mag-enjoy, tano ta dapat maggadan? Sa kada segundo, 300,000 na mga hayop an ginagadan sa kinaban. Namamatian ninda kun bubunuon na sinda. Mahihiling mo sa saindang mga mata, nagkikimahirak, pero dai ta iniintindi. An buhay kan sarong urig mas importante kan sakuyang pagnamit nin lechon.  Tama daw na maggadan nin sarong linalang na nagkukuragrit, nakikimahirak na dai man tabi sya gadanon? Kaya mo daw hilngon sa mata an sarong manok asin sabihon saiya na dai ka mabubuhay kun dai ka magkakan nin fried chicken? Arin an mas importante? “Speciesism” an apod kaini, an pag-abaw-abaw ta na kita an pinaka-soberano na linalang sa planeta. Ini an salâ na pagtubod na minukna kita tanganing mamayo asin mag-asertar kan satuyang superyoridad sa mga hayop. Na an hayop minukna para satuya tanganin kakanon ta. Na an hayop mayong kalag kaya ok sanang gamiton sinda siring kan sarong obheto. Ining isip na ini an kawsa kan deforestation na kun tano naglakop an virus. Nin huli kan mga ini, anti-logging asin anti-mining an adbokasiya ko, ligal man an negosyo o iligal. An kakahuyan mga pulmon yan kan planeta. Mga antena ini na nagririsibi nin enerhiya hali sa “electromagnetic field” kan uniberso tanganing masuportahan an buhay sa satuyang planeta. Pero ano an ginigibo ta? Deforestation.  Sabi ngani ni Senadora Cynthia Villar, an pagrumpag sa mga iniirukan kan mga “wildlife habitats” nakasumpay sa paglakop nin mga virus. (Philstar Global, Hulyo 6, ) Hapot: An mga tinanom nakukulgan man kun ginuguno, bakong iyo? Simbag: Tama. Mantang kita nabubuhay, dai ta maibitaran an pagkulog sa iba. Pero dai tinutuyo. Sa paglakaw ta sana, dai maiibitaran matungtungan an mga insekto. An hangaw ta nakakagadan nin dakol na mikroorganismo. Pero dai man pwedeng dai na kita maghangos. An pagka-vegan bakong perpekto, pero naiinaan an tios kan mga hayop. An hayop dai nagtutulod nin droga, dai naghahabon sa kaban kan banwa, dai nanlulupig nin mga inosenteng babayi—tano ta pinapasakitan asin ginagadan? Ano an saindang kasalan? Porke hayop “sana”? Ano na an nangyari sa Animal Welfare Act of (RA )?  Hapot: Pano mo makukumbinsi an tawo na sala an paggadan nin hayop? Bako daw tiwaring an hiling sa vegan? Simbag: Kun nabuhay kita kaidtong mga , tiwaring ka kun sabihon mo na an kinaban bakong sentro kan uniberso. Kan , tiwaring ka kun sabihon mo na sala an pang-uuripon (slavery). Maski an ibang relihyon kaidto sasabihon saimo na tama sana yan. Kun nabuhay ka kan , ngingisihan ka kun sabihon mo na may diretso mag-boto an mga babayi. An babayi sa harong sana, sasabihon saimo. Kaidtong mga , delikado an buhay mo sa Amerika kun imungkahi mo na dapat patas-patas sana an puti asin an itom. Kaidtong mga , ngingisihan ka kun sinusuportahan mo an mga “gay.” Kan , irereklamo ka, siring kan pigreklamo ako kan ibang estudyante, kun dai mo sinda tinugutan mag sigarilyo sa laog kan klase. Diretso daa ninda yan. Ngunyan tiwaring pa giraray an hiling samuya nin huli ta habo ming magkakan nin karne. “An sakuyang tulak bakong sementeryo nin mga bangkay,” sabi ni Leonardo da Vinci, sarong vegetarian. Tiwaring daw yan? Si Pythagoras binabayaran an mga parasira idaklag sana an mga sira pabalik sa dagat. Tiwaring man sya? Balaog kong iniririkomendar na dalanon nindo an pelikulang Earthlings (dir. Shaun Monson, ) na isinaysay ni Joaquin Phoenix na ganador kan Best Actor sa Academy Awards para sa pelikulang Joker. Namamatian ta na an mga konsekwensya na dara kan “himsa.” Sagkod na dai ta seryosohon ini, babalikbalikan kita kan virus. Dai ko na aram kun ano an magigin “new normal” kun mayo nang normal na buhay. An industrya nin karne, manok, sira, gatas, sugok iyo an kawsa nin mga danyos sa satuyang palibot. Huli ka ini, an pagka-vegan iyo na sana an nawawalat na opsyon. Sa ibabaw kan gabos: an bweltada kan karma na mayong pigsasanto.  Pwede daw mag vegan na kita? Bako sanang para sa mga hayop, pero para sa malinig na tubig, para sa dagat, bukid asin salog, sa mga kakahuyan, sa satuyang salud, sa katuninungan, sa futuro kan satuyang mga aki—para sa interong planeta. &#; Mga katakod na basahón: “Screaming for Their Skin: No Sweater is Worth Their Suffering”  “Definition of veganism” “Ahimsa — the most beautiful word ever written” “The honey industry” “Animals slaughtered for food every second” “If we keep eating animals, another virus will come” “Destruction of wildlife habitats linked to spread of diseases” “Plants feel pain too!” “Earthlings movie narrated by Joaquin Phoenix” . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1728,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:38:43.206Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/samsara/","title":"Samsara | Magbikol Kita","content":"Samsara | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Samsara Published on Sunday, October 25, , 7:14pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun sain an mga reglamento bako kita an nagmukna. Yaon kita sa samsara . Ano an samsara? An samsara iyo an siklo (cycle) nin pagpapadanay, an pauru-utro, palibot-libot, palagaw-lagaw—namumundag, nagagadan—sa mga estado kan rwedang nagtataririk na mayong kapinunan, mayong katapusan. Kadakol an mga deskripsyon kaini pero sa simpleng halimbawa: Arog kita sa mga langaw na nalálaom sa laog nin selyadong garapon, maski sain kita maglayog, paitaas man (langit) o paibaba man (impyerno), dai kita nakakadulag. Sa gabos na estado kan rweda yaon an kapagtiusan. Sugon sa tradisyon, an primerong thangka (pintura sa tela o lanob) na nag-ilustrar kan problemang ini pigdisenyo mismo kan Buda. Pinasablay nya sa luwas kan lanob kan monasteryo bilang instrumento nin pagtukdo. Kaidtong panahon, huli ta mayo pa nin papel asin an kadaklan “no read, no write,” an pinakaepektibong instrumento nin pagtukdo iyo an thangka.  Pag mabisita kamo nin templo o monasteryo, mahihiling nindo an thangkang siring kaini na nakabitay sa luwasan. An apod kaini bhavacakra o rweda nin buhay. An pinakalumang thangka nadiskubre sa sarung kweba sa Ajanta, India. . Retrato hali sa Rigpawiki.org asin sa Himalayan Art Resources. . Sa pinakatahaw kan rweda mahihiling an tulong hayop: lalong (kapasluan) na kinakagat an ikog kan halas (pagkaungis) na kinakagat an ikog kan urig (kamangmangan) na kinakagat an ikog kan lalong. Sindang tulo an nagpapatirig sa rweda asin sinda an kawsa kan interong problema.  Sa sunod na sirkulo iyo an karma, resulta kan sa itaas (tulong hayop). An puti marhay na karma, an itom maraot na karma. Sa ikatulong sirkulo mahihiling an anom na estadong napapadumanan, resulta kan sa itaas (karma): an tulong mapalad na estado: langit, mga asura, mga tawo; asin an tulong daing palad na estado: impyerno, mga gutom na kalag, mga hayop. . . An tulong mapalad na estado: Langit. 26 an mga langit sa Budismo. Mamuraway an buhay kan mga deva digdi. Nin huli ta an estadong ini nasa laog kan rwedang nagtitirig, an mga deva bakong imortal. Digdi sinusulo an marhay na karma. Pag naubos na yan, mahuhulog sinda sa mas hababa na estado. Kun nahinog an maraot na karma sinda nalagpak sa impyerno. Ini an pinakagrabeng pagtios kan sarong deva. Garo baga sarong hadi na nawaran nin gabos na yaman asin nagin tawong grasa. Mga Asura. An estado kan mga maurihon, mga paraiwal, mga pararaot nin marhay na gibo nin iba, mga “war-freak.” Nin huli ta panu-panò sinda nin kaungisan, pag nagadan sinda, nalagpak sa impyerno. Mga Tawo. Ini an pinakamapalad na estado nin huli ta balanse an kaugmahan asin an kamunduan. Mas mapalad an tawo sa deva ta digdi naiintindihan ta an buot sabihon kan kapagtiusan—asin kun pàno magkultibar o meditasyon tanganin makabutas sa rweda nin samsara. (Sa langit sobra an kaugmahan, kaya mayong panahon magkultibar. Sa impyerno sobra an kapagtiusan kaya mayo man nin panahon mag kultibar.) Ini an rason ta kun tano ta dai ta dapat pagsayangon an panahon mantang tawo pa kita. Kun magadan kitang mangmang, mayong garantiya na magiging tawo na naman kita nin huli ta pwede kitang magreengkarnar sa impyerno, sa mga gutom na kalag, o sa iba pang mga estado.  Hapot: Totoo daw an mga estadong ini? Simbag: Kun totoo an estado nyato, totoo man an mga estadong iba, dai ta sana nahihiling. Bako sana kita an yaon digdi. Dai ta nahihiling an iba nin huli kan limitasyon kan satuyang persepsyon. An nahihiling ta sana iyo an satuyang estado asin an estado nin mga hayop. An iba nalilipdan pa sa ngunyan. Dawa igwa nin kanya-kanyang partisyon, an tundag kan kada estado namamatian ta. Halimbawa, kun magabaton na marhay an problema mo na gusto mo nang maghugot, an agrangay mo nasa impyerno ka na.  An tolong daing palad na estado:  Mga Hayop. Mga mangmang sinda. Dai nakakadepensa sa sadiri. Binubuno asin kinakakan kan mga tawo, hinahanting kan mga kasador, pinapasakitan sa mga “lab experiment,” inuubakan an kublit para sa mga bag asin iba pang kagamitan, kinukua an mga organo para sa mga beauty product, linalaom sa zoo, sa aquarium, sa circus, pinapaguyod nin kalesa. An kadaklan, sa uran, sa init, sa gutom mayong masirungan. Pirming takot. Mga Gutom na Kalag. Mga “preta” an apud sainda. Ini an karma kan kapasluan kan mga maiimot. Pirmi sindang gutom asin paha. An liog mahimpison na siring kan dagom pero an tulak dakulang marhay. An nguso sadit-sadit na garo sanang punto. Nin huli kaini, dai nakakalaog an kakanon o tubig sa nguso. Kun makalaog man an turo nin tubig nagiging “molten lava” na sinusulo an laog kan hawak. An tios digdi 100 na beses mas grabe pa sa pinakagrabeng tios sa kinaban. Impyerno. 18 an mga impyerno sa Budismo. 8 na maiinit, 8 na malilipot, 1 “ephemeral,” asin 1 “intermediate” na mga impyerno. Sa primerong lebel pa lang, an init 100,000 mas mainit pa sa kalayo kan satuyang saldang. Yaon digdi an satuyang mga kaiwal. An pagkaungis digdi 1,000 mas grabe pa kan sa kinaban. Nagkukurulugan, naggagaradanan. Naglalaad an mga tawo digdi. Pag nagadan, binubuhay kan “duros nin pukaw” tanganin maggaradanan na naman. Sa primerong lebel kan impyernong malipot, mas malipot pa sa 0 Kelvin (-°c), sobra an lipot na an hawak naggagaratak. Sa lyanta kan rweda mahihiling an mga 12 pagsugpon-sugpon kan satuyang buhay: Nin huli kan halawig an komentaryo sa kada saro, ngangaranan ko sana nguna an mga ini: 1. kamangmangan (sarong gurang na butang babayi), 2. pag-hurma (sarong tawong naghuhurma nin kuron), 3. konosimyento (sarong kabalang), 4. pangaran asin porma (lalaki nakalunad sa baroto), 5. anom na sentido (harong na may kadakol na bintana), 6. kontakto (mga nag-iirilusyunan nagkakaraputan nin kamot), 7. pagmati (pana nakatusok sa mata), 8. kagustuhan (nagkakakan), 9. sustansya (tawong nagguguno nin prutas), 10. tanganin “magin” (bados na babayi), 11. kamundagan (nag-aki an babayi), 12. pagkagurang asin kagadanan (gadan na tawo). An interong rweda nasisilaod sa kugos asin kagat kan sarong higanteng ogre. Nakakapit-tuko ini sa rweda siring kan  dakulang linta, kaya mayong nakakadulag. An Buda nasa ibabaw kan gabos, nakatukdo sa bulan, simbolo kan liwanag na nakamtan nya asin pwede ta man makamtan. Anong liksyon an manunudan sa rwedang ini? Na an samsara sarung kalaboso. Na an gabos na estado sa laog kan rweda panô nin kapagtiusan. Na kita gabos daramay-damay sa samsara. Pag masabutan ta ini, dai na kita madaling maghusga sa iba. Pero nin huli sa delusyon, dai ta nahihiling an kapagtiusan kan iba.  Kadaklan satuya ngunyan mga “snowflakes.” Madaling maagrabyado, sensitibong marhay, sobrang eksihido, kadikit na bagay sana nag-aalburuto na. Dai ta nahihiling an sitwasyon na gabos kita may pagkukulang, may kaluyahan, may namamatian na hilang, imperpekto. Intindihon ta na an samsara depektibo. Kun magimatan ta an kapagtiusan kan gabos, mapupukaw an satuyang pag-intindi asin pagkamuot sa iba. Sabi ngani sa sarong segment kan noontime show sa TV: “bawal ang judgmental.” Magtarabangan na lang kita asin mag-igot sa pagkultibar tanganin makatangkas sa rweda nin kapagtiusan, siring sa Buda na tinutukdo satuya an maliwanag na bulan. . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1722,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.923Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/kisa-gotami/","title":"Kisa Gotami | Magbikol Kita","content":"Kisa Gotami | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Kisa Gotami Published on Sunday, October 18, , 9:28pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil akuon. An paglubong sa sadiring aki sarong trahedya. Pàno kun mangyari ini satuya? Kan panahon kan Buda, sa banwaan kan Savatthi, India, igwa nin sarong babayi na an ngaran Kisa Gotami. An “Kisa” sarong bansag na an gustong sabihon ‘paragalon’ o ‘mabublayon.’ Pobrehon syang marhay, pero nakaagom nin mayaman na negosyante. Alagad, nin huli ta nag-istar sya sa harong kan lalaki, inuurihan sya kan pamilya.  Gusto nyang marhay na magka-aki. Kaidtong panahon sarong kasusupgan kun an babaying agom mayong aki. Pwede syang suwayan kan agom. Maski debotong marhay si Kisa Gotami sa agom nya, dinadaug-daog sya kan saiyang mga bayaw.  Kaya na sana pagkatapos nin magkapirang taon, dakulang marhay si saiyang kaugmahan kan sya nagbados asin nag-aki nin lalaki. Bigla na sana nagsangli an pagtrato ninda saiya. Nin huli sa aki, igwa na sya nin respeto, kaya pinadangat nyang marhay an aki. Arualdaw, burubanggi dai nya ini pinapabayaan. Sa pagkakan, sa pagturog, sa gabos na bagay nakasentro an buhay nya sa aki. Sya na an pinakagwapo, pinakamadunong, pinakamabuot na aki sa interong banwa. Mayo nang nakakaugma pa sa ina kundi an aki nya nin huli ta ini an nagtao nin respeto saiya. Kadakol an plano nya sa aki. Sarong aldaw naghilang an aki. Naghadit na marhay an ina. Inataman nyang marhay. Binantayan aldaw-banggi. Kan nagkukumbulsyon ini, natakot an ina na baka magadan an aki. Dai nagbababa an kalintura. Bago matapos an semana bigla na sana ining nagadan. “Ano?!” kuragrit kan ina. “Dai pwede ini! Mayo ini sa plano!” Binasol sya kan saiyang mga hipag asin mga bayaw. “Inutil kang ina!” “Mahanap akong bulong!” Nagbungkaras paluwas, bitbit an aki. Naghagad nin tabang sa kataid na harong. “Igwa po kamong bulong? May hilang po an aki ko.” Pighiling kan kataid si aki. “Gadan na po an aki mo.” “Dai! Sala kamo! Turog sana sya! May bulong yan. Pag nahanap ko an bulong, mamata an aki ko!” Nagtuktok sa sunod na harong. “May bulong po kamo para sa aki ko?” “Gadan na po sya.” Sinaru-saro nya an mga harong. Sinabat nya an mga naglalakaw. “Bulong tabi! Bulong para sa aki koooo!” “Mayong bulong sa gadan.” “Ipalubong mo na an aki mo.” Pirang aldaw sya nag balaw-bagaw sa banwa bitbit an gadan na aki. Pagal-pagal na sa kalalakaw. An mga tawo dinudurulagan na sya. “Maraot an karma kan babaying iyan.” “Sinumpa an babaying yan.” “Turog lang an aki ko! Sala kamo gabos! Mamata sya! Mamata sya! Hahahaha!” “Darahon na yan sa mental.” Kinukurahawan sya kan mga binatilyo sa kalye. An mga aki dinadaklag sya nin basura pagkatapos biglang natiripwasan. “Kapay-kapay! Kisang luki-luki!” May sarong gurang na nahirak saiya. “Magduman ka ki Buda, duman sa monasteryo. Maghagad ka nin tabang saiya.” “Igwa sya nin bulong?” “Sya an Buda. Matatabangan ka nya.” Nagdalagan tulos pasakat sa monasteryo sa bukid. Bitbit an gadan na aki. Luhay-luhay naglaog. Sa tahaw kan madiklom na interyor, may liwanag na kun sain nak tukaw an Budha. “Dagos tabi,” sabi kan Buda. Matuninong ma marhay an boses nya. Na riwas-diwas tulos an pagmati ni Kisa Gotami. “Ano tabi an tuyo ninda, mabúot kong babayi?” “O banal na Buda, tabangi man po ako.”  Sinabi ni Kisa Gotami an intero nyang problema. Pigdangog sya kan Buda nin mayong basol. Naintindihan nya na an pagkaloka ni Kisa Gotami dara kan grabeng kamunduan. “Sabi ninda, igwa po kamong bulong, banal na Buda.” “Igwa tabi.” “Ha? Igwa?! Igwa po kamong bulong?” “Ini an gibuhon nindo. Pag luwas nindo digdi sa monasteryo, magduman kamo sa harong na mayo pang nagagadanan. Maghagad kamo nin semilya nin mustasa, maski kadikit sana. Ini an bulong na hinahanap nindo.” “Iyo po! Iyo po!” “Kulibat ko sana, dapat mayo pa nin nagadan sa pamilya na dudumanan nindo.” “Iyo po!” Tulus-tulos naghali si Kisa Gotami. Nagtuktok sa primerong harong na harani sa monasteryo. “Igwa po kamong semilya na mustasa? Hali po ako sa monasteryo ni Buda. Sabi nya, bulong po ini. Pwede po mag hagad nin kadikit?” “Iyo po. Mayong problema. Makua po ako sa kusina.” “Kulibat ko po, mayo pa po nin nagadan sa pamilya nindo?” “Igwa na po. Piglubong pa sana si ama ko kan sarung bulan.” “Kun siring po, dai ko pwedeng akuon an saindong mustasa. Iyong gayo an sinabi kan Buda, dapat sa pamilya na mayo pa nin nagagadan.” Nagpasiring sya sa kataid na harong. “Mayo pa po nin nagagadan sa pamilya nindo?” “Ay kadakol na po. Pigbibilaran mi po ngani si tugang kong matua sa templo.” Sinaru-saro nya an mga harong sa banwaan. Intero sinda may nagadanan. Mayong harong na dai nagadanan. Luhay-luhay na liwanagan si Kisa Gotami. Luhay-luhay na intindihan nya an gustong ipagimata kan Buda. Naglakaw pasiring sa luwas kan banwa asin piglubong an aki. Pagkatapos, nagbalik sya sa monasteryo. “Dara nindo an semilya nin mustasa?” matuninong man giraray an hapot kan Buda. “Dai po. Na gimatan ko po na bako sana palan ako an nagtitios. Gabos na tawo binibisita nin kagadanan.  “Tama,” sabi kan Buda. “Kun kamo nakasagom sa saindong kamunduan, dai kamo makakabutas sa rweda nin kapagtiusan. Pag nagimatan nindo na an gabos nagtitios man na siring saindo, mapupukaw an saindong hirak asin pagkamuot sa iba.” Garo si Kisa Gotami pinarigusan nin katuninungan na dai nya maeksplikar. “An gabos na bagay nagsasangli, mabúot kong babayi. Ini an ley kan kosmos. Tinukdo ini saindo sa paagi kan pagkagadan kan aki mo. Sagkod na dai nindo ini maintindihan, digdi maggigikan an saindong kapagtiusan. An urog kaimportante mag-igot tanganing makabutas kamo sa rweda nin pabalik-balik sa pagmundag asin kagadanan, tanganin matabangan man an iba.” “Gusto ko po mag hagad nin repuhyo saimo, banal na Buda.” Tinawan sya kan Buda nin repuhyo sa monasteryo. Nagin saro sa mga dayupot na disipulo sagkod na si Kisa Gotami nagin Arhat , sarong antas na nakabutas sa gapos nin kapagtiusan kan reengkarnasyon sa samsara . . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1541,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.923Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/an-mito-ni-siddhartha-2/","title":"An mito ni Siddhartha, 2 | Magbikol Kita","content":"An mito ni Siddhartha, 2 | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am An mito ni Siddhartha, 2 Published on Sunday, October 11, , 11:27pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe kasal na sa magayon na prinsesa alagad binayaan ini tanganin mag-agi nin kasakitan mahanap saná an katalingkasan sa problema nin kapagtiusan sa kinaban. Kan napukawan si Siddhartha sa eksistensya nin kapagtiusan, dai na sya mapamugtak. Nagtuninong saná an isip nya kan nahiling nya an sarong asetiko, kaya nagdesidir syang magin siring kan tawong idto. Pagpuli nya sa palasyo, sinudya nya an saiyang ama. “Papa, tano ta pigtago mo sakuya an totoo? Tano ta nagputik ka dapit sa eksistensya kan kapagtiusan, kan hilang, kapobrehan, kagadanan?” “Kun tinago ko man, nin huli ta padangat taka, Siddhartha.” “An pagpadangat mo sakuya nagin sarong karsel, Papa. Pàno na ako mabubuhay digdi sa laog kan palasyo kun kadakol an nagtitirios sa luwas? Maski anong gibuhon ta na wilihon an sadiri, magagadan man giraray kita.”  Nag-uulay sinda na napapalibutan kan baraylihan sa palasyo. “Mag-enjoy ka, mahal na prinsipe,” kurahaw kan mga para-bayli.  “Dai ka nasisilaw kan mga magagayon na mga parabayle?” an suba ninda sa prinsipe. “Dai,” sabi ni Siddhartha. Dinulok sya nin sarong magayon na parabayle. “Ayos ka saná, mahal na prinsipe? Anong problema mo?” “An sinasabi nindong magayon nasa ibabaw saná,” simbag nya. “An nahihiling ko puro anti-aging na kosmetiko, pampaputi na krema, losyon, mga lalawgon na retokada. An nahihiling ko garo baga mga anit na bag na magayon an pintura sa ibabaw pero an laog—ragpa! Saro ining padaya. Siring kaiyan an buhay digdi sa samsara .” Ipinadagos man giraray an baraylihan. Dai ninda masabutan an mga sinasabi ni Siddhartha. “Mag-enjoy ka na saná ngani, mahal na prinsipe.” “Maski anong party, baraylihan, kanrantahan, karakanan an gibuhon ta,” sabi ni Siddhartha ki Suddhadana, “dai ta malilikayan an kagadanan. Ining mga nahihiling ko sa palasyo na mga naka-postura, makukusog, hoben—dai ko masabutan_pàno sinda nagsi-sing-and-dance, nag-uurugmahan kun aram ninda na naghahalat an kagadanan? Bako iyan an tunay na kaugmahan, Papa. An tunay na kaugmahan dai nagbabago.” “Mayong bagay na dai nagbabago. Mayong bagay na permanente. Mayong bulong sa kapagtiusan.” “Di hahanapon ko an solusyon sa kapagtiusan. Hahanapon ko an dalan sa kaugmahan na dai inaabot nin kagadadan. Dapat maghali ako sa palasyo.” “Igwa akong marhay na bareta. Namundag na an saimong aki.” Imbes na maugma, lalo nang namundo si Siddhartha. “Dai ka na pwedeng maghali, Siddhartha. Isipon mo an saimong pamilya. Lalaki an aki mo. Ano an gusto mong pangaran nya?” “ Rahula ,” sabi tulos ni Siddhartha. “Sarong kadena.” “Ano pa an hinahanap mo?” Nauuyam na si Suddhodana. “Pigprotihiran taka sa gabos na peligro asin poprotihiran taka pa nin huli ta padangat taka. Ingrato ka? Dai ka maghali.” “Papa, kun mapoprotihiran mo ako sa peligro kan paggurang, sa hilang, sa kagadanan, dai ako mahali. Kun dai, kaipuhan maghali ako.” “Dai mo padangat si Yashodara na agom mo? Si Rahula na aki mo?” “Mahali ako nin huli ta padangat ko sinda. Nahihirak ako sainda ta aram ko na sinda magurang, mahilang, matios, magagadan, siring saimo, siring sakuya, siring satuya gabos.” “Iyo na!” Anggot na si Suddhodana. “Gabos kita magagadan, mare-engkarnar, magagadan, mare-engkarnar, magagadan, engkarnar, gadan, engkarnar, gadan… Mayong makaka dulag sa sumpa na yan, an sumpa kan re-engkarnasyon. Gabos kita nakagapos sa rweda nin reengkarnasyon!” “Pwes, yan an sakuyang katuyuhan. Tatangkason ko an sumpa.” Tinalikdan ni Suddhodana si Siddhartha. “Dai ka pwedeng maghali. Iyan an sugo ko!” Padagos an baraylihan sagkod matanga nin banggi. Nakatukaw sana an prinsipe sa sarong kanto. Maski anong gibuhon ninda dai ninda maengganyo na sya mag-enjoy, sagkod na nagkaparagal na saná ka-babayli. Kan tururog na an gabos, pinukawan ni Siddhartha si Channa. “Channa, mahali na ako. Darahon mo si Kanthaka. Ihatod nindo ako sa kadlagan.” Si Kanthaka an saiyang padabang kabayo. Dai nya na pinukawan si Yashodara tanganin magpaaram. Pigsirip nya na saná an mag-ina. Nahirak sya ki Rahula ta ini matios, mahilang, magurang magagadan siring kan gabos.  “Mabalik ako digdi pag nahanap ko na an solusyon sa kapagtiusan. Mabalik ako digdi pag Buddha na ako.” Luhay luhay sindang naghali, butung-butong si Kanthaka. Pag-agi ninda sa salon nahiling nya an mga parabayli. Tururog. Nakanusan sya sainda. Naghuhurukragong, nagtutururo an laway, nakanganga, mababata kan hangaw, natutunaw an mga make-up . “Abang kanos palan pag nahiling mo an totoo, pag tapos na an baraylihan,” sabi nya ki Channa. Sa luwas kan palasyo sinabat sinda ni Mara, an demonyong maurihon. Igwang kasabihan: kun inutil an ginigibo mo, mayo nin matuyaw saimo; kun maraot an ginigibo mo, kadikit an mapundo saimo; pero kun marhay an ginigibo mo asin manginginabang an kadaklan, an intirong pwersa kan kadikluman magkakasararo tanganing pauntukon ka. Sa kaso ni Siddhartha, si Mara mismo, an hadi kan kadikluman, an nagpahiling.  “Sain ka maduman, Siddhartha?” Aram ni Mara na kun magpadagos si Siddhartha, ini magiging Buddha. Habo nyang mangyari ini. “Raot na an saimong payo?” sabi ni Mara. “An gabos na tawo nag-aaragawan sa kwarta. An mga ministro sa palasyo, kapit-tuko sa pwesto. An iba naggagaradanan makakápot saná sa poder. Ika, namundag ka na yaon na saimo an gabos na minamawot kan iba. Dai mo aram na sa laog nin pitong aldaw magigin Chakravartin ka na? Pitong turog na sana. Magbalik ka na sa palasyo.” Dai ni Siddhartha pinatulan si Mara. Naglunad sya sa kabayo. Pinalunad man si Channa sa likod nya. “Mus na, Channa.”  “Iniisnab mo ako ha?” sabi ni Mara. “Mahilingan na naman kita, Siddhartha. Dai ka magigin Buddha! Dai ko tutugutan iyan!” Biglang nawara si Mara. Sa kabilugan nin bulan, diretso sinda pasiring sa kadlagan tanganing hanapon ni Siddhartha an katalingkasan sa problema nin kapagtiusan sa kinaban. . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1484,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.923Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/an-mito-ni-siddhartha/","title":"An mito ni Siddhartha | Magbikol Kita","content":"An mito ni Siddhartha | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am An mito ni Siddhartha Published on Sunday, October 04, , 4:01pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan. Nagpuon lang ini kan aldaw na nagpasyar sya sa luwas kan palasyo. Magpuon kaidto dai na nagngingisi, hararom na pirmi an pig-iisip, dai na nalilibang kan mga party sa palasyo. Pirmi na sanáng mamundo. Pirming tulala. An suspetsa kan iba, may hararom na depresyon. Interong palasyo nahahadit. Ano an nangyari? Kan sya namundag, maugmahon an gabos. An saiyang ama, si Suddhodana, hadi kan Kapilavastu, sarong kahadian sa norte kan India sakop kan Nepal sa pamitisan kan Himalayas.  “Ang aking ini magiging Chakravartin,” sabi kan sarong astrologo. Maugmang marhay an ama nin huli ta an Chakravartin sarong hadi nin kinaban. “Likayan saná nindo na dai nya mahiling an kapagtiusan sa kinaban,” sabi kan ikaduwang astrologo. “Tano?” sabi ni Suddhodana, “Ano an mangyayari kun mahiling nya an kapagtiusan sa kinaban?” “Sya magiging asetiko.” Natural, an gusto ni Suddhodana, an aki nya magin siring saiya, sarong hadi. Tanganing maibitaran an patanid kan astrologo, pinahali nya sa palasyo an gabos na mga tawong makakapasigato sa kapagtiusan. An mga may hilang, mga makakanos, an mga gurang pinalayas. Dapat sa palasyo an mga hoben sana, an mga magagayon, makukusog. Party, baraylihan, karantahan. Pinatugdukan pa nin tulong palasyo. “Sheltered” na marhay si Siddhartha sa laog nin haros tulong dekada. Kan sya edad 29, tinugutan syang magpasyar sa luwas kan palasyo. Alagad antes ka iyan, pinatago nguna kan hadi an gabos na mga gurang, mga may hilang asin an mga pobre sa aagihan kan karomata ni Siddhartha. Kaibahan kan prinsipe an saiyang “driver” na si Channa. Kan harayo na sinda sa palasyo, may duwang gurang na nakalusot, dai nahiling kan mga gwardya. “Channa, Channa! ano an mga yan?” “Mga gurang po sinda, mahal na prinsipe.” “Tano ta siring ka iyan an mga itsura ninda? Ano an gustong sabihon kan gurang?” “Gabos kita magururang, mahal na prinsipe.” “Siring ninda? Maski ako—magurang na siring kayan?” “Iyo tabi, mahal na prinsipe.” Naghurup-hurop nin hararom si Siddhartha. Dai pa sya nakahiling nin gurang. Dai makatubod na igwa nin gurang sa kinaban urog nang maaraman nya na maski sya magurang man. Nagpadagos an saindang pagpasyar. Pag-abot sa sarong kurbada, igwa sindang nadangog na nag-aagrangay sa laog nin sar0ng sadit na harong. “Aray, aray! Makulugon!” “Channa! Ano ining nadadangog ko?” Nagbaba sinda sa karomata asin nagsirip sa bintana kan harong. Ano ining nahihiling ko? Tano ta nagkukuragrit sya? Aray sanang aray. Makulog sa talinga. Tano ta kadakol na pigsa an hawak nya? Tano ta tinatarakigan siya?” Sunud-sunod an hapot ni Siddhartha. “May hilang po sya, mahal na prinsipe.” “Hilang? Ano an hilang?” “Gabos kita pwede maghilang.” “Maski ako? Sarong prinsipe?” “Iyo tabi.” Dai nakagirong si Siddhartha. Kan si karomata nag agi sa may pampang kan Ganges, igwa sindang nasabat na puneraryang prusisyon pasiring sa cremation—pagsulô kan hawak kan gadan.  “Channa! Ano yan ta dai na sya naghihiro?” “Gadan na po sya.” “Gadan? Ano an gadan?” “An gabos na namundag magagadan. Mayo po nin dai makakadulag dyan.” “Maski ako? Maski an sarong prinsipe?” “Maski an sarong prinsipe.” Dai na naman sya nakasimbag. Magpuon kaidto dai na sya napamugtak.  Antes sinda makabalik, duman sa may kanto kan tinampo igwang nakatukaw na tawo may sulot nin simpleng bata. Ibang klase an lalawgon. Kalmadong marhay. Dai pa sya nakahiling nin siring kaini. Nakatukaw sa dalan an tawong ini, may darang mangko. Mayong mga kwintas, porselas o ano pa man na yaman na nahihiling ni Siddhartha arualdaw sa palasyo, alagad maugmahon na marhay an lalawgon ka ini. Garo mayong problema. Hayahay na marhay. Matuninong na marhay.  “Dai pa ako nakahiling nin siring kaiyan na lalawgon, Channa. Gabos na tawo sa palasyo kiridit an lalawgon, maski nakangisi kidit pa giraray, garo napipiritan lang.” “Tama po kamo, mahal na prinsipe.” “Anong klaseng tawo yan, Channa? Tano ta matuninong na marhay an saiyang lalawgon? Ibang iba sa mga nahiling ko.” “Saro po syang asetiko.”  “Ano an asetiko?” “Mayo siyang mga pagrurugaring, maski ano. Mayong kwarta, mayong iniirukan. Sinikwal nya an gabos na materyal na bagay tanganing hanapon niya an katalingkasan sa problema kan pagtios.” Hararom na marhay an pag hurup-hurop bago sya maka simbag. “Gusto ko magin siring saiya, Channa. Gusto ko magin sarong asetiko!” Kaya na sana pagpuli ninda, baralanggado an interong palasyo. (Ipapadagos) . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1271,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.923Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/#","title":"Magbikol Kita | Jingjin 淨近","content":"Magbikol Kita | Jingjin 淨近 Saturday, December 27, , 4:39am Jingjin 淨近 Monasteryo sa Kadlagan Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . Ahimsa by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,... read more Samsara by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun... read more Kisa Gotami by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil... read more An mito ni Siddhartha, 2 by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe... read more An mito ni Siddhartha by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan.... read more An katuninungan nin Budismo by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":796,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/an-katuninungan-nin-budismo/","title":"An katuninungan nin Budismo | Magbikol Kita","content":"An katuninungan nin Budismo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:39am An katuninungan nin Budismo Published on Sunday, September 27, , 3:29pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita . Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga tanganing makatao nin sustansya saindo asin sa gabos na nangangaipo nin katuninungan, pati na an saindong lingkod. An obheto kan sarong monasteryo iyo an magtao nin repuhyo. Ano an repuhyo? Kun oobserbahan ta an situasyon sa kinaban, kadakol an nagtitirios nin huli sa mga problema. May mga nag-iiriwal, nagkakarasuhan sa husgado, naggagaradanan; nagkakahirilang nin kancer, naiistrok, kagkaka-CoViD19, pati mental illness; nabibiktima nin iba, naaaksidente, nawawaran nin trabaho, asin kadakol pang iba. Naghahanap nin ginhawa pero dai aram kun sain maduman. Kadakul an nagsi-suicide nin huli sa depresyon. Garo kita binabagyo alagad mayong masirungan. Maski mapaiplian man lamang sa peligro kan duros, mayo. Pag-aadalan ta an natura kan samsara asin kan dukkha . An dukkha dipisil ma-translate. Suffering, stress, unsatisfactoriness, kaya gagamiton ko an tataramon na dukha as is. Advance na ngani an materyal na teknolohiya. May mga tablet, laptop, asin kadakol pang ibang gadgets. Pero dai pa giraray na reresolbahan an problema nin dukha. Garo dai pwedeng maibitaran.  Buót ming inbitaran kamo sa monasteryo sa kadlagan (Forest Monastery). Ino-offer mi an Dharma na nadiskubre ni Buda. Naresolbahan nya an problema kan dukha kumpletamente, permanentemente, 100% asin gusto ming i-prisentar saindo an Dharma ni Buda. Mayo pong “coincidence” sa uniberso. Nagtupar kita sa lugar na ini nin huli ta hinog na an panahon na maresolbahan man lugod an saindong agrangay.  Bago kita magpuon, duwang bagay saná nguna. Primero, an Budismo bakong relihiyon, dawa ngani may mga nagsasabing relihiyon ini. An Budismo edukasyon. E-duco (Latin E or ex=out of; duco, ducere=to lead. E + ducere=to lead out of darkness). Halimbawa, magayon an banggi pag bulanon, full moon, pero an kabilugan nin bulan dai nahihiling kun natatakluban nin mga maitom na panganuron. An Budismo sarong paagi, garo baga bilang sarong “how to” manual kun pàno mahali an panganuron nin greed, hatred, asin ignorance (dai ko pa natutuldok an eksaktong translation sa Bikol, pasensya na) na nagdudulot nin kapagtiusan. [Editor’s translation: kapasluan, pagkaungis, kamangmangan] Gabos imbitado sa monasteryo. Maski ano man an saindong relihiyon, o maski mayo man kamong relihiyon, dagos po kamo. Dai kami interesadong magkonbertir. Sabi ngani kan Dalai Lama, kun ika Kristyano, “be a good Christian”; kun ika Muslim, “be a good Muslim”. Ikaduwa, si Buda bakong Dyos. Saro syang tawo na siring satuya na naabot an Nirvana, an pinakahalangkaw na tangga na maaabutan kan tawo. Sarong naliwanagan. Sarong napagmata sa katutuuhan. Naresolbahan an problema nin dukha.  Kita pwede man magin buda. Kun sususugon an dalan ni Buda. Sa totoo, an intirong obheto kan Budismo iyo na tanganing kita magin buda—an tangga na mayo na nin dukha. Nagdesidir akong suraton ini sa satuyang lenggwaheng Bikol ta iyo ini an pinakaharani sa puso. Prubaran ko na magsurat kada semana. Despensa na saná tabi sa Bikol ko. Dipisil pantayan an Bikol nin sarong Maestro asin Poeta sa kalibre ni Vic Nierva.  Awot pa man lugod, maresolbahan an saindong problema sa paagi kan mga artikulong ini. Marahay-rahay kun literal na makaistar sa monasteryo sa Thailand o lamaseryo sa Tibet, alagad kun mayong oportunidad, digdi kamo magpasyar sa Magbikol Kita forest retreat. Tuninong digdi. Mayong mga paraiwal, mayong ribok kundi an awit nin mga gamgam. Mayong polusyon kundi an hayahay na duros. May mga burak, lubi-lubi, asin mga prutas, kua saná kamo. Sarung repuhyo. Kun banggi, mga aninipot sa luwas kan monasteryo na nagtatao nin ilaw sa tahaw nin kadlagan.  Maghirilingan po kita sa sunod na artikulo. . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1141,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-nierva/feed/","title":"Victor Dennis Nierva | Magbikol Kita","content":"Victor Dennis Nierva | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :48:41 en hourly 1 Victor Dennis Nierva | Magbikol Kita Tataramon an satuyang panlaban Sat, 18 Jul :21:26 Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an maghinguwa na panuon an satuyang mga sadiri nin impormasyon na [&#;] The post Tataramon an satuyang panlaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita , nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an maghinguwa na panuon an satuyang mga sadiri nin impormasyon na makakatabang sato na malampasan an peligro kan pandemyang ini. Kita an magibo nin mga paagi tanganing mapatarom saka mapakusog ta an satong komunidad sa pagsabat sa katibaadan. Ini man ngani an saro sa mga pangkagabsan na katuyuhan kun tano yaon an Magbikol Kita . Alagad dai ta hunaon na bako sanáng pandemya an satuyang magigin problema ngunyan.  Dai ta hunaon na, sa tahaw kan mga kadipisilan kan panahon na ini, urog pa kitang papasakitan kan gobyerno sa satuyang mga pag-agrangay tanganing maitulod an pangkagabsan na kapakanan. Yaon an pagpasakit sa mga institusyon kan midya, yaon an tuyong pagpatuninong sa mga paratuyaw, dawa ngani an pagtuyaw lehitimo. Sa huring bilang, dawa may problema sa CoViD19, an mga biktima kan gyera sa droga padagos na nagdudugang. Idagdag ta pa an mga tawong nasa poder na dai man naninindugan sa mandato kan posisyon o katungdan na kinakaputan, kundi nagsusunod saná—na garo mga idong sunod nin sunod—sa saindang among sa palasyo. An gabos na pagringis na ini minasirang hali pa man palan giraray sa ideya na igwa nin sentral . Dawa ngani si Duterte taga-Dabaw, nasa Manila man giraray an ubod kan kapangyarihan. Kaibahan na digdi an kapangyarihan kan nasyunal na pagkasabot. Dawa an trolls, sentralisado. Hain an lugar kan mga rehiyon? Hain an lugar kan kaisipan rehiyunal? Hapot ko ini mantang sa likod kan sakong agimadmad nadadangog ko an makasadiring suhestyon ni Lray Villafuerte na nagtataram—syempre sa Tagalog ta lawi, haros dai man tatao mag-Bikol—na ipabakal na saná kan mga Lopez an isinaradong ABS-CBN. Uya an oportunidad para sato. Nagkataon saná na binuksan ta an Magbikol Kita sa panahon na ini, alagad iyong gayo ini, para sako, an pinakamarhay na panahon tanganing punan ta an ideyasyon (ideation) sa Bikol. Digdi minalaog an oportunidad kan satuyang pagigin multilingual , huli ta minaluwas na an poder ngunyan danay na sentralisado, yaon sa Manila. Kun siring, an pagtuyaw, minarhay na gibuhon ta nanggad na multilingual. Kun kita magkakasararo sa pagsabat sa ringis asin kawaran nin hustisya kan estado gamit an manlainlain na tataramon kan Pilipinas puon sa Ivatan sagkod sa Bahasa Sug, sa pagkadakul-dakol kan mga tataramon, sa Bikol pa saná, sa Boinën (Buhinon) pa saná, hilingon ta kun dai sinda magtarambling saka magkariribong Sa panahon na biyong pinapatuninong an mga namamanwaan sa pagribok huli ta lapa saka nangunguriyat an bata kan gobyerno nasyunal, dakula an papel kan tataramon para sa artikulasyon kan satuyang mga inagrangay. Dakula an papel—asin oportunidad—kan pagkaigwa ta nin kadakulon na mga tataramon para tarugón an Anti-Terror Act. An satuyang mga opisyal—elehido man o dai—iringgles nin iringgles dawa sarala an gramatika dangan puro saná “um” o “ah.” Di gamitan ta nin Bikol—manlainlain na Bikol—asin sa siring na paagi madisimular an pagsagap asin pagsabot. Tutal an data processing pirming nasa banyagang tataramon, kun bakong Tagalog, an default. Sa siring na gawi, mapapakusog saka mapapalinaw ta an satuyang mga kurahaw. Huli ta dai tinatawan nin magkakanigong atensyon an papel kan tataramon sa pagtugdas kan nasyon, dakula pa an lugar kan multilingual na kamugtakan tanganing gamiton ini tanganing urog tang pakusugon an sadiri ta. Magayunon isipon na sa napapalain asin mahalagang pagkakataon an pagkaigwa nin kadakulon na tataramon pwedeng magpakusog asin magpapusog sa pagkakasararo kan bilog na nasyon. Sa panahon kan CoViD19, naekspiryensya ta an pagtarabangan kan manlainlain na mga tataramon kan Pilipinas—sa paagi nin mga boluntaryong translators —tanganing magkaigwa nin sasarong mensahe nin kaligtasan, paglikay, pagpakusog nin lawas, pagpatarom nin pagkasabot tanganing malabanan an pandemya. Pwede ta man ining gibuhon sa pagtulod kan satuyang mga karapatan. Tataramon man giraray an satuyang panlaban. . The post Tataramon an satuyang panlaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kaaraman an satuyang panlaban Sat, 11 Jul :29:12 Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang suhestyon dapit sa direksyon kan orihinal na Facebook page an [&#;] The post Kaaraman an satuyang panlaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang suhestyon dapit sa direksyon kan orihinal na Facebook page an ipinadara satuya kan mga followers asin subscribers. Lain kan instructional videos, yaon an pagbasa nin mga obrang panliteratura sa Bikol, yaon an pagluwas nin mga social media cards dapit sa kultura asin agi-aging Bikolnon, nagkaigwa man kita nin mga tematikong social media engagements kun igwa nin mga holidays o espesyal na mga okasyon, kadakol pang iba. Kan ipinairarom an nasyon—kaibahan kan bilog na kinaban—sa pandemyang dara kan CoViD19, bilang promotor kan Magbikol Kita, nahiling ko an makuring pangangaipo sa impormasyon dapit satuyang mga kasakitan. Digdi ko pinunan an pag-Bikol kan mga materyal na ilinuluwas kan manlainlain na ahensya kan gobyerno, mga lokal asin internasyunal na organisasyon, asin iba pang sektor na nagmamakulog sa mga namamanwaan sa pagsabat sa mga peligrong dara kan CoViD19. Dai kita nag-untok sa pag-translate. Arualdaw, dawa ano, basta importanteng impormasyon, minaluwas iyan sa Magbikol Kita page. Hininguwa ta na dawa sa sadit na paaging ini, makaambag kita sa pagpakusog asin pagpapusog kan sosyudad Bikolnon. Huli ta sa panahon na ribong an mga namamanwaan kun arin an tutubudon, importante na igwang mga pribadong paghiro na nagtutulod kan tama asin magkakanigong impormasyon asin komunikasyon. Nagtutubod ako, kaibahan an nagkapirang boluntaryong nagtatabang sa Magbikol Kita, na naitao ta man an pangangaipong ini. Masasalming ini sa mga mensahe kan mga indibidwal, institusyon, asin mga opisina na arualdaw nagsusubaybay, naghihiras, nagrerepost, naggagamit kan mga materyal na ipinapaskil sa satuyang social media page. Dai pa tapos an pandemyang CoViD19. Dai pa man tapos an pangangaipo sa mga lokalisado asin kontekstwalisadong impormasyon. Dawa ngani bako nang arualdaw, nagluluwas pa man giraray an Magbikol Kita nin mga social media materials para sa satuyang mga kahimanwa. Dangan uya, pormal na hinahatod mi saindo an sarong bagong paghiro: an www.magbikolkita.com . Dawa ngani igwa kita nin kadipisilan sa pagbuhay-buhay ngunyan, kaipuhan nanggad, bako sanáng magpadagos, kundi mag-uswag. Sa inspirasyon na hatod kan mga simbag kan publiko sa satuyang CoViD-related materials, napag-atid-atid mi na panahon man ini na gamiton ta an online platform para sa paghimo nin mga kaisipan asin pagbilog nin mga ideyang Bikolnon—sa mga Bikol na tataramon. Mayo pa kaini, huli ta an internet, kadaklan nasa Ingles, asin mga nangungurog na mga lenggwahe. Medyo masasakitan kita sa search engine optimization (SEO) huli ta an gagamiton ta sa website na ini iyo an Bikol—manlainlain na mga Bikol na tataramon. Alagad aakuon ta an agyat na iyan. Dai ta aram, tibaad kita an magdara kan SEO na Bikol. An importante iyo na punan ta an paghirirasan nin mga kaisipan dapit sa satuyang buhay Bikolnon gamit an sadiri tang mga tataramon. Sa siring na paagi, lugod dakulang kabtang kan satuyang sosyudad an magamit an mga kaaraman asin kakayahan na maruluwas sa website na ini tanganing kita urog na magin makusog asin pusog na sosyudad. Sa kinaban na igwang mga makukusugon na pwersa, an lokalisadong paghiro na siring kan Magbikol Kita sarong subersyon, sarong pagsabat na nangungurog na sulog tanganing kita man magin urog na mabaskog asin makayanan tang makisabay sa hiro kan kinaban sa sadiri tang paagi. Dakulaon asin udok na marhay an sakuyang pagpapa-Dyos mabalos sa mga parasurat, kolumnista, asin mga makuntribwer sa Magbikol Kita. Halaba po an lista kan satuyang mga kolumnista na an mga ngaran minatao nin awad-awad na kredibilidad sa paghiro tang ini. Hali sinda sa manlainlain na displina, hali sa manlainlain na institusyon, hali sa manlainlain na lugar sa Bikol asin sa ibang parte kan kinaban. Sinda gabos nag-iyo sa simpleng imbitasyon na maghiras kan sadiri—daing bayad ta bako pa man income-generating an satuyang website. Huli digdi, an Magbikol Kita sarong inisyatiba nanggad na minagkan sa puso asin kalag na Bikolnon. Lauman sa bagong harong na ini kan Magbikol Kita an regular na mga kontribusyon asin mga kolum kan halabang listahan kan mga boluntaryong parasurat hali sa manlainlain na disiplina. Sa Magbikol Kita, maghirirasan kita nin pagkasabot kan kinaban na satuyang hinihiruan sa paagi na madaling masabutan kan gabos. Gamiton ta an mabagsik asin marikas na plataporma kan internet tanganing ikurahaw sa kinaban an mga kaisipan na Bikolnon. Para ini sa satuya gabos, yaon ma kita sain, anuman an satuyang ginigibo. Sa panahon man na nakakamati kita nin kasakitan, sa panahon man na dakol an karibungan asin kawaran nin paglaom, sa panahon man na dakula an hunâ kan estado sa satuyang mga karapatan pantawo asin mga magkakanigong institusyon arog kan midya, makusog an buót dawa may takot asin pagduwaduwa, ini an satuyang pagsalugsog sa makusog na ringis nin inhustisya—uya an Magbikol Kita Online. Sa panahon na ini na nangunguriyat an kaputikan, an Magbikol Kita manunuga para sa katotoohan. Digdi, urog ta pang pakusugon an satuyang mga tingog—an tingog Bikolnon. . The post Kaaraman an satuyang panlaban appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1","detected_lang":"bik","word_count":1674,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/2","title":"","content":"{\"id\":2,\"name\":\"Victor Dennis Nierva\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-nierva\\/\",\"slug\":\"vic-nierva\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/5ce727cbdc28e98fa24?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/5ce727cbdc28e98fa24?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/5ce727cbdc28e98fa24?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Vic Nierva \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-nierva\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-nierva\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Vic Nierva\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-nierva\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/8d2dc477b0ecc160f98da5a2d\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor Dennis Nierva\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/30-VicN.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor Dennis Nierva\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-nierva\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/2\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":138,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mayon-limited/","title":"Magbikol Kita | Mayon Limited","content":"Magbikol Kita | Mayon Limited Saturday, December 27, , 4:39am Mayon Limited Victor Dennis Nierva Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. Tataramon an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an... read more Kaaraman an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":578,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mayon-limited/tataramon-an-satuyang-panlaban/","title":"Tataramon an satuyang panlaban | Magbikol Kita","content":"Tataramon an satuyang panlaban | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:39am Tataramon an satuyang panlaban Published on Saturday, July 18, , 11:21pm by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita , nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an maghinguwa na panuon an satuyang mga sadiri nin impormasyon na makakatabang sato na malampasan an peligro kan pandemyang ini. Kita an magibo nin mga paagi tanganing mapatarom saka mapakusog ta an satong komunidad sa pagsabat sa katibaadan. Ini man ngani an saro sa mga pangkagabsan na katuyuhan kun tano yaon an Magbikol Kita . Alagad dai ta hunaon na bako sanáng pandemya an satuyang magigin problema ngunyan.  Dai ta hunaon na, sa tahaw kan mga kadipisilan kan panahon na ini, urog pa kitang papasakitan kan gobyerno sa satuyang mga pag-agrangay tanganing maitulod an pangkagabsan na kapakanan. Yaon an pagpasakit sa mga institusyon kan midya, yaon an tuyong pagpatuninong sa mga paratuyaw, dawa ngani an pagtuyaw lehitimo. Sa huring bilang, dawa may problema sa CoViD19, an mga biktima kan gyera sa droga padagos na nagdudugang. Idagdag ta pa an mga tawong nasa poder na dai man naninindugan sa mandato kan posisyon o katungdan na kinakaputan, kundi nagsusunod saná—na garo mga idong sunod nin sunod—sa saindang among sa palasyo. An gabos na pagringis na ini minasirang hali pa man palan giraray sa ideya na igwa nin sentral . Dawa ngani si Duterte taga-Dabaw, nasa Manila man giraray an ubod kan kapangyarihan. Kaibahan na digdi an kapangyarihan kan nasyunal na pagkasabot. Dawa an trolls, sentralisado. Hain an lugar kan mga rehiyon? Hain an lugar kan kaisipan rehiyunal? Hapot ko ini mantang sa likod kan sakong agimadmad nadadangog ko an makasadiring suhestyon ni Lray Villafuerte na nagtataram—syempre sa Tagalog ta lawi, haros dai man tatao mag-Bikol—na ipabakal na saná kan mga Lopez an isinaradong ABS-CBN. Uya an oportunidad para sato. Nagkataon saná na binuksan ta an Magbikol Kita sa panahon na ini, alagad iyong gayo ini, para sako, an pinakamarhay na panahon tanganing punan ta an ideyasyon (ideation) sa Bikol. Digdi minalaog an oportunidad kan satuyang pagigin multilingual , huli ta minaluwas na an poder ngunyan danay na sentralisado, yaon sa Manila. Kun siring, an pagtuyaw, minarhay na gibuhon ta nanggad na multilingual. Kun kita magkakasararo sa pagsabat sa ringis asin kawaran nin hustisya kan estado gamit an manlainlain na tataramon kan Pilipinas puon sa Ivatan sagkod sa Bahasa Sug, sa pagkadakul-dakol kan mga tataramon, sa Bikol pa saná, sa Boinën (Buhinon) pa saná, hilingon ta kun dai sinda magtarambling saka magkariribong Sa panahon na biyong pinapatuninong an mga namamanwaan sa pagribok huli ta lapa saka nangunguriyat an bata kan gobyerno nasyunal, dakula an papel kan tataramon para sa artikulasyon kan satuyang mga inagrangay. Dakula an papel—asin oportunidad—kan pagkaigwa ta nin kadakulon na mga tataramon para tarugón an Anti-Terror Act. An satuyang mga opisyal—elehido man o dai—iringgles nin iringgles dawa sarala an gramatika dangan puro saná “um” o “ah.” Di gamitan ta nin Bikol—manlainlain na Bikol—asin sa siring na paagi madisimular an pagsagap asin pagsabot. Tutal an data processing pirming nasa banyagang tataramon, kun bakong Tagalog, an default. Sa siring na gawi, mapapakusog saka mapapalinaw ta an satuyang mga kurahaw. Huli ta dai tinatawan nin magkakanigong atensyon an papel kan tataramon sa pagtugdas kan nasyon, dakula pa an lugar kan multilingual na kamugtakan tanganing gamiton ini tanganing urog tang pakusugon an sadiri ta. Magayunon isipon na sa napapalain asin mahalagang pagkakataon an pagkaigwa nin kadakulon na tataramon pwedeng magpakusog asin magpapusog sa pagkakasararo kan bilog na nasyon. Sa panahon kan CoViD19, naekspiryensya ta an pagtarabangan kan manlainlain na mga tataramon kan Pilipinas—sa paagi nin mga boluntaryong translators —tanganing magkaigwa nin sasarong mensahe nin kaligtasan, paglikay, pagpakusog nin lawas, pagpatarom nin pagkasabot tanganing malabanan an pandemya. Pwede ta man ining gibuhon sa pagtulod kan satuyang mga karapatan. Tataramon man giraray an satuyang panlaban. . Victor Dennis Nierva Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1182,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mayon-limited/madya-na-magbikol-kita/","title":"Kaaraman an satuyang panlaban | Magbikol Kita","content":"Kaaraman an satuyang panlaban | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:39am Kaaraman an satuyang panlaban Published on Saturday, July 11, , 7:29am by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang suhestyon dapit sa direksyon kan orihinal na Facebook page an ipinadara satuya kan mga followers asin subscribers. Lain kan instructional videos, yaon an pagbasa nin mga obrang panliteratura sa Bikol, yaon an pagluwas nin mga social media cards dapit sa kultura asin agi-aging Bikolnon, nagkaigwa man kita nin mga tematikong social media engagements kun igwa nin mga holidays o espesyal na mga okasyon, kadakol pang iba. Kan ipinairarom an nasyon—kaibahan kan bilog na kinaban—sa pandemyang dara kan CoViD19, bilang promotor kan Magbikol Kita, nahiling ko an makuring pangangaipo sa impormasyon dapit satuyang mga kasakitan. Digdi ko pinunan an pag-Bikol kan mga materyal na ilinuluwas kan manlainlain na ahensya kan gobyerno, mga lokal asin internasyunal na organisasyon, asin iba pang sektor na nagmamakulog sa mga namamanwaan sa pagsabat sa mga peligrong dara kan CoViD19. Dai kita nag-untok sa pag-translate. Arualdaw, dawa ano, basta importanteng impormasyon, minaluwas iyan sa Magbikol Kita page. Hininguwa ta na dawa sa sadit na paaging ini, makaambag kita sa pagpakusog asin pagpapusog kan sosyudad Bikolnon. Huli ta sa panahon na ribong an mga namamanwaan kun arin an tutubudon, importante na igwang mga pribadong paghiro na nagtutulod kan tama asin magkakanigong impormasyon asin komunikasyon. Nagtutubod ako, kaibahan an nagkapirang boluntaryong nagtatabang sa Magbikol Kita, na naitao ta man an pangangaipong ini. Masasalming ini sa mga mensahe kan mga indibidwal, institusyon, asin mga opisina na arualdaw nagsusubaybay, naghihiras, nagrerepost, naggagamit kan mga materyal na ipinapaskil sa satuyang social media page. Dai pa tapos an pandemyang CoViD19. Dai pa man tapos an pangangaipo sa mga lokalisado asin kontekstwalisadong impormasyon. Dawa ngani bako nang arualdaw, nagluluwas pa man giraray an Magbikol Kita nin mga social media materials para sa satuyang mga kahimanwa. Dangan uya, pormal na hinahatod mi saindo an sarong bagong paghiro: an www.magbikolkita.com . Dawa ngani igwa kita nin kadipisilan sa pagbuhay-buhay ngunyan, kaipuhan nanggad, bako sanáng magpadagos, kundi mag-uswag. Sa inspirasyon na hatod kan mga simbag kan publiko sa satuyang CoViD-related materials, napag-atid-atid mi na panahon man ini na gamiton ta an online platform para sa paghimo nin mga kaisipan asin pagbilog nin mga ideyang Bikolnon—sa mga Bikol na tataramon. Mayo pa kaini, huli ta an internet, kadaklan nasa Ingles, asin mga nangungurog na mga lenggwahe. Medyo masasakitan kita sa search engine optimization (SEO) huli ta an gagamiton ta sa website na ini iyo an Bikol—manlainlain na mga Bikol na tataramon. Alagad aakuon ta an agyat na iyan. Dai ta aram, tibaad kita an magdara kan SEO na Bikol. An importante iyo na punan ta an paghirirasan nin mga kaisipan dapit sa satuyang buhay Bikolnon gamit an sadiri tang mga tataramon. Sa siring na paagi, lugod dakulang kabtang kan satuyang sosyudad an magamit an mga kaaraman asin kakayahan na maruluwas sa website na ini tanganing kita urog na magin makusog asin pusog na sosyudad. Sa kinaban na igwang mga makukusugon na pwersa, an lokalisadong paghiro na siring kan Magbikol Kita sarong subersyon, sarong pagsabat na nangungurog na sulog tanganing kita man magin urog na mabaskog asin makayanan tang makisabay sa hiro kan kinaban sa sadiri tang paagi. Dakulaon asin udok na marhay an sakuyang pagpapa-Dyos mabalos sa mga parasurat, kolumnista, asin mga makuntribwer sa Magbikol Kita. Halaba po an lista kan satuyang mga kolumnista na an mga ngaran minatao nin awad-awad na kredibilidad sa paghiro tang ini. Hali sinda sa manlainlain na displina, hali sa manlainlain na institusyon, hali sa manlainlain na lugar sa Bikol asin sa ibang parte kan kinaban. Sinda gabos nag-iyo sa simpleng imbitasyon na maghiras kan sadiri—daing bayad ta bako pa man income-generating an satuyang website. Huli digdi, an Magbikol Kita sarong inisyatiba nanggad na minagkan sa puso asin kalag na Bikolnon. Lauman sa bagong harong na ini kan Magbikol Kita an regular na mga kontribusyon asin mga kolum kan halabang listahan kan mga boluntaryong parasurat hali sa manlainlain na disiplina. Sa Magbikol Kita, maghirirasan kita nin pagkasabot kan kinaban na satuyang hinihiruan sa paagi na madaling masabutan kan gabos. Gamiton ta an mabagsik asin marikas na plataporma kan internet tanganing ikurahaw sa kinaban an mga kaisipan na Bikolnon. Para ini sa satuya gabos, yaon ma kita sain, anuman an satuyang ginigibo. Sa panahon man na nakakamati kita nin kasakitan, sa panahon man na dakol an karibungan asin kawaran nin paglaom, sa panahon man na dakula an hunâ kan estado sa satuyang mga karapatan pantawo asin mga magkakanigong institusyon arog kan midya, makusog an buót dawa may takot asin pagduwaduwa, ini an satuyang pagsalugsog sa makusog na ringis nin inhustisya—uya an Magbikol Kita Online. Sa panahon na ini na nangunguriyat an kaputikan, an Magbikol Kita manunuga para sa katotoohan. Digdi, urog ta pang pakusugon an satuyang mga tingog—an tingog Bikolnon. . Victor Dennis Nierva Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. 1 Comment Joseph on July 11, at 4:42 pm Maogmang pataratara saimo Vic sa sa pagpoon kaining Mag-BikolKita.Com! Magdanay man logod an saimong isinasabwag na pisog nin karahayan asin magbunga nin dakol pa. Magayonon na pagpoon! Angayon man sa Ebanghelyo ngunyan manungod sa Parasabwag. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1402,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-nierva/#","title":"Magbikol Kita | Vic Nierva","content":"Magbikol Kita | Vic Nierva Saturday, December 27, , 4:39am Victor Dennis Nierva Mayon Limited Si Vic Nierva iyo an kagtugdas asin promotor kan Magbikol Kita. Tubong Lupi, Camarines Sur, sya sarong awtor, pararawitdawit, paradisenyo, asin iba pa. Dating paratukdo sa unibersidad, sya ngunyan sarong paratulod kan tataramon, kultura, asin sosyudad Bikolnon. Sya man an katuwang na kagtugdas kan content company na Creative Coconut Ph. Tataramon an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Sa inot na kolum ko digdi sa Magbikol Kita, nainot ko nang sinabi na sa panahon kan CoViD19, huli ta dai ta nanggad masarigan nin biyu-buyo an mga ahensya kan gobyerno pag-abot sa tama, magkakanigo, saka kaipuhan na impormasyon, kaipuhan nanggad na kita mismo an... read more Kaaraman an satuyang panlaban by Victor Dennis Nierva | Mayon Limited Madya na, Magbikol kita! Mapuon kita sa signature na alok kan Magbikol Kita puon kan punan ko ini kan Disyembre 5, , sa paagi nin kan inot na episode kan nakatudan ta nang semanahan na instructional video dapit sa lenggwaheng Bikol. Puon kaidto, manlainlain nang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":578,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:17.924Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/pen-prestado/feed/","title":"Pen Prestado | Magbikol Kita","content":"Pen Prestado | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :27:28 en hourly 1 Pen Prestado | Magbikol Kita Bubble wrap Sat, 18 Jul :13:38 Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air bubbles. Maski damulag na ako, libang na libang ako magparapusi pasaru-saro kan bubbles, [&#;] The post Bubble wrap appeared first on Magbikol Kita . ]]> Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka- therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air bubbles . Maski damulag na ako, libang na libang ako magparapusi pasaru-saro kan bubbles , kaya pag may online delivery na nag-aabot dati sa opisina, nakiiagawan ako sa bubble wrap . Speaking of online delivery , kaining mga nakaaging bulan, saka pa saná ako nagusto—o napiritan sa puon—na magbakal nin gamit o kakánon sa paagi kan sakong cellphone . Takot kaya ako dati ta dakol bagang mga istorya na iba man an nag-aabot na item sa saimong inorder. Tuod akong magbakal sa mall ta nakikilatis o napupurbaran ko nguna an babakalon kong produkto, kaya bihira akong magbakal online . Kun igwa man akong babakalon online , malamang kawat iyan sa Nintendo Switch o Steam . Alagad nagbago an sakong buying habit , puon kan nag- lockdown digdi sa Quezon City. Masakit magluwas nin harong. An inot kong nagin problema iyo an paglabá ta nakaasa ako sa laundromat na kaipuhan ko pang lakawon nin kabangang kilometro. Kan inot na bulan kan lockdown , ako mismo an naglalaba. An problema: darakulaon an mga bado ko, kaya kaipuhan kong ibabad dangan kurukusuon na marhay tanganing masiguro kong malinig. An resulta, nagrurulugad man an kamot ko. Kaya napiritan akong mag-order nin washing machine . Inabot nin tulong semana si delivery , kasabay na kaiyan si tig-order kong hose para nakakabit na ini sa gripo. Dakulang tabang ta igwang online shopping . Saro ko man na problema iyo an pagsaod nin kakanon. Dati, madali sanáng magsaod sa Arayat Market, lakaw ka saná pasiring duman, may mababakal ka nang pwedeng iluto sa masurunod na mga aldaw. Kun maggrocery man kami sarong beses saná kada bulan. Pero dahil sa lockdown , nagin penitensya an Marso asin Abril ko ta bawal magbyahe an mga traysikel, kaya naglalakaw talaga ako na may bitbit magagabat sa abaga papuli sa harong. (Ngunyan, tatao na ako. Naggagamit na akong backpack.) Kaya kan nadiskubre ko na halos gabos kong pangangaipo pwede ko na sanáng halaton sa kwarto ko, sa online shopping na ako nagsarig.  Pag hinuhugakan akong magluto, mag-order saná, magpili sa Grab o Lalamove, o kaya mag-order diretso sa resto saka ipasundo sa Angkas, solb na an pangudto o pamanggi. Pag nag- crave ako nin kape ta tinutungka minsan sa trabaho, na-order saná akong kape sa Tim Hortons o kaya Starbucks, pero para makatipid, nagbakal na ako nin sadiri kong panggiling saka pansarà nin kape. Kan nagdesisyon akong ayuson an laman kan kwarto ko para magin home office an setup , nagbakal akong bagong kama asin kutson, bagong shoe rack , artwork bag , asin vacuum cleaner . Gabos inorder ko online . Gabos convenient bakalon. Alagad, narisa ko an sarong dakulaon na plastik nin basura na sakong natipon. Linaag ko duman gabos na packaging na ginamit sa mga binarakal ko: bubble wrap sa mga mapapasaon na appliances , mga plastik na panggakod, mga pidaso nin cling wrap (para sa mga darakulang items na kaipuhan pag-iribahon), mga gurumos na packaging tapes , asin styropore para sa washing machine . Igwa pang boxes nin corrugated cartons , na may papel na fillers . Lain pa sa mga nasambit, may basura man hali sa inorder kong mga pagkakan sa mga food delivery apps . Sa sarong semana nakakapanô ako nin saro o duwang garbage bag . Kaya napaisip ako, kun ako na solo saná sa buhay, kayang makatipon nin arog kaining basura, ano pa daw si mga tawong mas dakol pa an binabakal sako online —si mga nakaarabang kada may online sale , gurano daw kadakol na basura an natitipon mi gabos? Medyo masakit timbangon an convenience na naiitao kan online delivery saka an epekto kaini sa kapalibutan urog na ngunyan na may pandemya, na grabe an pagpugol sa mga tawo na magluwas nin harong. An convenience na dara kan online delivery garo man saná bubble wrap . Sa panahon nin pandemya, igwa ining darang proteksyon (dai ta kaipuhan magluwas asin ma- expose sa CoViD), gian sa buhay (bawas pagal o stress ), asin kaugmahan ( therapeutic baga pag yaon na si binakal mo).  Alagad dakula an karibay kaining economic model na ini sa satuya asin sa kapalibutan, ta mantang nagpapara- add-to-cart kita, dakol na basura an natitipon ta. Apwera sa mismong packaging kan item na binakal ta, pinapatos pa ini nin bubble wrap o cling wrap dangan ikinakahon tapos pinapatos giraray nin cling wrap saka pinapaikutan nin damot na packaging tape . Kan nakaaging taon, nagkaigwang ban sa paggamit nin single-use plastics sa mga supermarket asin department stores . Dakulang tabang an polisiyang ini sa pagbawas kan paggamit nin single-use plastic . Alagad, an packaging sa mga online delivery duru-duroble an pagkapatos!  Habo ta man na an mga inorder tang mapapasaon mag-abot sato na ready nang i- kintsugi urog na kun minsan na nagrurulupad ini sa mga kamot kan mga nagdedeliver, pero dapat may maisip kitang paagi nganing mainaan an basurang natitipon ta.  An bubble wrap asin iba pang plastic, dai sinda tulos matutunaw. Matinir sinda sa kinaban maski mayo na kita. An mga kumpanyang nasa online delivery , dapat mag-isip nin mga alternatibong packaging ( biodegradable plastic, fungi-based foam ) na pwedeng magamit sa pagpatos nin mga mapapasaon asin sensitibong mga bagay. Kita bilang parabakal, kaipuhan ta man mag-isip kun kaipuhan ta bayâ an satong mga binabakal online . Kaipuhan tang magin makusog an buót laban sa tentasyon urog na kun matindi an artificial intelligence (AI) na gamit kan shopping app ta. Halimbawa, pag nagbakal ka nin washing machine , may algorithm na tetentaran kan magbakal man nin plantsa, kalan, ref, asin mga saradit na appliances . Bistadong-bistado nya an saimong buying behavior susog sa mga tigsearch mo o kaya activity mo sa iba mong social media accounts . Risa man na tigtutuod kitang mag-asa sa economic model na ini, kaya kaipuhan tang mag-ebalwar kan satuyang mga gawi bilang konsumidor, ta tibaad matapos kitang malibang kapupusi nin bubbles kan bubble wrap , an ipapamana ta sa mga makuapo ta iyo an tambak na basura. . The post Bubble wrap appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1143,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/21","title":"","content":"{\"id\":21,\"name\":\"Pen Prestado\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX\\/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/pen-prestado\\/\",\"slug\":\"pen-prestado\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/dcc30fcea13b21a381fe3dc11?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/dcc30fcea13b21a381fe3dc11?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/dcc30fcea13b21a381fe3dc11?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Pen Prestado \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/pen-prestado\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/pen-prestado\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Pen Prestado\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/pen-prestado\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/f19d522e91d8c1aadef42d13\\\",\\\"name\\\":\\\"Pen Prestado\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/19-PenP.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Pen Prestado\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX\\/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/pen-prestado\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/21\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":93,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pasubling-bolpen/","title":"Magbikol Kita | Pasubling Bolpen","content":"Magbikol Kita | Pasubling Bolpen Saturday, December 27, , 4:39am Pasubling Bolpen Pen Prestado Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. Bubble wrap by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":492,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pasubling-bolpen/bubble-wrap/","title":"Bubble wrap | Magbikol Kita","content":"Bubble wrap | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:39am Bubble wrap Published on Sunday, July 19, , 12:13am by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka- therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air bubbles . Maski damulag na ako, libang na libang ako magparapusi pasaru-saro kan bubbles , kaya pag may online delivery na nag-aabot dati sa opisina, nakiiagawan ako sa bubble wrap . Speaking of online delivery , kaining mga nakaaging bulan, saka pa saná ako nagusto—o napiritan sa puon—na magbakal nin gamit o kakánon sa paagi kan sakong cellphone . Takot kaya ako dati ta dakol bagang mga istorya na iba man an nag-aabot na item sa saimong inorder. Tuod akong magbakal sa mall ta nakikilatis o napupurbaran ko nguna an babakalon kong produkto, kaya bihira akong magbakal online . Kun igwa man akong babakalon online , malamang kawat iyan sa Nintendo Switch o Steam . Alagad nagbago an sakong buying habit , puon kan nag- lockdown digdi sa Quezon City. Masakit magluwas nin harong. An inot kong nagin problema iyo an paglabá ta nakaasa ako sa laundromat na kaipuhan ko pang lakawon nin kabangang kilometro. Kan inot na bulan kan lockdown , ako mismo an naglalaba. An problema: darakulaon an mga bado ko, kaya kaipuhan kong ibabad dangan kurukusuon na marhay tanganing masiguro kong malinig. An resulta, nagrurulugad man an kamot ko. Kaya napiritan akong mag-order nin washing machine . Inabot nin tulong semana si delivery , kasabay na kaiyan si tig-order kong hose para nakakabit na ini sa gripo. Dakulang tabang ta igwang online shopping . Saro ko man na problema iyo an pagsaod nin kakanon. Dati, madali sanáng magsaod sa Arayat Market, lakaw ka saná pasiring duman, may mababakal ka nang pwedeng iluto sa masurunod na mga aldaw. Kun maggrocery man kami sarong beses saná kada bulan. Pero dahil sa lockdown , nagin penitensya an Marso asin Abril ko ta bawal magbyahe an mga traysikel, kaya naglalakaw talaga ako na may bitbit magagabat sa abaga papuli sa harong. (Ngunyan, tatao na ako. Naggagamit na akong backpack.) Kaya kan nadiskubre ko na halos gabos kong pangangaipo pwede ko na sanáng halaton sa kwarto ko, sa online shopping na ako nagsarig.  Pag hinuhugakan akong magluto, mag-order saná, magpili sa Grab o Lalamove, o kaya mag-order diretso sa resto saka ipasundo sa Angkas, solb na an pangudto o pamanggi. Pag nag- crave ako nin kape ta tinutungka minsan sa trabaho, na-order saná akong kape sa Tim Hortons o kaya Starbucks, pero para makatipid, nagbakal na ako nin sadiri kong panggiling saka pansarà nin kape. Kan nagdesisyon akong ayuson an laman kan kwarto ko para magin home office an setup , nagbakal akong bagong kama asin kutson, bagong shoe rack , artwork bag , asin vacuum cleaner . Gabos inorder ko online . Gabos convenient bakalon. Alagad, narisa ko an sarong dakulaon na plastik nin basura na sakong natipon. Linaag ko duman gabos na packaging na ginamit sa mga binarakal ko: bubble wrap sa mga mapapasaon na appliances , mga plastik na panggakod, mga pidaso nin cling wrap (para sa mga darakulang items na kaipuhan pag-iribahon), mga gurumos na packaging tapes , asin styropore para sa washing machine . Igwa pang boxes nin corrugated cartons , na may papel na fillers . Lain pa sa mga nasambit, may basura man hali sa inorder kong mga pagkakan sa mga food delivery apps . Sa sarong semana nakakapanô ako nin saro o duwang garbage bag . Kaya napaisip ako, kun ako na solo saná sa buhay, kayang makatipon nin arog kaining basura, ano pa daw si mga tawong mas dakol pa an binabakal sako online —si mga nakaarabang kada may online sale , gurano daw kadakol na basura an natitipon mi gabos? Medyo masakit timbangon an convenience na naiitao kan online delivery saka an epekto kaini sa kapalibutan urog na ngunyan na may pandemya, na grabe an pagpugol sa mga tawo na magluwas nin harong. An convenience na dara kan online delivery garo man saná bubble wrap . Sa panahon nin pandemya, igwa ining darang proteksyon (dai ta kaipuhan magluwas asin ma- expose sa CoViD), gian sa buhay (bawas pagal o stress ), asin kaugmahan ( therapeutic baga pag yaon na si binakal mo).  Alagad dakula an karibay kaining economic model na ini sa satuya asin sa kapalibutan, ta mantang nagpapara- add-to-cart kita, dakol na basura an natitipon ta. Apwera sa mismong packaging kan item na binakal ta, pinapatos pa ini nin bubble wrap o cling wrap dangan ikinakahon tapos pinapatos giraray nin cling wrap saka pinapaikutan nin damot na packaging tape . Kan nakaaging taon, nagkaigwang ban sa paggamit nin single-use plastics sa mga supermarket asin department stores . Dakulang tabang an polisiyang ini sa pagbawas kan paggamit nin single-use plastic . Alagad, an packaging sa mga online delivery duru-duroble an pagkapatos!  Habo ta man na an mga inorder tang mapapasaon mag-abot sato na ready nang i- kintsugi urog na kun minsan na nagrurulupad ini sa mga kamot kan mga nagdedeliver, pero dapat may maisip kitang paagi nganing mainaan an basurang natitipon ta.  An bubble wrap asin iba pang plastic, dai sinda tulos matutunaw. Matinir sinda sa kinaban maski mayo na kita. An mga kumpanyang nasa online delivery , dapat mag-isip nin mga alternatibong packaging ( biodegradable plastic, fungi-based foam ) na pwedeng magamit sa pagpatos nin mga mapapasaon asin sensitibong mga bagay. Kita bilang parabakal, kaipuhan ta man mag-isip kun kaipuhan ta bayâ an satong mga binabakal online . Kaipuhan tang magin makusog an buót laban sa tentasyon urog na kun matindi an artificial intelligence (AI) na gamit kan shopping app ta. Halimbawa, pag nagbakal ka nin washing machine , may algorithm na tetentaran kan magbakal man nin plantsa, kalan, ref, asin mga saradit na appliances . Bistadong-bistado nya an saimong buying behavior susog sa mga tigsearch mo o kaya activity mo sa iba mong social media accounts . Risa man na tigtutuod kitang mag-asa sa economic model na ini, kaya kaipuhan tang mag-ebalwar kan satuyang mga gawi bilang konsumidor, ta tibaad matapos kitang malibang kapupusi nin bubbles kan bubble wrap , an ipapamana ta sa mga makuapo ta iyo an tambak na basura. . Pen Prestado Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1545,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.176Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/pen-prestado/#","title":"Magbikol Kita | Pen Prestado","content":"Magbikol Kita | Pen Prestado Saturday, December 27, , 4:39am Pen Prestado Pasubling Bolpen Si Pen Prestado sarong paradisenyo asin parakurit. Tubong Sipocot, Camarines Sur, nag-iskwela sa Libmanan asin Naga, asin ngunyan nagtratrabaho bilang UX/UI designer sa sarong tech agency sa Quezon City. Bubble wrap by Pen Prestado | Pasubling Bolpen Gamit ini bilang panhapin o pangkutson sa mga mapapasaon o sensitibong bagay tanganing dai mapasâ kun kaipuhan ibyahe. Saro na man siguro ini sa pinaka-therapeutic na materyal na naimbento nin tawo, nin huli ta mga masiramon papurutukon an mga saradit kaining air... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":492,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/feed/","title":"Joseph Reburiano | Magbikol Kita","content":"Joseph Reburiano | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :32:41 en hourly 1 Joseph Reburiano | Magbikol Kita Tugtugan o musikahan? (Part 2) Sun, 18 Oct :22:47 An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa mga importanteng aspekto nin musika an pagiging apinado sa tono. Sa mga instrumentong gamit, [&#;] The post Tugtugan o musikahan? (Part 2) appeared first on Magbikol Kita . ]]> An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa mga importanteng aspekto nin musika an pagiging apinado sa tono. Sa mga instrumentong gamit, an kwerdas igwa na nin teknolohiya ngunyan na nada-download sa mga smartphones na pwedeng gamiton para magkaigwa nin proper tuning an mga instrumento ninda. Alagad an basehan nin urag kan pagigin musiko iyo an kakayahan na madangog asin masabi kun an tono dai apinado susog sa saiyang pag-adal, kun bakong innate na abilidad. Numero uno ining pangapudan sa mga parakanta, huli ta mayong teknolohiya na nagtatama kaini lalo sa live performances kundi an tarom nin pandangog. Sa kinaban kan akademikong musika, intonation an apod manungod sa pagigin sharp o flat kan tonong nagluluwas sa boses kan sarong singer. An problema sa intonation madaling marisa dawa kan ordinaryong mga paradangog. An mga gurang kun nakakadangog nin minakibray o minatipay na tono kan parakanta, napapatiwi; alagad an mga hobenes minasabing, “Cringe..!” An pagiging flat o sharp kan tono dai sana nasosolusyunon sa paagi nin pagdangog gamit an talinga. Ini mas narereesolberan kun an gamit na pandangog iyo an isip.  Inapod ining audiation ni Edwin Gordon, sarong Amerikanong researcher sa music education. Importante na an sarong singer, solo performer man sya o nasa koro, igwa nin abilidad mag-audiate. Sa sakong pagtukdo sa choir sa unibersidad, hinihinguwa ko nanggad na an kada saro sa mga estudyante nagkakaigwa nin ‘inner ear.’ Dakula an pagkakaiba kan problema sa intonation asin pagiging sintunado. An inot, nasa tono pero bakong apinado, mantang an ikaduwa mayo nanggad sa tono. An sintonado, o tone deaf sa Ingles, pag pinakanta mo mayo sa inaapod na tonal center o key kan kanta asin dai maaarog an tono na ipapasunod mo saiya. An pagtukdo nin kanta sa sintonadong parakanta, garo pagtukdo nin bayle sa sarong dai nakakamaan. Nagtutubod ako na an problema sa intonation bakong problema sa talento. Ini yaon sa kakulangan nin pagkagimata sa mismong konsepto kan perpektong tono. Kun mayo an agimadmad sa mismong aspektong ini, may posibilidad na an sarong musiko natutugkad an an tinutukar nya manungod sa saiyang musika sa ensayo pa sana. Harmoniya asin Pag-areglo . Para sako, an sarong musiko dakula an pagpapahalaga sa areglo o pag-areglo kan kanta. Kompositor man o performer, agyat sa sarong musiko na pahiwason, pararumon, asin padagos na maghinguwa na mapatalubo an kaaraman sa aspektong ini kan musika. Sa sakong ekspiryensya sa pag-areglo asin pagsurat nin musika, masasabi ko na an harmoniya, na nangungurog na midbid bilang chords, iyo an nagtatao nin gubing sa sarong komposisyon. Sa gubing na ini nagdedesidir kun anong disenyo, kolor, porma, kara, asin modo an ipapaabot na esensya kan komposisyon, may tataramon man na kaiba (o liriko) o purong instrumento sana. An areglo nagtutukar sa harmonic / chordal qualities, harmonic progressions, asin instrumentation, alagad tawanan ko sanang duon an inot na duwa sa sakong mga nasambit. Para sako, an areglo sarong porma man nin pag-compose na iba pa sa paghaból (weave) nin melody o  paglapat kaini sa liriko. An kakulangan nin kaaraman sa harmoniya, iyo man an ulang sa magayon na pag-areglo kun kaya agyat ini sa sarong musiko na midbidon an mga klase kaini. Sa tonal na musika, igwa nin lenggwahe an harmoniya na mahalagang maaraman kan musikong naggagamit kan mga ini. Sa lenggwaheng ini naaaraman an relasyon kan chords sa kada saro sa laog kan tonality o tonal center kan sarong tonal na komposisyon sa paagi nin pagtukar kan harmonic progression . Iba pang diskurso kun maaapod na harmoniya an yaon sa avant garde music na atonal.   Sabi ni Alan Belkin, igwa nin tulong kategorya an harmoniya:  1. idtong madaling dangugon; 2. idtong namimidbidan sana sa paagi nin marigmat asin tutok na pagdangog; asin 3. idtong dai talaga madadangog huli sa limitadong perception kan tawo. Para sako, an pag-recognize kan mga ini bilang nagkakapira sa naturang hahampangon sa pag-adal kan harmoniya madara man sato sa pagkagimata sa kun anong level nin paghinguwa hali sato an itatao ta sa paghimay kan temang ini pag-abot sa mga pag-ensayo. Bilang sarong musiko na nagtatao nin pag-areglo, nagimatan ko na importanteng gayo na an mga kalidad kan harmoniya o chords sa musika mamidbidan nin sarong musiko bako sana sa level na cognitive, kundi affective. Para sako, an pag-adal kaini kaipuhan sabayan nin pagmidbid susog sa kun anong emosyon an pinupukaw kan kada saro sa mismong nagsusurat asin sa paradangog. Sa paaging ini mas epektibo an paggamit sa pagsurat asin pag-areglo kan musika na garo paggamit nin mga sangkap sa pagluto para lalo ining mapasiram. An kakulangan sa kaaraman sa harmoniya iyo an saro sa mga rason kun tano an tanog kan kadaklan sa mga musika ngunyan haros pare-pareho na sana. Importante na maagimadmadan kan mga musiko an kahalagahan kan nasabi kong pagmidbid, pagrurip, asin paghanap pa nin mga posibleng kumbinasyon o kalidad kan mga chords na ini sa inaapod na harmonic progression .   Sa sakong agi-agi bilang sarong musiko, nagkapirang beses na man akong nakahiling nin mga grupo na, kung bakong kulang, mayo talagang espwerso na tawan nin atensyon an harmoniya sa ginigibo nindang musika. Duwa, sagkod apat na beses akong nakahiling nin ensemble na nagtugtog sa okasyon alagad makamundo na kung ano an kinakantang tono kan mga parakanta na mayo na nganing harmoniya, iyo man an tinutugtog na melodya kan limang byolin, na tinutugtog man kan pyanista.  Nakadalan man ako nin sarong dakulang grupo nin mga byolinista na nagtugtog nin popular love songs, alagad dawa trenta o kwarenta na sinda, makahuruhinayang na saro sanang agi kan melodya an pare-parehong tinutugtog ninda. Para sako, an mga nabanggit kong tema digdi, nagkakapira sana sa mga obhetong dapat yaon, asin direksyon na  dapat tawan nin magkakanigong atensyon, sa ngaran nin pagtahar asin pagpararom pa kan abilidad asin kaaraman sa paggibo nin musika.   Pinapatalubo kaini bako sana an tibay kan indibidwal na tagadara nin musika, kundi mismong an kultura-musika sa rona. Sa paghampang sa pagtais kan abilidad sa mga aspetong ini kan musika, kaipuhan an dedikadong espwerso, tyaga, asin disiplina na kaipuhan kan sarong tunay na musiko, bakong paratugtog sana. Ta dawa ano man na okasyon, sa entablado man o banyo sana, kung an mga nabanggit ko digdi buháy sa gimata kan nagdadara kan musika, para sako, ini musikahan na. . The post Tugtugan o musikahan? (Part 2) appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Tugtugan o musikahan? Sun, 11 Oct :01:42 Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin para man sa mga nagkakapot o nagtutukdo nin mga organisasyon na buót [&#;] The post Tugtugan o musikahan? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin para man sa mga nagkakapot o nagtutukdo nin mga organisasyon na buót pararumon asin patalubuon an saindang kakayahan sa paggibo nin musika. Igwa na man nin nagkakapirang mga apisyunado sa musika na igwa man nin parehong pagtulod. An mga sasabihon ko digdi daing gayo detalyado huli ta buót ko sanang magtao nin magkakanigong pasakalye pasiring sa mga pwertahan nin mga tema na kaipuhan buksan asin diskubrehon para sa pagkaagimadbad pasiring sa pagpahiwas asin pagpararom kan kaaraman asin tibay sa musika, asin sa paagi kaini, kan musikang Bikolnon. Inot, para mailaag sa konteksto an sakong piniling titulo, na iyong tutukaron ko digdi, buót kong sublion nguna an tataramon sa Tagalog na “musikahan” sa kakulangan nin maninigong termino sa Bikol kan buót kong ipaabot. Kaibahan man kaini, buót ko man ngunang iayon, sa ngunyan, an pagkanta o paggamit nin boses nin tawo sa terminong “pagtugtog” o “tugtugan” sa rason na an boses nin tawo kaayon sa klasipikasyon na instrumento. Ini, asin iba pang mga ekipahe na ginagamit para marealisar an sarong pyesa, na madangog kan mga tawo, gabos ginagampanan an pagiging midyum na ginagamit kan musiko para matawan buhay an musika, nakasurat man o binilog saná sa ensayo. Para sa ibang mga paratugtog, dai kaipuhan makanuód magbasa o magsurat nin nota o aramon an mga panundo o panginot na mga konsepto kaini para maekspiryensya an pagtugtog. Para man sa iba, urog idtong an ginagamit na instrumento nag-aagyat nin pagbilog nin maninigong timbre asin detalye sa rikas kan ritmo, kaipuhan maaraman an mga panundon kan pagtugtog sa instrumentong kapot ninda. Para sako, huli ta dai gabos may kakayahan magbayad nin tutorial fee para sa music lessons, pwede an talento asin higos sa pag-ensayo, asin man an padagos na paghanap nin mga oportunidad na magtais kan kaaraman. Alagad kun katal an gawi-gawi sa pagtugtog sa mga prinsipyo asin disiplina na iyong nagtatao nin buhay sa musika, an ekspiryensya nagigin mapagal ta garo ini ekspiryensya nin haloy alagad marikas na pagdalagan na mayo man klarong direksyon o padumanan. Sayang an paghinguwa, an pagal, asin an oras. Igwa nin mga aspekto sa pagtugtog na kaipuhan tawan nin magkakanigong atensyon tanganing an lebel kan tugtugan madara sa mas may substansyang resulta, asin hararom na ekspiryensya, an musikahan. Saro ini sa mga rason kun tano dapat sa ensayo pa saná kaipuhan na an mga aspektong tutukaron ko digdi iyo an sentro nin katuyuhan kan sarong musiko bago pa sya maglaog sa ekspiryensya kan paggibo nin musika. Sarong mantra na nanudan ko sa saro sa mga propesor ko sa Kolehiyo kan Musika sa Unibersidad kan Pilipinas iyo an “We do not just sing (or play an instrument), we make music.” Tuminadom nanggad ini sa sakong agimadbad kaya sa gabos na paghinguwa ko sa paggibo nin musika asin pagtukdo, pinagsisikapan ko na buháy ini, kun kaya para sako dakula an pagkakaiba kan tugtugan sa musikahan .  Pwede tang sabihon na igwang iba-ibang lebel an tugtugan. Igwa nin tugtugan na jamming sana, bunga nin biglaan na pagtipon nin mga may darang instrumento asin may parakanta. Igwa man nin tugtugan na preparasyon o ensayo sana. An level kan pagkaseryoso kan mga ensayo na iyan depende man sa kun ano an pigpeprepararan; kun ini konsyerto sa coliseum, sa simbahan, gig sa restobar, gig sa pabertdey ni meyor, o seryoso arog kan kompetisyon sa NAMCYA o major exams sa College of Music sa UP. Narumduman ko lugod si saro sa mga panel exams mi kaidto sa solfeggio , kun sain impromptu mong babasahon an mga notang nakasurat sa mabubulnot mong kapidasong papel hali sa garapon. Naghapot si sarong estudyante, “Sir, kung magkamali po ba pwede ulitin?” An simbag kan si propesor, “Oo naman. Next sem!”  Makangirit, alagad arog kaiyan kaseryoso kun lalaugon an akademikong kinaban kan musika. Igwa man nin mga tugtugan na nasa aktwal nang okasyon, tanog ensayo man giraray. Para sako, mayo sa klase kan okasyon an rason kun kaipuhan seryoso an pag-ensayo o dai, kundi yaon sa kun gurano kararom o kadakula an pagkamuot kan sarong musiko sa musika. An sarong tawo, pag nagpuon nang mamuot, gigibuhon nya an gabos, maski pagsakripisyo, makua nya sana saka marurip an misteryong nagtatao nin gayon sa saiyang pinapadangat.  An tunay na musiko, arog man kaini an pagpadangat sa musika, mimidbidon asin lalaugon an misteryong nagpapagayon kaini, tanganing sa higot na pagkugos sa misteryong iyan, an musiko asin an musika magigin saro na sana.  Alagad siring man sa pag-ilusyon, bako ining madali. An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  (Ipapadagos sa sunod na isyu.) . The post Tugtugan o musikahan? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":2094,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/feed/","title":"Joseph Reburiano | Magbikol Kita","content":"Joseph Reburiano | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :32:41 en hourly 1 Joseph Reburiano | Magbikol Kita Tugtugan o musikahan? (Part 2) Sun, 18 Oct :22:47 An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa mga importanteng aspekto nin musika an pagiging apinado sa tono. Sa mga instrumentong gamit, [&#;] The post Tugtugan o musikahan? (Part 2) appeared first on Magbikol Kita . ]]> An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa mga importanteng aspekto nin musika an pagiging apinado sa tono. Sa mga instrumentong gamit, an kwerdas igwa na nin teknolohiya ngunyan na nada-download sa mga smartphones na pwedeng gamiton para magkaigwa nin proper tuning an mga instrumento ninda. Alagad an basehan nin urag kan pagigin musiko iyo an kakayahan na madangog asin masabi kun an tono dai apinado susog sa saiyang pag-adal, kun bakong innate na abilidad. Numero uno ining pangapudan sa mga parakanta, huli ta mayong teknolohiya na nagtatama kaini lalo sa live performances kundi an tarom nin pandangog. Sa kinaban kan akademikong musika, intonation an apod manungod sa pagigin sharp o flat kan tonong nagluluwas sa boses kan sarong singer. An problema sa intonation madaling marisa dawa kan ordinaryong mga paradangog. An mga gurang kun nakakadangog nin minakibray o minatipay na tono kan parakanta, napapatiwi; alagad an mga hobenes minasabing, “Cringe..!” An pagiging flat o sharp kan tono dai sana nasosolusyunon sa paagi nin pagdangog gamit an talinga. Ini mas narereesolberan kun an gamit na pandangog iyo an isip.  Inapod ining audiation ni Edwin Gordon, sarong Amerikanong researcher sa music education. Importante na an sarong singer, solo performer man sya o nasa koro, igwa nin abilidad mag-audiate. Sa sakong pagtukdo sa choir sa unibersidad, hinihinguwa ko nanggad na an kada saro sa mga estudyante nagkakaigwa nin ‘inner ear.’ Dakula an pagkakaiba kan problema sa intonation asin pagiging sintunado. An inot, nasa tono pero bakong apinado, mantang an ikaduwa mayo nanggad sa tono. An sintonado, o tone deaf sa Ingles, pag pinakanta mo mayo sa inaapod na tonal center o key kan kanta asin dai maaarog an tono na ipapasunod mo saiya. An pagtukdo nin kanta sa sintonadong parakanta, garo pagtukdo nin bayle sa sarong dai nakakamaan. Nagtutubod ako na an problema sa intonation bakong problema sa talento. Ini yaon sa kakulangan nin pagkagimata sa mismong konsepto kan perpektong tono. Kun mayo an agimadmad sa mismong aspektong ini, may posibilidad na an sarong musiko natutugkad an an tinutukar nya manungod sa saiyang musika sa ensayo pa sana. Harmoniya asin Pag-areglo . Para sako, an sarong musiko dakula an pagpapahalaga sa areglo o pag-areglo kan kanta. Kompositor man o performer, agyat sa sarong musiko na pahiwason, pararumon, asin padagos na maghinguwa na mapatalubo an kaaraman sa aspektong ini kan musika. Sa sakong ekspiryensya sa pag-areglo asin pagsurat nin musika, masasabi ko na an harmoniya, na nangungurog na midbid bilang chords, iyo an nagtatao nin gubing sa sarong komposisyon. Sa gubing na ini nagdedesidir kun anong disenyo, kolor, porma, kara, asin modo an ipapaabot na esensya kan komposisyon, may tataramon man na kaiba (o liriko) o purong instrumento sana. An areglo nagtutukar sa harmonic / chordal qualities, harmonic progressions, asin instrumentation, alagad tawanan ko sanang duon an inot na duwa sa sakong mga nasambit. Para sako, an areglo sarong porma man nin pag-compose na iba pa sa paghaból (weave) nin melody o  paglapat kaini sa liriko. An kakulangan nin kaaraman sa harmoniya, iyo man an ulang sa magayon na pag-areglo kun kaya agyat ini sa sarong musiko na midbidon an mga klase kaini. Sa tonal na musika, igwa nin lenggwahe an harmoniya na mahalagang maaraman kan musikong naggagamit kan mga ini. Sa lenggwaheng ini naaaraman an relasyon kan chords sa kada saro sa laog kan tonality o tonal center kan sarong tonal na komposisyon sa paagi nin pagtukar kan harmonic progression . Iba pang diskurso kun maaapod na harmoniya an yaon sa avant garde music na atonal.   Sabi ni Alan Belkin, igwa nin tulong kategorya an harmoniya:  1. idtong madaling dangugon; 2. idtong namimidbidan sana sa paagi nin marigmat asin tutok na pagdangog; asin 3. idtong dai talaga madadangog huli sa limitadong perception kan tawo. Para sako, an pag-recognize kan mga ini bilang nagkakapira sa naturang hahampangon sa pag-adal kan harmoniya madara man sato sa pagkagimata sa kun anong level nin paghinguwa hali sato an itatao ta sa paghimay kan temang ini pag-abot sa mga pag-ensayo. Bilang sarong musiko na nagtatao nin pag-areglo, nagimatan ko na importanteng gayo na an mga kalidad kan harmoniya o chords sa musika mamidbidan nin sarong musiko bako sana sa level na cognitive, kundi affective. Para sako, an pag-adal kaini kaipuhan sabayan nin pagmidbid susog sa kun anong emosyon an pinupukaw kan kada saro sa mismong nagsusurat asin sa paradangog. Sa paaging ini mas epektibo an paggamit sa pagsurat asin pag-areglo kan musika na garo paggamit nin mga sangkap sa pagluto para lalo ining mapasiram. An kakulangan sa kaaraman sa harmoniya iyo an saro sa mga rason kun tano an tanog kan kadaklan sa mga musika ngunyan haros pare-pareho na sana. Importante na maagimadmadan kan mga musiko an kahalagahan kan nasabi kong pagmidbid, pagrurip, asin paghanap pa nin mga posibleng kumbinasyon o kalidad kan mga chords na ini sa inaapod na harmonic progression .   Sa sakong agi-agi bilang sarong musiko, nagkapirang beses na man akong nakahiling nin mga grupo na, kung bakong kulang, mayo talagang espwerso na tawan nin atensyon an harmoniya sa ginigibo nindang musika. Duwa, sagkod apat na beses akong nakahiling nin ensemble na nagtugtog sa okasyon alagad makamundo na kung ano an kinakantang tono kan mga parakanta na mayo na nganing harmoniya, iyo man an tinutugtog na melodya kan limang byolin, na tinutugtog man kan pyanista.  Nakadalan man ako nin sarong dakulang grupo nin mga byolinista na nagtugtog nin popular love songs, alagad dawa trenta o kwarenta na sinda, makahuruhinayang na saro sanang agi kan melodya an pare-parehong tinutugtog ninda. Para sako, an mga nabanggit kong tema digdi, nagkakapira sana sa mga obhetong dapat yaon, asin direksyon na  dapat tawan nin magkakanigong atensyon, sa ngaran nin pagtahar asin pagpararom pa kan abilidad asin kaaraman sa paggibo nin musika.   Pinapatalubo kaini bako sana an tibay kan indibidwal na tagadara nin musika, kundi mismong an kultura-musika sa rona. Sa paghampang sa pagtais kan abilidad sa mga aspetong ini kan musika, kaipuhan an dedikadong espwerso, tyaga, asin disiplina na kaipuhan kan sarong tunay na musiko, bakong paratugtog sana. Ta dawa ano man na okasyon, sa entablado man o banyo sana, kung an mga nabanggit ko digdi buháy sa gimata kan nagdadara kan musika, para sako, ini musikahan na. . The post Tugtugan o musikahan? (Part 2) appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Tugtugan o musikahan? Sun, 11 Oct :01:42 Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin para man sa mga nagkakapot o nagtutukdo nin mga organisasyon na buót [&#;] The post Tugtugan o musikahan? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin para man sa mga nagkakapot o nagtutukdo nin mga organisasyon na buót pararumon asin patalubuon an saindang kakayahan sa paggibo nin musika. Igwa na man nin nagkakapirang mga apisyunado sa musika na igwa man nin parehong pagtulod. An mga sasabihon ko digdi daing gayo detalyado huli ta buót ko sanang magtao nin magkakanigong pasakalye pasiring sa mga pwertahan nin mga tema na kaipuhan buksan asin diskubrehon para sa pagkaagimadbad pasiring sa pagpahiwas asin pagpararom kan kaaraman asin tibay sa musika, asin sa paagi kaini, kan musikang Bikolnon. Inot, para mailaag sa konteksto an sakong piniling titulo, na iyong tutukaron ko digdi, buót kong sublion nguna an tataramon sa Tagalog na “musikahan” sa kakulangan nin maninigong termino sa Bikol kan buót kong ipaabot. Kaibahan man kaini, buót ko man ngunang iayon, sa ngunyan, an pagkanta o paggamit nin boses nin tawo sa terminong “pagtugtog” o “tugtugan” sa rason na an boses nin tawo kaayon sa klasipikasyon na instrumento. Ini, asin iba pang mga ekipahe na ginagamit para marealisar an sarong pyesa, na madangog kan mga tawo, gabos ginagampanan an pagiging midyum na ginagamit kan musiko para matawan buhay an musika, nakasurat man o binilog saná sa ensayo. Para sa ibang mga paratugtog, dai kaipuhan makanuód magbasa o magsurat nin nota o aramon an mga panundo o panginot na mga konsepto kaini para maekspiryensya an pagtugtog. Para man sa iba, urog idtong an ginagamit na instrumento nag-aagyat nin pagbilog nin maninigong timbre asin detalye sa rikas kan ritmo, kaipuhan maaraman an mga panundon kan pagtugtog sa instrumentong kapot ninda. Para sako, huli ta dai gabos may kakayahan magbayad nin tutorial fee para sa music lessons, pwede an talento asin higos sa pag-ensayo, asin man an padagos na paghanap nin mga oportunidad na magtais kan kaaraman. Alagad kun katal an gawi-gawi sa pagtugtog sa mga prinsipyo asin disiplina na iyong nagtatao nin buhay sa musika, an ekspiryensya nagigin mapagal ta garo ini ekspiryensya nin haloy alagad marikas na pagdalagan na mayo man klarong direksyon o padumanan. Sayang an paghinguwa, an pagal, asin an oras. Igwa nin mga aspekto sa pagtugtog na kaipuhan tawan nin magkakanigong atensyon tanganing an lebel kan tugtugan madara sa mas may substansyang resulta, asin hararom na ekspiryensya, an musikahan. Saro ini sa mga rason kun tano dapat sa ensayo pa saná kaipuhan na an mga aspektong tutukaron ko digdi iyo an sentro nin katuyuhan kan sarong musiko bago pa sya maglaog sa ekspiryensya kan paggibo nin musika. Sarong mantra na nanudan ko sa saro sa mga propesor ko sa Kolehiyo kan Musika sa Unibersidad kan Pilipinas iyo an “We do not just sing (or play an instrument), we make music.” Tuminadom nanggad ini sa sakong agimadbad kaya sa gabos na paghinguwa ko sa paggibo nin musika asin pagtukdo, pinagsisikapan ko na buháy ini, kun kaya para sako dakula an pagkakaiba kan tugtugan sa musikahan .  Pwede tang sabihon na igwang iba-ibang lebel an tugtugan. Igwa nin tugtugan na jamming sana, bunga nin biglaan na pagtipon nin mga may darang instrumento asin may parakanta. Igwa man nin tugtugan na preparasyon o ensayo sana. An level kan pagkaseryoso kan mga ensayo na iyan depende man sa kun ano an pigpeprepararan; kun ini konsyerto sa coliseum, sa simbahan, gig sa restobar, gig sa pabertdey ni meyor, o seryoso arog kan kompetisyon sa NAMCYA o major exams sa College of Music sa UP. Narumduman ko lugod si saro sa mga panel exams mi kaidto sa solfeggio , kun sain impromptu mong babasahon an mga notang nakasurat sa mabubulnot mong kapidasong papel hali sa garapon. Naghapot si sarong estudyante, “Sir, kung magkamali po ba pwede ulitin?” An simbag kan si propesor, “Oo naman. Next sem!”  Makangirit, alagad arog kaiyan kaseryoso kun lalaugon an akademikong kinaban kan musika. Igwa man nin mga tugtugan na nasa aktwal nang okasyon, tanog ensayo man giraray. Para sako, mayo sa klase kan okasyon an rason kun kaipuhan seryoso an pag-ensayo o dai, kundi yaon sa kun gurano kararom o kadakula an pagkamuot kan sarong musiko sa musika. An sarong tawo, pag nagpuon nang mamuot, gigibuhon nya an gabos, maski pagsakripisyo, makua nya sana saka marurip an misteryong nagtatao nin gayon sa saiyang pinapadangat.  An tunay na musiko, arog man kaini an pagpadangat sa musika, mimidbidon asin lalaugon an misteryong nagpapagayon kaini, tanganing sa higot na pagkugos sa misteryong iyan, an musiko asin an musika magigin saro na sana.  Alagad siring man sa pag-ilusyon, bako ining madali. An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  (Ipapadagos sa sunod na isyu.) . The post Tugtugan o musikahan? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":2094,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/32","title":"","content":"{\"id\":32,\"name\":\"Joseph Reburiano\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/\",\"slug\":\"joseph-b-reburiano\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cac7e57f8fdbc2b00ce1ba04?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cac7e57f8fdbc2b00ce1ba04?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cac7e57f8fdbc2b00ce1ba04?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/f115fb9d12deeb6a163dd6\\\",\\\"name\\\":\\\"Joseph Reburiano\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/29-JosephR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Joseph Reburiano\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/32\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":169,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/32","title":"","content":"{\"id\":32,\"name\":\"Joseph Reburiano\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/\",\"slug\":\"joseph-b-reburiano\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cac7e57f8fdbc2b00ce1ba04?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cac7e57f8fdbc2b00ce1ba04?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/cac7e57f8fdbc2b00ce1ba04?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/f115fb9d12deeb6a163dd6\\\",\\\"name\\\":\\\"Joseph Reburiano\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/29-JosephR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Joseph Reburiano\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/joseph-b-reburiano\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/32\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":169,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/musika-nin-daghan/","title":"Magbikol Kita | Musika nin Daghan","content":"Magbikol Kita | Musika nin Daghan Saturday, December 27, , 4:39am Musika nin Daghan Joseph Reburiano Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. Tugtugan o musikahan? (Part 2) by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa... read more Tugtugan o musikahan? by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":589,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/musika-nin-daghan/tugtugan-o-musikahan-part-2/","title":"Tugtugan o musikahan? (Part 2) | Magbikol Kita","content":"Tugtugan o musikahan? (Part 2) | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:39am Tugtugan o musikahan? (Part 2) Published on Sunday, October 18, , 10:22pm by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa mga importanteng aspekto nin musika an pagiging apinado sa tono. Sa mga instrumentong gamit, an kwerdas igwa na nin teknolohiya ngunyan na nada-download sa mga smartphones na pwedeng gamiton para magkaigwa nin proper tuning an mga instrumento ninda. Alagad an basehan nin urag kan pagigin musiko iyo an kakayahan na madangog asin masabi kun an tono dai apinado susog sa saiyang pag-adal, kun bakong innate na abilidad. Numero uno ining pangapudan sa mga parakanta, huli ta mayong teknolohiya na nagtatama kaini lalo sa live performances kundi an tarom nin pandangog. Sa kinaban kan akademikong musika, intonation an apod manungod sa pagigin sharp o flat kan tonong nagluluwas sa boses kan sarong singer. An problema sa intonation madaling marisa dawa kan ordinaryong mga paradangog. An mga gurang kun nakakadangog nin minakibray o minatipay na tono kan parakanta, napapatiwi; alagad an mga hobenes minasabing, “Cringe..!” An pagiging flat o sharp kan tono dai sana nasosolusyunon sa paagi nin pagdangog gamit an talinga. Ini mas narereesolberan kun an gamit na pandangog iyo an isip.  Inapod ining audiation ni Edwin Gordon, sarong Amerikanong researcher sa music education. Importante na an sarong singer, solo performer man sya o nasa koro, igwa nin abilidad mag-audiate. Sa sakong pagtukdo sa choir sa unibersidad, hinihinguwa ko nanggad na an kada saro sa mga estudyante nagkakaigwa nin ‘inner ear.’ Dakula an pagkakaiba kan problema sa intonation asin pagiging sintunado. An inot, nasa tono pero bakong apinado, mantang an ikaduwa mayo nanggad sa tono. An sintonado, o tone deaf sa Ingles, pag pinakanta mo mayo sa inaapod na tonal center o key kan kanta asin dai maaarog an tono na ipapasunod mo saiya. An pagtukdo nin kanta sa sintonadong parakanta, garo pagtukdo nin bayle sa sarong dai nakakamaan. Nagtutubod ako na an problema sa intonation bakong problema sa talento. Ini yaon sa kakulangan nin pagkagimata sa mismong konsepto kan perpektong tono. Kun mayo an agimadmad sa mismong aspektong ini, may posibilidad na an sarong musiko natutugkad an an tinutukar nya manungod sa saiyang musika sa ensayo pa sana. Harmoniya asin Pag-areglo . Para sako, an sarong musiko dakula an pagpapahalaga sa areglo o pag-areglo kan kanta. Kompositor man o performer, agyat sa sarong musiko na pahiwason, pararumon, asin padagos na maghinguwa na mapatalubo an kaaraman sa aspektong ini kan musika. Sa sakong ekspiryensya sa pag-areglo asin pagsurat nin musika, masasabi ko na an harmoniya, na nangungurog na midbid bilang chords, iyo an nagtatao nin gubing sa sarong komposisyon. Sa gubing na ini nagdedesidir kun anong disenyo, kolor, porma, kara, asin modo an ipapaabot na esensya kan komposisyon, may tataramon man na kaiba (o liriko) o purong instrumento sana. An areglo nagtutukar sa harmonic / chordal qualities, harmonic progressions, asin instrumentation, alagad tawanan ko sanang duon an inot na duwa sa sakong mga nasambit. Para sako, an areglo sarong porma man nin pag-compose na iba pa sa paghaból (weave) nin melody o  paglapat kaini sa liriko. An kakulangan nin kaaraman sa harmoniya, iyo man an ulang sa magayon na pag-areglo kun kaya agyat ini sa sarong musiko na midbidon an mga klase kaini. Sa tonal na musika, igwa nin lenggwahe an harmoniya na mahalagang maaraman kan musikong naggagamit kan mga ini. Sa lenggwaheng ini naaaraman an relasyon kan chords sa kada saro sa laog kan tonality o tonal center kan sarong tonal na komposisyon sa paagi nin pagtukar kan harmonic progression . Iba pang diskurso kun maaapod na harmoniya an yaon sa avant garde music na atonal.   Sabi ni Alan Belkin, igwa nin tulong kategorya an harmoniya:  1. idtong madaling dangugon; 2. idtong namimidbidan sana sa paagi nin marigmat asin tutok na pagdangog; asin 3. idtong dai talaga madadangog huli sa limitadong perception kan tawo. Para sako, an pag-recognize kan mga ini bilang nagkakapira sa naturang hahampangon sa pag-adal kan harmoniya madara man sato sa pagkagimata sa kun anong level nin paghinguwa hali sato an itatao ta sa paghimay kan temang ini pag-abot sa mga pag-ensayo. Bilang sarong musiko na nagtatao nin pag-areglo, nagimatan ko na importanteng gayo na an mga kalidad kan harmoniya o chords sa musika mamidbidan nin sarong musiko bako sana sa level na cognitive, kundi affective. Para sako, an pag-adal kaini kaipuhan sabayan nin pagmidbid susog sa kun anong emosyon an pinupukaw kan kada saro sa mismong nagsusurat asin sa paradangog. Sa paaging ini mas epektibo an paggamit sa pagsurat asin pag-areglo kan musika na garo paggamit nin mga sangkap sa pagluto para lalo ining mapasiram. An kakulangan sa kaaraman sa harmoniya iyo an saro sa mga rason kun tano an tanog kan kadaklan sa mga musika ngunyan haros pare-pareho na sana. Importante na maagimadmadan kan mga musiko an kahalagahan kan nasabi kong pagmidbid, pagrurip, asin paghanap pa nin mga posibleng kumbinasyon o kalidad kan mga chords na ini sa inaapod na harmonic progression .   Sa sakong agi-agi bilang sarong musiko, nagkapirang beses na man akong nakahiling nin mga grupo na, kung bakong kulang, mayo talagang espwerso na tawan nin atensyon an harmoniya sa ginigibo nindang musika. Duwa, sagkod apat na beses akong nakahiling nin ensemble na nagtugtog sa okasyon alagad makamundo na kung ano an kinakantang tono kan mga parakanta na mayo na nganing harmoniya, iyo man an tinutugtog na melodya kan limang byolin, na tinutugtog man kan pyanista.  Nakadalan man ako nin sarong dakulang grupo nin mga byolinista na nagtugtog nin popular love songs, alagad dawa trenta o kwarenta na sinda, makahuruhinayang na saro sanang agi kan melodya an pare-parehong tinutugtog ninda. Para sako, an mga nabanggit kong tema digdi, nagkakapira sana sa mga obhetong dapat yaon, asin direksyon na  dapat tawan nin magkakanigong atensyon, sa ngaran nin pagtahar asin pagpararom pa kan abilidad asin kaaraman sa paggibo nin musika.   Pinapatalubo kaini bako sana an tibay kan indibidwal na tagadara nin musika, kundi mismong an kultura-musika sa rona. Sa paghampang sa pagtais kan abilidad sa mga aspetong ini kan musika, kaipuhan an dedikadong espwerso, tyaga, asin disiplina na kaipuhan kan sarong tunay na musiko, bakong paratugtog sana. Ta dawa ano man na okasyon, sa entablado man o banyo sana, kung an mga nabanggit ko digdi buháy sa gimata kan nagdadara kan musika, para sako, ini musikahan na. . Joseph Reburiano Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1619,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/musika-nin-daghan/tugtugan-o-musikahan/","title":"Tugtugan o musikahan? | Magbikol Kita","content":"Tugtugan o musikahan? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:39am Tugtugan o musikahan? Published on Sunday, October 11, , 11:01pm by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin para man sa mga nagkakapot o nagtutukdo nin mga organisasyon na buót pararumon asin patalubuon an saindang kakayahan sa paggibo nin musika. Igwa na man nin nagkakapirang mga apisyunado sa musika na igwa man nin parehong pagtulod. An mga sasabihon ko digdi daing gayo detalyado huli ta buót ko sanang magtao nin magkakanigong pasakalye pasiring sa mga pwertahan nin mga tema na kaipuhan buksan asin diskubrehon para sa pagkaagimadbad pasiring sa pagpahiwas asin pagpararom kan kaaraman asin tibay sa musika, asin sa paagi kaini, kan musikang Bikolnon. Inot, para mailaag sa konteksto an sakong piniling titulo, na iyong tutukaron ko digdi, buót kong sublion nguna an tataramon sa Tagalog na “musikahan” sa kakulangan nin maninigong termino sa Bikol kan buót kong ipaabot. Kaibahan man kaini, buót ko man ngunang iayon, sa ngunyan, an pagkanta o paggamit nin boses nin tawo sa terminong “pagtugtog” o “tugtugan” sa rason na an boses nin tawo kaayon sa klasipikasyon na instrumento. Ini, asin iba pang mga ekipahe na ginagamit para marealisar an sarong pyesa, na madangog kan mga tawo, gabos ginagampanan an pagiging midyum na ginagamit kan musiko para matawan buhay an musika, nakasurat man o binilog saná sa ensayo. Para sa ibang mga paratugtog, dai kaipuhan makanuód magbasa o magsurat nin nota o aramon an mga panundo o panginot na mga konsepto kaini para maekspiryensya an pagtugtog. Para man sa iba, urog idtong an ginagamit na instrumento nag-aagyat nin pagbilog nin maninigong timbre asin detalye sa rikas kan ritmo, kaipuhan maaraman an mga panundon kan pagtugtog sa instrumentong kapot ninda. Para sako, huli ta dai gabos may kakayahan magbayad nin tutorial fee para sa music lessons, pwede an talento asin higos sa pag-ensayo, asin man an padagos na paghanap nin mga oportunidad na magtais kan kaaraman. Alagad kun katal an gawi-gawi sa pagtugtog sa mga prinsipyo asin disiplina na iyong nagtatao nin buhay sa musika, an ekspiryensya nagigin mapagal ta garo ini ekspiryensya nin haloy alagad marikas na pagdalagan na mayo man klarong direksyon o padumanan. Sayang an paghinguwa, an pagal, asin an oras. Igwa nin mga aspekto sa pagtugtog na kaipuhan tawan nin magkakanigong atensyon tanganing an lebel kan tugtugan madara sa mas may substansyang resulta, asin hararom na ekspiryensya, an musikahan. Saro ini sa mga rason kun tano dapat sa ensayo pa saná kaipuhan na an mga aspektong tutukaron ko digdi iyo an sentro nin katuyuhan kan sarong musiko bago pa sya maglaog sa ekspiryensya kan paggibo nin musika. Sarong mantra na nanudan ko sa saro sa mga propesor ko sa Kolehiyo kan Musika sa Unibersidad kan Pilipinas iyo an “We do not just sing (or play an instrument), we make music.” Tuminadom nanggad ini sa sakong agimadbad kaya sa gabos na paghinguwa ko sa paggibo nin musika asin pagtukdo, pinagsisikapan ko na buháy ini, kun kaya para sako dakula an pagkakaiba kan tugtugan sa musikahan .  Pwede tang sabihon na igwang iba-ibang lebel an tugtugan. Igwa nin tugtugan na jamming sana, bunga nin biglaan na pagtipon nin mga may darang instrumento asin may parakanta. Igwa man nin tugtugan na preparasyon o ensayo sana. An level kan pagkaseryoso kan mga ensayo na iyan depende man sa kun ano an pigpeprepararan; kun ini konsyerto sa coliseum, sa simbahan, gig sa restobar, gig sa pabertdey ni meyor, o seryoso arog kan kompetisyon sa NAMCYA o major exams sa College of Music sa UP. Narumduman ko lugod si saro sa mga panel exams mi kaidto sa solfeggio , kun sain impromptu mong babasahon an mga notang nakasurat sa mabubulnot mong kapidasong papel hali sa garapon. Naghapot si sarong estudyante, “Sir, kung magkamali po ba pwede ulitin?” An simbag kan si propesor, “Oo naman. Next sem!”  Makangirit, alagad arog kaiyan kaseryoso kun lalaugon an akademikong kinaban kan musika. Igwa man nin mga tugtugan na nasa aktwal nang okasyon, tanog ensayo man giraray. Para sako, mayo sa klase kan okasyon an rason kun kaipuhan seryoso an pag-ensayo o dai, kundi yaon sa kun gurano kararom o kadakula an pagkamuot kan sarong musiko sa musika. An sarong tawo, pag nagpuon nang mamuot, gigibuhon nya an gabos, maski pagsakripisyo, makua nya sana saka marurip an misteryong nagtatao nin gayon sa saiyang pinapadangat.  An tunay na musiko, arog man kaini an pagpadangat sa musika, mimidbidon asin lalaugon an misteryong nagpapagayon kaini, tanganing sa higot na pagkugos sa misteryong iyan, an musiko asin an musika magigin saro na sana.  Alagad siring man sa pag-ilusyon, bako ining madali. An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  (Ipapadagos sa sunod na isyu.) . Joseph Reburiano Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1374,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/joseph-b-reburiano/#","title":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano","content":"Magbikol Kita | Joseph B. Reburiano Saturday, December 27, , 4:39am Joseph Reburiano Musika nin Daghan Si Joseph B. Reburiano tubong-Oas, Albay, Magarao, Camarines Sur, asin Syudad nin Naga. Sya an conductor asin choirmaster kan Ateneo de Naga University Choir. Nagklase sya sa Kolehiyo kan Musika sa UP Diliman. Kompositor, paraareglo, asin kagtugtog sya sa duwang record albums kan AdNU Choir. Minidbid an saiyang mga komposisyon sa nagkapirang mga premyong pangmusika. Padagos syang naglalalang para sa koro, entablado, pelikula, asin iba pa. Tugtugan o musikahan? (Part 2) by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa... read more Tugtugan o musikahan? by Joseph Reburiano | Musika nin Daghan Mantang nagdadakol an mga paratugtog, parakanta, saka kompositor sa nagtatalubo na kinaban kan musika sa ronang Bikol, isinurat ko ini sa katuyuhan na makatabang sa mga musikong Bikolnon, urog na sa mga paratugtog, parakanta, solo man o myembro nin banda o grupo, asin... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":589,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:39:47.177Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/adrian-remodo/feed/","title":"Adrian Remodo | Magbikol Kita","content":"Adrian Remodo | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :30:23 en hourly 1 Adrian Remodo | Magbikol Kita Mga panginot na riparo sa online classes Sun, 04 Oct :41:44 Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.  Sa [&#;] The post Mga panginot na riparo sa online classes appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.  Sa sibot asin kaskas na pagbabago na ini, kadaklan man an taraka. Parehas an CHED asin an DepEd nagkakasiribot na maggibo nin mga patakaran para sa sistemang dai pa man napuprubaran dahil ngani dai man talaga inisip gayod kan duwang ahensya n aini na pasiring digdi an direksyon kan edukasyon. O kun iyo man, bako ngunyan na taon o sa madaling panahon. Siring man an mga partikular na mga kolehiyo, unibersidad, asin an mga yaon sa basic education. Dakol na mga bagay an kaipuhan mahimo tulos lalo na sa mga pribadong eskwelahan—pàno makua giraray an numero kan mga ma-enrol, ano an mga kagamitan na dapat yaon, an pagpasweldo, an work-from-home na istilo nin pagtrabaho, asbp. An makangisi digdi ta an gobyerno lugod an nawalat sa pagplano asin pagpa-utob nin sistema kun ikukumpara sa mga pribadong institusyon. Sa Unibersidad kun sain ako nagtutukdo, kan nagdeklara nin ECQ sa bilog na Luzon kan bulan na Marso, pinunan na tulos an mga pag-urulay kun pàno gigibuhon an masunod na taon pang-akademiko kasabay kan pagplano na tulos nin mga patakaran kun pano tatapuson an nakaaging ereskwelahan.  Maiintindihan ta an mga arog kaining mga rason kun tano kita gabos nasasakitan sa sistema ta kan online classes ngunyan. Alagad dai digdi dapat matapos an urulay. Sa mga nagpuon kan bulan nin Agosto, patapos na naman an semestre ngunyan na Disyembre asin garo baga harayo pa an laban kan Pilipinas sa CoViD. Mala ngani ta susog sa bareta, laog na kita sa 20 mga nasyon na mga may pinakahalangkaw na kaso nin CoVid. Kun ini magdagos-dagos pa, malamang na an ikaduwang semestre sa mga kolehiyo magiging online man giraray. Kaipuhan ng riparuhon an ngunyan na padalagan kan online classes na ini. Sa sakuyang eksperyensya asin sa mga  simpleng pag-urulay-ulay kan mga kapwa ko man paratukdo, uya an samuyang mga nagkapirang riparo sa sistema ngunyan. (Kadaklan digdi eksperyensya sa kolehiyo. Sa masunod gayod, sa basic education naman.) Inot, pakarhayon an mga panundon sa pagtao nin mga gibuhon sa mga estudyante. Dakol an mga reklamo kan mga estudyante asin mga magurang manungod sa mga modyul huli ta bakong planado na maray kan mga eskwelahan an iskedyul kan pagtao nin mga gigibuhon o mga outputs. Huli ta gabos nag-irisip na tatawan halimbawa nin sarong semana an mga estudyante na simbagan an mga modyul, natatambak an mga gibuhon pagabot kan Byernes o Sabado. Tibaad igwa nin paagi na ilaag sa sistema mismo kan eskwelahan kun anong mga kurso o subjects an dapat mahimo sa kun anong aldaw.  Panduwa, an bagong normal na inaapod nangangaipuhan nin bagong paghiling sa pag-adal mismo.  Dapat maisihan kan mga magurang, mga paratukdo, asin mga estudyante na an online learning nangangaipuhan talaga nin dakulang ekspwersyo na makanuod sa sadiring paagi. Hali kita sa sarong henerasyon kun sain na an paratukdo iyo an sentro kan edukasyon natatapos na asin minabagtas kita sa sarong paghiling kan edukasyon na an mga estudyante mismo iyo an may sadiring sikad sa pag-adal. Kaya an modular na paagi nin pag-eskwela ibang paagi nanggad. Digdi, nilalaag na kan paratukdo an gabos na dapat gibuhon asin an estudyante an masikap na iyan matapos niya. Dai ka magparahinanakit kun “dai nagpaparatukdo” an saimong teacher ta kaya ngani ika may modyul na. An trabaho ngunyan kan teacher iyo na magkomento sa saimong mga gibo.  Pantulo, bawasan an total na units na pwedeng i-enrol sa kada semestre. Gabos nagsasarabi na “new normal” an kinaban alagad an mga paagi kan mga eskwlehan iyo man giraray. Huli ngani ta may elemento nan in modyular na pag-eskwela, mas magabat talaga an trabaho ngunyan kan mga estudyante lalo na sa kolehiyo. Sinda mismo an maasikaso akn sadiri nindang pagkanuod. Kaya, kaipuhan na may panundon na bago sa kun pira baga an pwedeng i-enrol kan sarong estudyante. Kun ika nagklase ngunyan na igwa ka nin 24 units na subjects, mangalas na na an walong subjects nay an kadakul na hahagadon saimo? Bako pa nganig finals period. 18 units  an ideyal na numero kan dapat kinukua kan estudyante ngunyan. Kun sa lumang normal nasaskitan na sa 24 o 28 units, ngunyan pa daw sa arog kaining paagi? Para sako, moral na katungdan kan mga eskwelahan n aini ipautob ta ini para nanggad sa karahayan kan mga estudyante.  Pan-apat, bawasan an mga teaching loads o numero kan mga estudyante na tinutukduan kan mga maestro asin maestra. Sentro kan Blended Learning o Online Learning an pilosopiya na an paratukdo magiging giya kan mga estudyante mantang sinda nagsasadiring lapigot para maintindihan an nasa modyul. Para magibo ini, obligasyon kan sarong paratukdo na saro-saro na magtao nin komento sa mga outputs, magtao nin dagdag na mga gibuhon kun kinakaipuhan pa, asin iba pa. Bako na sana ining ma-tsek kan papel asin malista kun nakapira si Juan o si Juana. Alagad, isipon mo daw kun an sarong paratukdo igwa nin piton o walong seksyon na kapot, na igwa nin kwarentang estudyante kada klase, asin tulong manlain-lain na subjects pa. Kun seseryosohon kan paratukdo n aini an dapat na ginigibo kan sarong online teacher, magagadan sya sa kapagalan sa tahaw pa sana kan semestre. Kun igwa nin ideyal na numero kan units na pwedeng kuanon an sarong estudyante, iyo man an sa paratukdo. Ideyal gayod an anom na klase na igwa nin 25 na mga estudyante sa kada klase. Digdi mahihiling an totoong bunga kan sarong online class. Dagsag gastos ini sa mga eskwelahan, aram ko, alagad isay baya an nagsabi na barato an online class? Dahil sa limitasyon kan espasyo digdi, ini sana ngunyan an aabuton kan sakuyang lista. Sa sunod naman na Sabado an ikaduwang parte. Malinaw an sakuyang paninidugan digdi. Gabos kita paragal sa bagong sistema na ini. Gabos kita nagpapa-anos-anos ngani mapakarhay an satuyang pag-adal sa tahaw kan sarog kaining sitwasyon. Kaipuhan simbagan tulos kan mga nanunungdan an mga pangangaipuhan kan gabos na sektor. An pagbabago bako sana man sa mga estudyante. Tinawan nin inot na pokus an mga estudyante, ginibo an gabos tangani na sinda madagka na magpadagos giraray. Asin tama iyan. Alagad, kaipuhan man simbagan an mga bagong pangangaipuhan kan mga paratukdo. Nagbago an sistema alagad mayo man dakulang pagbabago sa disenyo kan blended bearning para sa mga paratukdo, mala ngani ta triple pa an trabaho.  Kun kita seryoso sa arog kaining paagi nin pag-adal asin pagtukdo, gibuhon ta nin tama. Bakong itong masabi sana na “online learning kami.” Ta para sain an mga pagal kun hilaw man sana an kaaabtan? Dagdag sana ini sa mga sagin-sagin kan mga institusyon. Kun binabandira ta an new normal sa edukasyon, paninidugan dapat sa gabos na aspeto—teknikal, pinansyal, asin moral na mga obligasyon. Tama na sa mga slogan na iyan. Hilingon na an sitwasyon kan mga estudyante asin mga paratukdo. Sayang an satuyang mga kapagalan asin paghinguwa kun sa katapusan kaini, hilaw man sana an kakabutan kan edukasyon. . The post Mga panginot na riparo sa online classes appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Balik sa Banal mismo Sun, 06 Sep :35:40 An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini namamati na gayo huli ta an gabos [&#;] The post Balik sa Banal mismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini namamati na gayo huli ta an gabos yaon nanggad sa pag-andam sa dakulang kapyestahan ni Ina. Kun tatawan ta gayod nin kahulugan, bago an pagselebrar kan kamundagan ni Jesus, yaon muna an gabos sa paghurop-hurop asin pagpintakasi ki Ina.  Halawig an preparasyon para sa kapyestahan. Bulan pa sana nin Agosto, madadangog na sa mga eskwelahan an mga banda, mga drum and lyre corps, na igot na sa pag-adal kan saindang mga ipapasali sa plasa asin sa parada. Sige naman an pagkondusir nin mga recollection para sa mga voyadores; an Syudad kan Naga yaon na sa pag-asikaso kan mga palakaw asin panundon para sa sarong semanang selebrasyon; an plasa sa Naga nagpupuon ng dayuhon nin mga paratinda. Dangan minaabot na an Septyembre. Hinahalat na kan gabos an Traslacion sa kapyestahan kan Divino Rostro. Rusô na an mga tawo sa simbahan. An mga voyadores na mariribok, mga nakairinom, iyo an nangininutan sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” mantang an mga deboto yaraon sa gilid, nagwawagayway nin mga panyo, naghahalat na mag-agi na an andas ni Ina. Kanya-kanyang pamibi, kanya-kanyang buyboy nin kasalan, gabos minahalat nin grasya kan Kagurangnan.  An masunod na semana dakulang kasibutan. Yaon na an mga aktibidad kan syudad. An military asin civic parades, mga pakontes, exhibits, mga dadalanon, asin dakol pang iba. Labi-labing kasibutan; labi-labing kaugmahan.  An fluvial preocession ni Ina iyo an huring aktibidad. Sa haros dai na pinapansin na salog kan Naga, an pagoda binubutong kan mga saradit na baruto pasiring sa daungan sa may Basilica Minore. Yaraon giraray an gabos sa pagpamibi, sa maludok na pagkanta kan Resuene Vibrante . Sa Misa kan kapyestahan sa basilika, an mga deboto yaon sa pagrimpos kan gabos na biyaya na naresibe asin danay na ipinagngangayo-ngayo.  Alagad ngunyan na taon, an gabos na ini, magigin pagrumdom sana. Dahil sa CoVid19, pinagmarahay kan Simbahan kan Caceres na pundo nguna an mga kinadakulaan ta nang tradisyon asin mga aktibidad. Mayo nguna nin mga prusisyon. Mayo nguna nin mga darakulang pagtiripon. Siring man an Syudad kan Naga, pinundo an nguna an mga pansibikong atkitibidades. Dai ako mapapasala, na sa semana kan kapyestahan, yaon gabos kita sa pag-iristoryahan kan mga kasibutan ta kuta kun daing pandemya ngunyan. Garo baga kita inapon bigla sa sarong bagong kasaysayan na an gabos na kinatudan ta, ngunyan giridumdom na sana nanggad. Dai mahahali an kapungawan. Maagi an bulan na ini na mayo an mga makukulor na aktibidad sa pinakadakulang kapyestahan ni Maria sa bilog na nasyon. May dara nin pungaw an dating maludok na kanta kan Resuene Vibrante ngunyan. Sa katunayan, nagpupuon ng magruluwas sa Facebook an mga ritrato kan pyesta ni Ina asin gabos yaon sa paghidaw kan mga kasibutan, kariribukan, kaugmahan kun minaabot nanggad an bulan na ini. Alagad, igwa nanggad nin agyat an panahon na ini. Sa satuyang buhay, igwa nin mga pagkakataon na huna ta naggad, binabayaan kita kan kinaban asin inaagawan kita kan gabos na opurtunidad sa buhay. An mga onra na itinatao, malilingawan; an mga pagrugaring, pwedeng mawara o mabawi; an mga sarigan na pagtubod, nagigin palso; an gabos na yaon garo minaabot sa estado nin pagigin mayo. Alagad sa oras nanggad na ini, saka ta sana mahihiling kun ano an pinakamahalaga sa satuyang buhay, kun ano idtong sarong bagay minadanay sa satuya dawa ngani hinuhubaan kita kan panahon asin mga pagkakataon. Idtong sarong bagay na ito na tibaad dai ta na nahihiling huli ta yaon an satuyang mata sa paghiling kan mga bagay nakapalibot saiya. Asin sa oras na iyan, mahihiling ta na nanggad, na dawa an gabos mawara, an gabos mayong kahulugan ta ining sarong bagay na ini yaon pa palan satuya. Ngunyan na taon kan kapyestahan ni Ina, hinahali man an dakol na mga aktibidad na katakod kan pyesta. Mayo an mga voyadores, an mga prusisyon, mga parada, paratinda, asin iba pa. Totoo nanggad na mapungaw.  Alagad an kapungawan minapasalingoy sa  satuya kun ano man nanggad an hinahanap ta kun pyesta ni Ina. An kapungawan iyo an puso na nagsususog kan saiyang daan na pupulian. Ngunyan na marayo an gabos na kariribukan sa tinampo, sain ta isasalingoy an satuyang napupungaw na puso? Ini nanggad an panahon na maitama ta an paghiling kan satuyang puso. Mayong ibang sentro an okasyon ngunyan kundi an Banal mismo. Sa katuninungan kan pagselebrar ngunyan, an Banal iyo man an nasa tahaw nanggad huli ta tibaad sya sadit na sanang aspekto sa selebrasyon kan pyesta. An Banal minapahiling ngunyan giraray na mayo nin tahob kan manlain-lain asin mga palain-lain na mga ribok. Sa panahon nin pandemya, mayong ibang may pyesta kundi an Banal man nanggad sana.  Si Maria asin an saiyang Aki iyo an Banal na minapahiling sa satuya ngunyan na pyesta. Mayo man nanggad gayod na dapat kapungawan kundi sinda mismo. Siring sa mga aki na naugma na maray sa mga perya sa plasa alagad kaipuhan magpuli sa harong tangani na magpa-ili asin magpahingalo, ngunyan ta mahihiling na idtong mga kariribukan kan mga aktibidad bako man talaga an esensya kan kapyestahan sa bulan na ini. Haloy nanggad na panahon na kita nadagka sa mga paperya; ngunyan mauli kita sa harong kan Banal mismo. Tibaad man iyo na ini an panahon para padagos na paghurop-huropan kan Simbahan nin Caceres asin kan Syudad kan Naga kun ano man nanggad an mga aktibidad na pwede nang halion; mga panundon na dapat pang pakarhayon. Siring man sa mga deboto: ano nanggad ang kinakapungawan ta sa pyesta ngunyan na taon? Magayunon na kanta sa simbahan an pirmi kong saray-saray sa bulsa kan sakuyang puso: “dawa an gabos mawara, dawa an gabos magbaya, an urog na mahalaga, ika mapasakuya.” Tunay nanggad na sa selebrasyon ngunyan—mayong ibang matatada kundi si Maria mismo. Asin ini, husto na. Viva la Virgen! . The post Balik sa Banal mismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An kaugmahan kan mga urig Sun, 09 Aug :49:18 Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an kaugmahan. Kun hihilingon, an gabat kan aksyon mayo sa maray [&#;] The post An kaugmahan kan mga urig appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an kaugmahan. Kun hihilingon, an gabat kan aksyon mayo sa maray o mabansay na intensyon kundi yaon nanggad sa mga kunsekwensya o epekto kan saimong gibo. Huli kaini, malain man an intensyon alagad mas dakula an epekto na mahray, masasabi sa katapusan na moral o etikal an saimong aksyon. An saro sa pirming naiitaong halimbawa kaini iyo an kaso ni Robin Hood. Saro syang parahabon alagad an saiyang mga nakukua itinatao nya sa mga tios. Girumdumon ta man na an mga hinahabunan nin Robin Hood idtong mga mayayaman asin mga poderosong tawo na iyo an kawsa kan saidang pagtios. Kun hihilingon ini sa ibang sukulan na moral, salâ nanggad si Robin Hood dawa sain mong anggulo hilingon ta an paghabon, sarong krimen asin sarong daing dating gawi. Alaga sa Sistema kan utilitaryanismo, ini pwedeng akuon bilang sarong moral na gibo. Kaya dakul an mga kritiko kan utilitaryanismo huli ta para sainda, an karahayan kan sarong gibo yaon na sanâ sa bilang o sa estadistika. Kun dakol an naugma, marahay; kun dakol an nakulugan, maraot. Mayo na daa ining pakilabot sa natura kan aksyon asin sa esensya kan marhay asin maraot. Dahil digdi, sabi kan mga kritiko, an sukulan na ini maninigo saná sa mga urig. Si John Stuart Mill saro sa mga harigi kan tradisyon kan utilitaryanismo. Sinimbag nya an aksusasyon na an sukulan na ini pang-urig saná nanggad. Sabi nya, an problema yaon sa mga kritiko huli ta hinihiling ninda na an kaya sanáng kaugmahan kan mga tawo mga pang-urig sana nanggad. Para ki Mill, igwang mga klase nin kaugmahan na maninigo para sa tawo asin ini an dapat tawan nin duon. Digdi naging sikat an sinabi ni Mill: “Mas marhay pang magin tawo na dai nakukuntento kisa magin urig na maugma; mas marhay pa na magin si Sokrates na dai mapauntok; kisa magin urig na tuninong.” An tawo nanggad dai napapauntok sa paghanap nin malainlan na kaugmahan nya. Sya naghahapot, nagsisiyasat, nagrururip kan kahulugan kan buhay. Ini daa an kaugmahan na maninigo sa tawo sabi ni Mill. Arog ki Sokrates, an tawo nanggad kaipuhan na padagos na napupurisaw sa saiyang kamugtakan sa kinaban. An utilitaryanismong sukulan padagos na naghahanap kan mga mas urog na makakapaugma , na dawa ngani an idusay an sadiri para sa karahayan kan iba, ini nanggad sarong tunay na mabansay na gibo. Mala ngani ta para ki Mill, an ladawan kan tunay na sarong nagsusunod sa etikal na teorya na ini iyo si Kristo mismo. Ano man daa an urig? An kaugmahan kan urig iyo na sya saná bahugon. Kaipuhan nya sanáng magparakakan, maghalat kagawon, kariguson, dangan maturog na sya. An urig ribaraw, kaya ngani sigeng ugik, kun sya gutom sana. Pag yaon na an kakanon, dawa sagmaw pa iyan, tuninong na naman an buhay nya. An sukulan kan maugmang urig iyo na sya mataba, ta gustong sabihon kaiyan, siya matibay magkakan. Bako man gayod kasalan kan urig kun arog kaini an saiyang kaugmahan. Alagad balubagi sa dignidan asin kakayahan nin sarong tawo kun sya nagigigin garong urig. Ini an mga tawong maugik saná kun sadiring bahugan na ninda an nadadanyaran; kun sadiring tangkal na ninda an ginagaba. May mga tawong nagi-inurig sa paagi kan pagigin mga pararakakan saná nin sagmaw. Mga mayong pakiaram kun an saindang sinisiba mga rugrog saná kan mga bilyones na hinahabon sa sainda kan mga nasa poder. Dai nahihiling kan tawo na an kaugmahan arog kan sa urig an kudal kan tangkal na nagkukulong sainda huli ta an saiyang kaugmahan yaon saná sa paghagad kan sagmaw. Dai ko ini malingawan. Kan nabubuhay pa si Nanay, sabi nya sako, dai ka na magparasurat kan mga tuyaw mo sa gobyerno. Dai ka na magpararibok; bayai na an iba na maggibo kaiyan. Makatakot ngunyan an panahon. Sabi nya, tama na iyan na igwa kang marahay na trabaho, may kinakakan kita tulong beses sa sarong aldaw.  Iyo ito an saro sa mga pagkakataon na sinuway ko si Nanay. Sabi ko saiya, an lohika kan arog kaiyan na rason, lohika kan kaugmahan kan urig. Huli ta sa panahon ngunyan, mas marahay pa an tawong nagtataram bako saná para sa saiyang sadiri kundi para sa saiyang kapwa; mas kaipuhan an tawong yaon nanggad an buhay sa peligro dahil sa saiyang mga paninidugan. Dai kita nabubuhay bilang tawo sa pagdungkal na saná kan mga sagmaw sa makamurumundong katiwasayan na yaon sa tangkal. Mas marahay an mabuhay bilang tawo na nariribaraw kun pasain an saiyang nasyon kisa magin tuninong na urig na naghahalat sanáng bahugon kan saiyang kagurangnan. Mas marahay pang magin Pilipinong dakol sanáng nahihiling na tuyaw, na rally sanang rally, kisa magin urig na naghahalat saná kun nuarin na sya ipapabakal naman kan saiyang lider. Huli ta tama nanggad: an kaugmahan kan tawo bakong siring sa kapanuan kan buhay kan urig. . The post An kaugmahan kan mga urig appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pilosopo sa panahon nin pandemya Sat, 18 Jul :19:20 Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan komunidad nagsapo kan epekto kan pandemya na, haros baga ngunyan, [&#;] The post An pilosopo sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan komunidad nagsapo kan epekto kan pandemya na, haros baga ngunyan, nagpupuruon giraray kita sa pagtindog siring sa may hilang na pasiring pa saná pagkaumay, nagkukubug-kubog an tuhod, maluluya an mga kalawasan. Kun sain kita dadarahon kan agyat na ini, mayo pa nin malinaw na plano. Sa ngunyan, an importante iyo na kita makasalbar saná sa mga naglilihis na arualdaw. Sa tahaw kan katibaadan na ini, nahiling ta an dai matatawadan na halaga kan mga eksperto. Yaon an mga ekonomista na namamaniobra kan dalagan kan kwarta asin komersyo tangani na dai kita dagos na magruro sa pagtios. An mga yaon sa medisina, syensya, asin teknolohiya igot man an pagsiyasat kan posibleng bakuna asin bulong sa lalong madaling panahon. An satuyang mga doktor, mga nars, asin mga yaon sa ospital iyo an satuyang panginot na pansangang sa hilang na ini. Dakol pa an pwede idagdag sa mga eksperto na ini na iyo an biyong sibot sa panahon ngunyan. Bilang saro na hali sa disiplina kan Pilosopiya, iyo man hapot ko ngunyan sa buhay ko. Para sain an pilosopo sa panahon na ini? Bakong bago an hapot na ini. An Pilosopiya asin iba pang mga pag-adal sa humanidades hinihiling na mayo nin dakulang sirbi sa mga unibersidad asin sa sosyudad. Yaon an kadaklan sa paghanap nin kurso na mas makakatao nin kaginhawahan pan-ekonomiya. Asin mayo man gayod na sala man nanggad kun kita maghanap kaini. Siring man, kun mahihiling ta an mga pangyayari sa tahaw kan pandemya, dakula an satuyang pakinabang sa mga yaon mga nasambit ng pag-adal. Digdi man pirming sinusukol an mga yaon sa humanidades: ano an magiginibo kan pag-adal nin pilosopiya, pagrawitdawit, pag-arte, pagsurat, asbp.—bako saná sa ekonomistang paghiling kundi sa pangkagabsan na halaga sa sosyudad arog ngunyan na pandemya?  Sa komunidad na an paghiling sa mga pilosopo iyo idtong mga balagbag magrason; idtong yaon sa kanto napaparainom asin kun may tama na, maski ano na saná an tinataram; itong sige saná an pandebate, an hapot ko sa buhay ko ngunyan iyo na para sain asin para kiisay ako namimilosopiya?  An pilosopiya iyo an pagkamuot sa kadungunan. Isay an madunong na tawo? Sabi ni Aristoteles, sya idtong tataong magtimbang kan mga bagay susog sa tama nindang sukol. Halimbawa, an kabansayan kan pagigin maisog. An kulang sa isog, takot o talsot; an sobra sa isog, urag-uragon. An mabansay asin madunong na isog idtong yaon an pugol kan takot asin an ulyas kan urag-uragon. Yaon sa tahaw, sa tamang timbang, na ini an dunong. An paghanap kan timbang na ini iyo an dakulang gibo pamimilosopiya.  Pàno daa kita digdi makakaabot? Dai daa ini maadalan sa sarong teyoretikal na pag-adal arog baga kan matematika o teyolohiya. An praktikal na ekspiryensya, an paghimo kan bagay mismo, iyo an paagi tangani nanggad maaraman an tamang timbang kan mabansay na gawi. Mayo saimong matukdo kun pàno an maging mabúot; kaipuhan mong maggibo nin mga bagay na ginigibo kan sarong mabúot na tawo. Tibaad makakua nin sanggatos puntos an estudyante sa pagsurat kun ano an katanusan, alagad dai buót sabihon na matanos na an estudyante. An katanusan yaon sa paghimo nin mga matanos na bagay mismo. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan tamang timbang, kun siring, an pilosopiya sarong praktikal na gawi. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan kadunungan na iyo an tamang sukol kan mga bagay, kun siring, an pilosopiya hinihimo mismo. Yaon kita sa tahaw kan pandemya. Sarong dakulang agyat sa bilog na kinaban. Alagad an sa tahaw kaini, dakol pa kitang agyat sa satuyang komunidad na kaipuhan atubangon. Yaon an padagos na pagbalubagi sa mga katutuuhan sa paagi nin sistema kan mga trolls , an hayagan na paggamit kan poder kan mga nasa administrasyon para sa saindang mga katuyuhan politikal, an daing tapos na pagkaraw kan buhay sa mga nasa oposisyon, asin dakol pa. Kun an pandemya kan CoViD19 inaatake an satuyang salud, an hilang na binabariwas kan gobyerno asin kan mga galamay kaini minaatake kan satuyang dignidad, minaulug-ulog kan satuyang katalingkasan, minapaluya kan bugkos na minapasararo satuya bilang sarong kumunidad. An gawi nin pilosopiya bakong katal sa kinaban. Ano an sirbi kan pag-urulay kan mga prinsipyo, mga konsepto, asin mga kaisipan na abang gagayon asin abang kikintab kung sagkod saná ini sa mga diskusyon sa mga entablado, mga babasahon saná sa mga dyurnal, alagad mayong sikad sa nangyayari sa satuyang kamugtakan? Aanuhon an mga termino na inaadalan sa mga orihinal na lenggwahe kaini kun an sarong pilosopo mayo nin boses na tuyawon, pakarhayon, yugyugon an kinakamugtakan nyang komunidad? Ini an sakuyang simbag kun tano asin para kiisay ako namimilosopiya. An gawi nin pagpatarom nin isip, an pagparigmat kan paghurup-hurop, an pagpararom asin pagpahiwas kan mga paghiling iyo nanggad an mga armas kan sarong pilosopo. Bilang sarong yaon sa disiplina na ini, ako namimilosopiya huli ta kaipuhan kong makaambag sa pagpahiling kan mga pagsagin-sagin kan mga sistemang kuta na nakakatabang satuya gabos para kita maging marahay na tawo asin komunidad. Kaipuhan kong makisumaro sa mga tawo na buót pahiwason asin mas lalong palupadon an pag-isip asin pagkaaram nganing mas maabot an halangkaw na katutuuhan na mayo nin sistemang kaipuhan na likayan. Para sa sakuyang sadiri, para sa kapwa, para sa kumunidad nanggad ako namimilosopiya. Siring sa pakilaban sa pandemya, an pilosopo igwa man nin magabat na agyat sa saiyang komunidad ngunyan. An magtaram nin igwa nin kadunungan sa tahaw kan sistematikong pagbari kan katutuuhan; an magtindog nin igwa nin isog kan buót sa panahon na an pagiging subersibo ginigibong krimen; an gamiton an tataramon nganing dagos na surugon idtong lalong iniipit sa laylayan kan kumonidad; an magin marigmat sa mga panbabalubagi kan mga nasa poder tangani sinda dagos na magkamkam nin kapangyarihan. Pira saná ini sa mga gibo asin katundan kan pilosopo ngunyan na panahon. Ta kun an pilosopo yaon saná sa mga pulpito para sa mga haralangkaw na diskurso, para sain an kadunungan? Kun an pilosopo minapanday nin mga mabagsik na tataramon, an saiyang gibong tataramon iyo man saná an saiyang magiging kusog para an tataramon magin gibong pankumonidad. . The post An pilosopo sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4473,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/13","title":"","content":"{\"id\":13,\"name\":\"Adrian Remodo\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/\",\"slug\":\"adrian-remodo\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ecc94a4baa5c6ca9d13a?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ecc94a4baa5c6ca9d13a?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ecc94a4baa5c6ca9d13a?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Adrian Remodo \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Adrian Remodo\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ee9c8b981a048a21d0faee54cf\\\",\\\"name\\\":\\\"Adrian Remodo\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/11-AdrianR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Adrian Remodo\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/13\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":171,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/gibong-tataramon/","title":"Magbikol Kita | Gibong Tataramon","content":"Magbikol Kita | Gibong Tataramon Saturday, December 27, , 4:39am Gibong Tataramon Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. Mga panginot na riparo sa online classes by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na... read more Balik sa Banal mismo by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini... read more An kaugmahan kan mga urig by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an... read more An pilosopo sa panahon nin pandemya by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":714,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/mga-panginot-na-riparo-sa-online-classes/","title":"Mga panginot na riparo sa online classes | Magbikol Kita","content":"Mga panginot na riparo sa online classes | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Mga panginot na riparo sa online classes Published on Sunday, October 04, , 2:41pm by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.  Sa sibot asin kaskas na pagbabago na ini, kadaklan man an taraka. Parehas an CHED asin an DepEd nagkakasiribot na maggibo nin mga patakaran para sa sistemang dai pa man napuprubaran dahil ngani dai man talaga inisip gayod kan duwang ahensya n aini na pasiring digdi an direksyon kan edukasyon. O kun iyo man, bako ngunyan na taon o sa madaling panahon. Siring man an mga partikular na mga kolehiyo, unibersidad, asin an mga yaon sa basic education. Dakol na mga bagay an kaipuhan mahimo tulos lalo na sa mga pribadong eskwelahan—pàno makua giraray an numero kan mga ma-enrol, ano an mga kagamitan na dapat yaon, an pagpasweldo, an work-from-home na istilo nin pagtrabaho, asbp. An makangisi digdi ta an gobyerno lugod an nawalat sa pagplano asin pagpa-utob nin sistema kun ikukumpara sa mga pribadong institusyon. Sa Unibersidad kun sain ako nagtutukdo, kan nagdeklara nin ECQ sa bilog na Luzon kan bulan na Marso, pinunan na tulos an mga pag-urulay kun pàno gigibuhon an masunod na taon pang-akademiko kasabay kan pagplano na tulos nin mga patakaran kun pano tatapuson an nakaaging ereskwelahan.  Maiintindihan ta an mga arog kaining mga rason kun tano kita gabos nasasakitan sa sistema ta kan online classes ngunyan. Alagad dai digdi dapat matapos an urulay. Sa mga nagpuon kan bulan nin Agosto, patapos na naman an semestre ngunyan na Disyembre asin garo baga harayo pa an laban kan Pilipinas sa CoViD. Mala ngani ta susog sa bareta, laog na kita sa 20 mga nasyon na mga may pinakahalangkaw na kaso nin CoVid. Kun ini magdagos-dagos pa, malamang na an ikaduwang semestre sa mga kolehiyo magiging online man giraray. Kaipuhan ng riparuhon an ngunyan na padalagan kan online classes na ini. Sa sakuyang eksperyensya asin sa mga  simpleng pag-urulay-ulay kan mga kapwa ko man paratukdo, uya an samuyang mga nagkapirang riparo sa sistema ngunyan. (Kadaklan digdi eksperyensya sa kolehiyo. Sa masunod gayod, sa basic education naman.) Inot, pakarhayon an mga panundon sa pagtao nin mga gibuhon sa mga estudyante. Dakol an mga reklamo kan mga estudyante asin mga magurang manungod sa mga modyul huli ta bakong planado na maray kan mga eskwelahan an iskedyul kan pagtao nin mga gigibuhon o mga outputs. Huli ta gabos nag-irisip na tatawan halimbawa nin sarong semana an mga estudyante na simbagan an mga modyul, natatambak an mga gibuhon pagabot kan Byernes o Sabado. Tibaad igwa nin paagi na ilaag sa sistema mismo kan eskwelahan kun anong mga kurso o subjects an dapat mahimo sa kun anong aldaw.  Panduwa, an bagong normal na inaapod nangangaipuhan nin bagong paghiling sa pag-adal mismo.  Dapat maisihan kan mga magurang, mga paratukdo, asin mga estudyante na an online learning nangangaipuhan talaga nin dakulang ekspwersyo na makanuod sa sadiring paagi. Hali kita sa sarong henerasyon kun sain na an paratukdo iyo an sentro kan edukasyon natatapos na asin minabagtas kita sa sarong paghiling kan edukasyon na an mga estudyante mismo iyo an may sadiring sikad sa pag-adal. Kaya an modular na paagi nin pag-eskwela ibang paagi nanggad. Digdi, nilalaag na kan paratukdo an gabos na dapat gibuhon asin an estudyante an masikap na iyan matapos niya. Dai ka magparahinanakit kun “dai nagpaparatukdo” an saimong teacher ta kaya ngani ika may modyul na. An trabaho ngunyan kan teacher iyo na magkomento sa saimong mga gibo.  Pantulo, bawasan an total na units na pwedeng i-enrol sa kada semestre. Gabos nagsasarabi na “new normal” an kinaban alagad an mga paagi kan mga eskwlehan iyo man giraray. Huli ngani ta may elemento nan in modyular na pag-eskwela, mas magabat talaga an trabaho ngunyan kan mga estudyante lalo na sa kolehiyo. Sinda mismo an maasikaso akn sadiri nindang pagkanuod. Kaya, kaipuhan na may panundon na bago sa kun pira baga an pwedeng i-enrol kan sarong estudyante. Kun ika nagklase ngunyan na igwa ka nin 24 units na subjects, mangalas na na an walong subjects nay an kadakul na hahagadon saimo? Bako pa nganig finals period. 18 units  an ideyal na numero kan dapat kinukua kan estudyante ngunyan. Kun sa lumang normal nasaskitan na sa 24 o 28 units, ngunyan pa daw sa arog kaining paagi? Para sako, moral na katungdan kan mga eskwelahan n aini ipautob ta ini para nanggad sa karahayan kan mga estudyante.  Pan-apat, bawasan an mga teaching loads o numero kan mga estudyante na tinutukduan kan mga maestro asin maestra. Sentro kan Blended Learning o Online Learning an pilosopiya na an paratukdo magiging giya kan mga estudyante mantang sinda nagsasadiring lapigot para maintindihan an nasa modyul. Para magibo ini, obligasyon kan sarong paratukdo na saro-saro na magtao nin komento sa mga outputs, magtao nin dagdag na mga gibuhon kun kinakaipuhan pa, asin iba pa. Bako na sana ining ma-tsek kan papel asin malista kun nakapira si Juan o si Juana. Alagad, isipon mo daw kun an sarong paratukdo igwa nin piton o walong seksyon na kapot, na igwa nin kwarentang estudyante kada klase, asin tulong manlain-lain na subjects pa. Kun seseryosohon kan paratukdo n aini an dapat na ginigibo kan sarong online teacher, magagadan sya sa kapagalan sa tahaw pa sana kan semestre. Kun igwa nin ideyal na numero kan units na pwedeng kuanon an sarong estudyante, iyo man an sa paratukdo. Ideyal gayod an anom na klase na igwa nin 25 na mga estudyante sa kada klase. Digdi mahihiling an totoong bunga kan sarong online class. Dagsag gastos ini sa mga eskwelahan, aram ko, alagad isay baya an nagsabi na barato an online class? Dahil sa limitasyon kan espasyo digdi, ini sana ngunyan an aabuton kan sakuyang lista. Sa sunod naman na Sabado an ikaduwang parte. Malinaw an sakuyang paninidugan digdi. Gabos kita paragal sa bagong sistema na ini. Gabos kita nagpapa-anos-anos ngani mapakarhay an satuyang pag-adal sa tahaw kan sarog kaining sitwasyon. Kaipuhan simbagan tulos kan mga nanunungdan an mga pangangaipuhan kan gabos na sektor. An pagbabago bako sana man sa mga estudyante. Tinawan nin inot na pokus an mga estudyante, ginibo an gabos tangani na sinda madagka na magpadagos giraray. Asin tama iyan. Alagad, kaipuhan man simbagan an mga bagong pangangaipuhan kan mga paratukdo. Nagbago an sistema alagad mayo man dakulang pagbabago sa disenyo kan blended bearning para sa mga paratukdo, mala ngani ta triple pa an trabaho.  Kun kita seryoso sa arog kaining paagi nin pag-adal asin pagtukdo, gibuhon ta nin tama. Bakong itong masabi sana na “online learning kami.” Ta para sain an mga pagal kun hilaw man sana an kaaabtan? Dagdag sana ini sa mga sagin-sagin kan mga institusyon. Kun binabandira ta an new normal sa edukasyon, paninidugan dapat sa gabos na aspeto—teknikal, pinansyal, asin moral na mga obligasyon. Tama na sa mga slogan na iyan. Hilingon na an sitwasyon kan mga estudyante asin mga paratukdo. Sayang an satuyang mga kapagalan asin paghinguwa kun sa katapusan kaini, hilaw man sana an kakabutan kan edukasyon. . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1745,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/an-kaugmahan-kan-mga-urig/","title":"An kaugmahan kan mga urig | Magbikol Kita","content":"An kaugmahan kan mga urig | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am An kaugmahan kan mga urig Published on Sunday, August 09, , 10:49am by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an kaugmahan. Kun hihilingon, an gabat kan aksyon mayo sa maray o mabansay na intensyon kundi yaon nanggad sa mga kunsekwensya o epekto kan saimong gibo. Huli kaini, malain man an intensyon alagad mas dakula an epekto na mahray, masasabi sa katapusan na moral o etikal an saimong aksyon. An saro sa pirming naiitaong halimbawa kaini iyo an kaso ni Robin Hood. Saro syang parahabon alagad an saiyang mga nakukua itinatao nya sa mga tios. Girumdumon ta man na an mga hinahabunan nin Robin Hood idtong mga mayayaman asin mga poderosong tawo na iyo an kawsa kan saidang pagtios. Kun hihilingon ini sa ibang sukulan na moral, salâ nanggad si Robin Hood dawa sain mong anggulo hilingon ta an paghabon, sarong krimen asin sarong daing dating gawi. Alaga sa Sistema kan utilitaryanismo, ini pwedeng akuon bilang sarong moral na gibo. Kaya dakul an mga kritiko kan utilitaryanismo huli ta para sainda, an karahayan kan sarong gibo yaon na sanâ sa bilang o sa estadistika. Kun dakol an naugma, marahay; kun dakol an nakulugan, maraot. Mayo na daa ining pakilabot sa natura kan aksyon asin sa esensya kan marhay asin maraot. Dahil digdi, sabi kan mga kritiko, an sukulan na ini maninigo saná sa mga urig. Si John Stuart Mill saro sa mga harigi kan tradisyon kan utilitaryanismo. Sinimbag nya an aksusasyon na an sukulan na ini pang-urig saná nanggad. Sabi nya, an problema yaon sa mga kritiko huli ta hinihiling ninda na an kaya sanáng kaugmahan kan mga tawo mga pang-urig sana nanggad. Para ki Mill, igwang mga klase nin kaugmahan na maninigo para sa tawo asin ini an dapat tawan nin duon. Digdi naging sikat an sinabi ni Mill: “Mas marhay pang magin tawo na dai nakukuntento kisa magin urig na maugma; mas marhay pa na magin si Sokrates na dai mapauntok; kisa magin urig na tuninong.” An tawo nanggad dai napapauntok sa paghanap nin malainlan na kaugmahan nya. Sya naghahapot, nagsisiyasat, nagrururip kan kahulugan kan buhay. Ini daa an kaugmahan na maninigo sa tawo sabi ni Mill. Arog ki Sokrates, an tawo nanggad kaipuhan na padagos na napupurisaw sa saiyang kamugtakan sa kinaban. An utilitaryanismong sukulan padagos na naghahanap kan mga mas urog na makakapaugma , na dawa ngani an idusay an sadiri para sa karahayan kan iba, ini nanggad sarong tunay na mabansay na gibo. Mala ngani ta para ki Mill, an ladawan kan tunay na sarong nagsusunod sa etikal na teorya na ini iyo si Kristo mismo. Ano man daa an urig? An kaugmahan kan urig iyo na sya saná bahugon. Kaipuhan nya sanáng magparakakan, maghalat kagawon, kariguson, dangan maturog na sya. An urig ribaraw, kaya ngani sigeng ugik, kun sya gutom sana. Pag yaon na an kakanon, dawa sagmaw pa iyan, tuninong na naman an buhay nya. An sukulan kan maugmang urig iyo na sya mataba, ta gustong sabihon kaiyan, siya matibay magkakan. Bako man gayod kasalan kan urig kun arog kaini an saiyang kaugmahan. Alagad balubagi sa dignidan asin kakayahan nin sarong tawo kun sya nagigigin garong urig. Ini an mga tawong maugik saná kun sadiring bahugan na ninda an nadadanyaran; kun sadiring tangkal na ninda an ginagaba. May mga tawong nagi-inurig sa paagi kan pagigin mga pararakakan saná nin sagmaw. Mga mayong pakiaram kun an saindang sinisiba mga rugrog saná kan mga bilyones na hinahabon sa sainda kan mga nasa poder. Dai nahihiling kan tawo na an kaugmahan arog kan sa urig an kudal kan tangkal na nagkukulong sainda huli ta an saiyang kaugmahan yaon saná sa paghagad kan sagmaw. Dai ko ini malingawan. Kan nabubuhay pa si Nanay, sabi nya sako, dai ka na magparasurat kan mga tuyaw mo sa gobyerno. Dai ka na magpararibok; bayai na an iba na maggibo kaiyan. Makatakot ngunyan an panahon. Sabi nya, tama na iyan na igwa kang marahay na trabaho, may kinakakan kita tulong beses sa sarong aldaw.  Iyo ito an saro sa mga pagkakataon na sinuway ko si Nanay. Sabi ko saiya, an lohika kan arog kaiyan na rason, lohika kan kaugmahan kan urig. Huli ta sa panahon ngunyan, mas marahay pa an tawong nagtataram bako saná para sa saiyang sadiri kundi para sa saiyang kapwa; mas kaipuhan an tawong yaon nanggad an buhay sa peligro dahil sa saiyang mga paninidugan. Dai kita nabubuhay bilang tawo sa pagdungkal na saná kan mga sagmaw sa makamurumundong katiwasayan na yaon sa tangkal. Mas marahay an mabuhay bilang tawo na nariribaraw kun pasain an saiyang nasyon kisa magin tuninong na urig na naghahalat sanáng bahugon kan saiyang kagurangnan. Mas marahay pang magin Pilipinong dakol sanáng nahihiling na tuyaw, na rally sanang rally, kisa magin urig na naghahalat saná kun nuarin na sya ipapabakal naman kan saiyang lider. Huli ta tama nanggad: an kaugmahan kan tawo bakong siring sa kapanuan kan buhay kan urig. . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1396,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/an-pilosopo-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pilosopo sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pilosopo sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am An pilosopo sa panahon nin pandemya Published on Saturday, July 18, , 11:19pm by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan komunidad nagsapo kan epekto kan pandemya na, haros baga ngunyan, nagpupuruon giraray kita sa pagtindog siring sa may hilang na pasiring pa saná pagkaumay, nagkukubug-kubog an tuhod, maluluya an mga kalawasan. Kun sain kita dadarahon kan agyat na ini, mayo pa nin malinaw na plano. Sa ngunyan, an importante iyo na kita makasalbar saná sa mga naglilihis na arualdaw. Sa tahaw kan katibaadan na ini, nahiling ta an dai matatawadan na halaga kan mga eksperto. Yaon an mga ekonomista na namamaniobra kan dalagan kan kwarta asin komersyo tangani na dai kita dagos na magruro sa pagtios. An mga yaon sa medisina, syensya, asin teknolohiya igot man an pagsiyasat kan posibleng bakuna asin bulong sa lalong madaling panahon. An satuyang mga doktor, mga nars, asin mga yaon sa ospital iyo an satuyang panginot na pansangang sa hilang na ini. Dakol pa an pwede idagdag sa mga eksperto na ini na iyo an biyong sibot sa panahon ngunyan. Bilang saro na hali sa disiplina kan Pilosopiya, iyo man hapot ko ngunyan sa buhay ko. Para sain an pilosopo sa panahon na ini? Bakong bago an hapot na ini. An Pilosopiya asin iba pang mga pag-adal sa humanidades hinihiling na mayo nin dakulang sirbi sa mga unibersidad asin sa sosyudad. Yaon an kadaklan sa paghanap nin kurso na mas makakatao nin kaginhawahan pan-ekonomiya. Asin mayo man gayod na sala man nanggad kun kita maghanap kaini. Siring man, kun mahihiling ta an mga pangyayari sa tahaw kan pandemya, dakula an satuyang pakinabang sa mga yaon mga nasambit ng pag-adal. Digdi man pirming sinusukol an mga yaon sa humanidades: ano an magiginibo kan pag-adal nin pilosopiya, pagrawitdawit, pag-arte, pagsurat, asbp.—bako saná sa ekonomistang paghiling kundi sa pangkagabsan na halaga sa sosyudad arog ngunyan na pandemya?  Sa komunidad na an paghiling sa mga pilosopo iyo idtong mga balagbag magrason; idtong yaon sa kanto napaparainom asin kun may tama na, maski ano na saná an tinataram; itong sige saná an pandebate, an hapot ko sa buhay ko ngunyan iyo na para sain asin para kiisay ako namimilosopiya?  An pilosopiya iyo an pagkamuot sa kadungunan. Isay an madunong na tawo? Sabi ni Aristoteles, sya idtong tataong magtimbang kan mga bagay susog sa tama nindang sukol. Halimbawa, an kabansayan kan pagigin maisog. An kulang sa isog, takot o talsot; an sobra sa isog, urag-uragon. An mabansay asin madunong na isog idtong yaon an pugol kan takot asin an ulyas kan urag-uragon. Yaon sa tahaw, sa tamang timbang, na ini an dunong. An paghanap kan timbang na ini iyo an dakulang gibo pamimilosopiya.  Pàno daa kita digdi makakaabot? Dai daa ini maadalan sa sarong teyoretikal na pag-adal arog baga kan matematika o teyolohiya. An praktikal na ekspiryensya, an paghimo kan bagay mismo, iyo an paagi tangani nanggad maaraman an tamang timbang kan mabansay na gawi. Mayo saimong matukdo kun pàno an maging mabúot; kaipuhan mong maggibo nin mga bagay na ginigibo kan sarong mabúot na tawo. Tibaad makakua nin sanggatos puntos an estudyante sa pagsurat kun ano an katanusan, alagad dai buót sabihon na matanos na an estudyante. An katanusan yaon sa paghimo nin mga matanos na bagay mismo. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan tamang timbang, kun siring, an pilosopiya sarong praktikal na gawi. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan kadunungan na iyo an tamang sukol kan mga bagay, kun siring, an pilosopiya hinihimo mismo. Yaon kita sa tahaw kan pandemya. Sarong dakulang agyat sa bilog na kinaban. Alagad an sa tahaw kaini, dakol pa kitang agyat sa satuyang komunidad na kaipuhan atubangon. Yaon an padagos na pagbalubagi sa mga katutuuhan sa paagi nin sistema kan mga trolls , an hayagan na paggamit kan poder kan mga nasa administrasyon para sa saindang mga katuyuhan politikal, an daing tapos na pagkaraw kan buhay sa mga nasa oposisyon, asin dakol pa. Kun an pandemya kan CoViD19 inaatake an satuyang salud, an hilang na binabariwas kan gobyerno asin kan mga galamay kaini minaatake kan satuyang dignidad, minaulug-ulog kan satuyang katalingkasan, minapaluya kan bugkos na minapasararo satuya bilang sarong kumunidad. An gawi nin pilosopiya bakong katal sa kinaban. Ano an sirbi kan pag-urulay kan mga prinsipyo, mga konsepto, asin mga kaisipan na abang gagayon asin abang kikintab kung sagkod saná ini sa mga diskusyon sa mga entablado, mga babasahon saná sa mga dyurnal, alagad mayong sikad sa nangyayari sa satuyang kamugtakan? Aanuhon an mga termino na inaadalan sa mga orihinal na lenggwahe kaini kun an sarong pilosopo mayo nin boses na tuyawon, pakarhayon, yugyugon an kinakamugtakan nyang komunidad? Ini an sakuyang simbag kun tano asin para kiisay ako namimilosopiya. An gawi nin pagpatarom nin isip, an pagparigmat kan paghurup-hurop, an pagpararom asin pagpahiwas kan mga paghiling iyo nanggad an mga armas kan sarong pilosopo. Bilang sarong yaon sa disiplina na ini, ako namimilosopiya huli ta kaipuhan kong makaambag sa pagpahiling kan mga pagsagin-sagin kan mga sistemang kuta na nakakatabang satuya gabos para kita maging marahay na tawo asin komunidad. Kaipuhan kong makisumaro sa mga tawo na buót pahiwason asin mas lalong palupadon an pag-isip asin pagkaaram nganing mas maabot an halangkaw na katutuuhan na mayo nin sistemang kaipuhan na likayan. Para sa sakuyang sadiri, para sa kapwa, para sa kumunidad nanggad ako namimilosopiya. Siring sa pakilaban sa pandemya, an pilosopo igwa man nin magabat na agyat sa saiyang komunidad ngunyan. An magtaram nin igwa nin kadunungan sa tahaw kan sistematikong pagbari kan katutuuhan; an magtindog nin igwa nin isog kan buót sa panahon na an pagiging subersibo ginigibong krimen; an gamiton an tataramon nganing dagos na surugon idtong lalong iniipit sa laylayan kan kumonidad; an magin marigmat sa mga panbabalubagi kan mga nasa poder tangani sinda dagos na magkamkam nin kapangyarihan. Pira saná ini sa mga gibo asin katundan kan pilosopo ngunyan na panahon. Ta kun an pilosopo yaon saná sa mga pulpito para sa mga haralangkaw na diskurso, para sain an kadunungan? Kun an pilosopo minapanday nin mga mabagsik na tataramon, an saiyang gibong tataramon iyo man saná an saiyang magiging kusog para an tataramon magin gibong pankumonidad. . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1601,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/balik-sa-banal-mismo/","title":"Balik sa Banal mismo | Magbikol Kita","content":"Balik sa Banal mismo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Balik sa Banal mismo Published on Sunday, September 06, , 7:35pm by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini namamati na gayo huli ta an gabos yaon nanggad sa pag-andam sa dakulang kapyestahan ni Ina. Kun tatawan ta gayod nin kahulugan, bago an pagselebrar kan kamundagan ni Jesus, yaon muna an gabos sa paghurop-hurop asin pagpintakasi ki Ina.  Halawig an preparasyon para sa kapyestahan. Bulan pa sana nin Agosto, madadangog na sa mga eskwelahan an mga banda, mga drum and lyre corps, na igot na sa pag-adal kan saindang mga ipapasali sa plasa asin sa parada. Sige naman an pagkondusir nin mga recollection para sa mga voyadores; an Syudad kan Naga yaon na sa pag-asikaso kan mga palakaw asin panundon para sa sarong semanang selebrasyon; an plasa sa Naga nagpupuon ng dayuhon nin mga paratinda. Dangan minaabot na an Septyembre. Hinahalat na kan gabos an Traslacion sa kapyestahan kan Divino Rostro. Rusô na an mga tawo sa simbahan. An mga voyadores na mariribok, mga nakairinom, iyo an nangininutan sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” mantang an mga deboto yaraon sa gilid, nagwawagayway nin mga panyo, naghahalat na mag-agi na an andas ni Ina. Kanya-kanyang pamibi, kanya-kanyang buyboy nin kasalan, gabos minahalat nin grasya kan Kagurangnan.  An masunod na semana dakulang kasibutan. Yaon na an mga aktibidad kan syudad. An military asin civic parades, mga pakontes, exhibits, mga dadalanon, asin dakol pang iba. Labi-labing kasibutan; labi-labing kaugmahan.  An fluvial preocession ni Ina iyo an huring aktibidad. Sa haros dai na pinapansin na salog kan Naga, an pagoda binubutong kan mga saradit na baruto pasiring sa daungan sa may Basilica Minore. Yaraon giraray an gabos sa pagpamibi, sa maludok na pagkanta kan Resuene Vibrante . Sa Misa kan kapyestahan sa basilika, an mga deboto yaon sa pagrimpos kan gabos na biyaya na naresibe asin danay na ipinagngangayo-ngayo.  Alagad ngunyan na taon, an gabos na ini, magigin pagrumdom sana. Dahil sa CoVid19, pinagmarahay kan Simbahan kan Caceres na pundo nguna an mga kinadakulaan ta nang tradisyon asin mga aktibidad. Mayo nguna nin mga prusisyon. Mayo nguna nin mga darakulang pagtiripon. Siring man an Syudad kan Naga, pinundo an nguna an mga pansibikong atkitibidades. Dai ako mapapasala, na sa semana kan kapyestahan, yaon gabos kita sa pag-iristoryahan kan mga kasibutan ta kuta kun daing pandemya ngunyan. Garo baga kita inapon bigla sa sarong bagong kasaysayan na an gabos na kinatudan ta, ngunyan giridumdom na sana nanggad. Dai mahahali an kapungawan. Maagi an bulan na ini na mayo an mga makukulor na aktibidad sa pinakadakulang kapyestahan ni Maria sa bilog na nasyon. May dara nin pungaw an dating maludok na kanta kan Resuene Vibrante ngunyan. Sa katunayan, nagpupuon ng magruluwas sa Facebook an mga ritrato kan pyesta ni Ina asin gabos yaon sa paghidaw kan mga kasibutan, kariribukan, kaugmahan kun minaabot nanggad an bulan na ini. Alagad, igwa nanggad nin agyat an panahon na ini. Sa satuyang buhay, igwa nin mga pagkakataon na huna ta naggad, binabayaan kita kan kinaban asin inaagawan kita kan gabos na opurtunidad sa buhay. An mga onra na itinatao, malilingawan; an mga pagrugaring, pwedeng mawara o mabawi; an mga sarigan na pagtubod, nagigin palso; an gabos na yaon garo minaabot sa estado nin pagigin mayo. Alagad sa oras nanggad na ini, saka ta sana mahihiling kun ano an pinakamahalaga sa satuyang buhay, kun ano idtong sarong bagay minadanay sa satuya dawa ngani hinuhubaan kita kan panahon asin mga pagkakataon. Idtong sarong bagay na ito na tibaad dai ta na nahihiling huli ta yaon an satuyang mata sa paghiling kan mga bagay nakapalibot saiya. Asin sa oras na iyan, mahihiling ta na nanggad, na dawa an gabos mawara, an gabos mayong kahulugan ta ining sarong bagay na ini yaon pa palan satuya. Ngunyan na taon kan kapyestahan ni Ina, hinahali man an dakol na mga aktibidad na katakod kan pyesta. Mayo an mga voyadores, an mga prusisyon, mga parada, paratinda, asin iba pa. Totoo nanggad na mapungaw.  Alagad an kapungawan minapasalingoy sa  satuya kun ano man nanggad an hinahanap ta kun pyesta ni Ina. An kapungawan iyo an puso na nagsususog kan saiyang daan na pupulian. Ngunyan na marayo an gabos na kariribukan sa tinampo, sain ta isasalingoy an satuyang napupungaw na puso? Ini nanggad an panahon na maitama ta an paghiling kan satuyang puso. Mayong ibang sentro an okasyon ngunyan kundi an Banal mismo. Sa katuninungan kan pagselebrar ngunyan, an Banal iyo man an nasa tahaw nanggad huli ta tibaad sya sadit na sanang aspekto sa selebrasyon kan pyesta. An Banal minapahiling ngunyan giraray na mayo nin tahob kan manlain-lain asin mga palain-lain na mga ribok. Sa panahon nin pandemya, mayong ibang may pyesta kundi an Banal man nanggad sana.  Si Maria asin an saiyang Aki iyo an Banal na minapahiling sa satuya ngunyan na pyesta. Mayo man nanggad gayod na dapat kapungawan kundi sinda mismo. Siring sa mga aki na naugma na maray sa mga perya sa plasa alagad kaipuhan magpuli sa harong tangani na magpa-ili asin magpahingalo, ngunyan ta mahihiling na idtong mga kariribukan kan mga aktibidad bako man talaga an esensya kan kapyestahan sa bulan na ini. Haloy nanggad na panahon na kita nadagka sa mga paperya; ngunyan mauli kita sa harong kan Banal mismo. Tibaad man iyo na ini an panahon para padagos na paghurop-huropan kan Simbahan nin Caceres asin kan Syudad kan Naga kun ano man nanggad an mga aktibidad na pwede nang halion; mga panundon na dapat pang pakarhayon. Siring man sa mga deboto: ano nanggad ang kinakapungawan ta sa pyesta ngunyan na taon? Magayunon na kanta sa simbahan an pirmi kong saray-saray sa bulsa kan sakuyang puso: “dawa an gabos mawara, dawa an gabos magbaya, an urog na mahalaga, ika mapasakuya.” Tunay nanggad na sa selebrasyon ngunyan—mayong ibang matatada kundi si Maria mismo. Asin ini, husto na. Viva la Virgen! . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1550,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/adrian-remodo/#","title":"Magbikol Kita | Adrian Remodo","content":"Magbikol Kita | Adrian Remodo Saturday, December 27, , 4:40am Adrian Remodo Gibong Tataramon Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. Mga panginot na riparo sa online classes by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na... read more Balik sa Banal mismo by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini... read more An kaugmahan kan mga urig by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an... read more An pilosopo sa panahon nin pandemya by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":714,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/10","title":"","content":"{\"id\":10,\"name\":\"Aika Robredo\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/\",\"slug\":\"aika-robredo\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/62c71faeb4facd4ceaed7f30bc7?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/62c71faeb4facd4ceaed7f30bc7?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/62c71faeb4facd4ceaed7f30bc7?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Aika Robredo \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Aika Robredo\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/64be31db23bf675bfbfccf9fd2\\\",\\\"name\\\":\\\"Aika Robredo\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/10-AikaR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Aika Robredo\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/10\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":139,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/aika-robredo/feed/","title":"Aika Robredo | Magbikol Kita","content":"Aika Robredo | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :19:00 en hourly 1 Aika Robredo | Magbikol Kita August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya Sat, 15 Aug :07:22 Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo ta kan nabaritaan na nawawara si eroplano ni Papa Jess. Ako, [&#;] The post August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo ta kan nabaritaan na nawawara si eroplano ni Papa Jess. Ako, yaon sa Araneta Coliseum, nagdadalan basketball. Malinaw pang marhay sako an aldaw na idto. Girumdom pa an saradit na detalye_si sulot ko (blue na t-shirt asin itom na shorts), si oras kan paghali ko sa harong, kun sain ako nagudto, si huring ulay mi sa text ni Papa (“Mahilingan na lang kita sa bus terminal atyan na banggi papuling Naga?”). Nagpupuon pa saná si kawat kan nakakua akong text hali ki Mama na apudan ko daa sya. Nakamati na tulos ako nin paghandal na tibaad may nangyaring dai marhay. Iyo man nanggad. Nawawara daa si eroplano ni Papa. Kadakol akong hapot. Ano si nangyari? Papano nangyari? Garo imposible ta ka-text ko pa saná sya, anong oras mo sya huring nakaulay? Pasain dapat sya, bakong dapat sabay kaming mapuli pagkabanggi? An simbag sako ni Mama simple sana: kaipuhan kong makapuli tulos para ibareta sa tugang ko bago nya pa maaraman sa iba, magpangadyi, asin maghalat. Padali akong nagpuli. Sinundo ko si tugang ko, naghapit kami sa simbahan. Pagkabanggi, nagsakay kami sa bus papuling Naga. Pag-abot mi sa harong sa Dayangdang, duman na nagpuon an tulong halabang aldaw nin paghalat, pag-antabay kun ano an inabtan niya. Pirang beses ko na ining naistorya. Kada pag-istorya ko, garo presko pang marhay si mga pangyayari dawa pirang taon na an nakaagi. Sa lambang paggirumdom, dai naiinaan an pagkamundo na namamati. Kan buhay pa si Papa, sya an sentro kan buhay mi. Namundag ako anom na aldaw bago kan si pinakainot nyang eleksyon. Nagdakula ako na serbidor na sya kan banwaan. Alagad, dawa priming sibot sa trabaho, natuod ako sa arualdaw na presensya nya sa buhay ko—kasabay pirmi sa pagkakan, nagtatabang sa mga assignment ko, nag-aasikaso kan mga pangangaipuhan ko. Ordinaryo syang ama na dai nagkukulang nin oras para samo dawa kadakol syang obligasyon sa luwas kan harong. Kan naglipat na ako sa Manila para mag-adal, kinakansela ko an gabos kong plano pag aram kong paabot sya. Dai nya pinapalampas an pagkakataon para bisitahon ako. Maski kadikit sanang oras, pinipirit nyang agihan ako para magmirindal o magkape basta saná magkahilingan kami. Maswerte ako na nagdakula na namamatian an daing untok na pagbulos kan saiyang pagpadangat. Sarong klase nin pagpadangat na itinao nya bako lang sako o sa saiyang pamilya, pero sa gabos na nasasakupan nya sa Naga. May oras sya para sa gabos. Sarong klase nin pagpadangat na tinutukduan kitang padangaton man asin atamanon an lambang saro. Iyo siguro in an dahilan kun tano padagos na namamatian an saiyang pagpadangat dawa mayo na sya. An pagkawara ni Papa sa buhay ko, iyo na siguro an pinakamasakit kong pinag-agihan. Pero pag binabalikan ko an aldaw nin saiyang pagkagadan taun-taon, pirmi akong may napupurot na garo baga mga tugon asin pagirumdom para sakuya asin sa mga padangat nyang nawalat.  Inot, an mga ginigibo ta, an mga nangyayari satuya, asin an mga pinag-aagihan ta pinepreparar kita sa mga maabot pa sa buhay ta. Tibaad dai ta pa naaintindihan kun tano nangyayari an mga nangyayari, o tano kaipuhan tang gibuhon an mga dapat tang gibuhon. Pero maabot an aldaw na marereyalisar ta na konektado gabos. Maabot an aldaw na mapasalamat kita sa mga  pinag-agihan ta na iyo palan si nag-andam sato sa maabot. Ikaduwa, ano man an  kasakitan na pinag-aagihan ta, dai mapundo an pag-itok kan kinaban para halaton kitang makatindog giraray. Kan nawara si Papa, dai ko maisip kun pàno an buhay arualdaw na mayo sya. Pagbalik ko sa Manila pagkatapos kan lubong nya, an primero kong misyon an pagsiguro na makahabol an tugang ko sa klase asin maka-exam. Pero magigibo ko saná iyan kun maipahiling ko saiya na sa sunod na aldaw, matrabaho naman tulos ako. Tinukduan ako kaini na dai saná sadiri an isipon, na dai kita mapaparalisa sa sadiri tang mga problema. Importante an magpadagos sana. Gabos kita posibleng may pinag-aagihan, si mga kaibanan ta may mga problema na dai ta lang aram. Dai ta na pasakiton pa an buhay ninda. Magtabangan kitang buhaton an lambang saro. Pag aram tang may mga tawo na nag-aasa sato, mas napipiritan kitang kusugan at satuyang buót.  Ikatulo, dai kita dapat nauubusan nin supply sa pagpadangat. Igwa ining manlainlain na klase. Dai nawawara, nagdadakol saná. An pagpadangat samo ni Papa namamatian mi pa maski mayo na sya. Si mga tawong pinadangat nya, mas pinadangat pa an lambang saro sa pagkawara nya. Kan nagadan sya, garo nagdakula na maray an pamilya mi. Nakikisumaro samuya sa mga saradit na selebrasyon, arog kan pagtapos kan mga tugang ko sa high school, kolehiyo, asin medical school. Asin dai man kami pinapabayaan sa mga oras na kaipuhan mi sinda—pag dalagan ni Mama sa eleksyon, pagkagadan ni Mommy Sally. Itinatao na dai ta kaipuhan hagadon. Magin inspirasyon kuta ini na mas magkaigwang pagmakulog sa bawat saro. Huri asin pinaka-importante sa gabos, mayong karibay an ginikanan. An mga nagpapadangat saimo naghahalat asin nakaantabay sa saimong pagpuli. Kakaibang katuninungan asin kaugmahan an namamatian sa pagpuli. Kan nawawara si Papa, hinanap man sya nin tulong aldaw pero nagpuli man giraray sya sa Naga. Pag an trabaho ni Mama dinadara sya sa Naga, nagbabalik sya sa Manila na garo nakapahingalo na marhay maski sibut-sibot sa mga lakaw. An mga tugang ko ngunyan langkag na ta gusto na magpuli. Sain man ako makaabot, aram ko na pirmi akong mabalik, pirmi akong mapuli. Pag nagpupuli ako, marhay ining pagirumdom kun ano talaga an importante. Marhay na balikan asin pasalamatan an dinakulaan ta dakulang parte asin rason ini kun siisay kita ngunyan.  Ngunyan an primerong August 18 na mayo ni saro sa pamilya mi an makakapuli sa Naga dahil sa CoViD19. Sa walong taon na paggirumdom sa aldaw nin pagkagadan ni Papa, mayong aldaw na dai ako nagpasasalamat na nakapuli kami asin kaibanan mi gabos kan pinakamasakit na mga aldaw sa buhay mi kan August . Dai kami pinabayaan kan mga taga-Naga. Sa lambang pangadyi magin sa pag-abang nin bareta tungkol sa paghahanap saiya, sabay-sabay kitang naghaharalat sa pagbalik asin pagpuli ni Papa sa maugmang lugar. Sagkod ngunyan, salamat po sa padagos na pakisumaro samuya sa pagrumdom ki Papa Jess. Lugod na pirmi kitang makaguno nin inspirasyon na atamanon asin padangaton an lambang saro para sa mas maugmang lugar.  Hirilingan po kita sa sunod ming pagpuli. . The post August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Nagueña Sat, 11 Jul :15:34 Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong gayong paghidali na makabalik tulos sa Manila. Gulping mga amiga, mga dating kaklase, [&#;] The post Nagueña appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong gayong paghidali na makabalik tulos sa Manila. Gulping mga amiga, mga dating kaklase, asin maestra na nakibilar an nakaistoryahan liwat pagkatapos nin haloy na panahon na dai ko sinda nahiling. Duman ko nareyalisar na puon kan nawara si Papa, asin kan si duwa kong tugang nagklase na sa Manila, nakakapuli na saná ako kun bakasyon o kun may okasyon.  Manlainlain man an rason sa kada uli, igwang mga dumanan na dai puwedeng malingawan agihan: Eternal Gardens para bisitahon si Papa, magkakan sa Biggs saka sa mga kinalasan sa Dayangdang, maghapit sa Bubble Town (minsan duwang beses pa),  asin magbakal maligaya. Pirming naghahapot kun may bagong kakanan na pwede purbaran, pero siniselbrar an mga lugar na dai nawawara asin nagpapagirumdom kan mga mauugmang pinag-agihan. Disisais na palan na taon an nakalampas puon kan nagtapos ako nin high school saka nagbalyo sa Manila para magkolehiyo asin magtrabaho. Eksaktong kabanga na iyan kan buhay ko ngunyan. Nagin maugmang maray si 16 na taon ko sa Naga. Digdi ko nanumpungan an mga amigang hanggang ngunyan iyo man giraray an sakong pirming binabalikan. Digdi ako nakanuod kan mga gawi-gawi saka pagtubod. Ipinangaki ako anom na aldaw bago sa primerong eleksiyon na nagdalagan si Papa ko bilang alkalde kan Naga. Sa 16 na taon ko sa Naga, halos interong panahon na nasa pulitika si Papa. An duwa kong tugang pareho ipinangaki asin nagdakula na mayor si Papa. Alagad, dawa ngani siring kaiyan, nagin normal an samong buhay asin tinawanan kami nin espasyo na hanapon an sadiri ming mga kakayahan. Sarong dakulang onra an maging aki nya.  Pagkatapos kong maggradwar sa kolehiyo, pirang taon man ako nagtrabaho sa pribadong sektor. Maswerte ako dahil natawanan ako nin pagkakataon na mapabali sa mga kumpanya kun sain dakol akong nanudan. Alagad, siguro dara naman kan pagigin Isabelina ko an pagmati na garo kulang pa an sakuyang ginigibo. Pirming naghahanap nin kun ano pang pwedeng magibo o pàno pa mas direktang makatrabaho asin makatabang sa mga komunidad. Kan nagkaigwang oportunidad na magtrabaho sa gobyerno, dai ko idto pinalampas. Gamit an disiplinang nanudan ko sa pribadong sektor, nagin paagi an pagtrabaho sa gobyerno para mas maintidihan ko pa an malainlain na proseso asin kumplikasyon kan mga problema ta ngunyan.  Kun sain-sain ako nakaabot pagkatapos. Nagkua nin master’s degree sa abroad. Pagkabalik sa Pilipinas, nagpuon magpadalagan nin NGO. Sagkod ngunyan, tano daw ta dai pa giraray ako nakokontento? Siguro arog kayan an buót sabihon kan pagigin Nagueño. Matapos kan 16 na taon na pabalik-balik na saná ako sa Naga, mas nagrarom an pag-apresyar  ko sa sa syudad na kinamundagan asin dinakulaan ko. Orgulyo kan mga Nagueño an pagigin pursigido. Dai nauuntok na maghanap nin paagi para makatabang mapamarhay an buhay kan mga pag-iriba. Dai nagpupupundo sagkod na bako kita an pinakamatibay. Na dawa matibay na, nagpupurbar na magin mas matibay pa. Sagkod na igwa pang maiitao, sige sanáng sige. Iyo ini an tunay na buót sabihon kan pagigin uragon.  Sa lambang kadikluman na nag-aabot, arog ngunyan na may pandemya, pirmi kong hinahanap-hanap an Naga. Pirming hinahapot an sadiri: “Nuarin daw giraray ako makakapuli sa Naga?” Para makapahingalo. Para makakua nin panibagong kusog asin inspirasyon. Kasuudma na saná halimbawa, kan nabaritaan ko na dai tinawan nin panibagong prangkisa kan Kongreso an ABSCBN, an inot na namati ko, dapat makapuli ako sa Naga. Siguro para maghanap nin parasurog. Kan naaraman ko na an satong Kongresista nagin tunay na representante kan satong boses asin pagbuót, an sabi ko sa sakong sadiri, “Iyo iyan an taga-Naga. Daing takot na nanindugan.” Dara-dara kong pirmi an pagigin Nagueña. Langkag pirmi magpuli para digdi magguno nin dakol na kusog-boot. Naghahanap pirmi nin pagpagirumdom na an Nagueña dai nungka nag-aatras asin nagtitiklop pag nasasakitan. Pinipili ang tama sa gabos na oras, maski pa bako iyan an uso. Nagigin liwanag sa diklom asin sa daing kasiguruhan. Padagos saná kita! . The post Nagueña appeared first on Magbikol Kita . ]]> 19","detected_lang":"bik","word_count":1989,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/marhay-na-aika/","title":"Magbikol Kita | Marhay na Aika","content":"Magbikol Kita | Marhay na Aika Saturday, December 27, , 4:40am Marhay na Aika Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/marhay-na-aika/","title":"Magbikol Kita | Marhay na Aika","content":"Magbikol Kita | Marhay na Aika Saturday, December 27, , 4:40am Marhay na Aika Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/marhay-na-aika/august-18-para-ki-jmr-asin-sa-mga-padagos-na-nagpapadangat-saiya/","title":"August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya | Magbikol Kita","content":"August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya Published on Saturday, August 15, , 7:07pm by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo ta kan nabaritaan na nawawara si eroplano ni Papa Jess. Ako, yaon sa Araneta Coliseum, nagdadalan basketball. Malinaw pang marhay sako an aldaw na idto. Girumdom pa an saradit na detalye_si sulot ko (blue na t-shirt asin itom na shorts), si oras kan paghali ko sa harong, kun sain ako nagudto, si huring ulay mi sa text ni Papa (“Mahilingan na lang kita sa bus terminal atyan na banggi papuling Naga?”). Nagpupuon pa saná si kawat kan nakakua akong text hali ki Mama na apudan ko daa sya. Nakamati na tulos ako nin paghandal na tibaad may nangyaring dai marhay. Iyo man nanggad. Nawawara daa si eroplano ni Papa. Kadakol akong hapot. Ano si nangyari? Papano nangyari? Garo imposible ta ka-text ko pa saná sya, anong oras mo sya huring nakaulay? Pasain dapat sya, bakong dapat sabay kaming mapuli pagkabanggi? An simbag sako ni Mama simple sana: kaipuhan kong makapuli tulos para ibareta sa tugang ko bago nya pa maaraman sa iba, magpangadyi, asin maghalat. Padali akong nagpuli. Sinundo ko si tugang ko, naghapit kami sa simbahan. Pagkabanggi, nagsakay kami sa bus papuling Naga. Pag-abot mi sa harong sa Dayangdang, duman na nagpuon an tulong halabang aldaw nin paghalat, pag-antabay kun ano an inabtan niya. Pirang beses ko na ining naistorya. Kada pag-istorya ko, garo presko pang marhay si mga pangyayari dawa pirang taon na an nakaagi. Sa lambang paggirumdom, dai naiinaan an pagkamundo na namamati. Kan buhay pa si Papa, sya an sentro kan buhay mi. Namundag ako anom na aldaw bago kan si pinakainot nyang eleksyon. Nagdakula ako na serbidor na sya kan banwaan. Alagad, dawa priming sibot sa trabaho, natuod ako sa arualdaw na presensya nya sa buhay ko—kasabay pirmi sa pagkakan, nagtatabang sa mga assignment ko, nag-aasikaso kan mga pangangaipuhan ko. Ordinaryo syang ama na dai nagkukulang nin oras para samo dawa kadakol syang obligasyon sa luwas kan harong. Kan naglipat na ako sa Manila para mag-adal, kinakansela ko an gabos kong plano pag aram kong paabot sya. Dai nya pinapalampas an pagkakataon para bisitahon ako. Maski kadikit sanang oras, pinipirit nyang agihan ako para magmirindal o magkape basta saná magkahilingan kami. Maswerte ako na nagdakula na namamatian an daing untok na pagbulos kan saiyang pagpadangat. Sarong klase nin pagpadangat na itinao nya bako lang sako o sa saiyang pamilya, pero sa gabos na nasasakupan nya sa Naga. May oras sya para sa gabos. Sarong klase nin pagpadangat na tinutukduan kitang padangaton man asin atamanon an lambang saro. Iyo siguro in an dahilan kun tano padagos na namamatian an saiyang pagpadangat dawa mayo na sya. An pagkawara ni Papa sa buhay ko, iyo na siguro an pinakamasakit kong pinag-agihan. Pero pag binabalikan ko an aldaw nin saiyang pagkagadan taun-taon, pirmi akong may napupurot na garo baga mga tugon asin pagirumdom para sakuya asin sa mga padangat nyang nawalat.  Inot, an mga ginigibo ta, an mga nangyayari satuya, asin an mga pinag-aagihan ta pinepreparar kita sa mga maabot pa sa buhay ta. Tibaad dai ta pa naaintindihan kun tano nangyayari an mga nangyayari, o tano kaipuhan tang gibuhon an mga dapat tang gibuhon. Pero maabot an aldaw na marereyalisar ta na konektado gabos. Maabot an aldaw na mapasalamat kita sa mga  pinag-agihan ta na iyo palan si nag-andam sato sa maabot. Ikaduwa, ano man an  kasakitan na pinag-aagihan ta, dai mapundo an pag-itok kan kinaban para halaton kitang makatindog giraray. Kan nawara si Papa, dai ko maisip kun pàno an buhay arualdaw na mayo sya. Pagbalik ko sa Manila pagkatapos kan lubong nya, an primero kong misyon an pagsiguro na makahabol an tugang ko sa klase asin maka-exam. Pero magigibo ko saná iyan kun maipahiling ko saiya na sa sunod na aldaw, matrabaho naman tulos ako. Tinukduan ako kaini na dai saná sadiri an isipon, na dai kita mapaparalisa sa sadiri tang mga problema. Importante an magpadagos sana. Gabos kita posibleng may pinag-aagihan, si mga kaibanan ta may mga problema na dai ta lang aram. Dai ta na pasakiton pa an buhay ninda. Magtabangan kitang buhaton an lambang saro. Pag aram tang may mga tawo na nag-aasa sato, mas napipiritan kitang kusugan at satuyang buót.  Ikatulo, dai kita dapat nauubusan nin supply sa pagpadangat. Igwa ining manlainlain na klase. Dai nawawara, nagdadakol saná. An pagpadangat samo ni Papa namamatian mi pa maski mayo na sya. Si mga tawong pinadangat nya, mas pinadangat pa an lambang saro sa pagkawara nya. Kan nagadan sya, garo nagdakula na maray an pamilya mi. Nakikisumaro samuya sa mga saradit na selebrasyon, arog kan pagtapos kan mga tugang ko sa high school, kolehiyo, asin medical school. Asin dai man kami pinapabayaan sa mga oras na kaipuhan mi sinda—pag dalagan ni Mama sa eleksyon, pagkagadan ni Mommy Sally. Itinatao na dai ta kaipuhan hagadon. Magin inspirasyon kuta ini na mas magkaigwang pagmakulog sa bawat saro. Huri asin pinaka-importante sa gabos, mayong karibay an ginikanan. An mga nagpapadangat saimo naghahalat asin nakaantabay sa saimong pagpuli. Kakaibang katuninungan asin kaugmahan an namamatian sa pagpuli. Kan nawawara si Papa, hinanap man sya nin tulong aldaw pero nagpuli man giraray sya sa Naga. Pag an trabaho ni Mama dinadara sya sa Naga, nagbabalik sya sa Manila na garo nakapahingalo na marhay maski sibut-sibot sa mga lakaw. An mga tugang ko ngunyan langkag na ta gusto na magpuli. Sain man ako makaabot, aram ko na pirmi akong mabalik, pirmi akong mapuli. Pag nagpupuli ako, marhay ining pagirumdom kun ano talaga an importante. Marhay na balikan asin pasalamatan an dinakulaan ta dakulang parte asin rason ini kun siisay kita ngunyan.  Ngunyan an primerong August 18 na mayo ni saro sa pamilya mi an makakapuli sa Naga dahil sa CoViD19. Sa walong taon na paggirumdom sa aldaw nin pagkagadan ni Papa, mayong aldaw na dai ako nagpasasalamat na nakapuli kami asin kaibanan mi gabos kan pinakamasakit na mga aldaw sa buhay mi kan August . Dai kami pinabayaan kan mga taga-Naga. Sa lambang pangadyi magin sa pag-abang nin bareta tungkol sa paghahanap saiya, sabay-sabay kitang naghaharalat sa pagbalik asin pagpuli ni Papa sa maugmang lugar. Sagkod ngunyan, salamat po sa padagos na pakisumaro samuya sa pagrumdom ki Papa Jess. Lugod na pirmi kitang makaguno nin inspirasyon na atamanon asin padangaton an lambang saro para sa mas maugmang lugar.  Hirilingan po kita sa sunod ming pagpuli. . Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. 1 Comment ma.teresa buenaventura on August 16, at 3:55 pm ms.aira, this is a wonderful piece pwede kayang pa translate po sa tagalog para sa access ng iba pong di marunong magsalita ng dialect ninyo? i am sure they would like to read it as well. maraming salamat po at mabuhay ang mga simulain ni papa mo na ngayon ay ipinagpapatuloy ng nanay niyo at kayong maga anak niya. ingat lagi. ate tess Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1715,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/marhay-na-aika/naguena/","title":"Nagueña | Magbikol Kita","content":"Nagueña | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Nagueña Published on Saturday, July 11, , 3:15pm by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong gayong paghidali na makabalik tulos sa Manila. Gulping mga amiga, mga dating kaklase, asin maestra na nakibilar an nakaistoryahan liwat pagkatapos nin haloy na panahon na dai ko sinda nahiling. Duman ko nareyalisar na puon kan nawara si Papa, asin kan si duwa kong tugang nagklase na sa Manila, nakakapuli na saná ako kun bakasyon o kun may okasyon.  Manlainlain man an rason sa kada uli, igwang mga dumanan na dai puwedeng malingawan agihan: Eternal Gardens para bisitahon si Papa, magkakan sa Biggs saka sa mga kinalasan sa Dayangdang, maghapit sa Bubble Town (minsan duwang beses pa),  asin magbakal maligaya. Pirming naghahapot kun may bagong kakanan na pwede purbaran, pero siniselbrar an mga lugar na dai nawawara asin nagpapagirumdom kan mga mauugmang pinag-agihan. Disisais na palan na taon an nakalampas puon kan nagtapos ako nin high school saka nagbalyo sa Manila para magkolehiyo asin magtrabaho. Eksaktong kabanga na iyan kan buhay ko ngunyan. Nagin maugmang maray si 16 na taon ko sa Naga. Digdi ko nanumpungan an mga amigang hanggang ngunyan iyo man giraray an sakong pirming binabalikan. Digdi ako nakanuod kan mga gawi-gawi saka pagtubod. Ipinangaki ako anom na aldaw bago sa primerong eleksiyon na nagdalagan si Papa ko bilang alkalde kan Naga. Sa 16 na taon ko sa Naga, halos interong panahon na nasa pulitika si Papa. An duwa kong tugang pareho ipinangaki asin nagdakula na mayor si Papa. Alagad, dawa ngani siring kaiyan, nagin normal an samong buhay asin tinawanan kami nin espasyo na hanapon an sadiri ming mga kakayahan. Sarong dakulang onra an maging aki nya.  Pagkatapos kong maggradwar sa kolehiyo, pirang taon man ako nagtrabaho sa pribadong sektor. Maswerte ako dahil natawanan ako nin pagkakataon na mapabali sa mga kumpanya kun sain dakol akong nanudan. Alagad, siguro dara naman kan pagigin Isabelina ko an pagmati na garo kulang pa an sakuyang ginigibo. Pirming naghahanap nin kun ano pang pwedeng magibo o pàno pa mas direktang makatrabaho asin makatabang sa mga komunidad. Kan nagkaigwang oportunidad na magtrabaho sa gobyerno, dai ko idto pinalampas. Gamit an disiplinang nanudan ko sa pribadong sektor, nagin paagi an pagtrabaho sa gobyerno para mas maintidihan ko pa an malainlain na proseso asin kumplikasyon kan mga problema ta ngunyan.  Kun sain-sain ako nakaabot pagkatapos. Nagkua nin master’s degree sa abroad. Pagkabalik sa Pilipinas, nagpuon magpadalagan nin NGO. Sagkod ngunyan, tano daw ta dai pa giraray ako nakokontento? Siguro arog kayan an buót sabihon kan pagigin Nagueño. Matapos kan 16 na taon na pabalik-balik na saná ako sa Naga, mas nagrarom an pag-apresyar  ko sa sa syudad na kinamundagan asin dinakulaan ko. Orgulyo kan mga Nagueño an pagigin pursigido. Dai nauuntok na maghanap nin paagi para makatabang mapamarhay an buhay kan mga pag-iriba. Dai nagpupupundo sagkod na bako kita an pinakamatibay. Na dawa matibay na, nagpupurbar na magin mas matibay pa. Sagkod na igwa pang maiitao, sige sanáng sige. Iyo ini an tunay na buót sabihon kan pagigin uragon.  Sa lambang kadikluman na nag-aabot, arog ngunyan na may pandemya, pirmi kong hinahanap-hanap an Naga. Pirming hinahapot an sadiri: “Nuarin daw giraray ako makakapuli sa Naga?” Para makapahingalo. Para makakua nin panibagong kusog asin inspirasyon. Kasuudma na saná halimbawa, kan nabaritaan ko na dai tinawan nin panibagong prangkisa kan Kongreso an ABSCBN, an inot na namati ko, dapat makapuli ako sa Naga. Siguro para maghanap nin parasurog. Kan naaraman ko na an satong Kongresista nagin tunay na representante kan satong boses asin pagbuót, an sabi ko sa sakong sadiri, “Iyo iyan an taga-Naga. Daing takot na nanindugan.” Dara-dara kong pirmi an pagigin Nagueña. Langkag pirmi magpuli para digdi magguno nin dakol na kusog-boot. Naghahanap pirmi nin pagpagirumdom na an Nagueña dai nungka nag-aatras asin nagtitiklop pag nasasakitan. Pinipili ang tama sa gabos na oras, maski pa bako iyan an uso. Nagigin liwanag sa diklom asin sa daing kasiguruhan. Padagos saná kita! . Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. 19 Comments Cath Mengullo on July 12, at 1:46 am Please send my regards to VP Leni. At pakisabi na salamat sa lahat ng effort nya na makatulong. Sobrang naaappreciate namin sya. God bless you and your family Reply Glaiza Miraña on July 12, at 8:42 am Dios mabalos saimo Ms Aika. Minamawot man kan sakuyang boot na makaule nin Naga.. nin makasimba sa Basilica&#;makahadok ki Inang Peñafrancia&#;mabisita ang lubungan kan sakuyang ama asin mahiling an sakong mga tugang. Nuarin na kaya? Sana madali na ta an sakuyang puso nahihidaw na. Reply Aika Robredo on August 15, at 8:47 am Sana po makapuli na kita gabos. Garo dai pa pwede ngunyang fiesta sa September. Reply Aika Robredo on August 15, at 8:32 am Salamat po, Ma&#;am! Reply Marizel Rojas on July 12, at 1:59 am Urgolyo ka kan Naga asin kan buong Bikolandia, Aika!!! Sarong uragon na dapat arugon! Kudos sa magurang mong marhay an padakula saindo ta mga marhay sindang ehemplo!!! Iyo, padagos saná kita!! Reply Aika Robredo on August 15, at 8:32 am Dios mabalos po, padagos sana! Reply Lalaine Bermas on July 12, at 5:13 am Proud ako saimo ne. Naka inspired na maray ang gabos na sinurat mu asin mga guiniguibo kang saindong pamilya lalo na ang pagtabang sa kapwa asin sa satuyang ciudad kan Naga. Ipapamibi ko sa Diyos pimi na ingatan ka asin ang pamilya mu.padangat mi kamo.♥️♥️♥️ Reply Eloisa Ramirez on July 12, at 6:15 am Kumbinsido nanggad ako sa attribute na yan kang sarong nagueno ta iyo man ang namamatean ko saka ang gabos na mga kabisto kong nagrayo sa naga para sa mga oportunidad nag abot. Nagdakula akong saro sana ang namidbid kong mayor, si Mayor Jesse. Saro syang arogan bilang lider asin maboot asin uragun na nagueno. Asin naipasa nya iyan saindo. Mas dakul pa lugod kamong matabangan asin siyertong yaun kamo sa sakong pamibi! Reply Driex Deveroux on July 12, at 10:22 am Bendisyonan ka ning Mahal na Dios asin ipamibi ka ning Inna na padagos kang bantayan ning angheles. Dios ang mabalos sa pag pa&#;tao nyu samo ki VP Leni. Reply Aika Robredo on August 15, at 9:01 am Dios mabalos! Dakulang tabang po ang pangadyi 🙏🏻 Reply Aika Robredo on August 15, at 8:46 am Dios mabalos po! Maipadagos ta sana an mga nanudan ta saiya. Reply Aika Robredo on August 15, at 8:32 am Dios mabalos po! Mag-ingat po kita gabos 🙏🏻 Reply Bobby Mendiola on July 12, at 12:09 pm Being a &#;HALF Bicolano&#; &#; my MOTHER, a Calleja &#; Fernandez from Libon, Albay, makes me feel embarrassed for not being able to speak in Bicol. On the few opportunities I had a &#;face-to-face&#; conversation with our beloved VP Madame Leni Gerona Robredo, I tried to strike a conversation in Bicol, but, always stopped and conversed in Filipino and English. My prayers include, that DESTINY enables VP Leni to LEAD our Country, sooner than later. Reply Carol Taniog on July 13, at 5:35 am Si mayor Jesse an primerong mayor kan Naga sa puso ko.Lalo ko syang nabisto asin naprubaran an ugali nya na marahayon asin mayo pinipili na tao sa pakiki atubang. Marhay na dulukan nin hagad tabang,perming magian na hagadan nin tabang.Probado ko sya dahil saro ako sa perming nagpapara balikbalik sa mayors office nya kaidto para idulok an problema sa samong eskwelahan sa sarong publik school hanggang sa samong baranggay.Dae minsan namatian kong magabat hagadan tabang.Perming positibo an resulta maski imposible may magayon na reaction permi.Kaya urog na nag harani sa puso ko na dae ko malingawan sya .Perming na turo an luha ko sa paghinayang na nawara sya sa mundo pag nababanggit ko pangaran nya.Sya an dapat pangarogan nin sarong pulitiko.Kudos sa saiyang pamilyang nabayaan.An uragon na pamilya na lalong pina burak si mga gibo kan saiyang mahigos na agom,asin ngonian an saiyang mga aki saro- saro nang nagpapahiling kan ladawan nin saidang magurang sa puso nin pagmakulog asin pagtabang.Congrats to the Family of the late Jesse Robredo. An modelo kan Naga.Bikolano yannn&#;. Dakulaon na pasasalamat sa saindong pamilya. Reply Aika Robredo on August 15, at 9:08 am Dios mabalos po sa pirming pag giromdom saiya! Reply romyc on July 13, at 10:57 am satuya ini&#;napangisi ako kang pagsabi mo nabalik ka sa dayangdang para sa kinalas&#;.iyo baga&#;.beresiklata arog man khagtong panahon kang ama mo si jesse&#;.dakulaon na ang naga ngonian, bako arog kang naga kan aki pa ako&#;kang fifties or sixties&#;pero mabalik man guiraray ako sa satong maogmang lugar&#;.satuya ini&#; Reply Aika Robredo on August 15, at 9:07 am Mayo pong madaog sa kinalasan sa Dayangdang 🙂 Reply Sr. Mary Anne Evidente, DC on July 16, at 4:14 pm I thank God for the Vincentian education you received as an Isabelina, the fruits of which are seen in your involvements today &#; with you and for you, I pray that all your efforts to empower the last, the least and the lost will find favor with God! Carry on, Aika &#; bring joy to all! Reply Aika Robredo on August 15, at 8:30 am Hi Sr. Sonnie! So glad to hear from you. I hope you are doing well po! 🙂 Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2072,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/aika-robredo/#","title":"Magbikol Kita | Aika Robredo","content":"Magbikol Kita | Aika Robredo Saturday, December 27, , 4:40am Aika Robredo Marhay na Aika Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ronald-bong-rodriguez/feed/","title":"Ronald 'Bong' Rodriguez | Magbikol Kita","content":"Ronald 'Bong' Rodriguez | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :54:36 en hourly 1 Ronald 'Bong' Rodriguez | Magbikol Kita Bintana nin oportunidad Sat, 11 Jul :22:48 An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang agrikultura, komersyo, edukasyon, turismo, musika, asin iba pa. Bakong simple [&#;] The post Bintana nin oportunidad appeared first on Magbikol Kita . ]]> An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang agrikultura, komersyo, edukasyon, turismo, musika, asin iba pa. Bakong simple an desisyon na ini para sa sakuya alagad an paglakop kan pandemyang kawsa kan CoViD19 iyo an nagtulak sakuya na magpuli tulos tanganing ibanan an sakuyang solo-solong ina. Ngunyan na yaon na ako digdi sa Naga, mayo akong sinasayang na oras tanganing mapùnan an sakuyang mga saradit na inisyatiba para sa Kabikolan. An hararom na epekto kan mga ginibong lockdown sa kadakul na lugar tanganing mapugulan an banta kan pandemya mas lalong mamamati kan ordinaryong Pilipino ngunyan na maarabot na bulan. Ini an dapat tang pag andaman. Ini an panahon na dai kita dapat mag-asa sa gobyerno o sa ayuda hali sa kun kiisay pa man.  An kaya ta, gibuhon ta na! Haros limang taon na an nakaagi kan inot na binalangibog kan National Economic and Development Authority (NEDA) an saindang programang AmBisyon Natin . An ambisyon kaini iyo na magin industriyal an satuyang ekonomiya na may makusog na middle class asin dikit sanáng kaso nin pagtios sa taon na . An sabi kan satuyang mga ekonomista, kaipuhan magdakula an satuyang ekonomiya na dai mababa sa 7% kada taon sa laog nin duwang dekada tanganing mangyari ini. Aram ta na po ngunyan pa saná na masakit na ining mareyalisar. Bago nangyari an pandemyang ini, an pagtalubo kan satuyang ekonomiya nakadepende sa nagkakapirang bagay: an pag-gastos kan gobyernong nasyunal sa mga darakulang imprastrakturang pigtutulak sa irarom kan programang Build, Build, Build; an pagkonsumo kan mga ordinaryong tawo; an mayong patod na remittance kan mga Pilipinong nagtatrabaho sa ibang nasyon; an sektor kan BPO; asin nagkakapira pa. Gabos ini ngunyan apektado na. Dakula asin halaba an ikog kan pandemyang ini.     Alagad an hapot: Ano an puwede tang gibuhon digdi sa Kabikolan tanganing mas marikas kitang makabangon? Bilog an sakuyang pagtubod na an satuyang pagláom yaon sa agrikultura. Tulo po dapat an satuyang inisyal na katuyuhan: 1. Masiguro an supply nin pagkakan sa satuyang mga lamisa; 2. Palangkawon an kalidad kan mga produktong hali o gibo sa Kabikolan; asin, 3. Magkaigwa nin kapasidad na magsupply kan pangangaibo kan iba pang mga pagtaraid na lugar. Digdi po malaog an papel kan teknolohiya asin kan mga makabagong solusyon na digital. Sa sakuya pong paglibut-libot sa nagkakapirang lugar digdi sa Naga asin probinsya kan Camarines Sur, malinaw po sakuya na kaipuhan maintrodusir sa satuyang mga parauma an mga modernong paagi asin teknolohiya sa agrikultura. Importante pong maiangat an kalidad kan produksyon ninda tanganing mahiling ninda an dakulang mga oportunidad sa agrikultura na pwede nindang purbaran asin magin bukal nin bagong kabuhayan. Kun tigpasipara an agrikultura kan mga nakaaging dekada, ini na an panahon na dapat mabawi kan sektor an saiyang importanteng lugar sa satuyang ekonomiya. Dakulang tabang man kung mas dakol sa satuyang mga nagnenegosyo an malaog sa agribusiness lalo na kung magamit sinda kan mga produkto kan satuyang mga paratanom asin parauma. Kaipuhan ta nin mga bagong ideya, disenyo, asin produkto. Ini an dahilan kung ta ano tinatawan nin atensyon ni Agriculture Secretary William Dar an pag-engganyo sa mga hobenes na magsuporta asin magpartisipar sa mga programa kan Department of Agriculture (DA). An Kapital Access for Young Agripreneurs (KAYA) saro saná kan mga halimbawa nin suporta hale sa DA para sa mga hobenes na may idad puon 18 sagkod 30 asin may bagong negosyo sa agrikultura o pagsirâ (fisheries). Ini sarong pautang nin kapital na hanggang  Php 500,000 na pwede mong bayadan sa laog nin limang taon na mayong interes. Bako po ining suba-subang gibo, alagad kaipuhan tang magtinarabangan tanganing mangyari an dapat na mangyari. Madya na. Pagtarabangan ta! . The post Bintana nin oportunidad appeared first on Magbikol Kita . ]]> 3","detected_lang":"bik","word_count":754,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/12","title":"","content":"{\"id\":12,\"name\":\"Ronald 'Bong' Rodriguez\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV\\usarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\",\"slug\":\"ronald-bong-rodriguez\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/00a561a9adf4b3bd\\\",\\\"name\\\":\\\"Ronald 'Bong' Rodriguez\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/01-Bong.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ronald 'Bong' Rodriguez\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV\\\\usarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/12\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":178,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:32.668Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/adrian-remodo/feed/","title":"Adrian Remodo | Magbikol Kita","content":"Adrian Remodo | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :30:23 en hourly 1 Adrian Remodo | Magbikol Kita Mga panginot na riparo sa online classes Sun, 04 Oct :41:44 Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.  Sa [&#;] The post Mga panginot na riparo sa online classes appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.  Sa sibot asin kaskas na pagbabago na ini, kadaklan man an taraka. Parehas an CHED asin an DepEd nagkakasiribot na maggibo nin mga patakaran para sa sistemang dai pa man napuprubaran dahil ngani dai man talaga inisip gayod kan duwang ahensya n aini na pasiring digdi an direksyon kan edukasyon. O kun iyo man, bako ngunyan na taon o sa madaling panahon. Siring man an mga partikular na mga kolehiyo, unibersidad, asin an mga yaon sa basic education. Dakol na mga bagay an kaipuhan mahimo tulos lalo na sa mga pribadong eskwelahan—pàno makua giraray an numero kan mga ma-enrol, ano an mga kagamitan na dapat yaon, an pagpasweldo, an work-from-home na istilo nin pagtrabaho, asbp. An makangisi digdi ta an gobyerno lugod an nawalat sa pagplano asin pagpa-utob nin sistema kun ikukumpara sa mga pribadong institusyon. Sa Unibersidad kun sain ako nagtutukdo, kan nagdeklara nin ECQ sa bilog na Luzon kan bulan na Marso, pinunan na tulos an mga pag-urulay kun pàno gigibuhon an masunod na taon pang-akademiko kasabay kan pagplano na tulos nin mga patakaran kun pano tatapuson an nakaaging ereskwelahan.  Maiintindihan ta an mga arog kaining mga rason kun tano kita gabos nasasakitan sa sistema ta kan online classes ngunyan. Alagad dai digdi dapat matapos an urulay. Sa mga nagpuon kan bulan nin Agosto, patapos na naman an semestre ngunyan na Disyembre asin garo baga harayo pa an laban kan Pilipinas sa CoViD. Mala ngani ta susog sa bareta, laog na kita sa 20 mga nasyon na mga may pinakahalangkaw na kaso nin CoVid. Kun ini magdagos-dagos pa, malamang na an ikaduwang semestre sa mga kolehiyo magiging online man giraray. Kaipuhan ng riparuhon an ngunyan na padalagan kan online classes na ini. Sa sakuyang eksperyensya asin sa mga  simpleng pag-urulay-ulay kan mga kapwa ko man paratukdo, uya an samuyang mga nagkapirang riparo sa sistema ngunyan. (Kadaklan digdi eksperyensya sa kolehiyo. Sa masunod gayod, sa basic education naman.) Inot, pakarhayon an mga panundon sa pagtao nin mga gibuhon sa mga estudyante. Dakol an mga reklamo kan mga estudyante asin mga magurang manungod sa mga modyul huli ta bakong planado na maray kan mga eskwelahan an iskedyul kan pagtao nin mga gigibuhon o mga outputs. Huli ta gabos nag-irisip na tatawan halimbawa nin sarong semana an mga estudyante na simbagan an mga modyul, natatambak an mga gibuhon pagabot kan Byernes o Sabado. Tibaad igwa nin paagi na ilaag sa sistema mismo kan eskwelahan kun anong mga kurso o subjects an dapat mahimo sa kun anong aldaw.  Panduwa, an bagong normal na inaapod nangangaipuhan nin bagong paghiling sa pag-adal mismo.  Dapat maisihan kan mga magurang, mga paratukdo, asin mga estudyante na an online learning nangangaipuhan talaga nin dakulang ekspwersyo na makanuod sa sadiring paagi. Hali kita sa sarong henerasyon kun sain na an paratukdo iyo an sentro kan edukasyon natatapos na asin minabagtas kita sa sarong paghiling kan edukasyon na an mga estudyante mismo iyo an may sadiring sikad sa pag-adal. Kaya an modular na paagi nin pag-eskwela ibang paagi nanggad. Digdi, nilalaag na kan paratukdo an gabos na dapat gibuhon asin an estudyante an masikap na iyan matapos niya. Dai ka magparahinanakit kun “dai nagpaparatukdo” an saimong teacher ta kaya ngani ika may modyul na. An trabaho ngunyan kan teacher iyo na magkomento sa saimong mga gibo.  Pantulo, bawasan an total na units na pwedeng i-enrol sa kada semestre. Gabos nagsasarabi na “new normal” an kinaban alagad an mga paagi kan mga eskwlehan iyo man giraray. Huli ngani ta may elemento nan in modyular na pag-eskwela, mas magabat talaga an trabaho ngunyan kan mga estudyante lalo na sa kolehiyo. Sinda mismo an maasikaso akn sadiri nindang pagkanuod. Kaya, kaipuhan na may panundon na bago sa kun pira baga an pwedeng i-enrol kan sarong estudyante. Kun ika nagklase ngunyan na igwa ka nin 24 units na subjects, mangalas na na an walong subjects nay an kadakul na hahagadon saimo? Bako pa nganig finals period. 18 units  an ideyal na numero kan dapat kinukua kan estudyante ngunyan. Kun sa lumang normal nasaskitan na sa 24 o 28 units, ngunyan pa daw sa arog kaining paagi? Para sako, moral na katungdan kan mga eskwelahan n aini ipautob ta ini para nanggad sa karahayan kan mga estudyante.  Pan-apat, bawasan an mga teaching loads o numero kan mga estudyante na tinutukduan kan mga maestro asin maestra. Sentro kan Blended Learning o Online Learning an pilosopiya na an paratukdo magiging giya kan mga estudyante mantang sinda nagsasadiring lapigot para maintindihan an nasa modyul. Para magibo ini, obligasyon kan sarong paratukdo na saro-saro na magtao nin komento sa mga outputs, magtao nin dagdag na mga gibuhon kun kinakaipuhan pa, asin iba pa. Bako na sana ining ma-tsek kan papel asin malista kun nakapira si Juan o si Juana. Alagad, isipon mo daw kun an sarong paratukdo igwa nin piton o walong seksyon na kapot, na igwa nin kwarentang estudyante kada klase, asin tulong manlain-lain na subjects pa. Kun seseryosohon kan paratukdo n aini an dapat na ginigibo kan sarong online teacher, magagadan sya sa kapagalan sa tahaw pa sana kan semestre. Kun igwa nin ideyal na numero kan units na pwedeng kuanon an sarong estudyante, iyo man an sa paratukdo. Ideyal gayod an anom na klase na igwa nin 25 na mga estudyante sa kada klase. Digdi mahihiling an totoong bunga kan sarong online class. Dagsag gastos ini sa mga eskwelahan, aram ko, alagad isay baya an nagsabi na barato an online class? Dahil sa limitasyon kan espasyo digdi, ini sana ngunyan an aabuton kan sakuyang lista. Sa sunod naman na Sabado an ikaduwang parte. Malinaw an sakuyang paninidugan digdi. Gabos kita paragal sa bagong sistema na ini. Gabos kita nagpapa-anos-anos ngani mapakarhay an satuyang pag-adal sa tahaw kan sarog kaining sitwasyon. Kaipuhan simbagan tulos kan mga nanunungdan an mga pangangaipuhan kan gabos na sektor. An pagbabago bako sana man sa mga estudyante. Tinawan nin inot na pokus an mga estudyante, ginibo an gabos tangani na sinda madagka na magpadagos giraray. Asin tama iyan. Alagad, kaipuhan man simbagan an mga bagong pangangaipuhan kan mga paratukdo. Nagbago an sistema alagad mayo man dakulang pagbabago sa disenyo kan blended bearning para sa mga paratukdo, mala ngani ta triple pa an trabaho.  Kun kita seryoso sa arog kaining paagi nin pag-adal asin pagtukdo, gibuhon ta nin tama. Bakong itong masabi sana na “online learning kami.” Ta para sain an mga pagal kun hilaw man sana an kaaabtan? Dagdag sana ini sa mga sagin-sagin kan mga institusyon. Kun binabandira ta an new normal sa edukasyon, paninidugan dapat sa gabos na aspeto—teknikal, pinansyal, asin moral na mga obligasyon. Tama na sa mga slogan na iyan. Hilingon na an sitwasyon kan mga estudyante asin mga paratukdo. Sayang an satuyang mga kapagalan asin paghinguwa kun sa katapusan kaini, hilaw man sana an kakabutan kan edukasyon. . The post Mga panginot na riparo sa online classes appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Balik sa Banal mismo Sun, 06 Sep :35:40 An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini namamati na gayo huli ta an gabos [&#;] The post Balik sa Banal mismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini namamati na gayo huli ta an gabos yaon nanggad sa pag-andam sa dakulang kapyestahan ni Ina. Kun tatawan ta gayod nin kahulugan, bago an pagselebrar kan kamundagan ni Jesus, yaon muna an gabos sa paghurop-hurop asin pagpintakasi ki Ina.  Halawig an preparasyon para sa kapyestahan. Bulan pa sana nin Agosto, madadangog na sa mga eskwelahan an mga banda, mga drum and lyre corps, na igot na sa pag-adal kan saindang mga ipapasali sa plasa asin sa parada. Sige naman an pagkondusir nin mga recollection para sa mga voyadores; an Syudad kan Naga yaon na sa pag-asikaso kan mga palakaw asin panundon para sa sarong semanang selebrasyon; an plasa sa Naga nagpupuon ng dayuhon nin mga paratinda. Dangan minaabot na an Septyembre. Hinahalat na kan gabos an Traslacion sa kapyestahan kan Divino Rostro. Rusô na an mga tawo sa simbahan. An mga voyadores na mariribok, mga nakairinom, iyo an nangininutan sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” mantang an mga deboto yaraon sa gilid, nagwawagayway nin mga panyo, naghahalat na mag-agi na an andas ni Ina. Kanya-kanyang pamibi, kanya-kanyang buyboy nin kasalan, gabos minahalat nin grasya kan Kagurangnan.  An masunod na semana dakulang kasibutan. Yaon na an mga aktibidad kan syudad. An military asin civic parades, mga pakontes, exhibits, mga dadalanon, asin dakol pang iba. Labi-labing kasibutan; labi-labing kaugmahan.  An fluvial preocession ni Ina iyo an huring aktibidad. Sa haros dai na pinapansin na salog kan Naga, an pagoda binubutong kan mga saradit na baruto pasiring sa daungan sa may Basilica Minore. Yaraon giraray an gabos sa pagpamibi, sa maludok na pagkanta kan Resuene Vibrante . Sa Misa kan kapyestahan sa basilika, an mga deboto yaon sa pagrimpos kan gabos na biyaya na naresibe asin danay na ipinagngangayo-ngayo.  Alagad ngunyan na taon, an gabos na ini, magigin pagrumdom sana. Dahil sa CoVid19, pinagmarahay kan Simbahan kan Caceres na pundo nguna an mga kinadakulaan ta nang tradisyon asin mga aktibidad. Mayo nguna nin mga prusisyon. Mayo nguna nin mga darakulang pagtiripon. Siring man an Syudad kan Naga, pinundo an nguna an mga pansibikong atkitibidades. Dai ako mapapasala, na sa semana kan kapyestahan, yaon gabos kita sa pag-iristoryahan kan mga kasibutan ta kuta kun daing pandemya ngunyan. Garo baga kita inapon bigla sa sarong bagong kasaysayan na an gabos na kinatudan ta, ngunyan giridumdom na sana nanggad. Dai mahahali an kapungawan. Maagi an bulan na ini na mayo an mga makukulor na aktibidad sa pinakadakulang kapyestahan ni Maria sa bilog na nasyon. May dara nin pungaw an dating maludok na kanta kan Resuene Vibrante ngunyan. Sa katunayan, nagpupuon ng magruluwas sa Facebook an mga ritrato kan pyesta ni Ina asin gabos yaon sa paghidaw kan mga kasibutan, kariribukan, kaugmahan kun minaabot nanggad an bulan na ini. Alagad, igwa nanggad nin agyat an panahon na ini. Sa satuyang buhay, igwa nin mga pagkakataon na huna ta naggad, binabayaan kita kan kinaban asin inaagawan kita kan gabos na opurtunidad sa buhay. An mga onra na itinatao, malilingawan; an mga pagrugaring, pwedeng mawara o mabawi; an mga sarigan na pagtubod, nagigin palso; an gabos na yaon garo minaabot sa estado nin pagigin mayo. Alagad sa oras nanggad na ini, saka ta sana mahihiling kun ano an pinakamahalaga sa satuyang buhay, kun ano idtong sarong bagay minadanay sa satuya dawa ngani hinuhubaan kita kan panahon asin mga pagkakataon. Idtong sarong bagay na ito na tibaad dai ta na nahihiling huli ta yaon an satuyang mata sa paghiling kan mga bagay nakapalibot saiya. Asin sa oras na iyan, mahihiling ta na nanggad, na dawa an gabos mawara, an gabos mayong kahulugan ta ining sarong bagay na ini yaon pa palan satuya. Ngunyan na taon kan kapyestahan ni Ina, hinahali man an dakol na mga aktibidad na katakod kan pyesta. Mayo an mga voyadores, an mga prusisyon, mga parada, paratinda, asin iba pa. Totoo nanggad na mapungaw.  Alagad an kapungawan minapasalingoy sa  satuya kun ano man nanggad an hinahanap ta kun pyesta ni Ina. An kapungawan iyo an puso na nagsususog kan saiyang daan na pupulian. Ngunyan na marayo an gabos na kariribukan sa tinampo, sain ta isasalingoy an satuyang napupungaw na puso? Ini nanggad an panahon na maitama ta an paghiling kan satuyang puso. Mayong ibang sentro an okasyon ngunyan kundi an Banal mismo. Sa katuninungan kan pagselebrar ngunyan, an Banal iyo man an nasa tahaw nanggad huli ta tibaad sya sadit na sanang aspekto sa selebrasyon kan pyesta. An Banal minapahiling ngunyan giraray na mayo nin tahob kan manlain-lain asin mga palain-lain na mga ribok. Sa panahon nin pandemya, mayong ibang may pyesta kundi an Banal man nanggad sana.  Si Maria asin an saiyang Aki iyo an Banal na minapahiling sa satuya ngunyan na pyesta. Mayo man nanggad gayod na dapat kapungawan kundi sinda mismo. Siring sa mga aki na naugma na maray sa mga perya sa plasa alagad kaipuhan magpuli sa harong tangani na magpa-ili asin magpahingalo, ngunyan ta mahihiling na idtong mga kariribukan kan mga aktibidad bako man talaga an esensya kan kapyestahan sa bulan na ini. Haloy nanggad na panahon na kita nadagka sa mga paperya; ngunyan mauli kita sa harong kan Banal mismo. Tibaad man iyo na ini an panahon para padagos na paghurop-huropan kan Simbahan nin Caceres asin kan Syudad kan Naga kun ano man nanggad an mga aktibidad na pwede nang halion; mga panundon na dapat pang pakarhayon. Siring man sa mga deboto: ano nanggad ang kinakapungawan ta sa pyesta ngunyan na taon? Magayunon na kanta sa simbahan an pirmi kong saray-saray sa bulsa kan sakuyang puso: “dawa an gabos mawara, dawa an gabos magbaya, an urog na mahalaga, ika mapasakuya.” Tunay nanggad na sa selebrasyon ngunyan—mayong ibang matatada kundi si Maria mismo. Asin ini, husto na. Viva la Virgen! . The post Balik sa Banal mismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An kaugmahan kan mga urig Sun, 09 Aug :49:18 Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an kaugmahan. Kun hihilingon, an gabat kan aksyon mayo sa maray [&#;] The post An kaugmahan kan mga urig appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an kaugmahan. Kun hihilingon, an gabat kan aksyon mayo sa maray o mabansay na intensyon kundi yaon nanggad sa mga kunsekwensya o epekto kan saimong gibo. Huli kaini, malain man an intensyon alagad mas dakula an epekto na mahray, masasabi sa katapusan na moral o etikal an saimong aksyon. An saro sa pirming naiitaong halimbawa kaini iyo an kaso ni Robin Hood. Saro syang parahabon alagad an saiyang mga nakukua itinatao nya sa mga tios. Girumdumon ta man na an mga hinahabunan nin Robin Hood idtong mga mayayaman asin mga poderosong tawo na iyo an kawsa kan saidang pagtios. Kun hihilingon ini sa ibang sukulan na moral, salâ nanggad si Robin Hood dawa sain mong anggulo hilingon ta an paghabon, sarong krimen asin sarong daing dating gawi. Alaga sa Sistema kan utilitaryanismo, ini pwedeng akuon bilang sarong moral na gibo. Kaya dakul an mga kritiko kan utilitaryanismo huli ta para sainda, an karahayan kan sarong gibo yaon na sanâ sa bilang o sa estadistika. Kun dakol an naugma, marahay; kun dakol an nakulugan, maraot. Mayo na daa ining pakilabot sa natura kan aksyon asin sa esensya kan marhay asin maraot. Dahil digdi, sabi kan mga kritiko, an sukulan na ini maninigo saná sa mga urig. Si John Stuart Mill saro sa mga harigi kan tradisyon kan utilitaryanismo. Sinimbag nya an aksusasyon na an sukulan na ini pang-urig saná nanggad. Sabi nya, an problema yaon sa mga kritiko huli ta hinihiling ninda na an kaya sanáng kaugmahan kan mga tawo mga pang-urig sana nanggad. Para ki Mill, igwang mga klase nin kaugmahan na maninigo para sa tawo asin ini an dapat tawan nin duon. Digdi naging sikat an sinabi ni Mill: “Mas marhay pang magin tawo na dai nakukuntento kisa magin urig na maugma; mas marhay pa na magin si Sokrates na dai mapauntok; kisa magin urig na tuninong.” An tawo nanggad dai napapauntok sa paghanap nin malainlan na kaugmahan nya. Sya naghahapot, nagsisiyasat, nagrururip kan kahulugan kan buhay. Ini daa an kaugmahan na maninigo sa tawo sabi ni Mill. Arog ki Sokrates, an tawo nanggad kaipuhan na padagos na napupurisaw sa saiyang kamugtakan sa kinaban. An utilitaryanismong sukulan padagos na naghahanap kan mga mas urog na makakapaugma , na dawa ngani an idusay an sadiri para sa karahayan kan iba, ini nanggad sarong tunay na mabansay na gibo. Mala ngani ta para ki Mill, an ladawan kan tunay na sarong nagsusunod sa etikal na teorya na ini iyo si Kristo mismo. Ano man daa an urig? An kaugmahan kan urig iyo na sya saná bahugon. Kaipuhan nya sanáng magparakakan, maghalat kagawon, kariguson, dangan maturog na sya. An urig ribaraw, kaya ngani sigeng ugik, kun sya gutom sana. Pag yaon na an kakanon, dawa sagmaw pa iyan, tuninong na naman an buhay nya. An sukulan kan maugmang urig iyo na sya mataba, ta gustong sabihon kaiyan, siya matibay magkakan. Bako man gayod kasalan kan urig kun arog kaini an saiyang kaugmahan. Alagad balubagi sa dignidan asin kakayahan nin sarong tawo kun sya nagigigin garong urig. Ini an mga tawong maugik saná kun sadiring bahugan na ninda an nadadanyaran; kun sadiring tangkal na ninda an ginagaba. May mga tawong nagi-inurig sa paagi kan pagigin mga pararakakan saná nin sagmaw. Mga mayong pakiaram kun an saindang sinisiba mga rugrog saná kan mga bilyones na hinahabon sa sainda kan mga nasa poder. Dai nahihiling kan tawo na an kaugmahan arog kan sa urig an kudal kan tangkal na nagkukulong sainda huli ta an saiyang kaugmahan yaon saná sa paghagad kan sagmaw. Dai ko ini malingawan. Kan nabubuhay pa si Nanay, sabi nya sako, dai ka na magparasurat kan mga tuyaw mo sa gobyerno. Dai ka na magpararibok; bayai na an iba na maggibo kaiyan. Makatakot ngunyan an panahon. Sabi nya, tama na iyan na igwa kang marahay na trabaho, may kinakakan kita tulong beses sa sarong aldaw.  Iyo ito an saro sa mga pagkakataon na sinuway ko si Nanay. Sabi ko saiya, an lohika kan arog kaiyan na rason, lohika kan kaugmahan kan urig. Huli ta sa panahon ngunyan, mas marahay pa an tawong nagtataram bako saná para sa saiyang sadiri kundi para sa saiyang kapwa; mas kaipuhan an tawong yaon nanggad an buhay sa peligro dahil sa saiyang mga paninidugan. Dai kita nabubuhay bilang tawo sa pagdungkal na saná kan mga sagmaw sa makamurumundong katiwasayan na yaon sa tangkal. Mas marahay an mabuhay bilang tawo na nariribaraw kun pasain an saiyang nasyon kisa magin tuninong na urig na naghahalat sanáng bahugon kan saiyang kagurangnan. Mas marahay pang magin Pilipinong dakol sanáng nahihiling na tuyaw, na rally sanang rally, kisa magin urig na naghahalat saná kun nuarin na sya ipapabakal naman kan saiyang lider. Huli ta tama nanggad: an kaugmahan kan tawo bakong siring sa kapanuan kan buhay kan urig. . The post An kaugmahan kan mga urig appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An pilosopo sa panahon nin pandemya Sat, 18 Jul :19:20 Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan komunidad nagsapo kan epekto kan pandemya na, haros baga ngunyan, [&#;] The post An pilosopo sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan komunidad nagsapo kan epekto kan pandemya na, haros baga ngunyan, nagpupuruon giraray kita sa pagtindog siring sa may hilang na pasiring pa saná pagkaumay, nagkukubug-kubog an tuhod, maluluya an mga kalawasan. Kun sain kita dadarahon kan agyat na ini, mayo pa nin malinaw na plano. Sa ngunyan, an importante iyo na kita makasalbar saná sa mga naglilihis na arualdaw. Sa tahaw kan katibaadan na ini, nahiling ta an dai matatawadan na halaga kan mga eksperto. Yaon an mga ekonomista na namamaniobra kan dalagan kan kwarta asin komersyo tangani na dai kita dagos na magruro sa pagtios. An mga yaon sa medisina, syensya, asin teknolohiya igot man an pagsiyasat kan posibleng bakuna asin bulong sa lalong madaling panahon. An satuyang mga doktor, mga nars, asin mga yaon sa ospital iyo an satuyang panginot na pansangang sa hilang na ini. Dakol pa an pwede idagdag sa mga eksperto na ini na iyo an biyong sibot sa panahon ngunyan. Bilang saro na hali sa disiplina kan Pilosopiya, iyo man hapot ko ngunyan sa buhay ko. Para sain an pilosopo sa panahon na ini? Bakong bago an hapot na ini. An Pilosopiya asin iba pang mga pag-adal sa humanidades hinihiling na mayo nin dakulang sirbi sa mga unibersidad asin sa sosyudad. Yaon an kadaklan sa paghanap nin kurso na mas makakatao nin kaginhawahan pan-ekonomiya. Asin mayo man gayod na sala man nanggad kun kita maghanap kaini. Siring man, kun mahihiling ta an mga pangyayari sa tahaw kan pandemya, dakula an satuyang pakinabang sa mga yaon mga nasambit ng pag-adal. Digdi man pirming sinusukol an mga yaon sa humanidades: ano an magiginibo kan pag-adal nin pilosopiya, pagrawitdawit, pag-arte, pagsurat, asbp.—bako saná sa ekonomistang paghiling kundi sa pangkagabsan na halaga sa sosyudad arog ngunyan na pandemya?  Sa komunidad na an paghiling sa mga pilosopo iyo idtong mga balagbag magrason; idtong yaon sa kanto napaparainom asin kun may tama na, maski ano na saná an tinataram; itong sige saná an pandebate, an hapot ko sa buhay ko ngunyan iyo na para sain asin para kiisay ako namimilosopiya?  An pilosopiya iyo an pagkamuot sa kadungunan. Isay an madunong na tawo? Sabi ni Aristoteles, sya idtong tataong magtimbang kan mga bagay susog sa tama nindang sukol. Halimbawa, an kabansayan kan pagigin maisog. An kulang sa isog, takot o talsot; an sobra sa isog, urag-uragon. An mabansay asin madunong na isog idtong yaon an pugol kan takot asin an ulyas kan urag-uragon. Yaon sa tahaw, sa tamang timbang, na ini an dunong. An paghanap kan timbang na ini iyo an dakulang gibo pamimilosopiya.  Pàno daa kita digdi makakaabot? Dai daa ini maadalan sa sarong teyoretikal na pag-adal arog baga kan matematika o teyolohiya. An praktikal na ekspiryensya, an paghimo kan bagay mismo, iyo an paagi tangani nanggad maaraman an tamang timbang kan mabansay na gawi. Mayo saimong matukdo kun pàno an maging mabúot; kaipuhan mong maggibo nin mga bagay na ginigibo kan sarong mabúot na tawo. Tibaad makakua nin sanggatos puntos an estudyante sa pagsurat kun ano an katanusan, alagad dai buót sabihon na matanos na an estudyante. An katanusan yaon sa paghimo nin mga matanos na bagay mismo. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan tamang timbang, kun siring, an pilosopiya sarong praktikal na gawi. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan kadunungan na iyo an tamang sukol kan mga bagay, kun siring, an pilosopiya hinihimo mismo. Yaon kita sa tahaw kan pandemya. Sarong dakulang agyat sa bilog na kinaban. Alagad an sa tahaw kaini, dakol pa kitang agyat sa satuyang komunidad na kaipuhan atubangon. Yaon an padagos na pagbalubagi sa mga katutuuhan sa paagi nin sistema kan mga trolls , an hayagan na paggamit kan poder kan mga nasa administrasyon para sa saindang mga katuyuhan politikal, an daing tapos na pagkaraw kan buhay sa mga nasa oposisyon, asin dakol pa. Kun an pandemya kan CoViD19 inaatake an satuyang salud, an hilang na binabariwas kan gobyerno asin kan mga galamay kaini minaatake kan satuyang dignidad, minaulug-ulog kan satuyang katalingkasan, minapaluya kan bugkos na minapasararo satuya bilang sarong kumunidad. An gawi nin pilosopiya bakong katal sa kinaban. Ano an sirbi kan pag-urulay kan mga prinsipyo, mga konsepto, asin mga kaisipan na abang gagayon asin abang kikintab kung sagkod saná ini sa mga diskusyon sa mga entablado, mga babasahon saná sa mga dyurnal, alagad mayong sikad sa nangyayari sa satuyang kamugtakan? Aanuhon an mga termino na inaadalan sa mga orihinal na lenggwahe kaini kun an sarong pilosopo mayo nin boses na tuyawon, pakarhayon, yugyugon an kinakamugtakan nyang komunidad? Ini an sakuyang simbag kun tano asin para kiisay ako namimilosopiya. An gawi nin pagpatarom nin isip, an pagparigmat kan paghurup-hurop, an pagpararom asin pagpahiwas kan mga paghiling iyo nanggad an mga armas kan sarong pilosopo. Bilang sarong yaon sa disiplina na ini, ako namimilosopiya huli ta kaipuhan kong makaambag sa pagpahiling kan mga pagsagin-sagin kan mga sistemang kuta na nakakatabang satuya gabos para kita maging marahay na tawo asin komunidad. Kaipuhan kong makisumaro sa mga tawo na buót pahiwason asin mas lalong palupadon an pag-isip asin pagkaaram nganing mas maabot an halangkaw na katutuuhan na mayo nin sistemang kaipuhan na likayan. Para sa sakuyang sadiri, para sa kapwa, para sa kumunidad nanggad ako namimilosopiya. Siring sa pakilaban sa pandemya, an pilosopo igwa man nin magabat na agyat sa saiyang komunidad ngunyan. An magtaram nin igwa nin kadunungan sa tahaw kan sistematikong pagbari kan katutuuhan; an magtindog nin igwa nin isog kan buót sa panahon na an pagiging subersibo ginigibong krimen; an gamiton an tataramon nganing dagos na surugon idtong lalong iniipit sa laylayan kan kumonidad; an magin marigmat sa mga panbabalubagi kan mga nasa poder tangani sinda dagos na magkamkam nin kapangyarihan. Pira saná ini sa mga gibo asin katundan kan pilosopo ngunyan na panahon. Ta kun an pilosopo yaon saná sa mga pulpito para sa mga haralangkaw na diskurso, para sain an kadunungan? Kun an pilosopo minapanday nin mga mabagsik na tataramon, an saiyang gibong tataramon iyo man saná an saiyang magiging kusog para an tataramon magin gibong pankumonidad. . The post An pilosopo sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4473,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.519Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/13","title":"","content":"{\"id\":13,\"name\":\"Adrian Remodo\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/\",\"slug\":\"adrian-remodo\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ecc94a4baa5c6ca9d13a?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ecc94a4baa5c6ca9d13a?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ecc94a4baa5c6ca9d13a?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Adrian Remodo \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Adrian Remodo\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ee9c8b981a048a21d0faee54cf\\\",\\\"name\\\":\\\"Adrian Remodo\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/11-AdrianR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Adrian Remodo\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/adrian-remodo\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/13\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":171,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/gibong-tataramon/","title":"Magbikol Kita | Gibong Tataramon","content":"Magbikol Kita | Gibong Tataramon Saturday, December 27, , 4:39am Gibong Tataramon Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. Mga panginot na riparo sa online classes by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na... read more Balik sa Banal mismo by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini... read more An kaugmahan kan mga urig by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an... read more An pilosopo sa panahon nin pandemya by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":714,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/mga-panginot-na-riparo-sa-online-classes/","title":"Mga panginot na riparo sa online classes | Magbikol Kita","content":"Mga panginot na riparo sa online classes | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Mga panginot na riparo sa online classes Published on Sunday, October 04, , 2:41pm by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na mga estudyante ngunyan an yaon sa birtwal na paagi nin pag-adal.  Sa sibot asin kaskas na pagbabago na ini, kadaklan man an taraka. Parehas an CHED asin an DepEd nagkakasiribot na maggibo nin mga patakaran para sa sistemang dai pa man napuprubaran dahil ngani dai man talaga inisip gayod kan duwang ahensya n aini na pasiring digdi an direksyon kan edukasyon. O kun iyo man, bako ngunyan na taon o sa madaling panahon. Siring man an mga partikular na mga kolehiyo, unibersidad, asin an mga yaon sa basic education. Dakol na mga bagay an kaipuhan mahimo tulos lalo na sa mga pribadong eskwelahan—pàno makua giraray an numero kan mga ma-enrol, ano an mga kagamitan na dapat yaon, an pagpasweldo, an work-from-home na istilo nin pagtrabaho, asbp. An makangisi digdi ta an gobyerno lugod an nawalat sa pagplano asin pagpa-utob nin sistema kun ikukumpara sa mga pribadong institusyon. Sa Unibersidad kun sain ako nagtutukdo, kan nagdeklara nin ECQ sa bilog na Luzon kan bulan na Marso, pinunan na tulos an mga pag-urulay kun pàno gigibuhon an masunod na taon pang-akademiko kasabay kan pagplano na tulos nin mga patakaran kun pano tatapuson an nakaaging ereskwelahan.  Maiintindihan ta an mga arog kaining mga rason kun tano kita gabos nasasakitan sa sistema ta kan online classes ngunyan. Alagad dai digdi dapat matapos an urulay. Sa mga nagpuon kan bulan nin Agosto, patapos na naman an semestre ngunyan na Disyembre asin garo baga harayo pa an laban kan Pilipinas sa CoViD. Mala ngani ta susog sa bareta, laog na kita sa 20 mga nasyon na mga may pinakahalangkaw na kaso nin CoVid. Kun ini magdagos-dagos pa, malamang na an ikaduwang semestre sa mga kolehiyo magiging online man giraray. Kaipuhan ng riparuhon an ngunyan na padalagan kan online classes na ini. Sa sakuyang eksperyensya asin sa mga  simpleng pag-urulay-ulay kan mga kapwa ko man paratukdo, uya an samuyang mga nagkapirang riparo sa sistema ngunyan. (Kadaklan digdi eksperyensya sa kolehiyo. Sa masunod gayod, sa basic education naman.) Inot, pakarhayon an mga panundon sa pagtao nin mga gibuhon sa mga estudyante. Dakol an mga reklamo kan mga estudyante asin mga magurang manungod sa mga modyul huli ta bakong planado na maray kan mga eskwelahan an iskedyul kan pagtao nin mga gigibuhon o mga outputs. Huli ta gabos nag-irisip na tatawan halimbawa nin sarong semana an mga estudyante na simbagan an mga modyul, natatambak an mga gibuhon pagabot kan Byernes o Sabado. Tibaad igwa nin paagi na ilaag sa sistema mismo kan eskwelahan kun anong mga kurso o subjects an dapat mahimo sa kun anong aldaw.  Panduwa, an bagong normal na inaapod nangangaipuhan nin bagong paghiling sa pag-adal mismo.  Dapat maisihan kan mga magurang, mga paratukdo, asin mga estudyante na an online learning nangangaipuhan talaga nin dakulang ekspwersyo na makanuod sa sadiring paagi. Hali kita sa sarong henerasyon kun sain na an paratukdo iyo an sentro kan edukasyon natatapos na asin minabagtas kita sa sarong paghiling kan edukasyon na an mga estudyante mismo iyo an may sadiring sikad sa pag-adal. Kaya an modular na paagi nin pag-eskwela ibang paagi nanggad. Digdi, nilalaag na kan paratukdo an gabos na dapat gibuhon asin an estudyante an masikap na iyan matapos niya. Dai ka magparahinanakit kun “dai nagpaparatukdo” an saimong teacher ta kaya ngani ika may modyul na. An trabaho ngunyan kan teacher iyo na magkomento sa saimong mga gibo.  Pantulo, bawasan an total na units na pwedeng i-enrol sa kada semestre. Gabos nagsasarabi na “new normal” an kinaban alagad an mga paagi kan mga eskwlehan iyo man giraray. Huli ngani ta may elemento nan in modyular na pag-eskwela, mas magabat talaga an trabaho ngunyan kan mga estudyante lalo na sa kolehiyo. Sinda mismo an maasikaso akn sadiri nindang pagkanuod. Kaya, kaipuhan na may panundon na bago sa kun pira baga an pwedeng i-enrol kan sarong estudyante. Kun ika nagklase ngunyan na igwa ka nin 24 units na subjects, mangalas na na an walong subjects nay an kadakul na hahagadon saimo? Bako pa nganig finals period. 18 units  an ideyal na numero kan dapat kinukua kan estudyante ngunyan. Kun sa lumang normal nasaskitan na sa 24 o 28 units, ngunyan pa daw sa arog kaining paagi? Para sako, moral na katungdan kan mga eskwelahan n aini ipautob ta ini para nanggad sa karahayan kan mga estudyante.  Pan-apat, bawasan an mga teaching loads o numero kan mga estudyante na tinutukduan kan mga maestro asin maestra. Sentro kan Blended Learning o Online Learning an pilosopiya na an paratukdo magiging giya kan mga estudyante mantang sinda nagsasadiring lapigot para maintindihan an nasa modyul. Para magibo ini, obligasyon kan sarong paratukdo na saro-saro na magtao nin komento sa mga outputs, magtao nin dagdag na mga gibuhon kun kinakaipuhan pa, asin iba pa. Bako na sana ining ma-tsek kan papel asin malista kun nakapira si Juan o si Juana. Alagad, isipon mo daw kun an sarong paratukdo igwa nin piton o walong seksyon na kapot, na igwa nin kwarentang estudyante kada klase, asin tulong manlain-lain na subjects pa. Kun seseryosohon kan paratukdo n aini an dapat na ginigibo kan sarong online teacher, magagadan sya sa kapagalan sa tahaw pa sana kan semestre. Kun igwa nin ideyal na numero kan units na pwedeng kuanon an sarong estudyante, iyo man an sa paratukdo. Ideyal gayod an anom na klase na igwa nin 25 na mga estudyante sa kada klase. Digdi mahihiling an totoong bunga kan sarong online class. Dagsag gastos ini sa mga eskwelahan, aram ko, alagad isay baya an nagsabi na barato an online class? Dahil sa limitasyon kan espasyo digdi, ini sana ngunyan an aabuton kan sakuyang lista. Sa sunod naman na Sabado an ikaduwang parte. Malinaw an sakuyang paninidugan digdi. Gabos kita paragal sa bagong sistema na ini. Gabos kita nagpapa-anos-anos ngani mapakarhay an satuyang pag-adal sa tahaw kan sarog kaining sitwasyon. Kaipuhan simbagan tulos kan mga nanunungdan an mga pangangaipuhan kan gabos na sektor. An pagbabago bako sana man sa mga estudyante. Tinawan nin inot na pokus an mga estudyante, ginibo an gabos tangani na sinda madagka na magpadagos giraray. Asin tama iyan. Alagad, kaipuhan man simbagan an mga bagong pangangaipuhan kan mga paratukdo. Nagbago an sistema alagad mayo man dakulang pagbabago sa disenyo kan blended bearning para sa mga paratukdo, mala ngani ta triple pa an trabaho.  Kun kita seryoso sa arog kaining paagi nin pag-adal asin pagtukdo, gibuhon ta nin tama. Bakong itong masabi sana na “online learning kami.” Ta para sain an mga pagal kun hilaw man sana an kaaabtan? Dagdag sana ini sa mga sagin-sagin kan mga institusyon. Kun binabandira ta an new normal sa edukasyon, paninidugan dapat sa gabos na aspeto—teknikal, pinansyal, asin moral na mga obligasyon. Tama na sa mga slogan na iyan. Hilingon na an sitwasyon kan mga estudyante asin mga paratukdo. Sayang an satuyang mga kapagalan asin paghinguwa kun sa katapusan kaini, hilaw man sana an kakabutan kan edukasyon. . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1745,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/an-kaugmahan-kan-mga-urig/","title":"An kaugmahan kan mga urig | Magbikol Kita","content":"An kaugmahan kan mga urig | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am An kaugmahan kan mga urig Published on Sunday, August 09, , 10:49am by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an kaugmahan. Kun hihilingon, an gabat kan aksyon mayo sa maray o mabansay na intensyon kundi yaon nanggad sa mga kunsekwensya o epekto kan saimong gibo. Huli kaini, malain man an intensyon alagad mas dakula an epekto na mahray, masasabi sa katapusan na moral o etikal an saimong aksyon. An saro sa pirming naiitaong halimbawa kaini iyo an kaso ni Robin Hood. Saro syang parahabon alagad an saiyang mga nakukua itinatao nya sa mga tios. Girumdumon ta man na an mga hinahabunan nin Robin Hood idtong mga mayayaman asin mga poderosong tawo na iyo an kawsa kan saidang pagtios. Kun hihilingon ini sa ibang sukulan na moral, salâ nanggad si Robin Hood dawa sain mong anggulo hilingon ta an paghabon, sarong krimen asin sarong daing dating gawi. Alaga sa Sistema kan utilitaryanismo, ini pwedeng akuon bilang sarong moral na gibo. Kaya dakul an mga kritiko kan utilitaryanismo huli ta para sainda, an karahayan kan sarong gibo yaon na sanâ sa bilang o sa estadistika. Kun dakol an naugma, marahay; kun dakol an nakulugan, maraot. Mayo na daa ining pakilabot sa natura kan aksyon asin sa esensya kan marhay asin maraot. Dahil digdi, sabi kan mga kritiko, an sukulan na ini maninigo saná sa mga urig. Si John Stuart Mill saro sa mga harigi kan tradisyon kan utilitaryanismo. Sinimbag nya an aksusasyon na an sukulan na ini pang-urig saná nanggad. Sabi nya, an problema yaon sa mga kritiko huli ta hinihiling ninda na an kaya sanáng kaugmahan kan mga tawo mga pang-urig sana nanggad. Para ki Mill, igwang mga klase nin kaugmahan na maninigo para sa tawo asin ini an dapat tawan nin duon. Digdi naging sikat an sinabi ni Mill: “Mas marhay pang magin tawo na dai nakukuntento kisa magin urig na maugma; mas marhay pa na magin si Sokrates na dai mapauntok; kisa magin urig na tuninong.” An tawo nanggad dai napapauntok sa paghanap nin malainlan na kaugmahan nya. Sya naghahapot, nagsisiyasat, nagrururip kan kahulugan kan buhay. Ini daa an kaugmahan na maninigo sa tawo sabi ni Mill. Arog ki Sokrates, an tawo nanggad kaipuhan na padagos na napupurisaw sa saiyang kamugtakan sa kinaban. An utilitaryanismong sukulan padagos na naghahanap kan mga mas urog na makakapaugma , na dawa ngani an idusay an sadiri para sa karahayan kan iba, ini nanggad sarong tunay na mabansay na gibo. Mala ngani ta para ki Mill, an ladawan kan tunay na sarong nagsusunod sa etikal na teorya na ini iyo si Kristo mismo. Ano man daa an urig? An kaugmahan kan urig iyo na sya saná bahugon. Kaipuhan nya sanáng magparakakan, maghalat kagawon, kariguson, dangan maturog na sya. An urig ribaraw, kaya ngani sigeng ugik, kun sya gutom sana. Pag yaon na an kakanon, dawa sagmaw pa iyan, tuninong na naman an buhay nya. An sukulan kan maugmang urig iyo na sya mataba, ta gustong sabihon kaiyan, siya matibay magkakan. Bako man gayod kasalan kan urig kun arog kaini an saiyang kaugmahan. Alagad balubagi sa dignidan asin kakayahan nin sarong tawo kun sya nagigigin garong urig. Ini an mga tawong maugik saná kun sadiring bahugan na ninda an nadadanyaran; kun sadiring tangkal na ninda an ginagaba. May mga tawong nagi-inurig sa paagi kan pagigin mga pararakakan saná nin sagmaw. Mga mayong pakiaram kun an saindang sinisiba mga rugrog saná kan mga bilyones na hinahabon sa sainda kan mga nasa poder. Dai nahihiling kan tawo na an kaugmahan arog kan sa urig an kudal kan tangkal na nagkukulong sainda huli ta an saiyang kaugmahan yaon saná sa paghagad kan sagmaw. Dai ko ini malingawan. Kan nabubuhay pa si Nanay, sabi nya sako, dai ka na magparasurat kan mga tuyaw mo sa gobyerno. Dai ka na magpararibok; bayai na an iba na maggibo kaiyan. Makatakot ngunyan an panahon. Sabi nya, tama na iyan na igwa kang marahay na trabaho, may kinakakan kita tulong beses sa sarong aldaw.  Iyo ito an saro sa mga pagkakataon na sinuway ko si Nanay. Sabi ko saiya, an lohika kan arog kaiyan na rason, lohika kan kaugmahan kan urig. Huli ta sa panahon ngunyan, mas marahay pa an tawong nagtataram bako saná para sa saiyang sadiri kundi para sa saiyang kapwa; mas kaipuhan an tawong yaon nanggad an buhay sa peligro dahil sa saiyang mga paninidugan. Dai kita nabubuhay bilang tawo sa pagdungkal na saná kan mga sagmaw sa makamurumundong katiwasayan na yaon sa tangkal. Mas marahay an mabuhay bilang tawo na nariribaraw kun pasain an saiyang nasyon kisa magin tuninong na urig na naghahalat sanáng bahugon kan saiyang kagurangnan. Mas marahay pang magin Pilipinong dakol sanáng nahihiling na tuyaw, na rally sanang rally, kisa magin urig na naghahalat saná kun nuarin na sya ipapabakal naman kan saiyang lider. Huli ta tama nanggad: an kaugmahan kan tawo bakong siring sa kapanuan kan buhay kan urig. . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1396,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/an-pilosopo-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pilosopo sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An pilosopo sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am An pilosopo sa panahon nin pandemya Published on Saturday, July 18, , 11:19pm by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan komunidad nagsapo kan epekto kan pandemya na, haros baga ngunyan, nagpupuruon giraray kita sa pagtindog siring sa may hilang na pasiring pa saná pagkaumay, nagkukubug-kubog an tuhod, maluluya an mga kalawasan. Kun sain kita dadarahon kan agyat na ini, mayo pa nin malinaw na plano. Sa ngunyan, an importante iyo na kita makasalbar saná sa mga naglilihis na arualdaw. Sa tahaw kan katibaadan na ini, nahiling ta an dai matatawadan na halaga kan mga eksperto. Yaon an mga ekonomista na namamaniobra kan dalagan kan kwarta asin komersyo tangani na dai kita dagos na magruro sa pagtios. An mga yaon sa medisina, syensya, asin teknolohiya igot man an pagsiyasat kan posibleng bakuna asin bulong sa lalong madaling panahon. An satuyang mga doktor, mga nars, asin mga yaon sa ospital iyo an satuyang panginot na pansangang sa hilang na ini. Dakol pa an pwede idagdag sa mga eksperto na ini na iyo an biyong sibot sa panahon ngunyan. Bilang saro na hali sa disiplina kan Pilosopiya, iyo man hapot ko ngunyan sa buhay ko. Para sain an pilosopo sa panahon na ini? Bakong bago an hapot na ini. An Pilosopiya asin iba pang mga pag-adal sa humanidades hinihiling na mayo nin dakulang sirbi sa mga unibersidad asin sa sosyudad. Yaon an kadaklan sa paghanap nin kurso na mas makakatao nin kaginhawahan pan-ekonomiya. Asin mayo man gayod na sala man nanggad kun kita maghanap kaini. Siring man, kun mahihiling ta an mga pangyayari sa tahaw kan pandemya, dakula an satuyang pakinabang sa mga yaon mga nasambit ng pag-adal. Digdi man pirming sinusukol an mga yaon sa humanidades: ano an magiginibo kan pag-adal nin pilosopiya, pagrawitdawit, pag-arte, pagsurat, asbp.—bako saná sa ekonomistang paghiling kundi sa pangkagabsan na halaga sa sosyudad arog ngunyan na pandemya?  Sa komunidad na an paghiling sa mga pilosopo iyo idtong mga balagbag magrason; idtong yaon sa kanto napaparainom asin kun may tama na, maski ano na saná an tinataram; itong sige saná an pandebate, an hapot ko sa buhay ko ngunyan iyo na para sain asin para kiisay ako namimilosopiya?  An pilosopiya iyo an pagkamuot sa kadungunan. Isay an madunong na tawo? Sabi ni Aristoteles, sya idtong tataong magtimbang kan mga bagay susog sa tama nindang sukol. Halimbawa, an kabansayan kan pagigin maisog. An kulang sa isog, takot o talsot; an sobra sa isog, urag-uragon. An mabansay asin madunong na isog idtong yaon an pugol kan takot asin an ulyas kan urag-uragon. Yaon sa tahaw, sa tamang timbang, na ini an dunong. An paghanap kan timbang na ini iyo an dakulang gibo pamimilosopiya.  Pàno daa kita digdi makakaabot? Dai daa ini maadalan sa sarong teyoretikal na pag-adal arog baga kan matematika o teyolohiya. An praktikal na ekspiryensya, an paghimo kan bagay mismo, iyo an paagi tangani nanggad maaraman an tamang timbang kan mabansay na gawi. Mayo saimong matukdo kun pàno an maging mabúot; kaipuhan mong maggibo nin mga bagay na ginigibo kan sarong mabúot na tawo. Tibaad makakua nin sanggatos puntos an estudyante sa pagsurat kun ano an katanusan, alagad dai buót sabihon na matanos na an estudyante. An katanusan yaon sa paghimo nin mga matanos na bagay mismo. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan tamang timbang, kun siring, an pilosopiya sarong praktikal na gawi. Kun an pilosopiya iyo an paghanap kan kadunungan na iyo an tamang sukol kan mga bagay, kun siring, an pilosopiya hinihimo mismo. Yaon kita sa tahaw kan pandemya. Sarong dakulang agyat sa bilog na kinaban. Alagad an sa tahaw kaini, dakol pa kitang agyat sa satuyang komunidad na kaipuhan atubangon. Yaon an padagos na pagbalubagi sa mga katutuuhan sa paagi nin sistema kan mga trolls , an hayagan na paggamit kan poder kan mga nasa administrasyon para sa saindang mga katuyuhan politikal, an daing tapos na pagkaraw kan buhay sa mga nasa oposisyon, asin dakol pa. Kun an pandemya kan CoViD19 inaatake an satuyang salud, an hilang na binabariwas kan gobyerno asin kan mga galamay kaini minaatake kan satuyang dignidad, minaulug-ulog kan satuyang katalingkasan, minapaluya kan bugkos na minapasararo satuya bilang sarong kumunidad. An gawi nin pilosopiya bakong katal sa kinaban. Ano an sirbi kan pag-urulay kan mga prinsipyo, mga konsepto, asin mga kaisipan na abang gagayon asin abang kikintab kung sagkod saná ini sa mga diskusyon sa mga entablado, mga babasahon saná sa mga dyurnal, alagad mayong sikad sa nangyayari sa satuyang kamugtakan? Aanuhon an mga termino na inaadalan sa mga orihinal na lenggwahe kaini kun an sarong pilosopo mayo nin boses na tuyawon, pakarhayon, yugyugon an kinakamugtakan nyang komunidad? Ini an sakuyang simbag kun tano asin para kiisay ako namimilosopiya. An gawi nin pagpatarom nin isip, an pagparigmat kan paghurup-hurop, an pagpararom asin pagpahiwas kan mga paghiling iyo nanggad an mga armas kan sarong pilosopo. Bilang sarong yaon sa disiplina na ini, ako namimilosopiya huli ta kaipuhan kong makaambag sa pagpahiling kan mga pagsagin-sagin kan mga sistemang kuta na nakakatabang satuya gabos para kita maging marahay na tawo asin komunidad. Kaipuhan kong makisumaro sa mga tawo na buót pahiwason asin mas lalong palupadon an pag-isip asin pagkaaram nganing mas maabot an halangkaw na katutuuhan na mayo nin sistemang kaipuhan na likayan. Para sa sakuyang sadiri, para sa kapwa, para sa kumunidad nanggad ako namimilosopiya. Siring sa pakilaban sa pandemya, an pilosopo igwa man nin magabat na agyat sa saiyang komunidad ngunyan. An magtaram nin igwa nin kadunungan sa tahaw kan sistematikong pagbari kan katutuuhan; an magtindog nin igwa nin isog kan buót sa panahon na an pagiging subersibo ginigibong krimen; an gamiton an tataramon nganing dagos na surugon idtong lalong iniipit sa laylayan kan kumonidad; an magin marigmat sa mga panbabalubagi kan mga nasa poder tangani sinda dagos na magkamkam nin kapangyarihan. Pira saná ini sa mga gibo asin katundan kan pilosopo ngunyan na panahon. Ta kun an pilosopo yaon saná sa mga pulpito para sa mga haralangkaw na diskurso, para sain an kadunungan? Kun an pilosopo minapanday nin mga mabagsik na tataramon, an saiyang gibong tataramon iyo man saná an saiyang magiging kusog para an tataramon magin gibong pankumonidad. . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1601,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-tataramon/balik-sa-banal-mismo/","title":"Balik sa Banal mismo | Magbikol Kita","content":"Balik sa Banal mismo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Balik sa Banal mismo Published on Sunday, September 06, , 7:35pm by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini namamati na gayo huli ta an gabos yaon nanggad sa pag-andam sa dakulang kapyestahan ni Ina. Kun tatawan ta gayod nin kahulugan, bago an pagselebrar kan kamundagan ni Jesus, yaon muna an gabos sa paghurop-hurop asin pagpintakasi ki Ina.  Halawig an preparasyon para sa kapyestahan. Bulan pa sana nin Agosto, madadangog na sa mga eskwelahan an mga banda, mga drum and lyre corps, na igot na sa pag-adal kan saindang mga ipapasali sa plasa asin sa parada. Sige naman an pagkondusir nin mga recollection para sa mga voyadores; an Syudad kan Naga yaon na sa pag-asikaso kan mga palakaw asin panundon para sa sarong semanang selebrasyon; an plasa sa Naga nagpupuon ng dayuhon nin mga paratinda. Dangan minaabot na an Septyembre. Hinahalat na kan gabos an Traslacion sa kapyestahan kan Divino Rostro. Rusô na an mga tawo sa simbahan. An mga voyadores na mariribok, mga nakairinom, iyo an nangininutan sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” mantang an mga deboto yaraon sa gilid, nagwawagayway nin mga panyo, naghahalat na mag-agi na an andas ni Ina. Kanya-kanyang pamibi, kanya-kanyang buyboy nin kasalan, gabos minahalat nin grasya kan Kagurangnan.  An masunod na semana dakulang kasibutan. Yaon na an mga aktibidad kan syudad. An military asin civic parades, mga pakontes, exhibits, mga dadalanon, asin dakol pang iba. Labi-labing kasibutan; labi-labing kaugmahan.  An fluvial preocession ni Ina iyo an huring aktibidad. Sa haros dai na pinapansin na salog kan Naga, an pagoda binubutong kan mga saradit na baruto pasiring sa daungan sa may Basilica Minore. Yaraon giraray an gabos sa pagpamibi, sa maludok na pagkanta kan Resuene Vibrante . Sa Misa kan kapyestahan sa basilika, an mga deboto yaon sa pagrimpos kan gabos na biyaya na naresibe asin danay na ipinagngangayo-ngayo.  Alagad ngunyan na taon, an gabos na ini, magigin pagrumdom sana. Dahil sa CoVid19, pinagmarahay kan Simbahan kan Caceres na pundo nguna an mga kinadakulaan ta nang tradisyon asin mga aktibidad. Mayo nguna nin mga prusisyon. Mayo nguna nin mga darakulang pagtiripon. Siring man an Syudad kan Naga, pinundo an nguna an mga pansibikong atkitibidades. Dai ako mapapasala, na sa semana kan kapyestahan, yaon gabos kita sa pag-iristoryahan kan mga kasibutan ta kuta kun daing pandemya ngunyan. Garo baga kita inapon bigla sa sarong bagong kasaysayan na an gabos na kinatudan ta, ngunyan giridumdom na sana nanggad. Dai mahahali an kapungawan. Maagi an bulan na ini na mayo an mga makukulor na aktibidad sa pinakadakulang kapyestahan ni Maria sa bilog na nasyon. May dara nin pungaw an dating maludok na kanta kan Resuene Vibrante ngunyan. Sa katunayan, nagpupuon ng magruluwas sa Facebook an mga ritrato kan pyesta ni Ina asin gabos yaon sa paghidaw kan mga kasibutan, kariribukan, kaugmahan kun minaabot nanggad an bulan na ini. Alagad, igwa nanggad nin agyat an panahon na ini. Sa satuyang buhay, igwa nin mga pagkakataon na huna ta naggad, binabayaan kita kan kinaban asin inaagawan kita kan gabos na opurtunidad sa buhay. An mga onra na itinatao, malilingawan; an mga pagrugaring, pwedeng mawara o mabawi; an mga sarigan na pagtubod, nagigin palso; an gabos na yaon garo minaabot sa estado nin pagigin mayo. Alagad sa oras nanggad na ini, saka ta sana mahihiling kun ano an pinakamahalaga sa satuyang buhay, kun ano idtong sarong bagay minadanay sa satuya dawa ngani hinuhubaan kita kan panahon asin mga pagkakataon. Idtong sarong bagay na ito na tibaad dai ta na nahihiling huli ta yaon an satuyang mata sa paghiling kan mga bagay nakapalibot saiya. Asin sa oras na iyan, mahihiling ta na nanggad, na dawa an gabos mawara, an gabos mayong kahulugan ta ining sarong bagay na ini yaon pa palan satuya. Ngunyan na taon kan kapyestahan ni Ina, hinahali man an dakol na mga aktibidad na katakod kan pyesta. Mayo an mga voyadores, an mga prusisyon, mga parada, paratinda, asin iba pa. Totoo nanggad na mapungaw.  Alagad an kapungawan minapasalingoy sa  satuya kun ano man nanggad an hinahanap ta kun pyesta ni Ina. An kapungawan iyo an puso na nagsususog kan saiyang daan na pupulian. Ngunyan na marayo an gabos na kariribukan sa tinampo, sain ta isasalingoy an satuyang napupungaw na puso? Ini nanggad an panahon na maitama ta an paghiling kan satuyang puso. Mayong ibang sentro an okasyon ngunyan kundi an Banal mismo. Sa katuninungan kan pagselebrar ngunyan, an Banal iyo man an nasa tahaw nanggad huli ta tibaad sya sadit na sanang aspekto sa selebrasyon kan pyesta. An Banal minapahiling ngunyan giraray na mayo nin tahob kan manlain-lain asin mga palain-lain na mga ribok. Sa panahon nin pandemya, mayong ibang may pyesta kundi an Banal man nanggad sana.  Si Maria asin an saiyang Aki iyo an Banal na minapahiling sa satuya ngunyan na pyesta. Mayo man nanggad gayod na dapat kapungawan kundi sinda mismo. Siring sa mga aki na naugma na maray sa mga perya sa plasa alagad kaipuhan magpuli sa harong tangani na magpa-ili asin magpahingalo, ngunyan ta mahihiling na idtong mga kariribukan kan mga aktibidad bako man talaga an esensya kan kapyestahan sa bulan na ini. Haloy nanggad na panahon na kita nadagka sa mga paperya; ngunyan mauli kita sa harong kan Banal mismo. Tibaad man iyo na ini an panahon para padagos na paghurop-huropan kan Simbahan nin Caceres asin kan Syudad kan Naga kun ano man nanggad an mga aktibidad na pwede nang halion; mga panundon na dapat pang pakarhayon. Siring man sa mga deboto: ano nanggad ang kinakapungawan ta sa pyesta ngunyan na taon? Magayunon na kanta sa simbahan an pirmi kong saray-saray sa bulsa kan sakuyang puso: “dawa an gabos mawara, dawa an gabos magbaya, an urog na mahalaga, ika mapasakuya.” Tunay nanggad na sa selebrasyon ngunyan—mayong ibang matatada kundi si Maria mismo. Asin ini, husto na. Viva la Virgen! . Adrian Remodo Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1550,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/adrian-remodo/#","title":"Magbikol Kita | Adrian Remodo","content":"Magbikol Kita | Adrian Remodo Saturday, December 27, , 4:40am Adrian Remodo Gibong Tataramon Si Adrian Vichozo Remodo nagtutukdo nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University. Sya man nagsusurat nin mga rawitdawit, saysay, asin mga akademikong papel manungod sa Pilosopiya urog na sa lado nin pulitika, katutubong kaisipan, etika, asin kontemporanyong mga pamimilosopiya. Mawot nya nang matapos an saiyang doktorado sa Pilosopiya sa De la Salle University-Manila. Sya tubong Lagonoy, Camarines Sur, alagad lampas sarong dekada nang residente kan Syudad nin Naga. Mga panginot na riparo sa online classes by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Dahil na ngani sa pandemya, nagin bigla an pagbago kan paagi kan pagtukdo ngunyan na taon pan-akademiko. Hali sa pisikal na classroom, kaskas na nagbalyo an sistema kan edukasyon sa mga online platform. Ini sarong pankinaban na pangyayari. Susog sa UNESCO, milyon na... read more Balik sa Banal mismo by Adrian Remodo | Gibong Tataramon An bulan sa Septyembre espesyal na marhay sa mga Bikolano asin sa mga debotos ni Nuestra Señora de Peñafrancia na maludok na inaapod na Ina. Kun sa kadaklan, paglaog kan inaapod na “ber months” iyo an hudyat na palaog na kita sa kapaskuhan, sa Bikol dai pa ini... read more An kaugmahan kan mga urig by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Sa Etika, saro sa mga makusog na tradisyon iyo an utilitaryanismo. Susog digdi, an sarong marhay na gibo nakabase sa kun mas dakol an nakikinabang  sa saimong gibo. Dagdag pa, marhay daa an gibo kun ini dai nagtatao nin kulog kundi ngani mas pinapapaurog an... read more An pilosopo sa panahon nin pandemya by Adrian Remodo | Gibong Tataramon Maapat na bulan na puon kan kita kilhagon asin yugyugon kan pankinaban na hilang na CoVid19. Gabos apektado. Mala ngani na dawa an mga makapangyarihan asin mayaman na mga nasyon garo sinapwakan nin malipot na tubig hali sa nanok na pagkaturog. Gabos na sektor kan... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":714,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/10","title":"","content":"{\"id\":10,\"name\":\"Aika Robredo\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/\",\"slug\":\"aika-robredo\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/62c71faeb4facd4ceaed7f30bc7?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/62c71faeb4facd4ceaed7f30bc7?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/62c71faeb4facd4ceaed7f30bc7?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Aika Robredo \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Aika Robredo\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/64be31db23bf675bfbfccf9fd2\\\",\\\"name\\\":\\\"Aika Robredo\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/10-AikaR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Aika Robredo\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/aika-robredo\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/10\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":139,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.524Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/aika-robredo/feed/","title":"Aika Robredo | Magbikol Kita","content":"Aika Robredo | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :19:00 en hourly 1 Aika Robredo | Magbikol Kita August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya Sat, 15 Aug :07:22 Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo ta kan nabaritaan na nawawara si eroplano ni Papa Jess. Ako, [&#;] The post August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo ta kan nabaritaan na nawawara si eroplano ni Papa Jess. Ako, yaon sa Araneta Coliseum, nagdadalan basketball. Malinaw pang marhay sako an aldaw na idto. Girumdom pa an saradit na detalye_si sulot ko (blue na t-shirt asin itom na shorts), si oras kan paghali ko sa harong, kun sain ako nagudto, si huring ulay mi sa text ni Papa (“Mahilingan na lang kita sa bus terminal atyan na banggi papuling Naga?”). Nagpupuon pa saná si kawat kan nakakua akong text hali ki Mama na apudan ko daa sya. Nakamati na tulos ako nin paghandal na tibaad may nangyaring dai marhay. Iyo man nanggad. Nawawara daa si eroplano ni Papa. Kadakol akong hapot. Ano si nangyari? Papano nangyari? Garo imposible ta ka-text ko pa saná sya, anong oras mo sya huring nakaulay? Pasain dapat sya, bakong dapat sabay kaming mapuli pagkabanggi? An simbag sako ni Mama simple sana: kaipuhan kong makapuli tulos para ibareta sa tugang ko bago nya pa maaraman sa iba, magpangadyi, asin maghalat. Padali akong nagpuli. Sinundo ko si tugang ko, naghapit kami sa simbahan. Pagkabanggi, nagsakay kami sa bus papuling Naga. Pag-abot mi sa harong sa Dayangdang, duman na nagpuon an tulong halabang aldaw nin paghalat, pag-antabay kun ano an inabtan niya. Pirang beses ko na ining naistorya. Kada pag-istorya ko, garo presko pang marhay si mga pangyayari dawa pirang taon na an nakaagi. Sa lambang paggirumdom, dai naiinaan an pagkamundo na namamati. Kan buhay pa si Papa, sya an sentro kan buhay mi. Namundag ako anom na aldaw bago kan si pinakainot nyang eleksyon. Nagdakula ako na serbidor na sya kan banwaan. Alagad, dawa priming sibot sa trabaho, natuod ako sa arualdaw na presensya nya sa buhay ko—kasabay pirmi sa pagkakan, nagtatabang sa mga assignment ko, nag-aasikaso kan mga pangangaipuhan ko. Ordinaryo syang ama na dai nagkukulang nin oras para samo dawa kadakol syang obligasyon sa luwas kan harong. Kan naglipat na ako sa Manila para mag-adal, kinakansela ko an gabos kong plano pag aram kong paabot sya. Dai nya pinapalampas an pagkakataon para bisitahon ako. Maski kadikit sanang oras, pinipirit nyang agihan ako para magmirindal o magkape basta saná magkahilingan kami. Maswerte ako na nagdakula na namamatian an daing untok na pagbulos kan saiyang pagpadangat. Sarong klase nin pagpadangat na itinao nya bako lang sako o sa saiyang pamilya, pero sa gabos na nasasakupan nya sa Naga. May oras sya para sa gabos. Sarong klase nin pagpadangat na tinutukduan kitang padangaton man asin atamanon an lambang saro. Iyo siguro in an dahilan kun tano padagos na namamatian an saiyang pagpadangat dawa mayo na sya. An pagkawara ni Papa sa buhay ko, iyo na siguro an pinakamasakit kong pinag-agihan. Pero pag binabalikan ko an aldaw nin saiyang pagkagadan taun-taon, pirmi akong may napupurot na garo baga mga tugon asin pagirumdom para sakuya asin sa mga padangat nyang nawalat.  Inot, an mga ginigibo ta, an mga nangyayari satuya, asin an mga pinag-aagihan ta pinepreparar kita sa mga maabot pa sa buhay ta. Tibaad dai ta pa naaintindihan kun tano nangyayari an mga nangyayari, o tano kaipuhan tang gibuhon an mga dapat tang gibuhon. Pero maabot an aldaw na marereyalisar ta na konektado gabos. Maabot an aldaw na mapasalamat kita sa mga  pinag-agihan ta na iyo palan si nag-andam sato sa maabot. Ikaduwa, ano man an  kasakitan na pinag-aagihan ta, dai mapundo an pag-itok kan kinaban para halaton kitang makatindog giraray. Kan nawara si Papa, dai ko maisip kun pàno an buhay arualdaw na mayo sya. Pagbalik ko sa Manila pagkatapos kan lubong nya, an primero kong misyon an pagsiguro na makahabol an tugang ko sa klase asin maka-exam. Pero magigibo ko saná iyan kun maipahiling ko saiya na sa sunod na aldaw, matrabaho naman tulos ako. Tinukduan ako kaini na dai saná sadiri an isipon, na dai kita mapaparalisa sa sadiri tang mga problema. Importante an magpadagos sana. Gabos kita posibleng may pinag-aagihan, si mga kaibanan ta may mga problema na dai ta lang aram. Dai ta na pasakiton pa an buhay ninda. Magtabangan kitang buhaton an lambang saro. Pag aram tang may mga tawo na nag-aasa sato, mas napipiritan kitang kusugan at satuyang buót.  Ikatulo, dai kita dapat nauubusan nin supply sa pagpadangat. Igwa ining manlainlain na klase. Dai nawawara, nagdadakol saná. An pagpadangat samo ni Papa namamatian mi pa maski mayo na sya. Si mga tawong pinadangat nya, mas pinadangat pa an lambang saro sa pagkawara nya. Kan nagadan sya, garo nagdakula na maray an pamilya mi. Nakikisumaro samuya sa mga saradit na selebrasyon, arog kan pagtapos kan mga tugang ko sa high school, kolehiyo, asin medical school. Asin dai man kami pinapabayaan sa mga oras na kaipuhan mi sinda—pag dalagan ni Mama sa eleksyon, pagkagadan ni Mommy Sally. Itinatao na dai ta kaipuhan hagadon. Magin inspirasyon kuta ini na mas magkaigwang pagmakulog sa bawat saro. Huri asin pinaka-importante sa gabos, mayong karibay an ginikanan. An mga nagpapadangat saimo naghahalat asin nakaantabay sa saimong pagpuli. Kakaibang katuninungan asin kaugmahan an namamatian sa pagpuli. Kan nawawara si Papa, hinanap man sya nin tulong aldaw pero nagpuli man giraray sya sa Naga. Pag an trabaho ni Mama dinadara sya sa Naga, nagbabalik sya sa Manila na garo nakapahingalo na marhay maski sibut-sibot sa mga lakaw. An mga tugang ko ngunyan langkag na ta gusto na magpuli. Sain man ako makaabot, aram ko na pirmi akong mabalik, pirmi akong mapuli. Pag nagpupuli ako, marhay ining pagirumdom kun ano talaga an importante. Marhay na balikan asin pasalamatan an dinakulaan ta dakulang parte asin rason ini kun siisay kita ngunyan.  Ngunyan an primerong August 18 na mayo ni saro sa pamilya mi an makakapuli sa Naga dahil sa CoViD19. Sa walong taon na paggirumdom sa aldaw nin pagkagadan ni Papa, mayong aldaw na dai ako nagpasasalamat na nakapuli kami asin kaibanan mi gabos kan pinakamasakit na mga aldaw sa buhay mi kan August . Dai kami pinabayaan kan mga taga-Naga. Sa lambang pangadyi magin sa pag-abang nin bareta tungkol sa paghahanap saiya, sabay-sabay kitang naghaharalat sa pagbalik asin pagpuli ni Papa sa maugmang lugar. Sagkod ngunyan, salamat po sa padagos na pakisumaro samuya sa pagrumdom ki Papa Jess. Lugod na pirmi kitang makaguno nin inspirasyon na atamanon asin padangaton an lambang saro para sa mas maugmang lugar.  Hirilingan po kita sa sunod ming pagpuli. . The post August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Nagueña Sat, 11 Jul :15:34 Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong gayong paghidali na makabalik tulos sa Manila. Gulping mga amiga, mga dating kaklase, [&#;] The post Nagueña appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong gayong paghidali na makabalik tulos sa Manila. Gulping mga amiga, mga dating kaklase, asin maestra na nakibilar an nakaistoryahan liwat pagkatapos nin haloy na panahon na dai ko sinda nahiling. Duman ko nareyalisar na puon kan nawara si Papa, asin kan si duwa kong tugang nagklase na sa Manila, nakakapuli na saná ako kun bakasyon o kun may okasyon.  Manlainlain man an rason sa kada uli, igwang mga dumanan na dai puwedeng malingawan agihan: Eternal Gardens para bisitahon si Papa, magkakan sa Biggs saka sa mga kinalasan sa Dayangdang, maghapit sa Bubble Town (minsan duwang beses pa),  asin magbakal maligaya. Pirming naghahapot kun may bagong kakanan na pwede purbaran, pero siniselbrar an mga lugar na dai nawawara asin nagpapagirumdom kan mga mauugmang pinag-agihan. Disisais na palan na taon an nakalampas puon kan nagtapos ako nin high school saka nagbalyo sa Manila para magkolehiyo asin magtrabaho. Eksaktong kabanga na iyan kan buhay ko ngunyan. Nagin maugmang maray si 16 na taon ko sa Naga. Digdi ko nanumpungan an mga amigang hanggang ngunyan iyo man giraray an sakong pirming binabalikan. Digdi ako nakanuod kan mga gawi-gawi saka pagtubod. Ipinangaki ako anom na aldaw bago sa primerong eleksiyon na nagdalagan si Papa ko bilang alkalde kan Naga. Sa 16 na taon ko sa Naga, halos interong panahon na nasa pulitika si Papa. An duwa kong tugang pareho ipinangaki asin nagdakula na mayor si Papa. Alagad, dawa ngani siring kaiyan, nagin normal an samong buhay asin tinawanan kami nin espasyo na hanapon an sadiri ming mga kakayahan. Sarong dakulang onra an maging aki nya.  Pagkatapos kong maggradwar sa kolehiyo, pirang taon man ako nagtrabaho sa pribadong sektor. Maswerte ako dahil natawanan ako nin pagkakataon na mapabali sa mga kumpanya kun sain dakol akong nanudan. Alagad, siguro dara naman kan pagigin Isabelina ko an pagmati na garo kulang pa an sakuyang ginigibo. Pirming naghahanap nin kun ano pang pwedeng magibo o pàno pa mas direktang makatrabaho asin makatabang sa mga komunidad. Kan nagkaigwang oportunidad na magtrabaho sa gobyerno, dai ko idto pinalampas. Gamit an disiplinang nanudan ko sa pribadong sektor, nagin paagi an pagtrabaho sa gobyerno para mas maintidihan ko pa an malainlain na proseso asin kumplikasyon kan mga problema ta ngunyan.  Kun sain-sain ako nakaabot pagkatapos. Nagkua nin master’s degree sa abroad. Pagkabalik sa Pilipinas, nagpuon magpadalagan nin NGO. Sagkod ngunyan, tano daw ta dai pa giraray ako nakokontento? Siguro arog kayan an buót sabihon kan pagigin Nagueño. Matapos kan 16 na taon na pabalik-balik na saná ako sa Naga, mas nagrarom an pag-apresyar  ko sa sa syudad na kinamundagan asin dinakulaan ko. Orgulyo kan mga Nagueño an pagigin pursigido. Dai nauuntok na maghanap nin paagi para makatabang mapamarhay an buhay kan mga pag-iriba. Dai nagpupupundo sagkod na bako kita an pinakamatibay. Na dawa matibay na, nagpupurbar na magin mas matibay pa. Sagkod na igwa pang maiitao, sige sanáng sige. Iyo ini an tunay na buót sabihon kan pagigin uragon.  Sa lambang kadikluman na nag-aabot, arog ngunyan na may pandemya, pirmi kong hinahanap-hanap an Naga. Pirming hinahapot an sadiri: “Nuarin daw giraray ako makakapuli sa Naga?” Para makapahingalo. Para makakua nin panibagong kusog asin inspirasyon. Kasuudma na saná halimbawa, kan nabaritaan ko na dai tinawan nin panibagong prangkisa kan Kongreso an ABSCBN, an inot na namati ko, dapat makapuli ako sa Naga. Siguro para maghanap nin parasurog. Kan naaraman ko na an satong Kongresista nagin tunay na representante kan satong boses asin pagbuót, an sabi ko sa sakong sadiri, “Iyo iyan an taga-Naga. Daing takot na nanindugan.” Dara-dara kong pirmi an pagigin Nagueña. Langkag pirmi magpuli para digdi magguno nin dakol na kusog-boot. Naghahanap pirmi nin pagpagirumdom na an Nagueña dai nungka nag-aatras asin nagtitiklop pag nasasakitan. Pinipili ang tama sa gabos na oras, maski pa bako iyan an uso. Nagigin liwanag sa diklom asin sa daing kasiguruhan. Padagos saná kita! . The post Nagueña appeared first on Magbikol Kita . ]]> 19","detected_lang":"bik","word_count":1989,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/marhay-na-aika/","title":"Magbikol Kita | Marhay na Aika","content":"Magbikol Kita | Marhay na Aika Saturday, December 27, , 4:40am Marhay na Aika Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/marhay-na-aika/","title":"Magbikol Kita | Marhay na Aika","content":"Magbikol Kita | Marhay na Aika Saturday, December 27, , 4:40am Marhay na Aika Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":582,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/marhay-na-aika/august-18-para-ki-jmr-asin-sa-mga-padagos-na-nagpapadangat-saiya/","title":"August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya | Magbikol Kita","content":"August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya Published on Saturday, August 15, , 7:07pm by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo ta kan nabaritaan na nawawara si eroplano ni Papa Jess. Ako, yaon sa Araneta Coliseum, nagdadalan basketball. Malinaw pang marhay sako an aldaw na idto. Girumdom pa an saradit na detalye_si sulot ko (blue na t-shirt asin itom na shorts), si oras kan paghali ko sa harong, kun sain ako nagudto, si huring ulay mi sa text ni Papa (“Mahilingan na lang kita sa bus terminal atyan na banggi papuling Naga?”). Nagpupuon pa saná si kawat kan nakakua akong text hali ki Mama na apudan ko daa sya. Nakamati na tulos ako nin paghandal na tibaad may nangyaring dai marhay. Iyo man nanggad. Nawawara daa si eroplano ni Papa. Kadakol akong hapot. Ano si nangyari? Papano nangyari? Garo imposible ta ka-text ko pa saná sya, anong oras mo sya huring nakaulay? Pasain dapat sya, bakong dapat sabay kaming mapuli pagkabanggi? An simbag sako ni Mama simple sana: kaipuhan kong makapuli tulos para ibareta sa tugang ko bago nya pa maaraman sa iba, magpangadyi, asin maghalat. Padali akong nagpuli. Sinundo ko si tugang ko, naghapit kami sa simbahan. Pagkabanggi, nagsakay kami sa bus papuling Naga. Pag-abot mi sa harong sa Dayangdang, duman na nagpuon an tulong halabang aldaw nin paghalat, pag-antabay kun ano an inabtan niya. Pirang beses ko na ining naistorya. Kada pag-istorya ko, garo presko pang marhay si mga pangyayari dawa pirang taon na an nakaagi. Sa lambang paggirumdom, dai naiinaan an pagkamundo na namamati. Kan buhay pa si Papa, sya an sentro kan buhay mi. Namundag ako anom na aldaw bago kan si pinakainot nyang eleksyon. Nagdakula ako na serbidor na sya kan banwaan. Alagad, dawa priming sibot sa trabaho, natuod ako sa arualdaw na presensya nya sa buhay ko—kasabay pirmi sa pagkakan, nagtatabang sa mga assignment ko, nag-aasikaso kan mga pangangaipuhan ko. Ordinaryo syang ama na dai nagkukulang nin oras para samo dawa kadakol syang obligasyon sa luwas kan harong. Kan naglipat na ako sa Manila para mag-adal, kinakansela ko an gabos kong plano pag aram kong paabot sya. Dai nya pinapalampas an pagkakataon para bisitahon ako. Maski kadikit sanang oras, pinipirit nyang agihan ako para magmirindal o magkape basta saná magkahilingan kami. Maswerte ako na nagdakula na namamatian an daing untok na pagbulos kan saiyang pagpadangat. Sarong klase nin pagpadangat na itinao nya bako lang sako o sa saiyang pamilya, pero sa gabos na nasasakupan nya sa Naga. May oras sya para sa gabos. Sarong klase nin pagpadangat na tinutukduan kitang padangaton man asin atamanon an lambang saro. Iyo siguro in an dahilan kun tano padagos na namamatian an saiyang pagpadangat dawa mayo na sya. An pagkawara ni Papa sa buhay ko, iyo na siguro an pinakamasakit kong pinag-agihan. Pero pag binabalikan ko an aldaw nin saiyang pagkagadan taun-taon, pirmi akong may napupurot na garo baga mga tugon asin pagirumdom para sakuya asin sa mga padangat nyang nawalat.  Inot, an mga ginigibo ta, an mga nangyayari satuya, asin an mga pinag-aagihan ta pinepreparar kita sa mga maabot pa sa buhay ta. Tibaad dai ta pa naaintindihan kun tano nangyayari an mga nangyayari, o tano kaipuhan tang gibuhon an mga dapat tang gibuhon. Pero maabot an aldaw na marereyalisar ta na konektado gabos. Maabot an aldaw na mapasalamat kita sa mga  pinag-agihan ta na iyo palan si nag-andam sato sa maabot. Ikaduwa, ano man an  kasakitan na pinag-aagihan ta, dai mapundo an pag-itok kan kinaban para halaton kitang makatindog giraray. Kan nawara si Papa, dai ko maisip kun pàno an buhay arualdaw na mayo sya. Pagbalik ko sa Manila pagkatapos kan lubong nya, an primero kong misyon an pagsiguro na makahabol an tugang ko sa klase asin maka-exam. Pero magigibo ko saná iyan kun maipahiling ko saiya na sa sunod na aldaw, matrabaho naman tulos ako. Tinukduan ako kaini na dai saná sadiri an isipon, na dai kita mapaparalisa sa sadiri tang mga problema. Importante an magpadagos sana. Gabos kita posibleng may pinag-aagihan, si mga kaibanan ta may mga problema na dai ta lang aram. Dai ta na pasakiton pa an buhay ninda. Magtabangan kitang buhaton an lambang saro. Pag aram tang may mga tawo na nag-aasa sato, mas napipiritan kitang kusugan at satuyang buót.  Ikatulo, dai kita dapat nauubusan nin supply sa pagpadangat. Igwa ining manlainlain na klase. Dai nawawara, nagdadakol saná. An pagpadangat samo ni Papa namamatian mi pa maski mayo na sya. Si mga tawong pinadangat nya, mas pinadangat pa an lambang saro sa pagkawara nya. Kan nagadan sya, garo nagdakula na maray an pamilya mi. Nakikisumaro samuya sa mga saradit na selebrasyon, arog kan pagtapos kan mga tugang ko sa high school, kolehiyo, asin medical school. Asin dai man kami pinapabayaan sa mga oras na kaipuhan mi sinda—pag dalagan ni Mama sa eleksyon, pagkagadan ni Mommy Sally. Itinatao na dai ta kaipuhan hagadon. Magin inspirasyon kuta ini na mas magkaigwang pagmakulog sa bawat saro. Huri asin pinaka-importante sa gabos, mayong karibay an ginikanan. An mga nagpapadangat saimo naghahalat asin nakaantabay sa saimong pagpuli. Kakaibang katuninungan asin kaugmahan an namamatian sa pagpuli. Kan nawawara si Papa, hinanap man sya nin tulong aldaw pero nagpuli man giraray sya sa Naga. Pag an trabaho ni Mama dinadara sya sa Naga, nagbabalik sya sa Manila na garo nakapahingalo na marhay maski sibut-sibot sa mga lakaw. An mga tugang ko ngunyan langkag na ta gusto na magpuli. Sain man ako makaabot, aram ko na pirmi akong mabalik, pirmi akong mapuli. Pag nagpupuli ako, marhay ining pagirumdom kun ano talaga an importante. Marhay na balikan asin pasalamatan an dinakulaan ta dakulang parte asin rason ini kun siisay kita ngunyan.  Ngunyan an primerong August 18 na mayo ni saro sa pamilya mi an makakapuli sa Naga dahil sa CoViD19. Sa walong taon na paggirumdom sa aldaw nin pagkagadan ni Papa, mayong aldaw na dai ako nagpasasalamat na nakapuli kami asin kaibanan mi gabos kan pinakamasakit na mga aldaw sa buhay mi kan August . Dai kami pinabayaan kan mga taga-Naga. Sa lambang pangadyi magin sa pag-abang nin bareta tungkol sa paghahanap saiya, sabay-sabay kitang naghaharalat sa pagbalik asin pagpuli ni Papa sa maugmang lugar. Sagkod ngunyan, salamat po sa padagos na pakisumaro samuya sa pagrumdom ki Papa Jess. Lugod na pirmi kitang makaguno nin inspirasyon na atamanon asin padangaton an lambang saro para sa mas maugmang lugar.  Hirilingan po kita sa sunod ming pagpuli. . Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. 1 Comment ma.teresa buenaventura on August 16, at 3:55 pm ms.aira, this is a wonderful piece pwede kayang pa translate po sa tagalog para sa access ng iba pong di marunong magsalita ng dialect ninyo? i am sure they would like to read it as well. maraming salamat po at mabuhay ang mga simulain ni papa mo na ngayon ay ipinagpapatuloy ng nanay niyo at kayong maga anak niya. ingat lagi. ate tess Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1715,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/marhay-na-aika/naguena/","title":"Nagueña | Magbikol Kita","content":"Nagueña | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Nagueña Published on Saturday, July 11, , 3:15pm by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong gayong paghidali na makabalik tulos sa Manila. Gulping mga amiga, mga dating kaklase, asin maestra na nakibilar an nakaistoryahan liwat pagkatapos nin haloy na panahon na dai ko sinda nahiling. Duman ko nareyalisar na puon kan nawara si Papa, asin kan si duwa kong tugang nagklase na sa Manila, nakakapuli na saná ako kun bakasyon o kun may okasyon.  Manlainlain man an rason sa kada uli, igwang mga dumanan na dai puwedeng malingawan agihan: Eternal Gardens para bisitahon si Papa, magkakan sa Biggs saka sa mga kinalasan sa Dayangdang, maghapit sa Bubble Town (minsan duwang beses pa),  asin magbakal maligaya. Pirming naghahapot kun may bagong kakanan na pwede purbaran, pero siniselbrar an mga lugar na dai nawawara asin nagpapagirumdom kan mga mauugmang pinag-agihan. Disisais na palan na taon an nakalampas puon kan nagtapos ako nin high school saka nagbalyo sa Manila para magkolehiyo asin magtrabaho. Eksaktong kabanga na iyan kan buhay ko ngunyan. Nagin maugmang maray si 16 na taon ko sa Naga. Digdi ko nanumpungan an mga amigang hanggang ngunyan iyo man giraray an sakong pirming binabalikan. Digdi ako nakanuod kan mga gawi-gawi saka pagtubod. Ipinangaki ako anom na aldaw bago sa primerong eleksiyon na nagdalagan si Papa ko bilang alkalde kan Naga. Sa 16 na taon ko sa Naga, halos interong panahon na nasa pulitika si Papa. An duwa kong tugang pareho ipinangaki asin nagdakula na mayor si Papa. Alagad, dawa ngani siring kaiyan, nagin normal an samong buhay asin tinawanan kami nin espasyo na hanapon an sadiri ming mga kakayahan. Sarong dakulang onra an maging aki nya.  Pagkatapos kong maggradwar sa kolehiyo, pirang taon man ako nagtrabaho sa pribadong sektor. Maswerte ako dahil natawanan ako nin pagkakataon na mapabali sa mga kumpanya kun sain dakol akong nanudan. Alagad, siguro dara naman kan pagigin Isabelina ko an pagmati na garo kulang pa an sakuyang ginigibo. Pirming naghahanap nin kun ano pang pwedeng magibo o pàno pa mas direktang makatrabaho asin makatabang sa mga komunidad. Kan nagkaigwang oportunidad na magtrabaho sa gobyerno, dai ko idto pinalampas. Gamit an disiplinang nanudan ko sa pribadong sektor, nagin paagi an pagtrabaho sa gobyerno para mas maintidihan ko pa an malainlain na proseso asin kumplikasyon kan mga problema ta ngunyan.  Kun sain-sain ako nakaabot pagkatapos. Nagkua nin master’s degree sa abroad. Pagkabalik sa Pilipinas, nagpuon magpadalagan nin NGO. Sagkod ngunyan, tano daw ta dai pa giraray ako nakokontento? Siguro arog kayan an buót sabihon kan pagigin Nagueño. Matapos kan 16 na taon na pabalik-balik na saná ako sa Naga, mas nagrarom an pag-apresyar  ko sa sa syudad na kinamundagan asin dinakulaan ko. Orgulyo kan mga Nagueño an pagigin pursigido. Dai nauuntok na maghanap nin paagi para makatabang mapamarhay an buhay kan mga pag-iriba. Dai nagpupupundo sagkod na bako kita an pinakamatibay. Na dawa matibay na, nagpupurbar na magin mas matibay pa. Sagkod na igwa pang maiitao, sige sanáng sige. Iyo ini an tunay na buót sabihon kan pagigin uragon.  Sa lambang kadikluman na nag-aabot, arog ngunyan na may pandemya, pirmi kong hinahanap-hanap an Naga. Pirming hinahapot an sadiri: “Nuarin daw giraray ako makakapuli sa Naga?” Para makapahingalo. Para makakua nin panibagong kusog asin inspirasyon. Kasuudma na saná halimbawa, kan nabaritaan ko na dai tinawan nin panibagong prangkisa kan Kongreso an ABSCBN, an inot na namati ko, dapat makapuli ako sa Naga. Siguro para maghanap nin parasurog. Kan naaraman ko na an satong Kongresista nagin tunay na representante kan satong boses asin pagbuót, an sabi ko sa sakong sadiri, “Iyo iyan an taga-Naga. Daing takot na nanindugan.” Dara-dara kong pirmi an pagigin Nagueña. Langkag pirmi magpuli para digdi magguno nin dakol na kusog-boot. Naghahanap pirmi nin pagpagirumdom na an Nagueña dai nungka nag-aatras asin nagtitiklop pag nasasakitan. Pinipili ang tama sa gabos na oras, maski pa bako iyan an uso. Nagigin liwanag sa diklom asin sa daing kasiguruhan. Padagos saná kita! . Aika Robredo Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. 19 Comments Cath Mengullo on July 12, at 1:46 am Please send my regards to VP Leni. At pakisabi na salamat sa lahat ng effort nya na makatulong. Sobrang naaappreciate namin sya. God bless you and your family Reply Glaiza Miraña on July 12, at 8:42 am Dios mabalos saimo Ms Aika. Minamawot man kan sakuyang boot na makaule nin Naga.. nin makasimba sa Basilica&#;makahadok ki Inang Peñafrancia&#;mabisita ang lubungan kan sakuyang ama asin mahiling an sakong mga tugang. Nuarin na kaya? Sana madali na ta an sakuyang puso nahihidaw na. Reply Aika Robredo on August 15, at 8:47 am Sana po makapuli na kita gabos. Garo dai pa pwede ngunyang fiesta sa September. Reply Aika Robredo on August 15, at 8:32 am Salamat po, Ma&#;am! Reply Marizel Rojas on July 12, at 1:59 am Urgolyo ka kan Naga asin kan buong Bikolandia, Aika!!! Sarong uragon na dapat arugon! Kudos sa magurang mong marhay an padakula saindo ta mga marhay sindang ehemplo!!! Iyo, padagos saná kita!! Reply Aika Robredo on August 15, at 8:32 am Dios mabalos po, padagos sana! Reply Lalaine Bermas on July 12, at 5:13 am Proud ako saimo ne. Naka inspired na maray ang gabos na sinurat mu asin mga guiniguibo kang saindong pamilya lalo na ang pagtabang sa kapwa asin sa satuyang ciudad kan Naga. Ipapamibi ko sa Diyos pimi na ingatan ka asin ang pamilya mu.padangat mi kamo.♥️♥️♥️ Reply Eloisa Ramirez on July 12, at 6:15 am Kumbinsido nanggad ako sa attribute na yan kang sarong nagueno ta iyo man ang namamatean ko saka ang gabos na mga kabisto kong nagrayo sa naga para sa mga oportunidad nag abot. Nagdakula akong saro sana ang namidbid kong mayor, si Mayor Jesse. Saro syang arogan bilang lider asin maboot asin uragun na nagueno. Asin naipasa nya iyan saindo. Mas dakul pa lugod kamong matabangan asin siyertong yaun kamo sa sakong pamibi! Reply Driex Deveroux on July 12, at 10:22 am Bendisyonan ka ning Mahal na Dios asin ipamibi ka ning Inna na padagos kang bantayan ning angheles. Dios ang mabalos sa pag pa&#;tao nyu samo ki VP Leni. Reply Aika Robredo on August 15, at 9:01 am Dios mabalos! Dakulang tabang po ang pangadyi 🙏🏻 Reply Aika Robredo on August 15, at 8:46 am Dios mabalos po! Maipadagos ta sana an mga nanudan ta saiya. Reply Aika Robredo on August 15, at 8:32 am Dios mabalos po! Mag-ingat po kita gabos 🙏🏻 Reply Bobby Mendiola on July 12, at 12:09 pm Being a &#;HALF Bicolano&#; &#; my MOTHER, a Calleja &#; Fernandez from Libon, Albay, makes me feel embarrassed for not being able to speak in Bicol. On the few opportunities I had a &#;face-to-face&#; conversation with our beloved VP Madame Leni Gerona Robredo, I tried to strike a conversation in Bicol, but, always stopped and conversed in Filipino and English. My prayers include, that DESTINY enables VP Leni to LEAD our Country, sooner than later. Reply Carol Taniog on July 13, at 5:35 am Si mayor Jesse an primerong mayor kan Naga sa puso ko.Lalo ko syang nabisto asin naprubaran an ugali nya na marahayon asin mayo pinipili na tao sa pakiki atubang. Marhay na dulukan nin hagad tabang,perming magian na hagadan nin tabang.Probado ko sya dahil saro ako sa perming nagpapara balikbalik sa mayors office nya kaidto para idulok an problema sa samong eskwelahan sa sarong publik school hanggang sa samong baranggay.Dae minsan namatian kong magabat hagadan tabang.Perming positibo an resulta maski imposible may magayon na reaction permi.Kaya urog na nag harani sa puso ko na dae ko malingawan sya .Perming na turo an luha ko sa paghinayang na nawara sya sa mundo pag nababanggit ko pangaran nya.Sya an dapat pangarogan nin sarong pulitiko.Kudos sa saiyang pamilyang nabayaan.An uragon na pamilya na lalong pina burak si mga gibo kan saiyang mahigos na agom,asin ngonian an saiyang mga aki saro- saro nang nagpapahiling kan ladawan nin saidang magurang sa puso nin pagmakulog asin pagtabang.Congrats to the Family of the late Jesse Robredo. An modelo kan Naga.Bikolano yannn&#;. Dakulaon na pasasalamat sa saindong pamilya. Reply Aika Robredo on August 15, at 9:08 am Dios mabalos po sa pirming pag giromdom saiya! Reply romyc on July 13, at 10:57 am satuya ini&#;napangisi ako kang pagsabi mo nabalik ka sa dayangdang para sa kinalas&#;.iyo baga&#;.beresiklata arog man khagtong panahon kang ama mo si jesse&#;.dakulaon na ang naga ngonian, bako arog kang naga kan aki pa ako&#;kang fifties or sixties&#;pero mabalik man guiraray ako sa satong maogmang lugar&#;.satuya ini&#; Reply Aika Robredo on August 15, at 9:07 am Mayo pong madaog sa kinalasan sa Dayangdang 🙂 Reply Sr. Mary Anne Evidente, DC on July 16, at 4:14 pm I thank God for the Vincentian education you received as an Isabelina, the fruits of which are seen in your involvements today &#; with you and for you, I pray that all your efforts to empower the last, the least and the lost will find favor with God! Carry on, Aika &#; bring joy to all! Reply Aika Robredo on August 15, at 8:30 am Hi Sr. Sonnie! So glad to hear from you. I hope you are doing well po! 🙂 Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2072,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/aika-robredo/#","title":"Magbikol Kita | Aika Robredo","content":"Magbikol Kita | Aika Robredo Saturday, December 27, , 4:40am Aika Robredo Marhay na Aika Si Aika Robredo, sarong Isabelina, pinangaki asin nagdakula sa Naga. Pagka-gradwar nin Management Engineering sa Ateneo de Manila, nagtrabaho sya sa Transportasyon, Enerhiya, asin Disaster Management. Pagkatapos nya kan Masters in Public Ad sa Harvard Kennedy School, nagpapadalagan na sya ngunyan nin sarong microfinance NGO na an adbokasiya Disaster Resilience and Rehabilitation. August 18: Para ki JMR asin sa mga padagos na nagpapadangat saiya by Aika Robredo | Marhay na Aika Agosto na naman. Kaskas sana an panahon. Ma-ikawalong anibersaryo na si pagkawara ni Papa. Garo kasuodma lang nangyari. Alagad, kun iisipon, kadakol na man nanggad ang nangyari sa laog nin walong taon. Manlainlain na istorya kun yaon sain kita asin kun ano an ginigibo... read more Nagueña by Aika Robredo | Marhay na Aika Pebrero pa si huring puli ko sa Naga, pagkatapos ming darahon sa huring padumanan si Mommy Sally, an sakong lola. Pagkatapos idto nin pirang bulan na pabalik-balik tanganing ribayan si Mama sa pagbantay saiya sa ospital. Hara-halawig si pagpuli kong idto, mayong... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":581,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ronald-bong-rodriguez/feed/","title":"Ronald 'Bong' Rodriguez | Magbikol Kita","content":"Ronald 'Bong' Rodriguez | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :54:36 en hourly 1 Ronald 'Bong' Rodriguez | Magbikol Kita Bintana nin oportunidad Sat, 11 Jul :22:48 An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang agrikultura, komersyo, edukasyon, turismo, musika, asin iba pa. Bakong simple [&#;] The post Bintana nin oportunidad appeared first on Magbikol Kita . ]]> An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang agrikultura, komersyo, edukasyon, turismo, musika, asin iba pa. Bakong simple an desisyon na ini para sa sakuya alagad an paglakop kan pandemyang kawsa kan CoViD19 iyo an nagtulak sakuya na magpuli tulos tanganing ibanan an sakuyang solo-solong ina. Ngunyan na yaon na ako digdi sa Naga, mayo akong sinasayang na oras tanganing mapùnan an sakuyang mga saradit na inisyatiba para sa Kabikolan. An hararom na epekto kan mga ginibong lockdown sa kadakul na lugar tanganing mapugulan an banta kan pandemya mas lalong mamamati kan ordinaryong Pilipino ngunyan na maarabot na bulan. Ini an dapat tang pag andaman. Ini an panahon na dai kita dapat mag-asa sa gobyerno o sa ayuda hali sa kun kiisay pa man.  An kaya ta, gibuhon ta na! Haros limang taon na an nakaagi kan inot na binalangibog kan National Economic and Development Authority (NEDA) an saindang programang AmBisyon Natin . An ambisyon kaini iyo na magin industriyal an satuyang ekonomiya na may makusog na middle class asin dikit sanáng kaso nin pagtios sa taon na . An sabi kan satuyang mga ekonomista, kaipuhan magdakula an satuyang ekonomiya na dai mababa sa 7% kada taon sa laog nin duwang dekada tanganing mangyari ini. Aram ta na po ngunyan pa saná na masakit na ining mareyalisar. Bago nangyari an pandemyang ini, an pagtalubo kan satuyang ekonomiya nakadepende sa nagkakapirang bagay: an pag-gastos kan gobyernong nasyunal sa mga darakulang imprastrakturang pigtutulak sa irarom kan programang Build, Build, Build; an pagkonsumo kan mga ordinaryong tawo; an mayong patod na remittance kan mga Pilipinong nagtatrabaho sa ibang nasyon; an sektor kan BPO; asin nagkakapira pa. Gabos ini ngunyan apektado na. Dakula asin halaba an ikog kan pandemyang ini.     Alagad an hapot: Ano an puwede tang gibuhon digdi sa Kabikolan tanganing mas marikas kitang makabangon? Bilog an sakuyang pagtubod na an satuyang pagláom yaon sa agrikultura. Tulo po dapat an satuyang inisyal na katuyuhan: 1. Masiguro an supply nin pagkakan sa satuyang mga lamisa; 2. Palangkawon an kalidad kan mga produktong hali o gibo sa Kabikolan; asin, 3. Magkaigwa nin kapasidad na magsupply kan pangangaibo kan iba pang mga pagtaraid na lugar. Digdi po malaog an papel kan teknolohiya asin kan mga makabagong solusyon na digital. Sa sakuya pong paglibut-libot sa nagkakapirang lugar digdi sa Naga asin probinsya kan Camarines Sur, malinaw po sakuya na kaipuhan maintrodusir sa satuyang mga parauma an mga modernong paagi asin teknolohiya sa agrikultura. Importante pong maiangat an kalidad kan produksyon ninda tanganing mahiling ninda an dakulang mga oportunidad sa agrikultura na pwede nindang purbaran asin magin bukal nin bagong kabuhayan. Kun tigpasipara an agrikultura kan mga nakaaging dekada, ini na an panahon na dapat mabawi kan sektor an saiyang importanteng lugar sa satuyang ekonomiya. Dakulang tabang man kung mas dakol sa satuyang mga nagnenegosyo an malaog sa agribusiness lalo na kung magamit sinda kan mga produkto kan satuyang mga paratanom asin parauma. Kaipuhan ta nin mga bagong ideya, disenyo, asin produkto. Ini an dahilan kung ta ano tinatawan nin atensyon ni Agriculture Secretary William Dar an pag-engganyo sa mga hobenes na magsuporta asin magpartisipar sa mga programa kan Department of Agriculture (DA). An Kapital Access for Young Agripreneurs (KAYA) saro saná kan mga halimbawa nin suporta hale sa DA para sa mga hobenes na may idad puon 18 sagkod 30 asin may bagong negosyo sa agrikultura o pagsirâ (fisheries). Ini sarong pautang nin kapital na hanggang  Php 500,000 na pwede mong bayadan sa laog nin limang taon na mayong interes. Bako po ining suba-subang gibo, alagad kaipuhan tang magtinarabangan tanganing mangyari an dapat na mangyari. Madya na. Pagtarabangan ta! . The post Bintana nin oportunidad appeared first on Magbikol Kita . ]]> 3","detected_lang":"bik","word_count":754,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/12","title":"","content":"{\"id\":12,\"name\":\"Ronald 'Bong' Rodriguez\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV\\usarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\",\"slug\":\"ronald-bong-rodriguez\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/00a561a9adf4b3bd\\\",\\\"name\\\":\\\"Ronald 'Bong' Rodriguez\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/01-Bong.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ronald 'Bong' Rodriguez\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV\\\\usarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/12\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":178,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/12","title":"","content":"{\"id\":12,\"name\":\"Ronald 'Bong' Rodriguez\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV\\usarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\",\"slug\":\"ronald-bong-rodriguez\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/97fb466e3ffd17c876bc88c04aa4a770?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/00a561a9adf4b3bd\\\",\\\"name\\\":\\\"Ronald 'Bong' Rodriguez\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/01-Bong.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ronald 'Bong' Rodriguez\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV\\\\usarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ronald-bong-rodriguez\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/12\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":178,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/gibong-bikolnon/","title":"Magbikol Kita | GIbong Bikolnon","content":"Magbikol Kita | GIbong Bikolnon Saturday, December 27, , 4:40am GIbong Bikolnon Ronald 'Bong' Rodriguez Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV—sarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp. Bintana nin oportunidad by Ronald 'Bong' Rodriguez | GIbong Bikolnon An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:40:35.525Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ronald-bong-rodriguez/#","title":"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez","content":"Magbikol Kita | Ronald 'Bong' Rodriguez Saturday, December 27, , 4:40am Ronald 'Bong' Rodriguez GIbong Bikolnon Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV—sarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp. Bintana nin oportunidad by Ronald 'Bong' Rodriguez | GIbong Bikolnon An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":539,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.311Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/gibong-bikolnon/bintana-nin-oportunidad/","title":"Bintana nin oportunidad | Magbikol Kita","content":"Bintana nin oportunidad | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Bintana nin oportunidad Published on Saturday, July 11, , 12:22pm by Ronald 'Bong' Rodriguez | GIbong Bikolnon An tugon kaidto sa mga Atenista ni Fr. Raul J. Bonoan, SJ, magpuli asin magtabang digdi sa Kabikolan. Pagkalipas nin 25 taon, pinili kong magbalik digdi sa Naga. Bitbit ko an pagmawot na irani an benepisyo kan teknolohiyang digital sa manlainlain na sektor arog kang agrikultura, komersyo, edukasyon, turismo, musika, asin iba pa. Bakong simple an desisyon na ini para sa sakuya alagad an paglakop kan pandemyang kawsa kan CoViD19 iyo an nagtulak sakuya na magpuli tulos tanganing ibanan an sakuyang solo-solong ina. Ngunyan na yaon na ako digdi sa Naga, mayo akong sinasayang na oras tanganing mapùnan an sakuyang mga saradit na inisyatiba para sa Kabikolan. An hararom na epekto kan mga ginibong lockdown sa kadakul na lugar tanganing mapugulan an banta kan pandemya mas lalong mamamati kan ordinaryong Pilipino ngunyan na maarabot na bulan. Ini an dapat tang pag andaman. Ini an panahon na dai kita dapat mag-asa sa gobyerno o sa ayuda hali sa kun kiisay pa man.  An kaya ta, gibuhon ta na! Haros limang taon na an nakaagi kan inot na binalangibog kan National Economic and Development Authority (NEDA) an saindang programang AmBisyon Natin . An ambisyon kaini iyo na magin industriyal an satuyang ekonomiya na may makusog na middle class asin dikit sanáng kaso nin pagtios sa taon na . An sabi kan satuyang mga ekonomista, kaipuhan magdakula an satuyang ekonomiya na dai mababa sa 7% kada taon sa laog nin duwang dekada tanganing mangyari ini. Aram ta na po ngunyan pa saná na masakit na ining mareyalisar. Bago nangyari an pandemyang ini, an pagtalubo kan satuyang ekonomiya nakadepende sa nagkakapirang bagay: an pag-gastos kan gobyernong nasyunal sa mga darakulang imprastrakturang pigtutulak sa irarom kan programang Build, Build, Build; an pagkonsumo kan mga ordinaryong tawo; an mayong patod na remittance kan mga Pilipinong nagtatrabaho sa ibang nasyon; an sektor kan BPO; asin nagkakapira pa. Gabos ini ngunyan apektado na. Dakula asin halaba an ikog kan pandemyang ini.     Alagad an hapot: Ano an puwede tang gibuhon digdi sa Kabikolan tanganing mas marikas kitang makabangon? Bilog an sakuyang pagtubod na an satuyang pagláom yaon sa agrikultura. Tulo po dapat an satuyang inisyal na katuyuhan: 1. Masiguro an supply nin pagkakan sa satuyang mga lamisa; 2. Palangkawon an kalidad kan mga produktong hali o gibo sa Kabikolan; asin, 3. Magkaigwa nin kapasidad na magsupply kan pangangaibo kan iba pang mga pagtaraid na lugar. Digdi po malaog an papel kan teknolohiya asin kan mga makabagong solusyon na digital. Sa sakuya pong paglibut-libot sa nagkakapirang lugar digdi sa Naga asin probinsya kan Camarines Sur, malinaw po sakuya na kaipuhan maintrodusir sa satuyang mga parauma an mga modernong paagi asin teknolohiya sa agrikultura. Importante pong maiangat an kalidad kan produksyon ninda tanganing mahiling ninda an dakulang mga oportunidad sa agrikultura na pwede nindang purbaran asin magin bukal nin bagong kabuhayan. Kun tigpasipara an agrikultura kan mga nakaaging dekada, ini na an panahon na dapat mabawi kan sektor an saiyang importanteng lugar sa satuyang ekonomiya. Dakulang tabang man kung mas dakol sa satuyang mga nagnenegosyo an malaog sa agribusiness lalo na kung magamit sinda kan mga produkto kan satuyang mga paratanom asin parauma. Kaipuhan ta nin mga bagong ideya, disenyo, asin produkto. Ini an dahilan kung ta ano tinatawan nin atensyon ni Agriculture Secretary William Dar an pag-engganyo sa mga hobenes na magsuporta asin magpartisipar sa mga programa kan Department of Agriculture (DA). An Kapital Access for Young Agripreneurs (KAYA) saro saná kan mga halimbawa nin suporta hale sa DA para sa mga hobenes na may idad puon 18 sagkod 30 asin may bagong negosyo sa agrikultura o pagsirâ (fisheries). Ini sarong pautang nin kapital na hanggang  Php 500,000 na pwede mong bayadan sa laog nin limang taon na mayong interes. Bako po ining suba-subang gibo, alagad kaipuhan tang magtinarabangan tanganing mangyari an dapat na mangyari. Madya na. Pagtarabangan ta! . Ronald 'Bong' Rodriguez Si Bong Rodriguez sarong social entrepreneur na nagmamawot makatabang sa Kabikolan sa paagi nin pagrani kan kaaraman sa social media marketing, digital asin teknolohiya sa mga ordinaryong namamanwaan. Sya an founder kan manlainlain na kumpanya arog kang Bughaw Digital, Inc., BSSCorp.ph, pati man kan bagong tindog na enablR Village o enablRV—sarong training company digdi sa syudad nin Naga. Saro man sya sa mga kagmukna kan Burabod Musika Songwriting Camp. 3 Comments Eden de Lima on July 12, at 2:42 am Taga Iriga po ako, kaya Rinconada ana ngangabilon ko. Bistado ko po si Ronald during my High School time sa USAnt. They were Freshmen and we were Seniors. Inspiring Message Ronald, thank you and good luck to you. To CamSur, Congratulations! A son of yours moved back home. With certainty, having Ronald with you, a visionary, mover, and doer who loves to inspire and serve you, many exciting things await you! Good luck and have fun everyone. Reply Josephine Bufete on July 12, at 10:06 am During the lockdown,me and my brother used to watch vlogs of farmers from Visayas, Mindanao, Bicol and &#;Makimoto&#;, a young farmer, who chose to go back to their province to do farming instead of working in Manila earning minimum wage which wasn&#;t sufficient for his family. Watching those vlogs made us regret we weren&#;t able to go home in Bicol before the lockdown. We could have harvested already if we were able to plant vegetables instead of staying in Manila doing nothing. Yes, I agree to this program of DA encouraging especially the youth to do farming/agribusiness. Agko income sa pagsasaka. Need lang mag-adapt sa mga bagong pamamaraan ag teknolohiya para sa increased production&#;Good luck and thank you, Ronald, for your service and support in improving lives especially of our fellow Bicolanos. You are an inspiration indeed! Reply Imelda B. Barrameda on July 20, at 12:50 pm Ronald is really a pride of Bikol. He is an epitome of hardwork, perseverance, generosity & humility, to mention a few. Am one of his HS teachers & am proud to be a part of his personal & professional growth. Am sure that whatever endeavor he is in, he will always succeed. God bless you more, Bong! Stay safe & healthy. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1499,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jenn-romano/feed/","title":"Jenn Romano | Magbikol Kita","content":"Jenn Romano | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Sat, 19 Dec :21:09 en hourly 1 Jenn Romano | Magbikol Kita asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon Sat, 19 Dec :21:06 Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong [&#;] The post asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!) An syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa pa-mine na lang po mga ma’am-sir , pa-barter, sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin plantito o plantita. Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!  An ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na semiotics. An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.  Halimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto. Kumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc. An mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta. Si lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo. Hilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.  Sa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi: Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.  Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.  Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka in kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo. Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart. Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?  Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now! Kaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol. Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na! The post asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan Sun, 11 Oct :52:49 Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin [&#;] The post Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris . Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin oportunidad na makapagtrabaho sa Paris, thus the title, Emily in Paris .  Kun nabubuhay pa an mga elitistang taga-Frankfurt na sinda Theodore Adorno asin Max Horkheimer, siguradong mataraas an kiray kan mga idto tapos masabing “rrrubbish!” urog nang ta na-extra an mga Aleman sa saro sa mga pag-urulay duman Paul: “Smoking is a pleasure, and without pleasure, who are we?” Sylvie: “German?” Mga KJ na mga taga-Frankfurt! O inda, tibaad maapresyar man ninda an kiray ni Lily Collins ta ini, mayong kontra, sarong art . .  Emily in Paris , Hali sa Darren Star Productions, distribusyon kan Netflix . Pero bakong suba-suba, ngunyan na an mga opisyales kan gobyerno ta puro mga komedyante saka artista, marhay gayod na balikan ta an mga sinasabi kaining mga taga-Frankfurt. Si Adorno saka si Horkheimer an kaggibo nin kritikal na teyorya manungod sa culture industry . Ini sarong paghiling sa epekto kan mass media sa kultura saka sa komunidad. Para ka Adorno saka Horkheimer, sa panahon kan industriyalisasyon, an midya nagigin behikulo na sana nin paghiras nin mass culture asin mga pangkapitalistang ideyolohiya. Haros an mga produkto pararehas na sana, abot na kan kadaklan o kan masa, asin haros gabos may karibay nang kwarta. Kun ano an popular iyo man an gugustuhon kan masa. Kun siisay an nagbabayling budots, duman man kita. An epekto ideyolohikal saka peligroso nin huli ta ini nagsasagom sa agimadmad kan kadaklan. Hara-harayo man sa dinadalan tang budots, an Emily in Paris saro man na ehemplo kun pàno an sarong produkto nag-iitok sa padalagan kan culture industry. An plot kaini dai na bago saka nakabase sa mga nagkadaralan ta nang istorya. Fish out of water. Sarong karakter na may ekspedisyon pasiring sa lugar na mayo syang aram. Kan si Emily nakapa-Paris, may saro sana syang goal: an magin marhay sa saiyang trabaho. Nin huli ta magkaiba ang pang-opisinang kultura kan Chicago asin kan Paris, nasakitan si Emily maka-adjust. Alagad huli ta sya an bida, an istorya asin iba pang elemento na pampelikula, pirming pabor saiya. Kaya baga maski na basta-basta na sana sya nagpost sa saiyang Instagram, nagdakol tulos an saiyang followers. Samantalang kita maski ginatos na pictures na an ipost, mayo lamang nagfofollow. Digdi, an kinaban nag-iikot sana ki Emily, asin an mga lalake, mga gwapo saka mayayaman, patirarani pirmi saiya. #EmilyinParis #SanaAll. Pero hadaw ta maski mayo man tinatao na bago an series natapos ta ini sa sarong turukawan sana? Tano masakiton punduhon an pagdalan? Si Emily saro sa mga panalmingan kan satong mga ilusyon. Sya an satuyang kosmopolitan na pantasya. Sya itong sinasabi ni Baudelaire (ipabisto ko saindo sa sunod) na flâneur o flâneuse . Kaidto, flâneur an apod sa France sa mga tawong naglalakaw-lakaw na mayong gibo, naglilibang-libang sana, sa Bikol sinda idtong mga barag-baragon. Sinda an nagin simbolo kan mga tawong angat, moderno, asin contemporary. Si Emily dai ta nahiling na pagal sa trabaho, magagayon pirmi an bado nya, asin plakado pirmi an kiray nya. Dawa nagkakaproblema, pirmi syang nakakataon nin solusyon na hali sana sa mga inspirasyon na nakua nya sa paglakaw-lakaw sa Paris. An paglakaw-lakaw asin an paglibang saiya itinao, ini katakod kan pribilehiyo, asin duman sya nakakakua nin inspirasyon. Samantalang kita, arualdaw kaipuhan ta pirming maglapigot: an mga teachers sa paggibong modules, an mga parauma sa pagtanom, an mga saleslady sa kakatindog maghapon. Kun gusto tang makahanap inspirasyon, pwede kitang makasingit nin pirang minuto, maglakaw-lakaw sa Francia pero hanggang kanto sana ta tibaad mabanggaan pa kita. Arog ni Emily, sinda Adorno saka Horkheimer nagbyahe man pero haling Germany pasiring Amerika. Sa Amerika, duman ninda napansin kun gurano ka-peligroso an mga nadadalan asin nahihiling sa midya. Para sainda an mass culture may saro sanang motibo: iyo an pag-aling o pag-entertain. Ini nahihiling ninda bilang sarong distraksyon na dai nakakatabang para mahiling kan mga tawo an materyal na aspekto, an reyalidad kan komunidad na linulugaran ninda. An paglibang na ini katakod kan pagkonsumo kan mga produkto na mas nagtutulod pa sa estado kan kapitalismo. Kun pagal ka na sa trabaho tapos gusto mong maglibang, magsine ka o magbyahe ka, alagad pirmi mong kaipuhan nin kwarta. Kun kaipuhan mong kwarta, magtrabaho ka. Kita ikinukulong kan culture industry sa arog kaning paagi, mayong katapusan asin paliwat-liwat sana. Buót ninda Adorno saka Horkheimer maaraman kun tano dai nagkakasararo an mga tawo, kun tano dai napapahali an sistemang kapitalismo. Dakula an pagtubod ninda na an hararom an kaggibo kan midya digdi. An masa passive tapos nagigin taga-konsumo na lang kan kultura. Asin huli ta pararehas na sana an pinapahiling sa midya, dai na kritikal an masa sa kun ano an nahihiling, kun totoo daw ini o bako. Para ka Adorno saka Horkheimer, an midya iyo na an nagsasabi kun ano an marhay para sa mga tawo, kun ano an makakapaugma sainda. Ini hababaw na kaugmahan, artipisyal, na biyo-biyong nakakalansi, alagad dai man sato itatao sana. Kaya kita pirmi naghahanap nin paagi para makabutas sa nakakamundong reyalidad. An makalayas pasiring sa ibang lugar na daing sakit: an magin Emily, an kiligon sa mga nadadalan na KDrama, an magngirit sa mga nagkakahiriling na Tiktok videos o mga memes. Ini, sa hiling ko, dai man talaga nin huli sana sa kababawan,  sa dai kita nag-iisip, kundi kita man namumundo. Nin huli ta sa mga nagkakadaralan ta sa TV o internet, an relasyon ta sa mga bagay-bagay salungat na sa kung ano an natural sa sato, ni dai ta na aram kun ano an natural sato. An kaugmahan katakod na kan mga artipisyal na ilusyon na ipinasagom sa satong pagkaagimadmad sa paagi kan mga imahen na nahihiling ta sa media. An magin mayaman, magayon, o sucessful, iyo ini an standards kan kaugmahan . Kaya an pagpresentar ta man sa sadiri ta sa social media igwa pirming tinatago, may filter para mahali an makanos, an mga peklat, saka an mga pagsakit.  Ining kamunduan na ini personal, alagad ini politikal man. Ngunyan na nasa ituktok na estado na an kapitalismo, an kamunduan na ini bako sanang indibidwal, kundi ini kolektibo—ini an bilog na syudad, ini bilog na nasyon. Iyo, mamundo, pero dai ka digdi nagsosolo. Iribahan kita sa makonsumong nasyon na pano nin pantasya, pano man nin pagsakit. Kaya sige sana, dalan sana kan masunod na episode. Tibaad an pinaka-radikal mong magibo ngunyan na aldaw iyo an mabuhay sana. Alagad, magkua kang pwersa sa kamunduan, gibuhon ining kritikal. . The post Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Si Truffaut saka si Manay Nancy Mon, 31 Aug :52:53 Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula [&#;] The post Si Truffaut saka si Manay Nancy appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula kaidto nin huli ta natuod na sa mga pelikulang susog sa literatura, kun sain adaptasyon na saná an nangyayari—hali sa libro ginigibong pelikula. Tinuyaw nya kun pàno mas may kontrol pa an mga parasurat pelikula (screenwriter) o an mga nagsurat kan adaptasyon, kisa sa direktor. Asin an gibo na saná kan mga direktor iyo na maghusay na saná kan mga eksena. An pinoprotesta ni Truffaut iyo na an direktor dapat sarong auteur (Pranses kan awtor ), kun sain sya iyo an mayor nagdedesisyon sa kun pàno maiihiras an mga kaisipan asin emosyon sa pelikula sa paagi nin manlain-lain na mga elementong pampelikula—ilaw, posisyon o lugar kan mga aktor, tanog, pag-arte, asbp.. Para ki Manoy mong Truffaut, kun an armas kan mga parasurat iyo an saindang pluma asin an tataramon, igwa dapat kakayahan an direktor na gamiton an kamera sa sadiri nyang istilo tanganing maipasabot an buót nyang sabihon. An kaisipan na ini na inuyunan man kan saiyang mga pag-iriba dangan nagin sentro kan pagpauswag kan saindang paghiro na inapod na La Nouvelle Vague o French New Wave . Digdi nagpuon na mahiling an direktor kan pelikula sa bagong estado—sarong awtoridad nin pelikula, sarong artiste . Huli man sa kaisipan na ini, nagin lehitimong kaayon na an pelikula sa mga arteng pwedeng adalan. Ngunyan pag sinabi tang pelikula, aram ta na tulos na dakulang parte kani an direktor. Sa direktor ta binabasol pag may mga nangyaring plot twist sa laog kan pelikula. Inaapod ta sindang ‘Direk.’ Puon s nagin importante an parte kan auterism sa pag-adal nin pelikula. An natawan pokus iyo an pagtao nin interpretasyon sa teksto. Kun ano bayâ an buót sabihon kan dugo sa salóg, anong buót sabihon kan paggamit kan shot hali sa halangkaw na anggulo, mga arog kayan na bagay. Pirming importante an direktor bilang sarong awtor nin pelikula sa mga arog kaning urulay. An paaging ini sinunod asin tinawan ta man nin buhay digdi sa Pilipinas, sarong dahilan kaini iyo na huli ta kadaklan sa satong mga susugan kinua sa mga pag-adal haling Sulnupan (Western studies) . Kaya nagkaigwa kita nin lista nin mga midbid na personalidad sa pamemelikulang Pilipino. Kaibahan digdi sinda Lamberto Avellana, Gerardo de Leon, Lino Brocka, Ishmael Bernal, Mike de Leon, asin iba pa. Arog kan mga artista, may mga sadiring reputasyon asin personalidad man na na pinapangatamanan an mga direktor. Kun hihilingon, magayon an katuyuhan ninda Truffaut. Magayon man pati an nagin epekto kaini. Tama man na sabihon na an mga direktor mga awtor. Alagad, nasobrahan gayod kita sa arog kaning oryentasyon. Huli ta nakatudan ta na na tawan duon an pagigin awtor kan direktor, pirming nahuhulog ini sa patibong na magin ekslusibo. Nalingawan ta nanggad na sa sarong produksyon, kadakulon na mga tawo an kasali asin nagtatarabangan tanganing makagibo nin marhay na pelikula. Sa paggibo nin pelikula, kinakaipuhan nin pagtarabangan kan manlain-lain na departamento. Yaon an mga artista, mga ekstra, crowd control, mga assistant, may kapot kan kamera, ilaw, bado, mga paradisenyo kan set, props, makeup, tagakapot nin kwarta, asbp. Sa hiling ko, kanya-kanya man nin lebel nin pagigin awtor. Nagtutubod ako na an pagtao kan istilo asin an pagigin awtor nin pelikula bakong eksklusibo sa direktor saná, kundi hinihimo ini kan manlain-lain na mga pwersang hinahaman kan mga myembro kan produksyon.  Sa mga pelikulang hali sa rehiyon, haros pirming an bilog na komunidad an kairiba sa produksyon. Digdi malaog an mahalagang papel ni Manay Nancy. Nakatudan tang mahiling sya na nagtitinda saná sa terminal. Alagad kan may naggibong pelikula sa gilid kan salog—pwerte!—nagin instant artista sya, major role pa! Nin huli ta dai pa establisado an industriya kan pamemelikula sa luwas kan mga inaapod tang sentro , buót sabihon mayo pang istruktura asin pusog na sistema, haros gabos kairiba para makumpleto saná an sarong pelikula. Kan nagshoot kami sa Buhi, dakulon kaming naribaraw, dakulon Manay Nancy, tanganing makagibo saná nin sarong halipot na pelikula. An mga klase nin shot na buót kong mapangyari bilang awtor kan pelikula kinaipuhan nin suporta nin pirang katawo. Kaya ining pag-urulay manungod sa kun anong buót sabihon kan awtor, limitado na saná sa mas dakula pang pag-urulay manungod sa materyal na pangangaipo tanganing urog pang mapauswag an mga pelikula sa rehiyon.  Nin huli ta napuon pa saná an pamemelikula sa satong rehiyon, dakulon pang kaipuhan gibuhon. Pirming an hapot iyo na: Mapapadanay ta daw ini? Buót ta pirmi na mapadanay, alagad magigibo saná iyan kun makakaluwas kita sa kaisipan na saro saná an awtor. Sa rehiyon dakulon kang pag-iriba. An pangangapudan para sa mga buot maggibo nin pelikula iyo an mapauswag bako saná an sadiri kundi, urog pa, pati nanggad an kadakulon na mga Manay Nancy—an saiyang komunidad. . The post Si Truffaut saka si Manay Nancy appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pasali mo man Sat, 18 Jul :21:09 Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin [&#;] The post Pasali mo man appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin talento kundi pati na man kusog nin buót. Ngunyan na ako may idad na, huna ko nabago ko na an arog kaiyan na ugali. Alagad, ngunyan na panô nin katibaadan an mga nakaaging bulan, namatian ko na naman an pag-alangan. Lain sa krisis na dara kan pandemya, manlainlain na pag-atake sa mga institusyon asin indibidwal na nagin kritikal sa presenteng administrasyon an nangyari. Yaon an kaso ni Maria Ressa, an dai pagtugot sa panibagong prangkisa kan ABS-CBN, an pagsabatas kan Anti-Terror Law, asin an padagos na kaso nin extrajudicial na paggadan. Aminado ako, takot na naman ako. Alagad dai ko hunaon sa pelikula ko man sana mahahanap an isog asin kusog nin buót na kakaipuhanon para mag-uswag asin magpadagos.  Sa pagadal ko, nasumpungan ko an pangaran ni Jemino ‘Ka Vito’ Balaquiao Jr. Sarong syang Bikolanong rebolusyonaryo kan panahon ni Marcos. Kan , nagklase sya nin filmmaking sa New Zealand, asin nagbalik sa Bikol para gibuhon an pelikulang Breaking Grounds . Saro ining 29-minutong pelikula, produksyon kan North-South Productions, dapít sa arualdaw na buhay kan mga rebolusyonaryo. Kun ini mapag-aadalan pang marhay, an Breaking Grounds iyo an pinakainot na pelikula na nairekord na gibo nin Bikolano, gibo sa Bikol, asin para sa mga Bikolano. Dawa pa ngani nag-uswag an pamemelikula kan nag-abot an digital na teknolohiya, magayon na maaraman na an pagibo nin pelikula sa Bikol napunan sa panahon nin rebolusyon. Mayo nang iba pang mas maninigong panahon sa kasaysayan para digdi, ta an pelikula, arog kan rebolusyon, may dara-darang pagbabago. An pinakaimportanteng aspekto kan pelikula bako saná sa pag-aling o entertainment, kundi an pagporma nin mga ideolohiya kan banwaan. Dakula an potensyal kaini sa paghurma kan kaisipan kan sarong nasyon. Alagad, haloy nang dai ideyal an pinaglulugaran kan pelikula sa nasyon, urog na sa mga rehiyon. Nakarolyo ini sa padalagan nin kapitalismo. Dawa pa ngunyan na may pandemya asin natawan nin pansin an potensyal kan internet bilang espasyo nin distribusyon, an dominanteng naratibo kapot man giraray kan siisay man na may kapital. Kaya an pangapudan iyo an pauswagon an kolektibong pilosopiya manungod sa pelikula, sagkod na maabót kan mga naghihirong imahen an mga saradit na tawo, sagkod an pelikula magin udog kan mga komunidad asin an dominanteng narratibo maghali nanggad sainda. An katuyuhan kan sakuyang kolum pinukaw kan Breaking Grounds ni Ka Vito— Breaking Grounds , o sa Bikol, hawan-dalan . Sa kolum na ini magkakaigwa kita—bako saná ako—nin mga bagong dalan, bagong espasyo, para sa mga saradit na istoryang Bikolnon. Sa paagi kaning kolum, mawot kong maibalik sa komunidad an saindang naratibo sa paagi kan paggibo nin mga haralipot na dokyumentaryo manungod sa mga saradit na tawo. Nin huli ta peligroso ngunyan an pagibo nin pelikula, dikit-dikiton ta nguna asin punan sa pangapudan. Sa mga buót makipagtabangan sa research, sa paggibo, pwede akong macontact sa . Sa mga arog ko na takot man, yaon saná ako. Tibaad pag nag-iribahan kita, mawara padikit-dikit an satuyang sadiring mga mga takot. Ngunyan na panahon nin katibaadan, mas kinakaipuhan tang magtaram, mag-istorya, asin magdangog sa lambang saro, para maproseso ta an mga nangyayari. Ngunyan kaipuhan tang magpasali. . The post Pasali mo man appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4130,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jenn-romano/feed/","title":"Jenn Romano | Magbikol Kita","content":"Jenn Romano | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Sat, 19 Dec :21:09 en hourly 1 Jenn Romano | Magbikol Kita asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon Sat, 19 Dec :21:06 Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong [&#;] The post asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon appeared first on Magbikol Kita . ]]> Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!) An syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa pa-mine na lang po mga ma’am-sir , pa-barter, sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin plantito o plantita. Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!  An ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na semiotics. An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.  Halimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto. Kumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc. An mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta. Si lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo. Hilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.  Sa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi: Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.  Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.  Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka in kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo. Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart. Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?  Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now! Kaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol. Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na! The post asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan Sun, 11 Oct :52:49 Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin [&#;] The post Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris . Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin oportunidad na makapagtrabaho sa Paris, thus the title, Emily in Paris .  Kun nabubuhay pa an mga elitistang taga-Frankfurt na sinda Theodore Adorno asin Max Horkheimer, siguradong mataraas an kiray kan mga idto tapos masabing “rrrubbish!” urog nang ta na-extra an mga Aleman sa saro sa mga pag-urulay duman Paul: “Smoking is a pleasure, and without pleasure, who are we?” Sylvie: “German?” Mga KJ na mga taga-Frankfurt! O inda, tibaad maapresyar man ninda an kiray ni Lily Collins ta ini, mayong kontra, sarong art . .  Emily in Paris , Hali sa Darren Star Productions, distribusyon kan Netflix . Pero bakong suba-suba, ngunyan na an mga opisyales kan gobyerno ta puro mga komedyante saka artista, marhay gayod na balikan ta an mga sinasabi kaining mga taga-Frankfurt. Si Adorno saka si Horkheimer an kaggibo nin kritikal na teyorya manungod sa culture industry . Ini sarong paghiling sa epekto kan mass media sa kultura saka sa komunidad. Para ka Adorno saka Horkheimer, sa panahon kan industriyalisasyon, an midya nagigin behikulo na sana nin paghiras nin mass culture asin mga pangkapitalistang ideyolohiya. Haros an mga produkto pararehas na sana, abot na kan kadaklan o kan masa, asin haros gabos may karibay nang kwarta. Kun ano an popular iyo man an gugustuhon kan masa. Kun siisay an nagbabayling budots, duman man kita. An epekto ideyolohikal saka peligroso nin huli ta ini nagsasagom sa agimadmad kan kadaklan. Hara-harayo man sa dinadalan tang budots, an Emily in Paris saro man na ehemplo kun pàno an sarong produkto nag-iitok sa padalagan kan culture industry. An plot kaini dai na bago saka nakabase sa mga nagkadaralan ta nang istorya. Fish out of water. Sarong karakter na may ekspedisyon pasiring sa lugar na mayo syang aram. Kan si Emily nakapa-Paris, may saro sana syang goal: an magin marhay sa saiyang trabaho. Nin huli ta magkaiba ang pang-opisinang kultura kan Chicago asin kan Paris, nasakitan si Emily maka-adjust. Alagad huli ta sya an bida, an istorya asin iba pang elemento na pampelikula, pirming pabor saiya. Kaya baga maski na basta-basta na sana sya nagpost sa saiyang Instagram, nagdakol tulos an saiyang followers. Samantalang kita maski ginatos na pictures na an ipost, mayo lamang nagfofollow. Digdi, an kinaban nag-iikot sana ki Emily, asin an mga lalake, mga gwapo saka mayayaman, patirarani pirmi saiya. #EmilyinParis #SanaAll. Pero hadaw ta maski mayo man tinatao na bago an series natapos ta ini sa sarong turukawan sana? Tano masakiton punduhon an pagdalan? Si Emily saro sa mga panalmingan kan satong mga ilusyon. Sya an satuyang kosmopolitan na pantasya. Sya itong sinasabi ni Baudelaire (ipabisto ko saindo sa sunod) na flâneur o flâneuse . Kaidto, flâneur an apod sa France sa mga tawong naglalakaw-lakaw na mayong gibo, naglilibang-libang sana, sa Bikol sinda idtong mga barag-baragon. Sinda an nagin simbolo kan mga tawong angat, moderno, asin contemporary. Si Emily dai ta nahiling na pagal sa trabaho, magagayon pirmi an bado nya, asin plakado pirmi an kiray nya. Dawa nagkakaproblema, pirmi syang nakakataon nin solusyon na hali sana sa mga inspirasyon na nakua nya sa paglakaw-lakaw sa Paris. An paglakaw-lakaw asin an paglibang saiya itinao, ini katakod kan pribilehiyo, asin duman sya nakakakua nin inspirasyon. Samantalang kita, arualdaw kaipuhan ta pirming maglapigot: an mga teachers sa paggibong modules, an mga parauma sa pagtanom, an mga saleslady sa kakatindog maghapon. Kun gusto tang makahanap inspirasyon, pwede kitang makasingit nin pirang minuto, maglakaw-lakaw sa Francia pero hanggang kanto sana ta tibaad mabanggaan pa kita. Arog ni Emily, sinda Adorno saka Horkheimer nagbyahe man pero haling Germany pasiring Amerika. Sa Amerika, duman ninda napansin kun gurano ka-peligroso an mga nadadalan asin nahihiling sa midya. Para sainda an mass culture may saro sanang motibo: iyo an pag-aling o pag-entertain. Ini nahihiling ninda bilang sarong distraksyon na dai nakakatabang para mahiling kan mga tawo an materyal na aspekto, an reyalidad kan komunidad na linulugaran ninda. An paglibang na ini katakod kan pagkonsumo kan mga produkto na mas nagtutulod pa sa estado kan kapitalismo. Kun pagal ka na sa trabaho tapos gusto mong maglibang, magsine ka o magbyahe ka, alagad pirmi mong kaipuhan nin kwarta. Kun kaipuhan mong kwarta, magtrabaho ka. Kita ikinukulong kan culture industry sa arog kaning paagi, mayong katapusan asin paliwat-liwat sana. Buót ninda Adorno saka Horkheimer maaraman kun tano dai nagkakasararo an mga tawo, kun tano dai napapahali an sistemang kapitalismo. Dakula an pagtubod ninda na an hararom an kaggibo kan midya digdi. An masa passive tapos nagigin taga-konsumo na lang kan kultura. Asin huli ta pararehas na sana an pinapahiling sa midya, dai na kritikal an masa sa kun ano an nahihiling, kun totoo daw ini o bako. Para ka Adorno saka Horkheimer, an midya iyo na an nagsasabi kun ano an marhay para sa mga tawo, kun ano an makakapaugma sainda. Ini hababaw na kaugmahan, artipisyal, na biyo-biyong nakakalansi, alagad dai man sato itatao sana. Kaya kita pirmi naghahanap nin paagi para makabutas sa nakakamundong reyalidad. An makalayas pasiring sa ibang lugar na daing sakit: an magin Emily, an kiligon sa mga nadadalan na KDrama, an magngirit sa mga nagkakahiriling na Tiktok videos o mga memes. Ini, sa hiling ko, dai man talaga nin huli sana sa kababawan,  sa dai kita nag-iisip, kundi kita man namumundo. Nin huli ta sa mga nagkakadaralan ta sa TV o internet, an relasyon ta sa mga bagay-bagay salungat na sa kung ano an natural sa sato, ni dai ta na aram kun ano an natural sato. An kaugmahan katakod na kan mga artipisyal na ilusyon na ipinasagom sa satong pagkaagimadmad sa paagi kan mga imahen na nahihiling ta sa media. An magin mayaman, magayon, o sucessful, iyo ini an standards kan kaugmahan . Kaya an pagpresentar ta man sa sadiri ta sa social media igwa pirming tinatago, may filter para mahali an makanos, an mga peklat, saka an mga pagsakit.  Ining kamunduan na ini personal, alagad ini politikal man. Ngunyan na nasa ituktok na estado na an kapitalismo, an kamunduan na ini bako sanang indibidwal, kundi ini kolektibo—ini an bilog na syudad, ini bilog na nasyon. Iyo, mamundo, pero dai ka digdi nagsosolo. Iribahan kita sa makonsumong nasyon na pano nin pantasya, pano man nin pagsakit. Kaya sige sana, dalan sana kan masunod na episode. Tibaad an pinaka-radikal mong magibo ngunyan na aldaw iyo an mabuhay sana. Alagad, magkua kang pwersa sa kamunduan, gibuhon ining kritikal. . The post Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Si Truffaut saka si Manay Nancy Mon, 31 Aug :52:53 Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula [&#;] The post Si Truffaut saka si Manay Nancy appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula kaidto nin huli ta natuod na sa mga pelikulang susog sa literatura, kun sain adaptasyon na saná an nangyayari—hali sa libro ginigibong pelikula. Tinuyaw nya kun pàno mas may kontrol pa an mga parasurat pelikula (screenwriter) o an mga nagsurat kan adaptasyon, kisa sa direktor. Asin an gibo na saná kan mga direktor iyo na maghusay na saná kan mga eksena. An pinoprotesta ni Truffaut iyo na an direktor dapat sarong auteur (Pranses kan awtor ), kun sain sya iyo an mayor nagdedesisyon sa kun pàno maiihiras an mga kaisipan asin emosyon sa pelikula sa paagi nin manlain-lain na mga elementong pampelikula—ilaw, posisyon o lugar kan mga aktor, tanog, pag-arte, asbp.. Para ki Manoy mong Truffaut, kun an armas kan mga parasurat iyo an saindang pluma asin an tataramon, igwa dapat kakayahan an direktor na gamiton an kamera sa sadiri nyang istilo tanganing maipasabot an buót nyang sabihon. An kaisipan na ini na inuyunan man kan saiyang mga pag-iriba dangan nagin sentro kan pagpauswag kan saindang paghiro na inapod na La Nouvelle Vague o French New Wave . Digdi nagpuon na mahiling an direktor kan pelikula sa bagong estado—sarong awtoridad nin pelikula, sarong artiste . Huli man sa kaisipan na ini, nagin lehitimong kaayon na an pelikula sa mga arteng pwedeng adalan. Ngunyan pag sinabi tang pelikula, aram ta na tulos na dakulang parte kani an direktor. Sa direktor ta binabasol pag may mga nangyaring plot twist sa laog kan pelikula. Inaapod ta sindang ‘Direk.’ Puon s nagin importante an parte kan auterism sa pag-adal nin pelikula. An natawan pokus iyo an pagtao nin interpretasyon sa teksto. Kun ano bayâ an buót sabihon kan dugo sa salóg, anong buót sabihon kan paggamit kan shot hali sa halangkaw na anggulo, mga arog kayan na bagay. Pirming importante an direktor bilang sarong awtor nin pelikula sa mga arog kaning urulay. An paaging ini sinunod asin tinawan ta man nin buhay digdi sa Pilipinas, sarong dahilan kaini iyo na huli ta kadaklan sa satong mga susugan kinua sa mga pag-adal haling Sulnupan (Western studies) . Kaya nagkaigwa kita nin lista nin mga midbid na personalidad sa pamemelikulang Pilipino. Kaibahan digdi sinda Lamberto Avellana, Gerardo de Leon, Lino Brocka, Ishmael Bernal, Mike de Leon, asin iba pa. Arog kan mga artista, may mga sadiring reputasyon asin personalidad man na na pinapangatamanan an mga direktor. Kun hihilingon, magayon an katuyuhan ninda Truffaut. Magayon man pati an nagin epekto kaini. Tama man na sabihon na an mga direktor mga awtor. Alagad, nasobrahan gayod kita sa arog kaning oryentasyon. Huli ta nakatudan ta na na tawan duon an pagigin awtor kan direktor, pirming nahuhulog ini sa patibong na magin ekslusibo. Nalingawan ta nanggad na sa sarong produksyon, kadakulon na mga tawo an kasali asin nagtatarabangan tanganing makagibo nin marhay na pelikula. Sa paggibo nin pelikula, kinakaipuhan nin pagtarabangan kan manlain-lain na departamento. Yaon an mga artista, mga ekstra, crowd control, mga assistant, may kapot kan kamera, ilaw, bado, mga paradisenyo kan set, props, makeup, tagakapot nin kwarta, asbp. Sa hiling ko, kanya-kanya man nin lebel nin pagigin awtor. Nagtutubod ako na an pagtao kan istilo asin an pagigin awtor nin pelikula bakong eksklusibo sa direktor saná, kundi hinihimo ini kan manlain-lain na mga pwersang hinahaman kan mga myembro kan produksyon.  Sa mga pelikulang hali sa rehiyon, haros pirming an bilog na komunidad an kairiba sa produksyon. Digdi malaog an mahalagang papel ni Manay Nancy. Nakatudan tang mahiling sya na nagtitinda saná sa terminal. Alagad kan may naggibong pelikula sa gilid kan salog—pwerte!—nagin instant artista sya, major role pa! Nin huli ta dai pa establisado an industriya kan pamemelikula sa luwas kan mga inaapod tang sentro , buót sabihon mayo pang istruktura asin pusog na sistema, haros gabos kairiba para makumpleto saná an sarong pelikula. Kan nagshoot kami sa Buhi, dakulon kaming naribaraw, dakulon Manay Nancy, tanganing makagibo saná nin sarong halipot na pelikula. An mga klase nin shot na buót kong mapangyari bilang awtor kan pelikula kinaipuhan nin suporta nin pirang katawo. Kaya ining pag-urulay manungod sa kun anong buót sabihon kan awtor, limitado na saná sa mas dakula pang pag-urulay manungod sa materyal na pangangaipo tanganing urog pang mapauswag an mga pelikula sa rehiyon.  Nin huli ta napuon pa saná an pamemelikula sa satong rehiyon, dakulon pang kaipuhan gibuhon. Pirming an hapot iyo na: Mapapadanay ta daw ini? Buót ta pirmi na mapadanay, alagad magigibo saná iyan kun makakaluwas kita sa kaisipan na saro saná an awtor. Sa rehiyon dakulon kang pag-iriba. An pangangapudan para sa mga buot maggibo nin pelikula iyo an mapauswag bako saná an sadiri kundi, urog pa, pati nanggad an kadakulon na mga Manay Nancy—an saiyang komunidad. . The post Si Truffaut saka si Manay Nancy appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pasali mo man Sat, 18 Jul :21:09 Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin [&#;] The post Pasali mo man appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin talento kundi pati na man kusog nin buót. Ngunyan na ako may idad na, huna ko nabago ko na an arog kaiyan na ugali. Alagad, ngunyan na panô nin katibaadan an mga nakaaging bulan, namatian ko na naman an pag-alangan. Lain sa krisis na dara kan pandemya, manlainlain na pag-atake sa mga institusyon asin indibidwal na nagin kritikal sa presenteng administrasyon an nangyari. Yaon an kaso ni Maria Ressa, an dai pagtugot sa panibagong prangkisa kan ABS-CBN, an pagsabatas kan Anti-Terror Law, asin an padagos na kaso nin extrajudicial na paggadan. Aminado ako, takot na naman ako. Alagad dai ko hunaon sa pelikula ko man sana mahahanap an isog asin kusog nin buót na kakaipuhanon para mag-uswag asin magpadagos.  Sa pagadal ko, nasumpungan ko an pangaran ni Jemino ‘Ka Vito’ Balaquiao Jr. Sarong syang Bikolanong rebolusyonaryo kan panahon ni Marcos. Kan , nagklase sya nin filmmaking sa New Zealand, asin nagbalik sa Bikol para gibuhon an pelikulang Breaking Grounds . Saro ining 29-minutong pelikula, produksyon kan North-South Productions, dapít sa arualdaw na buhay kan mga rebolusyonaryo. Kun ini mapag-aadalan pang marhay, an Breaking Grounds iyo an pinakainot na pelikula na nairekord na gibo nin Bikolano, gibo sa Bikol, asin para sa mga Bikolano. Dawa pa ngani nag-uswag an pamemelikula kan nag-abot an digital na teknolohiya, magayon na maaraman na an pagibo nin pelikula sa Bikol napunan sa panahon nin rebolusyon. Mayo nang iba pang mas maninigong panahon sa kasaysayan para digdi, ta an pelikula, arog kan rebolusyon, may dara-darang pagbabago. An pinakaimportanteng aspekto kan pelikula bako saná sa pag-aling o entertainment, kundi an pagporma nin mga ideolohiya kan banwaan. Dakula an potensyal kaini sa paghurma kan kaisipan kan sarong nasyon. Alagad, haloy nang dai ideyal an pinaglulugaran kan pelikula sa nasyon, urog na sa mga rehiyon. Nakarolyo ini sa padalagan nin kapitalismo. Dawa pa ngunyan na may pandemya asin natawan nin pansin an potensyal kan internet bilang espasyo nin distribusyon, an dominanteng naratibo kapot man giraray kan siisay man na may kapital. Kaya an pangapudan iyo an pauswagon an kolektibong pilosopiya manungod sa pelikula, sagkod na maabót kan mga naghihirong imahen an mga saradit na tawo, sagkod an pelikula magin udog kan mga komunidad asin an dominanteng narratibo maghali nanggad sainda. An katuyuhan kan sakuyang kolum pinukaw kan Breaking Grounds ni Ka Vito— Breaking Grounds , o sa Bikol, hawan-dalan . Sa kolum na ini magkakaigwa kita—bako saná ako—nin mga bagong dalan, bagong espasyo, para sa mga saradit na istoryang Bikolnon. Sa paagi kaning kolum, mawot kong maibalik sa komunidad an saindang naratibo sa paagi kan paggibo nin mga haralipot na dokyumentaryo manungod sa mga saradit na tawo. Nin huli ta peligroso ngunyan an pagibo nin pelikula, dikit-dikiton ta nguna asin punan sa pangapudan. Sa mga buót makipagtabangan sa research, sa paggibo, pwede akong macontact sa . Sa mga arog ko na takot man, yaon saná ako. Tibaad pag nag-iribahan kita, mawara padikit-dikit an satuyang sadiring mga mga takot. Ngunyan na panahon nin katibaadan, mas kinakaipuhan tang magtaram, mag-istorya, asin magdangog sa lambang saro, para maproseso ta an mga nangyayari. Ngunyan kaipuhan tang magpasali. . The post Pasali mo man appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":4130,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/18","title":"","content":"{\"id\":18,\"name\":\"Jenn Romano\",\"url\":\"\",\"description\":\"Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jenn-romano\\/\",\"slug\":\"jenn-romano\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0e63de8cfdddd0c533ec81b44?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0e63de8cfdddd0c533ec81b44?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/0e63de8cfdddd0c533ec81b44?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Jenn Romano, Author at Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jenn-romano\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jenn-romano\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jenn-romano\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bceeca0f62c\\\",\\\"name\\\":\\\"Jenn Romano\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/16-JennR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jenn Romano\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"],\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jenn-romano\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/18\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":175,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/emily-in-paris-kun-sain-kita-napapaduman-kakahanap-nin-kaugmahan/","title":"Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan | Magbikol Kita","content":"Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan Published on Sunday, October 11, , 8:52pm by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris . Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin oportunidad na makapagtrabaho sa Paris, thus the title, Emily in Paris .  Kun nabubuhay pa an mga elitistang taga-Frankfurt na sinda Theodore Adorno asin Max Horkheimer, siguradong mataraas an kiray kan mga idto tapos masabing “rrrubbish!” urog nang ta na-extra an mga Aleman sa saro sa mga pag-urulay duman Paul: “Smoking is a pleasure, and without pleasure, who are we?” Sylvie: “German?” Mga KJ na mga taga-Frankfurt! O inda, tibaad maapresyar man ninda an kiray ni Lily Collins ta ini, mayong kontra, sarong art . .  Emily in Paris , Hali sa Darren Star Productions, distribusyon kan Netflix . Pero bakong suba-suba, ngunyan na an mga opisyales kan gobyerno ta puro mga komedyante saka artista, marhay gayod na balikan ta an mga sinasabi kaining mga taga-Frankfurt. Si Adorno saka si Horkheimer an kaggibo nin kritikal na teyorya manungod sa culture industry . Ini sarong paghiling sa epekto kan mass media sa kultura saka sa komunidad. Para ka Adorno saka Horkheimer, sa panahon kan industriyalisasyon, an midya nagigin behikulo na sana nin paghiras nin mass culture asin mga pangkapitalistang ideyolohiya. Haros an mga produkto pararehas na sana, abot na kan kadaklan o kan masa, asin haros gabos may karibay nang kwarta. Kun ano an popular iyo man an gugustuhon kan masa. Kun siisay an nagbabayling budots, duman man kita. An epekto ideyolohikal saka peligroso nin huli ta ini nagsasagom sa agimadmad kan kadaklan. Hara-harayo man sa dinadalan tang budots, an Emily in Paris saro man na ehemplo kun pàno an sarong produkto nag-iitok sa padalagan kan culture industry. An plot kaini dai na bago saka nakabase sa mga nagkadaralan ta nang istorya. Fish out of water. Sarong karakter na may ekspedisyon pasiring sa lugar na mayo syang aram. Kan si Emily nakapa-Paris, may saro sana syang goal: an magin marhay sa saiyang trabaho. Nin huli ta magkaiba ang pang-opisinang kultura kan Chicago asin kan Paris, nasakitan si Emily maka-adjust. Alagad huli ta sya an bida, an istorya asin iba pang elemento na pampelikula, pirming pabor saiya. Kaya baga maski na basta-basta na sana sya nagpost sa saiyang Instagram, nagdakol tulos an saiyang followers. Samantalang kita maski ginatos na pictures na an ipost, mayo lamang nagfofollow. Digdi, an kinaban nag-iikot sana ki Emily, asin an mga lalake, mga gwapo saka mayayaman, patirarani pirmi saiya. #EmilyinParis #SanaAll. Pero hadaw ta maski mayo man tinatao na bago an series natapos ta ini sa sarong turukawan sana? Tano masakiton punduhon an pagdalan? Si Emily saro sa mga panalmingan kan satong mga ilusyon. Sya an satuyang kosmopolitan na pantasya. Sya itong sinasabi ni Baudelaire (ipabisto ko saindo sa sunod) na flâneur o flâneuse . Kaidto, flâneur an apod sa France sa mga tawong naglalakaw-lakaw na mayong gibo, naglilibang-libang sana, sa Bikol sinda idtong mga barag-baragon. Sinda an nagin simbolo kan mga tawong angat, moderno, asin contemporary. Si Emily dai ta nahiling na pagal sa trabaho, magagayon pirmi an bado nya, asin plakado pirmi an kiray nya. Dawa nagkakaproblema, pirmi syang nakakataon nin solusyon na hali sana sa mga inspirasyon na nakua nya sa paglakaw-lakaw sa Paris. An paglakaw-lakaw asin an paglibang saiya itinao, ini katakod kan pribilehiyo, asin duman sya nakakakua nin inspirasyon. Samantalang kita, arualdaw kaipuhan ta pirming maglapigot: an mga teachers sa paggibong modules, an mga parauma sa pagtanom, an mga saleslady sa kakatindog maghapon. Kun gusto tang makahanap inspirasyon, pwede kitang makasingit nin pirang minuto, maglakaw-lakaw sa Francia pero hanggang kanto sana ta tibaad mabanggaan pa kita. Arog ni Emily, sinda Adorno saka Horkheimer nagbyahe man pero haling Germany pasiring Amerika. Sa Amerika, duman ninda napansin kun gurano ka-peligroso an mga nadadalan asin nahihiling sa midya. Para sainda an mass culture may saro sanang motibo: iyo an pag-aling o pag-entertain. Ini nahihiling ninda bilang sarong distraksyon na dai nakakatabang para mahiling kan mga tawo an materyal na aspekto, an reyalidad kan komunidad na linulugaran ninda. An paglibang na ini katakod kan pagkonsumo kan mga produkto na mas nagtutulod pa sa estado kan kapitalismo. Kun pagal ka na sa trabaho tapos gusto mong maglibang, magsine ka o magbyahe ka, alagad pirmi mong kaipuhan nin kwarta. Kun kaipuhan mong kwarta, magtrabaho ka. Kita ikinukulong kan culture industry sa arog kaning paagi, mayong katapusan asin paliwat-liwat sana. Buót ninda Adorno saka Horkheimer maaraman kun tano dai nagkakasararo an mga tawo, kun tano dai napapahali an sistemang kapitalismo. Dakula an pagtubod ninda na an hararom an kaggibo kan midya digdi. An masa passive tapos nagigin taga-konsumo na lang kan kultura. Asin huli ta pararehas na sana an pinapahiling sa midya, dai na kritikal an masa sa kun ano an nahihiling, kun totoo daw ini o bako. Para ka Adorno saka Horkheimer, an midya iyo na an nagsasabi kun ano an marhay para sa mga tawo, kun ano an makakapaugma sainda. Ini hababaw na kaugmahan, artipisyal, na biyo-biyong nakakalansi, alagad dai man sato itatao sana. Kaya kita pirmi naghahanap nin paagi para makabutas sa nakakamundong reyalidad. An makalayas pasiring sa ibang lugar na daing sakit: an magin Emily, an kiligon sa mga nadadalan na KDrama, an magngirit sa mga nagkakahiriling na Tiktok videos o mga memes. Ini, sa hiling ko, dai man talaga nin huli sana sa kababawan,  sa dai kita nag-iisip, kundi kita man namumundo. Nin huli ta sa mga nagkakadaralan ta sa TV o internet, an relasyon ta sa mga bagay-bagay salungat na sa kung ano an natural sa sato, ni dai ta na aram kun ano an natural sato. An kaugmahan katakod na kan mga artipisyal na ilusyon na ipinasagom sa satong pagkaagimadmad sa paagi kan mga imahen na nahihiling ta sa media. An magin mayaman, magayon, o sucessful, iyo ini an standards kan kaugmahan . Kaya an pagpresentar ta man sa sadiri ta sa social media igwa pirming tinatago, may filter para mahali an makanos, an mga peklat, saka an mga pagsakit.  Ining kamunduan na ini personal, alagad ini politikal man. Ngunyan na nasa ituktok na estado na an kapitalismo, an kamunduan na ini bako sanang indibidwal, kundi ini kolektibo—ini an bilog na syudad, ini bilog na nasyon. Iyo, mamundo, pero dai ka digdi nagsosolo. Iribahan kita sa makonsumong nasyon na pano nin pantasya, pano man nin pagsakit. Kaya sige sana, dalan sana kan masunod na episode. Tibaad an pinaka-radikal mong magibo ngunyan na aldaw iyo an mabuhay sana. Alagad, magkua kang pwersa sa kamunduan, gibuhon ining kritikal. . Jenn Romano Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1676,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/si-truffaut-saka-si-manay-nancy/","title":"Si Truffaut saka si Manay Nancy | Magbikol Kita","content":"Si Truffaut saka si Manay Nancy | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Si Truffaut saka si Manay Nancy Published on Tuesday, September 01, , 12:52am by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula kaidto nin huli ta natuod na sa mga pelikulang susog sa literatura, kun sain adaptasyon na saná an nangyayari—hali sa libro ginigibong pelikula. Tinuyaw nya kun pàno mas may kontrol pa an mga parasurat pelikula (screenwriter) o an mga nagsurat kan adaptasyon, kisa sa direktor. Asin an gibo na saná kan mga direktor iyo na maghusay na saná kan mga eksena. An pinoprotesta ni Truffaut iyo na an direktor dapat sarong auteur (Pranses kan awtor ), kun sain sya iyo an mayor nagdedesisyon sa kun pàno maiihiras an mga kaisipan asin emosyon sa pelikula sa paagi nin manlain-lain na mga elementong pampelikula—ilaw, posisyon o lugar kan mga aktor, tanog, pag-arte, asbp.. Para ki Manoy mong Truffaut, kun an armas kan mga parasurat iyo an saindang pluma asin an tataramon, igwa dapat kakayahan an direktor na gamiton an kamera sa sadiri nyang istilo tanganing maipasabot an buót nyang sabihon. An kaisipan na ini na inuyunan man kan saiyang mga pag-iriba dangan nagin sentro kan pagpauswag kan saindang paghiro na inapod na La Nouvelle Vague o French New Wave . Digdi nagpuon na mahiling an direktor kan pelikula sa bagong estado—sarong awtoridad nin pelikula, sarong artiste . Huli man sa kaisipan na ini, nagin lehitimong kaayon na an pelikula sa mga arteng pwedeng adalan. Ngunyan pag sinabi tang pelikula, aram ta na tulos na dakulang parte kani an direktor. Sa direktor ta binabasol pag may mga nangyaring plot twist sa laog kan pelikula. Inaapod ta sindang ‘Direk.’ Puon s nagin importante an parte kan auterism sa pag-adal nin pelikula. An natawan pokus iyo an pagtao nin interpretasyon sa teksto. Kun ano bayâ an buót sabihon kan dugo sa salóg, anong buót sabihon kan paggamit kan shot hali sa halangkaw na anggulo, mga arog kayan na bagay. Pirming importante an direktor bilang sarong awtor nin pelikula sa mga arog kaning urulay. An paaging ini sinunod asin tinawan ta man nin buhay digdi sa Pilipinas, sarong dahilan kaini iyo na huli ta kadaklan sa satong mga susugan kinua sa mga pag-adal haling Sulnupan (Western studies) . Kaya nagkaigwa kita nin lista nin mga midbid na personalidad sa pamemelikulang Pilipino. Kaibahan digdi sinda Lamberto Avellana, Gerardo de Leon, Lino Brocka, Ishmael Bernal, Mike de Leon, asin iba pa. Arog kan mga artista, may mga sadiring reputasyon asin personalidad man na na pinapangatamanan an mga direktor. Kun hihilingon, magayon an katuyuhan ninda Truffaut. Magayon man pati an nagin epekto kaini. Tama man na sabihon na an mga direktor mga awtor. Alagad, nasobrahan gayod kita sa arog kaning oryentasyon. Huli ta nakatudan ta na na tawan duon an pagigin awtor kan direktor, pirming nahuhulog ini sa patibong na magin ekslusibo. Nalingawan ta nanggad na sa sarong produksyon, kadakulon na mga tawo an kasali asin nagtatarabangan tanganing makagibo nin marhay na pelikula. Sa paggibo nin pelikula, kinakaipuhan nin pagtarabangan kan manlain-lain na departamento. Yaon an mga artista, mga ekstra, crowd control, mga assistant, may kapot kan kamera, ilaw, bado, mga paradisenyo kan set, props, makeup, tagakapot nin kwarta, asbp. Sa hiling ko, kanya-kanya man nin lebel nin pagigin awtor. Nagtutubod ako na an pagtao kan istilo asin an pagigin awtor nin pelikula bakong eksklusibo sa direktor saná, kundi hinihimo ini kan manlain-lain na mga pwersang hinahaman kan mga myembro kan produksyon.  Sa mga pelikulang hali sa rehiyon, haros pirming an bilog na komunidad an kairiba sa produksyon. Digdi malaog an mahalagang papel ni Manay Nancy. Nakatudan tang mahiling sya na nagtitinda saná sa terminal. Alagad kan may naggibong pelikula sa gilid kan salog—pwerte!—nagin instant artista sya, major role pa! Nin huli ta dai pa establisado an industriya kan pamemelikula sa luwas kan mga inaapod tang sentro , buót sabihon mayo pang istruktura asin pusog na sistema, haros gabos kairiba para makumpleto saná an sarong pelikula. Kan nagshoot kami sa Buhi, dakulon kaming naribaraw, dakulon Manay Nancy, tanganing makagibo saná nin sarong halipot na pelikula. An mga klase nin shot na buót kong mapangyari bilang awtor kan pelikula kinaipuhan nin suporta nin pirang katawo. Kaya ining pag-urulay manungod sa kun anong buót sabihon kan awtor, limitado na saná sa mas dakula pang pag-urulay manungod sa materyal na pangangaipo tanganing urog pang mapauswag an mga pelikula sa rehiyon.  Nin huli ta napuon pa saná an pamemelikula sa satong rehiyon, dakulon pang kaipuhan gibuhon. Pirming an hapot iyo na: Mapapadanay ta daw ini? Buót ta pirmi na mapadanay, alagad magigibo saná iyan kun makakaluwas kita sa kaisipan na saro saná an awtor. Sa rehiyon dakulon kang pag-iriba. An pangangapudan para sa mga buot maggibo nin pelikula iyo an mapauswag bako saná an sadiri kundi, urog pa, pati nanggad an kadakulon na mga Manay Nancy—an saiyang komunidad. . Jenn Romano Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1388,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/pasali-mo-man/","title":"Pasali mo man | Magbikol Kita","content":"Pasali mo man | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Pasali mo man Published on Saturday, July 18, , 11:21pm by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin talento kundi pati na man kusog nin buót. Ngunyan na ako may idad na, huna ko nabago ko na an arog kaiyan na ugali. Alagad, ngunyan na panô nin katibaadan an mga nakaaging bulan, namatian ko na naman an pag-alangan. Lain sa krisis na dara kan pandemya, manlainlain na pag-atake sa mga institusyon asin indibidwal na nagin kritikal sa presenteng administrasyon an nangyari. Yaon an kaso ni Maria Ressa, an dai pagtugot sa panibagong prangkisa kan ABS-CBN, an pagsabatas kan Anti-Terror Law, asin an padagos na kaso nin extrajudicial na paggadan. Aminado ako, takot na naman ako. Alagad dai ko hunaon sa pelikula ko man sana mahahanap an isog asin kusog nin buót na kakaipuhanon para mag-uswag asin magpadagos.  Sa pagadal ko, nasumpungan ko an pangaran ni Jemino ‘Ka Vito’ Balaquiao Jr. Sarong syang Bikolanong rebolusyonaryo kan panahon ni Marcos. Kan , nagklase sya nin filmmaking sa New Zealand, asin nagbalik sa Bikol para gibuhon an pelikulang Breaking Grounds . Saro ining 29-minutong pelikula, produksyon kan North-South Productions, dapít sa arualdaw na buhay kan mga rebolusyonaryo. Kun ini mapag-aadalan pang marhay, an Breaking Grounds iyo an pinakainot na pelikula na nairekord na gibo nin Bikolano, gibo sa Bikol, asin para sa mga Bikolano. Dawa pa ngani nag-uswag an pamemelikula kan nag-abot an digital na teknolohiya, magayon na maaraman na an pagibo nin pelikula sa Bikol napunan sa panahon nin rebolusyon. Mayo nang iba pang mas maninigong panahon sa kasaysayan para digdi, ta an pelikula, arog kan rebolusyon, may dara-darang pagbabago. An pinakaimportanteng aspekto kan pelikula bako saná sa pag-aling o entertainment, kundi an pagporma nin mga ideolohiya kan banwaan. Dakula an potensyal kaini sa paghurma kan kaisipan kan sarong nasyon. Alagad, haloy nang dai ideyal an pinaglulugaran kan pelikula sa nasyon, urog na sa mga rehiyon. Nakarolyo ini sa padalagan nin kapitalismo. Dawa pa ngunyan na may pandemya asin natawan nin pansin an potensyal kan internet bilang espasyo nin distribusyon, an dominanteng naratibo kapot man giraray kan siisay man na may kapital. Kaya an pangapudan iyo an pauswagon an kolektibong pilosopiya manungod sa pelikula, sagkod na maabót kan mga naghihirong imahen an mga saradit na tawo, sagkod an pelikula magin udog kan mga komunidad asin an dominanteng narratibo maghali nanggad sainda. An katuyuhan kan sakuyang kolum pinukaw kan Breaking Grounds ni Ka Vito— Breaking Grounds , o sa Bikol, hawan-dalan . Sa kolum na ini magkakaigwa kita—bako saná ako—nin mga bagong dalan, bagong espasyo, para sa mga saradit na istoryang Bikolnon. Sa paagi kaning kolum, mawot kong maibalik sa komunidad an saindang naratibo sa paagi kan paggibo nin mga haralipot na dokyumentaryo manungod sa mga saradit na tawo. Nin huli ta peligroso ngunyan an pagibo nin pelikula, dikit-dikiton ta nguna asin punan sa pangapudan. Sa mga buót makipagtabangan sa research, sa paggibo, pwede akong macontact sa [email protected] . Sa mga arog ko na takot man, yaon saná ako. Tibaad pag nag-iribahan kita, mawara padikit-dikit an satuyang sadiring mga mga takot. Ngunyan na panahon nin katibaadan, mas kinakaipuhan tang magtaram, mag-istorya, asin magdangog sa lambang saro, para maproseso ta an mga nangyayari. Ngunyan kaipuhan tang magpasali. . Jenn Romano Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1122,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jenn-romano/#","title":"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita","content":"Jenn Romano, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:40am Jenn Romano Hawan-Dalan Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat. asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon by Jenn Romano | Hawan-Dalan Uy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang... read more Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa... read more Si Truffaut saka si Manay Nancy by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema... read more Pasali mo man by Jenn Romano | Hawan-Dalan Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":702,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jay-salvosa/feed/","title":"Jay Salvosa | Magbikol Kita","content":"Jay Salvosa | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :46:52 en hourly 1 Jay Salvosa | Magbikol Kita Pandememe Sat, 15 Aug :32:14 (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive. May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy naman nakatambak lang sa kwarto. An iba dyan may [&#;] The post Pandememe appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive . May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy naman nakatambak lang sa kwarto. An iba dyan may target weight loss o target health improvements pagkatapos kan quarantine.  Sa kaso ko, sa inot na pag-implementar kan ECQ pigplano ko na makabawi sa pagbasa asin pagsurat. Pig-isip ko kaidto na baka may mahaman akong proyekto. Siguro sa pag-abot kan Mayo o Hunyo may libreng zine man akong iluluwas sa social media. Siguro maski sampulong rawitdawit tungkol sa buhay lockdown. O pwede man mga halipot na usipon dapít sa Naga sa panahon kan CoVid19. An hapot—nadagos daw nin sanggatos na porsyento an saindong mga plano? Baka man may mga nagkapira na 100% an saindang success rate, pero sa mga kabistado ko, mas dakol an dai nagibo an gustong mga gibúhon. Mala baga—mayo lamang akong naggibo kundi gibuhon an sakong mga take home na trabaho hali sa opisina.  Nakakapilay talaga ining mga pangyayari. Pero intindido man ta bako man ining normal na kalamidad. Mati-mati ini kan bilog na kinaban. Bako ining bagyo kun sain naka-adapt na an mga Bikolano. Saro ining pandemya , kun sain gabos kita dai handa. Bawal muna maglakaw-lakaw sa luwas. Sararado an gabos na tindahan asin kakanan (food delivery lang po an pwede). Syempre sa arog kaining sitwasyon dakol an nag-iikot sa payo: tensyon, hàdit, pagkamundo, asin pagkasuya. Dipisil man talagang magin mahigos sa arog kaining pahanon urog na sa mga kadakol na mga makasuya asin mga makamundong pangyayari. Pero: kun guràno katuninong sa luwas, abang ribok man sa laog kan social media. An pinakamaribok na lugar: Facebook, huli ta mahiwas asin dakol an offering kan plataporma. Bako lang status message an pwede tang i-upload. Pwede kang mag-upload nin mga picture asin video. May sub-feature pa na chat sa gilid. Halos nakakakubhan an pagdakol nin mga aktibidad sa social media, huli ta digdi nag-iikot an mga panibagong transaksyon, lalung-lalo na sa mga may work from home. Sa gilid kan mga urulay-ulay o transaction maririparo mo na dakulon man an mga nag-iirikot na “memes” sa Facebook asin Twitter. Sa panahon kan pandemya, may nagin importanteng trabaho ini. Sagkod ngunyan, dipisil pang tawan nin makusog na depinisyon kun ano talaga an meme . Sa madaling hiling: ribok man saná iyan. Garo man lang updated na chain letter an mga iyan: tigpapasa-pasa maski kiisay gamit an “share” button. Sa meme pwede ka man magtao nin react icon o magkomento o magpadagos sa pagiging viral kaini. Sa mga tao na nadidipisilan iluwas an saindang mga gustong sabihon, mga agrangay—an mga meme an nagin paagi para sainda.  Pwede tang sabihon (o aminon) na maski dai kita nagin productive kan mga inot na bulan, nagin productive kita sa pagpapaikot kan memes sa social media. Dai lang kita nag-aaram-aram ta sa sobrang babaw kan meme haros garo mayo lang. Pasilon man lang bagang pinduton an “share” button. Dikit na ngirit, pindot “share.” Dikit na anggot, pindot “share.” Mayong maginibo sa buhay ta mayo pang email hali ki bossing, pindot “share.” Pasilon na marhay an pagpapaikot sa mga arog kaini, sa punto na haros garo mayo man talaga nin kwenta. Pero! Kun babalikan: igwa sinda nin kadikit na kontribusyon. Kan inot na mga semana kan lockdown may duwang klase nin meme (asin mga variations kaini) an nag-ikot sa Facebook asin Twitter (pati na sa Instagram asin sa YouTube). An inot: an problem solving meme kun sain may sarong picture na may mathematical problem. Kun nasimbagan mo: maurag ka. Pero kun sala an simbag mo, obligado kang i-share idto sa iba. Sa inot na hiling garo pasil man lang masimbagan an problema, pero kun babasahon mo liwat, medyo nakakaribong ini ta may mga linya na nagtatao nin ibang perspektibo o interpretasyon asin nakakaapekto sa saimong pagsimbag. Kun hiilingon mo sa comments section bako lang saro an mga simbag kan mga tao kundi manlainlain. Kun parareho man lang, malamang garo salâ iyan. May mga nauugma sa problem solving, alagad igwa man nagkakasuruya.  Mapapansin mo na sa meme na ini, hababaw lang, pero inaarog nya man lang an mga palipas oras kan mga tawo kaidto. Rumdom ko an pagkakatapos kan bagyo nagtitiripon an mga aki sa sala o sa luwas para mag-iristoryahan. Kun dai nag-iiristoryahan, mahapot na lang bigla an saro nin kun anu-anong patuod o palaisipan asin maimbento nin sarong patiribayan nin simbag. Saro ining paagi kun papàno magpalipas oras o mag- cope sa mga pangyayari—an pagbawas sa estado nin hadit.   An saro pang nagin sikat na meme kaidtong quarantine idtong mga picture o video kan sarong grupo nin mga Aprikano na nagbabarayli na may darang kabaong. Sa meme na ini, an inot mong mahihiling iyo an sitwasyon kun sain may tawo na yaon sa sarong posibleng aksidente. Iii-splice an lalawgon kan mga Aprikano (na nakapororma man pati) na nakatirindog, nag-aarabang. Pag naaksidente na, saka ilalaag tulos idtong video kun sain sinda nagbabarayli—may salak pa nin musika na “Astronomia” hali ki Victone & Iggy. Nakalamag man an mga Pilipino digdi kaya naggiribo man sinda nin sadiring bersyon kun sain mga lokal na footage nin aksidente an linalaganan ninda kadtong nagbabarayling Aprikano. Kadtong kasagsagan kan CoViD19 paranoia , dakulon an nagruluwas kaining manlainlain na bersyon. Makangirit dalanon, asin sa sobrang dakol kaini may mga nagkapirang compilations ka nang madadalan sa YouTube.  Garo lang hababaw, pero pag naghahaloy na mamamatian mo na lang na ini nagtatao nin napapalain na pagkugos sa konsepto kan kagadanan—Fate? Nihilism? Absurdity? Pero, sa hiling ko, sarong coping o distraction ini para sato—na sa katahawan nin paranoia may arog pa kaining “kaugmahan”—mawara saná sa isip ta an tensyon. Minsan napaisip ako: garo moderno na bersyon man lang ini kan mga nursery rhyme na nabilog kadtong mga nainot na pandemya, arog kaini: “Ring-a-ring-a-roses, A pocket full of posies, A-tishoo! A-tishoo! We all fall down.&#; Ngunyan na Agosto, kan nakakaluwas na liwat an mga tawo, nagbawas naman an mga arog kaidtong meme (saka kun mapapansin nindo halipot talaga an lifespan kan meme, ta ka-lìpot man saná ini kan attention span kan mga tawo ngunyan).  Magayon man balikan asin pag-adalan pa an mga arog kaini. Mapapaisip ka man talaga kun papàno na sa kadakul-dakol na nag-iirikot na meme, sinda an naghaloy nin duwang bulan. Nakatabang man sinda sa pag-cope sa mga nangyayari, alagad nagin sarong paagi ini nin pag-“share” kan ekspiryensya nin sarong kolektibo kun sain kabali kita. . The post Pandememe appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1192,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/27","title":"","content":"{\"id\":27,\"name\":\"Jay Salvosa\",\"url\":\"\",\"description\":\"Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jay-salvosa\\/\",\"slug\":\"jay-salvosa\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/66e218e24c0d826cacfa?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/66e218e24c0d826cacfa?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/66e218e24c0d826cacfa?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Jay Salvosa \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jay-salvosa\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jay-salvosa\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Jay Salvosa\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jay-salvosa\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/cf9cec3fce6acee13\\\",\\\"name\\\":\\\"Jay Salvosa\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/25-JayS.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jay Salvosa\\\"},\\\"description\\\":\\\"Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jay-salvosa\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/27\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":97,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/meme-a-lang/","title":"Magbikol Kita | Meme-a Lang","content":"Magbikol Kita | Meme-a Lang Saturday, December 27, , 4:41am Meme-a Lang Jay Salvosa Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal. Pandememe by Jay Salvosa | Meme-a Lang (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive. May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":497,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/meme-a-lang/pandememe/","title":"Pandememe | Magbikol Kita","content":"Pandememe | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:41am Pandememe Published on Saturday, August 15, , 8:32pm by Jay Salvosa | Meme-a Lang (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive . May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy naman nakatambak lang sa kwarto. An iba dyan may target weight loss o target health improvements pagkatapos kan quarantine.  Sa kaso ko, sa inot na pag-implementar kan ECQ pigplano ko na makabawi sa pagbasa asin pagsurat. Pig-isip ko kaidto na baka may mahaman akong proyekto. Siguro sa pag-abot kan Mayo o Hunyo may libreng zine man akong iluluwas sa social media. Siguro maski sampulong rawitdawit tungkol sa buhay lockdown. O pwede man mga halipot na usipon dapít sa Naga sa panahon kan CoVid19. An hapot—nadagos daw nin sanggatos na porsyento an saindong mga plano? Baka man may mga nagkapira na 100% an saindang success rate, pero sa mga kabistado ko, mas dakol an dai nagibo an gustong mga gibúhon. Mala baga—mayo lamang akong naggibo kundi gibuhon an sakong mga take home na trabaho hali sa opisina.  Nakakapilay talaga ining mga pangyayari. Pero intindido man ta bako man ining normal na kalamidad. Mati-mati ini kan bilog na kinaban. Bako ining bagyo kun sain naka-adapt na an mga Bikolano. Saro ining pandemya , kun sain gabos kita dai handa. Bawal muna maglakaw-lakaw sa luwas. Sararado an gabos na tindahan asin kakanan (food delivery lang po an pwede). Syempre sa arog kaining sitwasyon dakol an nag-iikot sa payo: tensyon, hàdit, pagkamundo, asin pagkasuya. Dipisil man talagang magin mahigos sa arog kaining pahanon urog na sa mga kadakol na mga makasuya asin mga makamundong pangyayari. Pero: kun guràno katuninong sa luwas, abang ribok man sa laog kan social media. An pinakamaribok na lugar: Facebook, huli ta mahiwas asin dakol an offering kan plataporma. Bako lang status message an pwede tang i-upload. Pwede kang mag-upload nin mga picture asin video. May sub-feature pa na chat sa gilid. Halos nakakakubhan an pagdakol nin mga aktibidad sa social media, huli ta digdi nag-iikot an mga panibagong transaksyon, lalung-lalo na sa mga may work from home. Sa gilid kan mga urulay-ulay o transaction maririparo mo na dakulon man an mga nag-iirikot na “memes” sa Facebook asin Twitter. Sa panahon kan pandemya, may nagin importanteng trabaho ini. Sagkod ngunyan, dipisil pang tawan nin makusog na depinisyon kun ano talaga an meme . Sa madaling hiling: ribok man saná iyan. Garo man lang updated na chain letter an mga iyan: tigpapasa-pasa maski kiisay gamit an “share” button. Sa meme pwede ka man magtao nin react icon o magkomento o magpadagos sa pagiging viral kaini. Sa mga tao na nadidipisilan iluwas an saindang mga gustong sabihon, mga agrangay—an mga meme an nagin paagi para sainda.  Pwede tang sabihon (o aminon) na maski dai kita nagin productive kan mga inot na bulan, nagin productive kita sa pagpapaikot kan memes sa social media. Dai lang kita nag-aaram-aram ta sa sobrang babaw kan meme haros garo mayo lang. Pasilon man lang bagang pinduton an “share” button. Dikit na ngirit, pindot “share.” Dikit na anggot, pindot “share.” Mayong maginibo sa buhay ta mayo pang email hali ki bossing, pindot “share.” Pasilon na marhay an pagpapaikot sa mga arog kaini, sa punto na haros garo mayo man talaga nin kwenta. Pero! Kun babalikan: igwa sinda nin kadikit na kontribusyon. Kan inot na mga semana kan lockdown may duwang klase nin meme (asin mga variations kaini) an nag-ikot sa Facebook asin Twitter (pati na sa Instagram asin sa YouTube). An inot: an problem solving meme kun sain may sarong picture na may mathematical problem. Kun nasimbagan mo: maurag ka. Pero kun sala an simbag mo, obligado kang i-share idto sa iba. Sa inot na hiling garo pasil man lang masimbagan an problema, pero kun babasahon mo liwat, medyo nakakaribong ini ta may mga linya na nagtatao nin ibang perspektibo o interpretasyon asin nakakaapekto sa saimong pagsimbag. Kun hiilingon mo sa comments section bako lang saro an mga simbag kan mga tao kundi manlainlain. Kun parareho man lang, malamang garo salâ iyan. May mga nauugma sa problem solving, alagad igwa man nagkakasuruya.  Mapapansin mo na sa meme na ini, hababaw lang, pero inaarog nya man lang an mga palipas oras kan mga tawo kaidto. Rumdom ko an pagkakatapos kan bagyo nagtitiripon an mga aki sa sala o sa luwas para mag-iristoryahan. Kun dai nag-iiristoryahan, mahapot na lang bigla an saro nin kun anu-anong patuod o palaisipan asin maimbento nin sarong patiribayan nin simbag. Saro ining paagi kun papàno magpalipas oras o mag- cope sa mga pangyayari—an pagbawas sa estado nin hadit.   An saro pang nagin sikat na meme kaidtong quarantine idtong mga picture o video kan sarong grupo nin mga Aprikano na nagbabarayli na may darang kabaong. Sa meme na ini, an inot mong mahihiling iyo an sitwasyon kun sain may tawo na yaon sa sarong posibleng aksidente. Iii-splice an lalawgon kan mga Aprikano (na nakapororma man pati) na nakatirindog, nag-aarabang. Pag naaksidente na, saka ilalaag tulos idtong video kun sain sinda nagbabarayli—may salak pa nin musika na “Astronomia” hali ki Victone & Iggy. Nakalamag man an mga Pilipino digdi kaya naggiribo man sinda nin sadiring bersyon kun sain mga lokal na footage nin aksidente an linalaganan ninda kadtong nagbabarayling Aprikano. Kadtong kasagsagan kan CoViD19 paranoia , dakulon an nagruluwas kaining manlainlain na bersyon. Makangirit dalanon, asin sa sobrang dakol kaini may mga nagkapirang compilations ka nang madadalan sa YouTube.  Garo lang hababaw, pero pag naghahaloy na mamamatian mo na lang na ini nagtatao nin napapalain na pagkugos sa konsepto kan kagadanan—Fate? Nihilism? Absurdity? Pero, sa hiling ko, sarong coping o distraction ini para sato—na sa katahawan nin paranoia may arog pa kaining “kaugmahan”—mawara saná sa isip ta an tensyon. Minsan napaisip ako: garo moderno na bersyon man lang ini kan mga nursery rhyme na nabilog kadtong mga nainot na pandemya, arog kaini: “Ring-a-ring-a-roses, A pocket full of posies, A-tishoo! A-tishoo! We all fall down.&#; Ngunyan na Agosto, kan nakakaluwas na liwat an mga tawo, nagbawas naman an mga arog kaidtong meme (saka kun mapapansin nindo halipot talaga an lifespan kan meme, ta ka-lìpot man saná ini kan attention span kan mga tawo ngunyan).  Magayon man balikan asin pag-adalan pa an mga arog kaini. Mapapaisip ka man talaga kun papàno na sa kadakul-dakol na nag-iirikot na meme, sinda an naghaloy nin duwang bulan. Nakatabang man sinda sa pag-cope sa mga nangyayari, alagad nagin sarong paagi ini nin pag-“share” kan ekspiryensya nin sarong kolektibo kun sain kabali kita. . Jay Salvosa Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1597,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jay-salvosa/#","title":"Magbikol Kita | Jay Salvosa","content":"Magbikol Kita | Jay Salvosa Saturday, December 27, , 4:41am Jay Salvosa Meme-a Lang Myembro si Jay Salvosa kan sarong comms team nin eskwelahan, kaya babad na babad sya social media. Minsan dai nya na aram kun ano an totoo asin kun ano an birtwal. Pandememe by Jay Salvosa | Meme-a Lang (Inot na Parte) Aminon ta na—kan si mga nainot na semana kan enhanced community quarantine dakol sato an nagpralano na magin productive. May mga nagplano na makanuod nin mga bagong paagi nin pagluto, tapuson an thesis o research paper, o magbuo nin mga Gundam ta haloy... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":497,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/sari-saysay/feed/","title":"Sari Saysay | Magbikol Kita","content":"Sari Saysay | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :51:00 en hourly 1 Sari Saysay | Magbikol Kita Teatro pa bayâ ini? Sat, 25 Jul :50:57 Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube.  Haros gabos man nagtataram na bako ini teatro ta [&#;] The post Teatro pa bayâ ini? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube.  Haros gabos man nagtataram na bako ini teatro ta mayo sa sarong pisikal na lugar an arista saka an paradalan. Sa ngunyan, mauyon ako digdi. Alagad, bako man ito an diskusyon. An diskurso, yaon sa posibilidad na ‘bako pa’ ini teatro ‘sa ngunyan’, kundi ‘pwedeng magin teatro’ sa bagong normal. Buót taramon, yaon ini sa estado kan pag-evolve.  An iba man, dai iniinkaminar na ipadalan sa online platforms an mga recorded na pasali, o dawa na an mga live drama, ta ngani daa na mahidaw man an mga paradalan sa aktwal na pasali sa entablado kun makabalik na sa normal an sitwasyon ta. Digdi, dai ako uyon. An urulay-ulay na arog kaini, dai naman bago. Arog man gayod kaini nabukag an sirkulo kan teatro kan nagpuon na isalak an ibang midyum sa pasali sa entablado. Ngunyan kaya baga, dakol naman an naggagamit na nin projections, video clips, saka igwa pa nganing interactive performances kun sain an paradalan parte kan pagbilog kan istorya kan pasali gamit an mobile app kun sain, mantang nagdadalan, nagsisimbag kang online survey an mga paradalan sa kun ano sa hiling ninda an maray na padumanan kan istorya.  Kun babalikan ta pa an istorya kan antigong teatro, mayong aktor sa mga drama bago kan 535 B.C. Gabos saná parte kan koro na iyo an nag-iistorya. Kundi, si Thespis nangahas na sadirihon an karakter kaya sya nagin pinakainot na aktor. Dugang pa, dai man tinutugan an sarong babae na umarte sa entablado bago kan mga taon . Muya sanang ipahihiling kaini na padagos na nagbabago an kinaban kan teatro. Sa hiling ko, maray ini ta gabos man na paghiro sa praktika nin teatro, paduman sa pagigi nitong ‘inclusive’—sa gender, midyum, diskurso, asin konteksto. Ngunyan, sarado an mga teatro. Kanselado an mga pasali. Kun sa mga propesyunal na kompanyang panteatro sa Kamaynilaan, an pagkawara kan trabaho an saro sa mga mayor na hinahandalana ninda. Digdi sa Bikol, urog na sa mga arog ming obrerong kultural sa komunidad, bako sana iyan an problema. An mas iniiisip mi pa, ‘pano ta gigibuhon an pakiki-‘bali’ sa komunidad sa arog kaining sitwasyon?’ Ano man kun bako na ini teatro? Pag-abot sa komunidad, dai naman importante sainda an mga pagsasa-teorya kan sarong pasali. Dai ko man tinataram na dai importante an pag-aadal sa porma. An punto digdi, pag-abot ta sa komunidad, gabos na pasali, pakikibali. Kaya ngani ginagamit ta an sining tangani na mapadali an pagsabot kan paradalan, urog na itong mga nanay na maluto pa, malaba, maataman kan aki, o mga parauma na amay pa sana kaipuhan nang magtrabaho sa tanuman. Habo naman nindang isipon kun teatro pa o dai na an sarong pasali. Sa Bikol, gabos man saná iyan pasali. Ano man kun an sarong aktor o theater company maggamit nin online platform? Ano man kun an sarong musikero magpabakal nin merchandise? O an sarong pintor mag-vlog? Simple man sana an mga hapot, alagad kaipuhan paghurup-huropan. Mapundo baya an sarong parasurat kun ubos na an tinta? Mauntok daw an sarong musikero kun mayo na siyang gitara o raot an mikropono? Matunong baya an sarong reporter kun pinasira an saindang istasyon? Mawawara na baya an mga kolor kun dinakop an sarong pintor?  Para sakuya, sa panahon na ini, mas maray nganing magsaralakan an mga midyum. Kun igwa man na darang ranga ining pandemya, iyo ito an paghiro kan mga artista luwas pa sa saindang nanudan nang midyum. Bigla sana, dai ta pig-urulayan, nagtaragbo kita sa birtwal na kinaban, kitang mga artista hali sa iba-ibang disiplina. Dawa na gabos kita naninibago sa arog kaining sitwasyon, aram tang saro sa mga katungdan kan mga arista an magtaong kusog sa sosyudad urog na sa arog kaining sitwasyon. Sa panahon na ini, igwang mas importanteng pag-urulayan kaysa sa midyum—an katuyuhan kan satuyang mga pasali. Ta dawa na ngani gabos ini pasali, pakiki-‘bali’ man ini sa komunidad, sa ururon kan sosyudad.  Para sakuya, sa ano man na porma ini paagihon, an tingog kan banwaan an pinakamakusog na midyum sa paghampang sa angat kan katibaadan. . The post Teatro pa bayâ ini? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:41:10.312Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/26","title":"","content":"{\"id\":26,\"name\":\"Sari Saysay\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/sari-saysay\\/\",\"slug\":\"sari-saysay\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/6e9c272b59cdfd4aeb?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/6e9c272b59cdfd4aeb?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/6e9c272b59cdfd4aeb?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Sari Saysay \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/sari-saysay\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/sari-saysay\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Sari Saysay\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/sari-saysay\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/a8abfaedfafc6\\\",\\\"name\\\":\\\"Sari Saysay\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/24-SariS.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Sari Saysay\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/sari-saysay\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/26\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":91,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.734Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/balaybayan/","title":"Magbikol Kita | Balaybayan","content":"Magbikol Kita | Balaybayan Saturday, December 27, , 4:41am Balaybayan Sari Saysay Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com. Teatro pa bayâ ini? by Sari Saysay | Balaybayan Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube. ... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 2 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":494,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.734Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/balaybayan/teatro-pa-baya-ini/","title":"Teatro pa bayâ ini? | Magbikol Kita","content":"Teatro pa bayâ ini? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:41am Teatro pa bayâ ini? Published on Sunday, July 26, , 2:50am by Sari Saysay | Balaybayan Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube.  Haros gabos man nagtataram na bako ini teatro ta mayo sa sarong pisikal na lugar an arista saka an paradalan. Sa ngunyan, mauyon ako digdi. Alagad, bako man ito an diskusyon. An diskurso, yaon sa posibilidad na ‘bako pa’ ini teatro ‘sa ngunyan’, kundi ‘pwedeng magin teatro’ sa bagong normal. Buót taramon, yaon ini sa estado kan pag-evolve.  An iba man, dai iniinkaminar na ipadalan sa online platforms an mga recorded na pasali, o dawa na an mga live drama, ta ngani daa na mahidaw man an mga paradalan sa aktwal na pasali sa entablado kun makabalik na sa normal an sitwasyon ta. Digdi, dai ako uyon. An urulay-ulay na arog kaini, dai naman bago. Arog man gayod kaini nabukag an sirkulo kan teatro kan nagpuon na isalak an ibang midyum sa pasali sa entablado. Ngunyan kaya baga, dakol naman an naggagamit na nin projections, video clips, saka igwa pa nganing interactive performances kun sain an paradalan parte kan pagbilog kan istorya kan pasali gamit an mobile app kun sain, mantang nagdadalan, nagsisimbag kang online survey an mga paradalan sa kun ano sa hiling ninda an maray na padumanan kan istorya.  Kun babalikan ta pa an istorya kan antigong teatro, mayong aktor sa mga drama bago kan 535 B.C. Gabos saná parte kan koro na iyo an nag-iistorya. Kundi, si Thespis nangahas na sadirihon an karakter kaya sya nagin pinakainot na aktor. Dugang pa, dai man tinutugan an sarong babae na umarte sa entablado bago kan mga taon . Muya sanang ipahihiling kaini na padagos na nagbabago an kinaban kan teatro. Sa hiling ko, maray ini ta gabos man na paghiro sa praktika nin teatro, paduman sa pagigi nitong ‘inclusive’—sa gender, midyum, diskurso, asin konteksto. Ngunyan, sarado an mga teatro. Kanselado an mga pasali. Kun sa mga propesyunal na kompanyang panteatro sa Kamaynilaan, an pagkawara kan trabaho an saro sa mga mayor na hinahandalana ninda. Digdi sa Bikol, urog na sa mga arog ming obrerong kultural sa komunidad, bako sana iyan an problema. An mas iniiisip mi pa, ‘pano ta gigibuhon an pakiki-‘bali’ sa komunidad sa arog kaining sitwasyon?’ Ano man kun bako na ini teatro? Pag-abot sa komunidad, dai naman importante sainda an mga pagsasa-teorya kan sarong pasali. Dai ko man tinataram na dai importante an pag-aadal sa porma. An punto digdi, pag-abot ta sa komunidad, gabos na pasali, pakikibali. Kaya ngani ginagamit ta an sining tangani na mapadali an pagsabot kan paradalan, urog na itong mga nanay na maluto pa, malaba, maataman kan aki, o mga parauma na amay pa sana kaipuhan nang magtrabaho sa tanuman. Habo naman nindang isipon kun teatro pa o dai na an sarong pasali. Sa Bikol, gabos man saná iyan pasali. Ano man kun an sarong aktor o theater company maggamit nin online platform? Ano man kun an sarong musikero magpabakal nin merchandise? O an sarong pintor mag-vlog? Simple man sana an mga hapot, alagad kaipuhan paghurup-huropan. Mapundo baya an sarong parasurat kun ubos na an tinta? Mauntok daw an sarong musikero kun mayo na siyang gitara o raot an mikropono? Matunong baya an sarong reporter kun pinasira an saindang istasyon? Mawawara na baya an mga kolor kun dinakop an sarong pintor?  Para sakuya, sa panahon na ini, mas maray nganing magsaralakan an mga midyum. Kun igwa man na darang ranga ining pandemya, iyo ito an paghiro kan mga artista luwas pa sa saindang nanudan nang midyum. Bigla sana, dai ta pig-urulayan, nagtaragbo kita sa birtwal na kinaban, kitang mga artista hali sa iba-ibang disiplina. Dawa na gabos kita naninibago sa arog kaining sitwasyon, aram tang saro sa mga katungdan kan mga arista an magtaong kusog sa sosyudad urog na sa arog kaining sitwasyon. Sa panahon na ini, igwang mas importanteng pag-urulayan kaysa sa midyum—an katuyuhan kan satuyang mga pasali. Ta dawa na ngani gabos ini pasali, pakiki-‘bali’ man ini sa komunidad, sa ururon kan sosyudad.  Para sakuya, sa ano man na porma ini paagihon, an tingog kan banwaan an pinakamakusog na midyum sa paghampang sa angat kan katibaadan. . Sari Saysay Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 7 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1225,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.734Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/sari-saysay/#","title":"Magbikol Kita | Sari Saysay","content":"Magbikol Kita | Sari Saysay Saturday, December 27, , 4:41am Sari Saysay Balaybayan Si Sari Saysay sarong parasurat asin direktor sa teatro. Saro sya sa mga kagmukna kan Sining Banwa asin Taragbo Bikol Theater Network. Mas mamimidbidan pa sya sa www.sarisaysay.com. Teatro pa bayâ ini? by Sari Saysay | Balaybayan Kasabay kan pagbutwa nin mga online performances, nagbutwa man an daing sagkod na urulay sa lado kan mga arog ming obrero sa teatro. An hapot, kun an mga dramang pan-entablado maaapod pa baya na ‘teatro’ kun an mga ini pinapadalan na sa Facebook o sa Youtube. ... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":495,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.734Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jonas-cabiles-soltes/feed/","title":"Jonas Cabiles Soltes | Magbikol Kita","content":"Jonas Cabiles Soltes | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :53:20 en hourly 1 Jonas Cabiles Soltes | Magbikol Kita Tama si Jesse Robredo Sun, 09 Aug :26:24 Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko, sagkod pwede man saná, dai dapat minagasto [&#;] The post Tama si Jesse Robredo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko, sagkod pwede man saná, dai dapat minagasto nin hali sa sadiri nyang bulsa para sa serbisyo publiko. Dati, dai ko ini naiintindihan. Sa buót ko kaidto, kun ako nyako pulitiko, itatabang ko an pinakahuri kong sentimo. Alagad sa  pag-agi kan panahon, urog na ngunyan na ako yaon na man sa pulitika, bilang saro sa mga konsehal kan samuyang banwaan, nasasabutan ko na an kaliwanagan sa likod kan mga tataramon na ini. Tama si Jesse Robredo. Mayo man sigurong pulitiko na dai mamumuyang magtabang dawa pa sa pinakasumbikalan. Ta isi man kan lambang saro na an serbisyo publiko kaibahan na an pagtao. Alagad sa kadakulan kan nangangaipo, mayong pulitiko an kayang itao an gabos, dawa pa itong pinakadakol an rekurso. Kun pipiriton man kan saro na itao an pinakahuri nyang sentimo, maabot an panahon na sya na man an mayo asin huli igdi pwede syang mapiritan maghabas sa kaban kan banwaan tanganing makabawi sa saiyang gastos. Igdi minapuon an kurapsyon sagkod na mahulog an sarong pulitiko sa bubon na dai nang hawasan. Tama si Jesse Robredo. An gobyerno pigmukna asin pigtawanan poder kan mga tawo na maningil nin buwis asin mga multa tanganing kun igwa man sanáng alokasyon iyo an magtabang sa panahon nin pangangaipo. Ta dapat an sarong pulitiko instrumento saná tanganing an kwarta kan mga namamanwaan nagagasto sa tama asin nabubugtak sa dapat padumanan. Alagad dai ta man sinasabi na an sarong pulitiko dai na lamang pwedeng  magbutbot sa sadiri nyang bulsa. Kun igwa, ano man ta dai magtao urog na sa mga tawong naglaláom na an saindang pig-elihir na serbidor yaon sa mga panahon nin rimalaso. Paggirumdom saná na an pagtao igwa man dapat limitasyon urog na ta pwede ma bagang pakiulayan an sisay man naghahagad, asin igwa man rekurso an gobyerno. An satuya saná, tama sanáng dai linalaag kan siisay man na lider an saiyang sadiri sa sitwasyon na pwede syang matintaran na magkua kan bako saiya. . The post Tama si Jesse Robredo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo Sat, 01 Aug :01:51 Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan. Aakuon ko na kaidto nagtubod man ako—asin natakot pa [&#;] The post Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan. Aakuon ko na kaidto nagtubod man ako—asin natakot pa ngani—sa kadakol na salang pagtubod manungod sa mga tawo. Panginot sa mga ini iyo an paghunà na an mga tawo marurumduman saná si salâ tang naginibo dawa dakol pa kitang naginibong marhay o tama. Totoo man na may dakulang epekto an anuman na kasàlan, urog na kun ini sarong iskandalo alagad bako ini an kaintiruhan kan istorya. Madali man naggad na matahuban an anuman na marhay tang naginibo kan anuman na pagkakasalà, alagad, sa kahurihurihi, sa panahon na nagtundag na an anuman na isyu, urog man giraray na  narurumduman kan kadaklan si marhay mong mga naginibo. Sinasabi ko ini bako tanganing kunsintihon an ano man na kasàlan, urog na kan sarong lider na tiniwalaan kan banwaan. An siisay man na pulitiko—gurano man kadakula—igwa nin paninimbagan sa mga tawo kaya maninigo man talagang iskusaron tang dai kita mapasalâ sa gabos na momento, asin kaipuhan man na sa lambang maraot tang desisyon hinahampang ta an kastigo. Sinasabi ko saná ini tanganing inkaminaron an siisay man na lider na padagos saná an pag-isip ta nin karahayan asin padagos saná an pagsumikap tang magin matanos. Dai ta pagparaisipon na &#;kakastiguhon  man saná kita kun kita mapasala, kayâ ano pa man ta magin marhay pa kita?&#; Ta, totoo, an tawo mapagkastigo alagad sinda mapagpatawad man. Totoong an satuyang mga naginibo natatahuban kan saro sanáng pagkakasalà, alagad totoo man na sa saro sanáng marhay na gibo pwede man kitang makabawi, urog na kun nahiling kan namamanwaan na kita nagbasol.  . The post Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Tamang impormasyon, tamang paggobernar Sat, 25 Jul :15:59 Sa kasagsagi kaining community quarantine, pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na nasasakupan urog nang gayo duman sa mga pwera, ta pàno mo man maaaraman kun ano an mga polisiya asin mga [&#;] The post Tamang impormasyon, tamang paggobernar appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa kasagsagi kaining community quarantine , pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na nasasakupan urog nang gayo duman sa mga pwera, ta pàno mo man maaaraman kun ano an mga polisiya asin mga batas an kaipuhan mapunan asin maipautob kun dai mo man aram an kamugtakan kan saimong konstitwente. Sa pagbisita sa Barangay sa kanto kan San Miguel Bay, liwat kong nareyalisar an importansya kan tamang impormasyon sa pagsiguro na marhay an buhay kan mga tawo. Ini pagkatapos maiistorya kan Punong Barangay o Kapitan duman na igwang sarong banggi sa Bani na naribusak asin napurisaw an mga tawo ta igwang taga-Barangay an namareta na subuot igwang umboy ba namundag sa Albay na pagkapangakia tulos nagsabi subuot na an bulong sa CoViD19 iyo an pagruprop nin sugok. Kaya sabi ni Kapitan, maski banggi na, nagbangon si mga tawo ta nagkua nin mga sugok tanganing kakanón maski hilaw.  Sabi ko ki Kapitan dai totoo an bareta na idto asin dai totoo na makakabulong idto sa CoViD19 ta dai pa man ngani nin naiimbento o nadidiskubre na bulong. Urog nang dai man totoo na nakakabulong an sugok. Sa katutuuhan, delikado an pagruprop kaining hilaw ta pwedeng kontaminado ini nin Salmonella, na delikadong marhay sa tawo kun makalaog sa ginhawa.  Arog kaini kahalaga an tamang impormasyon sa buhay kan mga ordinaryong tawo. Sa iba satuya madali sanang magpalakop  nin kun anu-anong istorya na dai iniisip an kunsekwensya urog na sa mga tugang tang kulang an pagkasabot. Pwedeng sa iba satuya karaw saná, alagad sa iba buhay na an nakataya. Kaya ngani bilang sarong opisyal, nagtutubod ako na urog kong kaipuhan na maging maingat sa mga hinihiras kong impormasyon, ta an sarong opisyal importante na igwang kredibilidad asin kun ika igwa kanii mas dakula man an responsibilidad mo na magin mas maingat sa mga impormasyon na hali saimo ta dakol an nagtutubod asin pwedeng magtubod saimo. Saro sanáng balubagi, tuyo man o dai, pwedeng buhay asin karahayan kan bilog na komunidad an madanyaran.  Kun uugkuron, dakulang parte kan paggobernar an pagtao nin tamang impormasyon asin paghiras nin beripikadong mga ideya sa mga tawo. Masakit, totoo, alagad sa oras na maliwanag, malinaw, asin totoo an impormasyon, mas madaling makumbinsi an mga tawo na gibuhon man an saindang parte, urog na sa panahon nin krisis. Kadaklan na malain na tuyaw kun iisipon dara sanea man kan dai malinaw na pagpasabot. Dakol na programa, dawa gurano pa karahay, an nararawrawan kun dai man ipinapaliwanag nguna sa mga namamanwaan.  Dakulon kitang gustong gibuhon asin mahaman para sa satuyang banwaan o syudad, alagad ini imposible kun mayong tama asin epektibong riribayán nin kaaraman urog na sa panahon na dakulon an gustong mainot magpaisi alagad didikit an makusog an buót na saráon nguna an tama sa sala. . The post Tamang impormasyon, tamang paggobernar appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":1453,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.734Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/23","title":"","content":"{\"id\":23,\"name\":\"Jonas Cabiles Soltes\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jonas-cabiles-soltes\\/\",\"slug\":\"jonas-cabiles-soltes\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ac6d573cd7ffc769dcc?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ac6d573cd7ffc769dcc?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/ac6d573cd7ffc769dcc?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jonas-cabiles-soltes\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jonas-cabiles-soltes\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jonas-cabiles-soltes\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/b108ec2ccab05b0b\\\",\\\"name\\\":\\\"Jonas Cabiles Soltes\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/21-JonasS.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jonas Cabiles Soltes\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/jonas-cabiles-soltes\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/23\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":72,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/dagang-tinubuan/","title":"Magbikol Kita | Dagang Tinubuan","content":"Magbikol Kita | Dagang Tinubuan Saturday, December 27, , 4:41am Dagang Tinubuan Jonas Cabiles Soltes Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. Tama si Jesse Robredo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko,... read more Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan.... read more Tamang impormasyon, tamang paggobernar by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa kasagsagi kaining community quarantine, pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":599,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/dagang-tinubuan/tama-si-jesse-robredo/","title":"Tama si Jesse Robredo | Magbikol Kita","content":"Tama si Jesse Robredo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:41am Tama si Jesse Robredo Published on Sunday, August 09, , 11:26am by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko, sagkod pwede man saná, dai dapat minagasto nin hali sa sadiri nyang bulsa para sa serbisyo publiko. Dati, dai ko ini naiintindihan. Sa buót ko kaidto, kun ako nyako pulitiko, itatabang ko an pinakahuri kong sentimo. Alagad sa  pag-agi kan panahon, urog na ngunyan na ako yaon na man sa pulitika, bilang saro sa mga konsehal kan samuyang banwaan, nasasabutan ko na an kaliwanagan sa likod kan mga tataramon na ini. Tama si Jesse Robredo. Mayo man sigurong pulitiko na dai mamumuyang magtabang dawa pa sa pinakasumbikalan. Ta isi man kan lambang saro na an serbisyo publiko kaibahan na an pagtao. Alagad sa kadakulan kan nangangaipo, mayong pulitiko an kayang itao an gabos, dawa pa itong pinakadakol an rekurso. Kun pipiriton man kan saro na itao an pinakahuri nyang sentimo, maabot an panahon na sya na man an mayo asin huli igdi pwede syang mapiritan maghabas sa kaban kan banwaan tanganing makabawi sa saiyang gastos. Igdi minapuon an kurapsyon sagkod na mahulog an sarong pulitiko sa bubon na dai nang hawasan. Tama si Jesse Robredo. An gobyerno pigmukna asin pigtawanan poder kan mga tawo na maningil nin buwis asin mga multa tanganing kun igwa man sanáng alokasyon iyo an magtabang sa panahon nin pangangaipo. Ta dapat an sarong pulitiko instrumento saná tanganing an kwarta kan mga namamanwaan nagagasto sa tama asin nabubugtak sa dapat padumanan. Alagad dai ta man sinasabi na an sarong pulitiko dai na lamang pwedeng  magbutbot sa sadiri nyang bulsa. Kun igwa, ano man ta dai magtao urog na sa mga tawong naglaláom na an saindang pig-elihir na serbidor yaon sa mga panahon nin rimalaso. Paggirumdom saná na an pagtao igwa man dapat limitasyon urog na ta pwede ma bagang pakiulayan an sisay man naghahagad, asin igwa man rekurso an gobyerno. An satuya saná, tama sanáng dai linalaag kan siisay man na lider an saiyang sadiri sa sitwasyon na pwede syang matintaran na magkua kan bako saiya. . Jonas Cabiles Soltes Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 10 + 12 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":872,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/dagang-tinubuan/tama-si-jesse-robredo/","title":"Tama si Jesse Robredo | Magbikol Kita","content":"Tama si Jesse Robredo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:41am Tama si Jesse Robredo Published on Sunday, August 09, , 11:26am by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko, sagkod pwede man saná, dai dapat minagasto nin hali sa sadiri nyang bulsa para sa serbisyo publiko. Dati, dai ko ini naiintindihan. Sa buót ko kaidto, kun ako nyako pulitiko, itatabang ko an pinakahuri kong sentimo. Alagad sa  pag-agi kan panahon, urog na ngunyan na ako yaon na man sa pulitika, bilang saro sa mga konsehal kan samuyang banwaan, nasasabutan ko na an kaliwanagan sa likod kan mga tataramon na ini. Tama si Jesse Robredo. Mayo man sigurong pulitiko na dai mamumuyang magtabang dawa pa sa pinakasumbikalan. Ta isi man kan lambang saro na an serbisyo publiko kaibahan na an pagtao. Alagad sa kadakulan kan nangangaipo, mayong pulitiko an kayang itao an gabos, dawa pa itong pinakadakol an rekurso. Kun pipiriton man kan saro na itao an pinakahuri nyang sentimo, maabot an panahon na sya na man an mayo asin huli igdi pwede syang mapiritan maghabas sa kaban kan banwaan tanganing makabawi sa saiyang gastos. Igdi minapuon an kurapsyon sagkod na mahulog an sarong pulitiko sa bubon na dai nang hawasan. Tama si Jesse Robredo. An gobyerno pigmukna asin pigtawanan poder kan mga tawo na maningil nin buwis asin mga multa tanganing kun igwa man sanáng alokasyon iyo an magtabang sa panahon nin pangangaipo. Ta dapat an sarong pulitiko instrumento saná tanganing an kwarta kan mga namamanwaan nagagasto sa tama asin nabubugtak sa dapat padumanan. Alagad dai ta man sinasabi na an sarong pulitiko dai na lamang pwedeng  magbutbot sa sadiri nyang bulsa. Kun igwa, ano man ta dai magtao urog na sa mga tawong naglaláom na an saindang pig-elihir na serbidor yaon sa mga panahon nin rimalaso. Paggirumdom saná na an pagtao igwa man dapat limitasyon urog na ta pwede ma bagang pakiulayan an sisay man naghahagad, asin igwa man rekurso an gobyerno. An satuya saná, tama sanáng dai linalaag kan siisay man na lider an saiyang sadiri sa sitwasyon na pwede syang matintaran na magkua kan bako saiya. . Jonas Cabiles Soltes Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 5 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":872,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/dagang-tinubuan/sala-an-pagkamidbid-ta-sa-mga-tawo/","title":"Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo | Magbikol Kita","content":"Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:41am Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo Published on Saturday, August 01, , 11:01pm by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan. Aakuon ko na kaidto nagtubod man ako—asin natakot pa ngani—sa kadakol na salang pagtubod manungod sa mga tawo. Panginot sa mga ini iyo an paghunà na an mga tawo marurumduman saná si salâ tang naginibo dawa dakol pa kitang naginibong marhay o tama. Totoo man na may dakulang epekto an anuman na kasàlan, urog na kun ini sarong iskandalo alagad bako ini an kaintiruhan kan istorya. Madali man naggad na matahuban an anuman na marhay tang naginibo kan anuman na pagkakasalà, alagad, sa kahurihurihi, sa panahon na nagtundag na an anuman na isyu, urog man giraray na  narurumduman kan kadaklan si marhay mong mga naginibo. Sinasabi ko ini bako tanganing kunsintihon an ano man na kasàlan, urog na kan sarong lider na tiniwalaan kan banwaan. An siisay man na pulitiko—gurano man kadakula—igwa nin paninimbagan sa mga tawo kaya maninigo man talagang iskusaron tang dai kita mapasalâ sa gabos na momento, asin kaipuhan man na sa lambang maraot tang desisyon hinahampang ta an kastigo. Sinasabi ko saná ini tanganing inkaminaron an siisay man na lider na padagos saná an pag-isip ta nin karahayan asin padagos saná an pagsumikap tang magin matanos. Dai ta pagparaisipon na &#;kakastiguhon  man saná kita kun kita mapasala, kayâ ano pa man ta magin marhay pa kita?&#; Ta, totoo, an tawo mapagkastigo alagad sinda mapagpatawad man. Totoong an satuyang mga naginibo natatahuban kan saro sanáng pagkakasalà, alagad totoo man na sa saro sanáng marhay na gibo pwede man kitang makabawi, urog na kun nahiling kan namamanwaan na kita nagbasol.  . Jonas Cabiles Soltes Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 14 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":808,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/dagang-tinubuan/tamang-impormasyon-tamang-paggobernar/","title":"Tamang impormasyon, tamang paggobernar | Magbikol Kita","content":"Tamang impormasyon, tamang paggobernar | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:41am Tamang impormasyon, tamang paggobernar Published on Sunday, July 26, , 2:15am by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa kasagsagi kaining community quarantine , pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na nasasakupan urog nang gayo duman sa mga pwera, ta pàno mo man maaaraman kun ano an mga polisiya asin mga batas an kaipuhan mapunan asin maipautob kun dai mo man aram an kamugtakan kan saimong konstitwente. Sa pagbisita sa Barangay sa kanto kan San Miguel Bay, liwat kong nareyalisar an importansya kan tamang impormasyon sa pagsiguro na marhay an buhay kan mga tawo. Ini pagkatapos maiistorya kan Punong Barangay o Kapitan duman na igwang sarong banggi sa Bani na naribusak asin napurisaw an mga tawo ta igwang taga-Barangay an namareta na subuot igwang umboy ba namundag sa Albay na pagkapangakia tulos nagsabi subuot na an bulong sa CoViD19 iyo an pagruprop nin sugok. Kaya sabi ni Kapitan, maski banggi na, nagbangon si mga tawo ta nagkua nin mga sugok tanganing kakanón maski hilaw.  Sabi ko ki Kapitan dai totoo an bareta na idto asin dai totoo na makakabulong idto sa CoViD19 ta dai pa man ngani nin naiimbento o nadidiskubre na bulong. Urog nang dai man totoo na nakakabulong an sugok. Sa katutuuhan, delikado an pagruprop kaining hilaw ta pwedeng kontaminado ini nin Salmonella, na delikadong marhay sa tawo kun makalaog sa ginhawa.  Arog kaini kahalaga an tamang impormasyon sa buhay kan mga ordinaryong tawo. Sa iba satuya madali sanang magpalakop  nin kun anu-anong istorya na dai iniisip an kunsekwensya urog na sa mga tugang tang kulang an pagkasabot. Pwedeng sa iba satuya karaw saná, alagad sa iba buhay na an nakataya. Kaya ngani bilang sarong opisyal, nagtutubod ako na urog kong kaipuhan na maging maingat sa mga hinihiras kong impormasyon, ta an sarong opisyal importante na igwang kredibilidad asin kun ika igwa kanii mas dakula man an responsibilidad mo na magin mas maingat sa mga impormasyon na hali saimo ta dakol an nagtutubod asin pwedeng magtubod saimo. Saro sanáng balubagi, tuyo man o dai, pwedeng buhay asin karahayan kan bilog na komunidad an madanyaran.  Kun uugkuron, dakulang parte kan paggobernar an pagtao nin tamang impormasyon asin paghiras nin beripikadong mga ideya sa mga tawo. Masakit, totoo, alagad sa oras na maliwanag, malinaw, asin totoo an impormasyon, mas madaling makumbinsi an mga tawo na gibuhon man an saindang parte, urog na sa panahon nin krisis. Kadaklan na malain na tuyaw kun iisipon dara sanea man kan dai malinaw na pagpasabot. Dakol na programa, dawa gurano pa karahay, an nararawrawan kun dai man ipinapaliwanag nguna sa mga namamanwaan.  Dakulon kitang gustong gibuhon asin mahaman para sa satuyang banwaan o syudad, alagad ini imposible kun mayong tama asin epektibong riribayán nin kaaraman urog na sa panahon na dakulon an gustong mainot magpaisi alagad didikit an makusog an buót na saráon nguna an tama sa sala. . Jonas Cabiles Soltes Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 2 + 4 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":981,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/jonas-cabiles-soltes/#","title":"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes","content":"Magbikol Kita | Jonas Cabiles Soltes Saturday, December 27, , 4:41am Jonas Cabiles Soltes Dagang Tinubuan Si Jonas Cabiles Soltes myembro kan Sangguniang Bayan kan Tinambac, Camarines Sur, puon kan sagkod ngunyan. Tama si Jesse Robredo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Tanda ko pa an saro sa mga adal ni Jesse Robredo sa halipot na panahon na natawanan ako nin oportunidad na makapagtrabaho para saiya. An sabi nya, kun igwa man sanáng nakatagama an gobyerno na pantabang sa tawo iyo dapat ini an ginagasto. An sisay man na pulitiko,... read more Salâ an pagkamidbid ta sa mga tawo by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa apat na taon ko na ngunyan sa pulitika dakul na akong napapatunayan—bako sa sadiri ko kundi sa paghiling ko sa mga tawo, urog na duman sa direkta kong mga pinagsisirbihan. Sa hiling ko, siring man kaini an ekspiryensya kan nagkapira, kun bako man kan kadaklan.... read more Tamang impormasyon, tamang paggobernar by Jonas Cabiles Soltes | Dagang Tinubuan Sa kasagsagi kaining community quarantine, pinagmarhay kong mabisita an Bani, saro sa pinakahaharayo ming barangay sa Banwaan nin Tinambac. Bilang sarong lehislador kan samuyang banwaan, nagtutubod akong labi nanggad ka-importante an paglakaw-lakaw sa lugar na... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":600,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/fr-francis-tordilla/feed/","title":"Fr. Francis Tordilla | Magbikol Kita","content":"Fr. Francis Tordilla | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :31:20 en hourly 1 Fr. Francis Tordilla | Magbikol Kita Manggurano na tabi an pan de sal? Sun, 23 Aug :35:46 Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,  kun anong kaabtan mo ngapit.  Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan Camaligan nariparo na igwang mga English-speaking na nagkakaralot harani [&#;] The post Manggurano na tabi an pan de sal? appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,  kun anong kaabtan mo ngapit.  Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan Camaligan nariparo na igwang mga English-speaking na nagkakaralot harani sa lumang sementeryo kan banwaan. An pag-ulay ninda, igwa na naman mga bagong abot na mga treasure hunters. Napag-araman ninda na kakaibang treasure an hinahanap kan mga ini. Sinda mga estyudante nin Arkiyolohiya na gikan pa sa University of California at Los Angeles (UCLA). Sinda parte kan Bicol Archeological Project na minukna kan Arkidyosesis nin Caceres asin kan banwaan kan Camaligan, Camarines Sur. Interesante an saindang mga nadukhayan sa saindang pagkalot. An lider kan grupo nin mga Arkiyologo, sarong Bikolano,  tubong Tinambac, si Dr. Stephen Acabado. Sinabi nya sako na sa pagkalot ninda, an inot na hinahanap ninda iyo an mga tada nin mga kinakan kan mga tawo kaidtong panahon. Nahiling ninda sa Camaligan kun gurano kadakol an mga tibulaka nin mga laman-dagat. Susog man sa saiya, sa paagi kan pag-adal kan mga kinakan kan mga tawo kaidto, mamimidbidan mo kun ano an istilo ka pagkabuhay ninda, kun ano an mga hanapbuhay ninda, kun guraro ka-organisado an saindang komunidad, kun pàno nagtalubo an populasyon. Ining kaaraman na ini gikan sa saindang obserbasyon kan mga kinakan kan tawo. Sa paagi kan saindang pag-adal kan mga kakanon kan mga Bikolano kaidto, narurip ninda an kaaraman manungod sa sibilisasyon bago pa man mag-abot an mga Kastila. An pan de sal na minimilmig lang nyato bago kakanon, o kaya sinasawsaw ta sa mainit na kape, kaiba an galunggong, ini mga ordinaryong kakanon kan Pilipino alagad sinda an sukulan kan ekonomiya kan satong nasyon. Sinda pwedeng magin barometro kun gurano kapatal o katibay an sarong presidente kan nasyon. An pan de sal ngunyan, tres pesos. Mayo ka nang mababakal na pisuhon. An presyo man kan galunggong inaabot nang 140 kada kilo. Ini sarong patunay kun guranong kamakapangyarihan an kakanon nin ordinaryong syudadano. Kan nakaaging taon, nangaipong mag-import kan Pilipinas nin 17,000 metriko-toneladang galunggong tanganing makontrol an presyo kan sirang ini sa merkado. Kun magmahal bigla, maririsa kun gurano kapalpak an satuyang mga ekonomista asin mga lider kan banwaan.  Habo ta man na husgahan an sarong tawo susog sa saiyang kinakakan. Nagigirumduman ko kaidto an surubahan kan nasa high school pa. An mga Isabelina ngaya sa sobrang pa-cute, dai inuubos an laog kan sarong boteng Coke. Tibaad ngaya isipon kan iba na paslo sya sa kakanon o inumon. Ining mga ralatikan kan panahon, minapahayag kan satong punto na an tawo minsan nasusukol susog sa saiyang kinakakan o mga dai kinakakan. Syempre kadakol man napapasala sa salang bana-bana. Sa buhay-pagtubod kan mga Kristyano, mas lalong pinapararom an dati nang mahalagang papel kan kakanon. An Bibliya, sa pagsaysay kan inot na pagkahulog kan tawo sa kasalan, minapuon sa pagkakan nya kan ipinangalad na bunga nin sarong kahoy sa paraiso. Sa gabos na pwede nyang kakanon asin pakinabangan sa hardin nin Eden, saro saná an ipinagbawal nin Dyos. An bungang idto na kadaklan na beses iniisip nyato na mansanas susog sa mga drawing kan mga artist, minarepresentar kan papel nin Mahal na Dyos sa bilog na uniberso. Kuahon mo na Adan asin Eba an gabos digdi sa paraiso apwera kan sakong papel bilang saindong Dyos. Kun kayâ an demonyo na sa porma nin halas, sinunsunan an tawo na ipinapangalad na bungang idto ta mabubuksan an saindang mga mata. An salà nin tawo bako sa simpleng pagkakan kundi sa paagi nin sarong kakanon, naipahayag nya an saiyang orgulyo asin daing pakilabot sa kabùtan nin Dyos. Sa ibang tataramon, an kasàlan luminaog sa buhay nin tawo, sa paagi nin sarong kakanon. Bakong makangangalas, kun siring, na sa Bagong Tipan kan Bibliya, minawot man kan Dyos na iligtas an tawo sa paagi nin kakanon. Kan banggi na si Jesus pinasaluiban, nagkua sya nin tinapay, nagpasalamat, asin itinao ini sa saiyang mga disipulo, asin nagsabi: “Akua nindo ini asin kakana nindo gabos. Ini an sakong hawak na idudulot para sa saindo.”Abaa nang swerte kan kakanon na minawot nin Dyos na itao an saiyang sadiri sa porma nin arak asin tinapay! Abang gayon paghurup-hurupon na an presensya nin Dyos, ilinigtas an bilog na aspekto kan satuyang buhay, an gabos na espasyo asin panahon kaini, pati na an espasyo nin kakanon. Malinaw an kamawutan nin Dyos na dai nyato malingawan an paghanap sa Saiya siring kan arualdaw na paghanap nyato sa kakanon. Malinaw, siring man, an kabutan Nya na an presensya ni Jesus, siring sa kakanon, iyo an magin sukulan kan satuyang pagtalubo sa personal o sa sosyal na libelo. Sya, siring man, an barometro kan ekonomiya kan satong kaligtasan. Nagtutubod kita na nagigin kita kun ano man an satuyang kinakakan. Alagad ki Jesus, kita nagigin parte nya sa lambang pagkakan nyato kan saiyang hawak asin pag-inom ta kan saiyang dugo—kan langitnon na tinapay asin arak. Sarong karungawan kun siring, kun dai pa kita mabasog. .sdsds The post Manggurano na tabi an pan de sal? appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kabanggihan nin kalag Sun, 09 Aug :29:33 Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo dai nakakalibre digdi. Sa sarong surat sa [&#;] The post Kabanggihan nin kalag appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo dai nakakalibre digdi. Sa sarong surat sa saiyang giya espiritwal na padi, si Mother Teresa nagbuyboy kan saiyang paghidaw ki Jesus: sa sarong Jesus na dai nya namamati an presensya. “Ika tunay na namumutan ni Jesus” sabi nya sa sa padi, “alagad ako, makuri an katuninungan asin kawaran nin huli ta minaturuhok ako alagad dai ko nahihiling, nagdadangog alagad daing mahinanyog…” Nagkatirikbahan an kadaklan sa mga Kristyano kan naimprenta an mga surat na ini ni Mother Teresa. Sa haloy na panahon, apisar kan saiyang reputasyon bilang sarong “living saint” dai nya mamatian an presensya kan Kagurangnan. Alagad para sa mga batikano sa espiritwalidad, ini sarong normal na pangyayari lalong lalo na sa mga hararom na relasyon sa Mahal na Dyos. Ining pag-alang kan bubon inapod ni kan mistikong santo na si San Juan dela Cruz bilang “dark night of the soul”. Ini bakong pagkapadungkal nin sarong matanos na tawo kundi pagtalubo. Minaabot sa buhay pagpamibi na minalabsay an gabos, nin huli ta an Dyos iniimbataran kita na dai paghanapon an kasiraman sa pagpamibi. Bako sa gabos na panahon magayagaya sa pagmati an pagpamibi. Pinupurga nin Dyos an satuyang mga motibo sa pagpamibi. Kun nuarin an ulay mo midbid mo na Dyos o nakua mo na ang bagong dalan nin buhay, an kaugmahan sa pagpamibi nawawara, biglang dai mo masabutan an Banal na Kasuratan. Daing pagduda, igwang Dyos, alagad garong harayo na marhay Sya asin daing pakilabot sa lambang saro sato. Siring kaini si inagihan kan Propetang si Elias sa Inot na babasahon. Pakatapos na manggana sya sa hamon kan mga padi ni Baal na ipahiling kun siisay an tunay na Dyos, ginaradan kan mga tawo an mga padi. Kun kaya duminulag sya kan magpuon na ipahanap kan Reyna. Napanô sya nin makuring kamunduan nin huli ta gikan sa yuporya kan saiyang kapangganahan tulus-tulos pinababa sya nin Dyos sa trono asin sinalidahan. Ini bilang pagpagirumdon na an Dyos bakong Dyos nin byolensya kundi Dyos nin pagkahirak asin pagkamuot. Sa Ebanghelyo, si Pedro nagsapo kan nakakaagid na pangyayari. Sa kaugmahan nya na maka-arog sa saiyang Maestro na naglakaw sa dagat, tuminagbang sya sa baruto tanganing sabaton si Jesus. Alagad kan duminatong an makukusog na duros, natakot asin nagpuon maglubog.  Kun an dagat iyo an minarepresentar kan gabos na pwedeng katakutan nin mga Hudiyo, si Jesus iyo an nagpakalma kaini. Ano an mga kinakatukatan nyato sa panahon na ini? Hilang, kagadanan, asin pagsolo-solo? An lambang pagpamibi nyato saiya bakong pagdulag sa kinaban na ini kundi pag-atubang sa mga problema kaiba an pagsarig na an gabos malipas alagad an Kagurangnan dai. Na an may kapot kan panahon asin oras asin an bilog na kinaban iyo an Dyos. An isog nin buót kulang kun gusto mong maglakaw sa ibabaw kan tubig. Nanudan ni Pedro na kinakaipuhan nya pang magbaklay sa disyerto tanganing makanuod.  Dai na sya matagbang tulos-tulos sa dagat. Dai na sya mahanap kan mga darakulang gawi nin pagsalbar. Aatubangon nya an gabos na pagduda asin pagsagin-sagin. Siring man an pangapudan satuya gabos na disipulo. Atubangon nyato an krisis alagad magin mapagmangno sa tingog na Mahal na Dyos na madadangog nyato na naghihinghing sa paagi nin mga gawi nin pagkamuot.   Kun siring, igwa kitang dakulang pangangaipo na maibalik nyato an sagradong espasyo sa arualdaw na pagkabuhay arog kan pagtuninong, pamibi, asin paghurup-hurop sa kahiwasan kan dagat kan presensya nin Dyos.  Maalang man ang bubon, yaon sa kairarumi kan satuyang puso an kaggibo kan bubon. . The post Kabanggihan nin kalag appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An Katoliko sa tahaw nin pandemya Sat, 25 Jul :17:09 Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan  huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban na ini. An mga negosyo nagsarara. An mga kumpanya kinakaipuhan magtanggal nin [&#;] The post An Katoliko sa tahaw nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan  huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban na ini. An mga negosyo nagsarara. An mga kumpanya kinakaipuhan magtanggal nin mga empleyado. An mga daily wage earners an pinakaapektado sa gabos. Mayo nin naghunà, na sa laog nin apat o limang bulan, sasapuon kan bilog na katawuhan an siring na krisis. Lain kan krisis pinansyal, sosyal, asin pampulitika, an pinakamarara iyo an krisis espiritwal. Kun an virus na ini naihayag an kakulapusan asin kawaran nin plano kan presenteng gobyerno, mas lalong namidbidan an sarong reyalidad na pirit na linilingawan nyato gabos. Sa pagkarumpag kan haros gabos na mga institusyon na gibo nin tawo, kabali na digdi an pagkawara nin kadakol na buhay, nagin malinaw sa satuya an katutuuhan na an gabos na bagay may kasagkuran. Arualdaw pirit na dinudulagan ta ini. Kadakol nabubuhay na ulay mo mayong kagadanan. May mga yaon sa poder na an ulay ninda dai sinda mababa sa kapangyarihan. May mga nagpapayaman na ulay ninda madadara ninda an pirak asin pitaka sa ikaduwang buhay. Kun igwa man sarong karahayan na nangungurog sa tahaw kan pandemyang ini, iyo an pagkapaha giraray nin tawo sa Dyos, an kaiyu-iyuhing dai mapapara; an kapinunan, kapadagusan, asin kaaabtan kan gabos na nilalang. Alagad maulyas ining pangangaipo nyato sa Dyos. Sa pag-abot ka kadikit na kaginhawahan, nalilingaw tulos kita. Tumbukon ta lugod ini sa paagi nin praktikal na kahaputan: Papàno aatubangon nin sarong Katoliko an pandemya? Sa tahaw kan kagadanan asin buhay, pagkarumpag asin pagpadanay, kakulangan nin lider asin pagkaigwang maiisog na frontliners , sabi kan Hudiyong pilosopo na si Martin Buber, an kahulugan kan buhay makukua sa hayàpit na bàsog nin pag-urulay o diyalogo kan mga nag-uuruntugan na pwersa.  Manunuparan ta sa kasaysayan kan Simbahan, an nagkakapirang ehemplo kun pàno inatubang kan mga inot na Kristyano an krisis nin pandemya. Kan 240 A.D. sinapo kan midbid na kinaban kaidto arog kan Cartago, Roma, asin Alexandria an sarong hilang na sagkod ngunyan dai mangaranan kan mga eksperto. Malinaw an pagkaistorya nin San Cipriano na iyo an Obispo kan Cartago kan panahon: “nagsapo an gabos kan atake nin kalintura… asin an samong mga bituka, nagtatakig sa daing ampat na pagsuka” (Cyprian, Treatises , 7.8.) An gadan nagwarairak sa tinampo sa kadakulan. Nangaipong mag- physical distancing an banwaan asin tiuson an mamundong kamugtakan nin pagkasuruhay. Mantang an kadaklan binayaan an syudad nin huli sa takot sa syertong kagadanan, an mga Kristyano nagpawalat. Sinda nahiling na nagpapakakan asin nag-aataman kan mga may hilang. Susog sa saro pang obispo na si San Dionisio, “maiisog sindang nagbisita sa mga may hilang asin nag-sirbi sainda” (Eusebius, Church History, ). Sa nagsunod na siglo, uminabot an sarong kabaing na epidemya. Mababasa an sinurat kan historyador na si Eusebio kan Caesarea na an mga Kristyano nasibot sa mga gibong hirak arog kan paglubong kan mga gadan asin pag-ataman kan mga naghihilang (Eusebius, Church History , ). Pwedeng sabihon nyato: Ah propaganda ini. Alagad an kadakol na nag-akò kan Kristyanong pagtubod pagkatapos kan mga epidemyang ini, sarong patotoo kan kapangyarihan kan paglingkod. Kun may midbid kang Kristyano kaidtong panahon nin hilang, dakula an posibilidad na ika mabuhay nin huli ta igwang maataman sa saimo.  Nakakaagid an mga pangyayari sa parokya kun sain ako nadestino. Kan ibinaba an ECQ lockdown, kadakol na mga parokyano an pinanluyahan nin buót. Dai sinda makapa-simbahan, o dai ninda makaibahan si mga pag-iriba sa ministry. Tagob nin pagkatakot an gabos. Alagad sa pag-atid-atid mi, dai pwedeng nakakulong na saná kami sa kumbento. Kadakol an nagtitios na mga parokyano. Siisay an maataman sainda? Sa tabang kan social services ministry, nagpuon kaming magtipon nin datos manungod sa pangangaipo kan mga daily wage earners na parokyano asin kun siisay sainda an urog na nangangaipo. pagkalihis nin duwang bulan, 800 pamilya an samong natawan nin dawa kadikit na relief goods. Kadakol an naghiras nin tabang. Kinakaipuhan saná nindang maaraman kun pàno asin siisay an mangingibang. Dai pa digdi nagtapos. Uya pa labing 800 na pamilya samong pinaghusay na magin mga Saradit na Kristyanong Komunidad (SKK). Saro ining programa pastoral kan Arkidyosesis ngunyan tanganing an Simbahan magin presente sagkod sa kapurupuruhi kan parokya. Dakula an nagin pagbabago sa saindang mga komunidad. Ngunyan igwa na sindang mga lider na samuyang malalaúman sa pagmangno kan pangangaipo kan saindang kapwa. An pagkamuot iyo an nagtaong kahulugan sa hayàpit na bàsog nin buhay. Sa atubangan kan dai mapagsarong reyalidad, an mga Kristyano nagpapatahaw tanganing magin buháy an saróng banwaan huli kan pagmangno sa kapwa. Dai sinda nagtakig sa katalsutan kundi sinda naglaad sa pagkamuot. Ngunyan, tugang, “lakaw asin maggibo man kan siring” (Lk 10: 37). . . The post An Katoliko sa tahaw nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0","detected_lang":"bik","word_count":2559,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/25","title":"","content":"{\"id\":25,\"name\":\"Fr. Francis Tordilla\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/fr-francis-tordilla\\/\",\"slug\":\"fr-francis-tordilla\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/8bbde23cda214bef09f?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/8bbde23cda214bef09f?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/8bbde23cda214bef09f?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\" \\n Magbikol Kita | P. Francis Tordilla \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/fr-francis-tordilla\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/fr-francis-tordilla\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/fr-francis-tordilla\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/23bf285effd73fb613\\\",\\\"name\\\":\\\"Fr. Francis Tordilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/23-FrancisT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Fr. Francis Tordilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"],\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/fr-francis-tordilla\\/#webpage\\\"}}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/25\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":112,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hayapit-na-basog/manggurano-na-tabi-an-pan-de-sal/","title":"Manggurano na tabi an pan de sal? | Magbikol Kita","content":"Manggurano na tabi an pan de sal? | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:42am Manggurano na tabi an pan de sal? Published on Sunday, August 23, , 7:35pm by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,  kun anong kaabtan mo ngapit.  Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan Camaligan nariparo na igwang mga English-speaking na nagkakaralot harani sa lumang sementeryo kan banwaan. An pag-ulay ninda, igwa na naman mga bagong abot na mga treasure hunters. Napag-araman ninda na kakaibang treasure an hinahanap kan mga ini. Sinda mga estyudante nin Arkiyolohiya na gikan pa sa University of California at Los Angeles (UCLA). Sinda parte kan Bicol Archeological Project na minukna kan Arkidyosesis nin Caceres asin kan banwaan kan Camaligan, Camarines Sur. Interesante an saindang mga nadukhayan sa saindang pagkalot. An lider kan grupo nin mga Arkiyologo, sarong Bikolano,  tubong Tinambac, si Dr. Stephen Acabado. Sinabi nya sako na sa pagkalot ninda, an inot na hinahanap ninda iyo an mga tada nin mga kinakan kan mga tawo kaidtong panahon. Nahiling ninda sa Camaligan kun gurano kadakol an mga tibulaka nin mga laman-dagat. Susog man sa saiya, sa paagi kan pag-adal kan mga kinakan kan mga tawo kaidto, mamimidbidan mo kun ano an istilo ka pagkabuhay ninda, kun ano an mga hanapbuhay ninda, kun guraro ka-organisado an saindang komunidad, kun pàno nagtalubo an populasyon. Ining kaaraman na ini gikan sa saindang obserbasyon kan mga kinakan kan tawo. Sa paagi kan saindang pag-adal kan mga kakanon kan mga Bikolano kaidto, narurip ninda an kaaraman manungod sa sibilisasyon bago pa man mag-abot an mga Kastila. An pan de sal na minimilmig lang nyato bago kakanon, o kaya sinasawsaw ta sa mainit na kape, kaiba an galunggong, ini mga ordinaryong kakanon kan Pilipino alagad sinda an sukulan kan ekonomiya kan satong nasyon. Sinda pwedeng magin barometro kun gurano kapatal o katibay an sarong presidente kan nasyon. An pan de sal ngunyan, tres pesos. Mayo ka nang mababakal na pisuhon. An presyo man kan galunggong inaabot nang 140 kada kilo. Ini sarong patunay kun guranong kamakapangyarihan an kakanon nin ordinaryong syudadano. Kan nakaaging taon, nangaipong mag-import kan Pilipinas nin 17,000 metriko-toneladang galunggong tanganing makontrol an presyo kan sirang ini sa merkado. Kun magmahal bigla, maririsa kun gurano kapalpak an satuyang mga ekonomista asin mga lider kan banwaan.  Habo ta man na husgahan an sarong tawo susog sa saiyang kinakakan. Nagigirumduman ko kaidto an surubahan kan nasa high school pa. An mga Isabelina ngaya sa sobrang pa-cute, dai inuubos an laog kan sarong boteng Coke. Tibaad ngaya isipon kan iba na paslo sya sa kakanon o inumon. Ining mga ralatikan kan panahon, minapahayag kan satong punto na an tawo minsan nasusukol susog sa saiyang kinakakan o mga dai kinakakan. Syempre kadakol man napapasala sa salang bana-bana. Sa buhay-pagtubod kan mga Kristyano, mas lalong pinapararom an dati nang mahalagang papel kan kakanon. An Bibliya, sa pagsaysay kan inot na pagkahulog kan tawo sa kasalan, minapuon sa pagkakan nya kan ipinangalad na bunga nin sarong kahoy sa paraiso. Sa gabos na pwede nyang kakanon asin pakinabangan sa hardin nin Eden, saro saná an ipinagbawal nin Dyos. An bungang idto na kadaklan na beses iniisip nyato na mansanas susog sa mga drawing kan mga artist, minarepresentar kan papel nin Mahal na Dyos sa bilog na uniberso. Kuahon mo na Adan asin Eba an gabos digdi sa paraiso apwera kan sakong papel bilang saindong Dyos. Kun kayâ an demonyo na sa porma nin halas, sinunsunan an tawo na ipinapangalad na bungang idto ta mabubuksan an saindang mga mata. An salà nin tawo bako sa simpleng pagkakan kundi sa paagi nin sarong kakanon, naipahayag nya an saiyang orgulyo asin daing pakilabot sa kabùtan nin Dyos. Sa ibang tataramon, an kasàlan luminaog sa buhay nin tawo, sa paagi nin sarong kakanon. Bakong makangangalas, kun siring, na sa Bagong Tipan kan Bibliya, minawot man kan Dyos na iligtas an tawo sa paagi nin kakanon. Kan banggi na si Jesus pinasaluiban, nagkua sya nin tinapay, nagpasalamat, asin itinao ini sa saiyang mga disipulo, asin nagsabi: “Akua nindo ini asin kakana nindo gabos. Ini an sakong hawak na idudulot para sa saindo.”Abaa nang swerte kan kakanon na minawot nin Dyos na itao an saiyang sadiri sa porma nin arak asin tinapay! Abang gayon paghurup-hurupon na an presensya nin Dyos, ilinigtas an bilog na aspekto kan satuyang buhay, an gabos na espasyo asin panahon kaini, pati na an espasyo nin kakanon. Malinaw an kamawutan nin Dyos na dai nyato malingawan an paghanap sa Saiya siring kan arualdaw na paghanap nyato sa kakanon. Malinaw, siring man, an kabutan Nya na an presensya ni Jesus, siring sa kakanon, iyo an magin sukulan kan satuyang pagtalubo sa personal o sa sosyal na libelo. Sya, siring man, an barometro kan ekonomiya kan satong kaligtasan. Nagtutubod kita na nagigin kita kun ano man an satuyang kinakakan. Alagad ki Jesus, kita nagigin parte nya sa lambang pagkakan nyato kan saiyang hawak asin pag-inom ta kan saiyang dugo—kan langitnon na tinapay asin arak. Sarong karungawan kun siring, kun dai pa kita mabasog. .sdsds Fr. Francis Tordilla Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 15 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1366,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/hayapit-na-basog/","title":"Magbikol Kita | Hayàpit na Bàsog","content":"Magbikol Kita | Hayàpit na Bàsog Saturday, December 27, , 4:42am Hayàpit na Bàsog Fr. Francis Tordilla Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. Manggurano na tabi an pan de sal? by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,  kun anong kaabtan mo ngapit.  Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan... read more Kabanggihan nin kalag by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo... read more An Katoliko sa tahaw nin pandemya by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan  huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hayapit-na-basog/kabanggihan-nin-kalag/","title":"Kabanggihan nin kalag | Magbikol Kita","content":"Kabanggihan nin kalag | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:42am Kabanggihan nin kalag Published on Sunday, August 09, , 5:29pm by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo dai nakakalibre digdi. Sa sarong surat sa saiyang giya espiritwal na padi, si Mother Teresa nagbuyboy kan saiyang paghidaw ki Jesus: sa sarong Jesus na dai nya namamati an presensya. “Ika tunay na namumutan ni Jesus” sabi nya sa sa padi, “alagad ako, makuri an katuninungan asin kawaran nin huli ta minaturuhok ako alagad dai ko nahihiling, nagdadangog alagad daing mahinanyog…” Nagkatirikbahan an kadaklan sa mga Kristyano kan naimprenta an mga surat na ini ni Mother Teresa. Sa haloy na panahon, apisar kan saiyang reputasyon bilang sarong “living saint” dai nya mamatian an presensya kan Kagurangnan. Alagad para sa mga batikano sa espiritwalidad, ini sarong normal na pangyayari lalong lalo na sa mga hararom na relasyon sa Mahal na Dyos. Ining pag-alang kan bubon inapod ni kan mistikong santo na si San Juan dela Cruz bilang “dark night of the soul”. Ini bakong pagkapadungkal nin sarong matanos na tawo kundi pagtalubo. Minaabot sa buhay pagpamibi na minalabsay an gabos, nin huli ta an Dyos iniimbataran kita na dai paghanapon an kasiraman sa pagpamibi. Bako sa gabos na panahon magayagaya sa pagmati an pagpamibi. Pinupurga nin Dyos an satuyang mga motibo sa pagpamibi. Kun nuarin an ulay mo midbid mo na Dyos o nakua mo na ang bagong dalan nin buhay, an kaugmahan sa pagpamibi nawawara, biglang dai mo masabutan an Banal na Kasuratan. Daing pagduda, igwang Dyos, alagad garong harayo na marhay Sya asin daing pakilabot sa lambang saro sato. Siring kaini si inagihan kan Propetang si Elias sa Inot na babasahon. Pakatapos na manggana sya sa hamon kan mga padi ni Baal na ipahiling kun siisay an tunay na Dyos, ginaradan kan mga tawo an mga padi. Kun kaya duminulag sya kan magpuon na ipahanap kan Reyna. Napanô sya nin makuring kamunduan nin huli ta gikan sa yuporya kan saiyang kapangganahan tulus-tulos pinababa sya nin Dyos sa trono asin sinalidahan. Ini bilang pagpagirumdon na an Dyos bakong Dyos nin byolensya kundi Dyos nin pagkahirak asin pagkamuot. Sa Ebanghelyo, si Pedro nagsapo kan nakakaagid na pangyayari. Sa kaugmahan nya na maka-arog sa saiyang Maestro na naglakaw sa dagat, tuminagbang sya sa baruto tanganing sabaton si Jesus. Alagad kan duminatong an makukusog na duros, natakot asin nagpuon maglubog.  Kun an dagat iyo an minarepresentar kan gabos na pwedeng katakutan nin mga Hudiyo, si Jesus iyo an nagpakalma kaini. Ano an mga kinakatukatan nyato sa panahon na ini? Hilang, kagadanan, asin pagsolo-solo? An lambang pagpamibi nyato saiya bakong pagdulag sa kinaban na ini kundi pag-atubang sa mga problema kaiba an pagsarig na an gabos malipas alagad an Kagurangnan dai. Na an may kapot kan panahon asin oras asin an bilog na kinaban iyo an Dyos. An isog nin buót kulang kun gusto mong maglakaw sa ibabaw kan tubig. Nanudan ni Pedro na kinakaipuhan nya pang magbaklay sa disyerto tanganing makanuod.  Dai na sya matagbang tulos-tulos sa dagat. Dai na sya mahanap kan mga darakulang gawi nin pagsalbar. Aatubangon nya an gabos na pagduda asin pagsagin-sagin. Siring man an pangapudan satuya gabos na disipulo. Atubangon nyato an krisis alagad magin mapagmangno sa tingog na Mahal na Dyos na madadangog nyato na naghihinghing sa paagi nin mga gawi nin pagkamuot.   Kun siring, igwa kitang dakulang pangangaipo na maibalik nyato an sagradong espasyo sa arualdaw na pagkabuhay arog kan pagtuninong, pamibi, asin paghurup-hurop sa kahiwasan kan dagat kan presensya nin Dyos.  Maalang man ang bubon, yaon sa kairarumi kan satuyang puso an kaggibo kan bubon. . Fr. Francis Tordilla Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1141,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hayapit-na-basog/kabanggihan-nin-kalag/","title":"Kabanggihan nin kalag | Magbikol Kita","content":"Kabanggihan nin kalag | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:42am Kabanggihan nin kalag Published on Sunday, August 09, , 5:29pm by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo dai nakakalibre digdi. Sa sarong surat sa saiyang giya espiritwal na padi, si Mother Teresa nagbuyboy kan saiyang paghidaw ki Jesus: sa sarong Jesus na dai nya namamati an presensya. “Ika tunay na namumutan ni Jesus” sabi nya sa sa padi, “alagad ako, makuri an katuninungan asin kawaran nin huli ta minaturuhok ako alagad dai ko nahihiling, nagdadangog alagad daing mahinanyog…” Nagkatirikbahan an kadaklan sa mga Kristyano kan naimprenta an mga surat na ini ni Mother Teresa. Sa haloy na panahon, apisar kan saiyang reputasyon bilang sarong “living saint” dai nya mamatian an presensya kan Kagurangnan. Alagad para sa mga batikano sa espiritwalidad, ini sarong normal na pangyayari lalong lalo na sa mga hararom na relasyon sa Mahal na Dyos. Ining pag-alang kan bubon inapod ni kan mistikong santo na si San Juan dela Cruz bilang “dark night of the soul”. Ini bakong pagkapadungkal nin sarong matanos na tawo kundi pagtalubo. Minaabot sa buhay pagpamibi na minalabsay an gabos, nin huli ta an Dyos iniimbataran kita na dai paghanapon an kasiraman sa pagpamibi. Bako sa gabos na panahon magayagaya sa pagmati an pagpamibi. Pinupurga nin Dyos an satuyang mga motibo sa pagpamibi. Kun nuarin an ulay mo midbid mo na Dyos o nakua mo na ang bagong dalan nin buhay, an kaugmahan sa pagpamibi nawawara, biglang dai mo masabutan an Banal na Kasuratan. Daing pagduda, igwang Dyos, alagad garong harayo na marhay Sya asin daing pakilabot sa lambang saro sato. Siring kaini si inagihan kan Propetang si Elias sa Inot na babasahon. Pakatapos na manggana sya sa hamon kan mga padi ni Baal na ipahiling kun siisay an tunay na Dyos, ginaradan kan mga tawo an mga padi. Kun kaya duminulag sya kan magpuon na ipahanap kan Reyna. Napanô sya nin makuring kamunduan nin huli ta gikan sa yuporya kan saiyang kapangganahan tulus-tulos pinababa sya nin Dyos sa trono asin sinalidahan. Ini bilang pagpagirumdon na an Dyos bakong Dyos nin byolensya kundi Dyos nin pagkahirak asin pagkamuot. Sa Ebanghelyo, si Pedro nagsapo kan nakakaagid na pangyayari. Sa kaugmahan nya na maka-arog sa saiyang Maestro na naglakaw sa dagat, tuminagbang sya sa baruto tanganing sabaton si Jesus. Alagad kan duminatong an makukusog na duros, natakot asin nagpuon maglubog.  Kun an dagat iyo an minarepresentar kan gabos na pwedeng katakutan nin mga Hudiyo, si Jesus iyo an nagpakalma kaini. Ano an mga kinakatukatan nyato sa panahon na ini? Hilang, kagadanan, asin pagsolo-solo? An lambang pagpamibi nyato saiya bakong pagdulag sa kinaban na ini kundi pag-atubang sa mga problema kaiba an pagsarig na an gabos malipas alagad an Kagurangnan dai. Na an may kapot kan panahon asin oras asin an bilog na kinaban iyo an Dyos. An isog nin buót kulang kun gusto mong maglakaw sa ibabaw kan tubig. Nanudan ni Pedro na kinakaipuhan nya pang magbaklay sa disyerto tanganing makanuod.  Dai na sya matagbang tulos-tulos sa dagat. Dai na sya mahanap kan mga darakulang gawi nin pagsalbar. Aatubangon nya an gabos na pagduda asin pagsagin-sagin. Siring man an pangapudan satuya gabos na disipulo. Atubangon nyato an krisis alagad magin mapagmangno sa tingog na Mahal na Dyos na madadangog nyato na naghihinghing sa paagi nin mga gawi nin pagkamuot.   Kun siring, igwa kitang dakulang pangangaipo na maibalik nyato an sagradong espasyo sa arualdaw na pagkabuhay arog kan pagtuninong, pamibi, asin paghurup-hurop sa kahiwasan kan dagat kan presensya nin Dyos.  Maalang man ang bubon, yaon sa kairarumi kan satuyang puso an kaggibo kan bubon. . Fr. Francis Tordilla Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1141,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hayapit-na-basog/an-katoliko-sa-tahaw-nin-pandemya/","title":"An Katoliko sa tahaw nin pandemya | Magbikol Kita","content":"An Katoliko sa tahaw nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:42am An Katoliko sa tahaw nin pandemya Published on Sunday, July 26, , 2:17am by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan  huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban na ini. An mga negosyo nagsarara. An mga kumpanya kinakaipuhan magtanggal nin mga empleyado. An mga daily wage earners an pinakaapektado sa gabos. Mayo nin naghunà, na sa laog nin apat o limang bulan, sasapuon kan bilog na katawuhan an siring na krisis. Lain kan krisis pinansyal, sosyal, asin pampulitika, an pinakamarara iyo an krisis espiritwal. Kun an virus na ini naihayag an kakulapusan asin kawaran nin plano kan presenteng gobyerno, mas lalong namidbidan an sarong reyalidad na pirit na linilingawan nyato gabos. Sa pagkarumpag kan haros gabos na mga institusyon na gibo nin tawo, kabali na digdi an pagkawara nin kadakol na buhay, nagin malinaw sa satuya an katutuuhan na an gabos na bagay may kasagkuran. Arualdaw pirit na dinudulagan ta ini. Kadakol nabubuhay na ulay mo mayong kagadanan. May mga yaon sa poder na an ulay ninda dai sinda mababa sa kapangyarihan. May mga nagpapayaman na ulay ninda madadara ninda an pirak asin pitaka sa ikaduwang buhay. Kun igwa man sarong karahayan na nangungurog sa tahaw kan pandemyang ini, iyo an pagkapaha giraray nin tawo sa Dyos, an kaiyu-iyuhing dai mapapara; an kapinunan, kapadagusan, asin kaaabtan kan gabos na nilalang. Alagad maulyas ining pangangaipo nyato sa Dyos. Sa pag-abot ka kadikit na kaginhawahan, nalilingaw tulos kita. Tumbukon ta lugod ini sa paagi nin praktikal na kahaputan: Papàno aatubangon nin sarong Katoliko an pandemya? Sa tahaw kan kagadanan asin buhay, pagkarumpag asin pagpadanay, kakulangan nin lider asin pagkaigwang maiisog na frontliners , sabi kan Hudiyong pilosopo na si Martin Buber, an kahulugan kan buhay makukua sa hayàpit na bàsog nin pag-urulay o diyalogo kan mga nag-uuruntugan na pwersa.  Manunuparan ta sa kasaysayan kan Simbahan, an nagkakapirang ehemplo kun pàno inatubang kan mga inot na Kristyano an krisis nin pandemya. Kan 240 A.D. sinapo kan midbid na kinaban kaidto arog kan Cartago, Roma, asin Alexandria an sarong hilang na sagkod ngunyan dai mangaranan kan mga eksperto. Malinaw an pagkaistorya nin San Cipriano na iyo an Obispo kan Cartago kan panahon: “nagsapo an gabos kan atake nin kalintura… asin an samong mga bituka, nagtatakig sa daing ampat na pagsuka” (Cyprian, Treatises , 7.8.) An gadan nagwarairak sa tinampo sa kadakulan. Nangaipong mag- physical distancing an banwaan asin tiuson an mamundong kamugtakan nin pagkasuruhay. Mantang an kadaklan binayaan an syudad nin huli sa takot sa syertong kagadanan, an mga Kristyano nagpawalat. Sinda nahiling na nagpapakakan asin nag-aataman kan mga may hilang. Susog sa saro pang obispo na si San Dionisio, “maiisog sindang nagbisita sa mga may hilang asin nag-sirbi sainda” (Eusebius, Church History, ). Sa nagsunod na siglo, uminabot an sarong kabaing na epidemya. Mababasa an sinurat kan historyador na si Eusebio kan Caesarea na an mga Kristyano nasibot sa mga gibong hirak arog kan paglubong kan mga gadan asin pag-ataman kan mga naghihilang (Eusebius, Church History , ). Pwedeng sabihon nyato: Ah propaganda ini. Alagad an kadakol na nag-akò kan Kristyanong pagtubod pagkatapos kan mga epidemyang ini, sarong patotoo kan kapangyarihan kan paglingkod. Kun may midbid kang Kristyano kaidtong panahon nin hilang, dakula an posibilidad na ika mabuhay nin huli ta igwang maataman sa saimo.  Nakakaagid an mga pangyayari sa parokya kun sain ako nadestino. Kan ibinaba an ECQ lockdown, kadakol na mga parokyano an pinanluyahan nin buót. Dai sinda makapa-simbahan, o dai ninda makaibahan si mga pag-iriba sa ministry. Tagob nin pagkatakot an gabos. Alagad sa pag-atid-atid mi, dai pwedeng nakakulong na saná kami sa kumbento. Kadakol an nagtitios na mga parokyano. Siisay an maataman sainda? Sa tabang kan social services ministry, nagpuon kaming magtipon nin datos manungod sa pangangaipo kan mga daily wage earners na parokyano asin kun siisay sainda an urog na nangangaipo. pagkalihis nin duwang bulan, 800 pamilya an samong natawan nin dawa kadikit na relief goods. Kadakol an naghiras nin tabang. Kinakaipuhan saná nindang maaraman kun pàno asin siisay an mangingibang. Dai pa digdi nagtapos. Uya pa labing 800 na pamilya samong pinaghusay na magin mga Saradit na Kristyanong Komunidad (SKK). Saro ining programa pastoral kan Arkidyosesis ngunyan tanganing an Simbahan magin presente sagkod sa kapurupuruhi kan parokya. Dakula an nagin pagbabago sa saindang mga komunidad. Ngunyan igwa na sindang mga lider na samuyang malalaúman sa pagmangno kan pangangaipo kan saindang kapwa. An pagkamuot iyo an nagtaong kahulugan sa hayàpit na bàsog nin buhay. Sa atubangan kan dai mapagsarong reyalidad, an mga Kristyano nagpapatahaw tanganing magin buháy an saróng banwaan huli kan pagmangno sa kapwa. Dai sinda nagtakig sa katalsutan kundi sinda naglaad sa pagkamuot. Ngunyan, tugang, “lakaw asin maggibo man kan siring” (Lk 10: 37). . . Fr. Francis Tordilla Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 13 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1322,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T20:42:09.735Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1058#","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Elsie & Esmie - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\n**EPISODE 2: ELSIE & ESMIE**. Ini an istorya kan magtugang na Albis—an mga pagkakaiba ninda asin an paghanap nin kamugtakan kun sain may pagkasararo, pagsinarabutan, asin pagkamuot. Sa panahon na panô nin ribok asin pagkabaranga, dalanon ta kun pàno sa pagkakaiba-iba nin mga tawo makakahanap nin kusog. Ini an ikaduwa sa docuseries na proyekto kan **Hawan-Dalan** katuwang an [**Magbikol Kita**]( sarong platform para sa mga istorya asin pelikulang Bikol.\nAn **Hawan-Dalan** sarong pinaparambong na programa na buót makatao nin artistikong espasyo para sa mga Bikolano, asin mga dai -haros madangog na mga istoryang Bikol. An proyektong ini minasiyasat kan kusog kan digital media tanganing maka-ingganyo nin mga lokal na produksyon asin mga organisadong pagtarabangan sa produksyon nin serye nin mga haralipot na pasaling odyobiswal. Tinatawan nin importansya kan **Hawan-Dalan** an Bikol, alagad bako ining eksklusibo sa paghimo nin kolektibong kaisipan pag-abot sa pamemelikula—pamemelikulang abot an kasaraditan. Katuyuhan kan proyekto na pasagumon an pelikula sa udog kan komunidad.\nAn **Hawan-Dalan** sarong proyektong pinapanginutan kan Bikolanang parapelikulang si [Jenn Romano](\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\n# Resibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":292,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/melba-vera-cruz/#","title":"Magbikol Kita | Melba Vera Cruz","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n[Mabaskog na Komunidad](\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n## [Marhay maski bakong marhay](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga...\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong ganang mabuhay? Mag-gulay! An Harong mi, sadit sanaPero malinigon sagkod sa kusina.Magkakan man kami, pirming sa lamisaAn sira mi gulay saná. Sa binikol na bersyon kan kantang \"Bahay Kubo,\" namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang...\n## [Pigsukol ko, pero sobra saka kulang](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nAram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin tape measure, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw? “Kun sinunod ko...\n## [“Ngunyan” an saiyang pangaran](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nTaon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":651,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/melba-vera-cruz/#","title":"Magbikol Kita | Melba Vera Cruz","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n[Mabaskog na Komunidad](\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n## [Marhay maski bakong marhay](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga...\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong ganang mabuhay? Mag-gulay! An Harong mi, sadit sanaPero malinigon sagkod sa kusina.Magkakan man kami, pirming sa lamisaAn sira mi gulay saná. Sa binikol na bersyon kan kantang \"Bahay Kubo,\" namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang...\n## [Pigsukol ko, pero sobra saka kulang](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nAram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin tape measure, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw? “Kun sinunod ko...\n## [“Ngunyan” an saiyang pangaran](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nTaon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":651,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://www.magbikolkita.com/#","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"TANDAYAG \\| [BENEDICK BANA](\nTubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](\nAn **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).\nSaturday, December 27, , 5:55am\n[Ernie Verdadero](  \\|  [Midya-Midya](\nMAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.\nSi Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.\nMaogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.\nSi Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.\nAn mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.\n[Bilog na Artikulo](\n## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...\n## [Plasa ni Kalamay](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...\n## [Balitang Bicolandia](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nRegional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Bagong taon na, magmarata na kita](\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nGulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\n## [Pagrumdom ki Florencio Lerma](\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing...\nMga Kag-ambag na Parasurat\n[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](\n[Niles Jordan Breis](\n[France Clavecillas](\n[Dennis B. Gonzaga](\n[Victor John Loquias](\n[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](\n[Javier Leonardo Vitug Rugeria](\n[Jonas Cabiles Soltes](\n[Kerwin Orville Tate](\n[P. Francis Tordilla](\n[Melba T. Vera Cruz](\n**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**\n**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\n**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1414,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/melba-vera-cruz/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Melba Vera Cruz | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :09:00 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Melba Vera Cruz | Magbikol Kita</title>\n <title>Marhay maski bakong marhay</title>\n <dc:creator><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 18 Oct :42:14 </pubDate>\n <category><![CDATA[Mabaskog na Komunidad]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[faith]]></category>\n <category><![CDATA[Health]]></category>\n <category><![CDATA[Healthy Mind]]></category>\n <category><![CDATA[Honesty]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></category>\n <category><![CDATA[Mental Health]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Mayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga problema o mga kasakitan sa buhay. [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" maski bakong marhay</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Mayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót.</p>\\\n<p>Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga problema o mga kasakitan sa buhay. An pagputol nin sadiring buhay sarong tanda o sintomas na bakong marhay an kamugtakan kan isip asin buót.</p>\\\n<p>Sa pag-adal asin sarbey kan Departamento nin Salud, kabanga kan mga igwang problema sa kaisipan nagpupuon sa edad na katorse. Sa bilog na kinaban, sa manlain-lain man na kultura, nasa 20% kan mga kaakiaan asin kahobenan an nagkaigwa nin pareparehong problema sa kaisipan o utak.</p>\\\n<p>Sa personal kong ekspiryensya sa pagtao ni psychosocial processing, an nangungurog na kawsa kan problemang pangkaisipan iyo an sitwasyon na nagtatao nin dakulang agyat sa buhay daing-trabaho, pagtios, kamunduan, malalang hilang, bakong marhay na relasyon nin mag-agom, mamundo asin maraot na buhay kan sadit pa, saka man abuso sa droga.</p>\\\n<p>Tano ta marhay&nbsp; maski bakong marhay?</p>\\\n<p>Gabos kita mawot na maakò nin ibang tawo. Habo ta na masayumahan o dai pag-akuon. Gusto ta na pirmi sana kitang mabúot, mapasensya, matinabang, asin pirming maugma sa mata nin ibang tawo. An isip ta, iyan an marhay na tawo. Kun kaya, maski kita nakukulugan, nagsasakit, naaanggot, natatakot, nahihirak sa sadiri, asin namumundo, dai ta ini pinapahiling. Sa isip nyato, bako yan na marhay.</p>\\\n<p>Ano palan an marhay?</p>\\\n<p>An marhay iyo an nagpapakatotoo. An sarong tawo maray an isip asin buót kun akò nya an saiyang pagkatawo. Aram nya kun siisay asin kun ano sya. Aram nya an saiyang mga kaluyahan asin kakusugan. Aram nya kun ano an mawot nya asin kaya nyang maabot asin gibuhon.</p>\\\n<p>Kun nagtutubod sya na an kakusugan nya hali sa Kaglalang nin gabos, dai nya kaipuhan na magtago nin namamatian o kaluyahan. Dai nya kaipuhan na magngirit sa gabos na panahon o magpahiling na maugma maski namumundo. Iyan an mawot na mahiling nin sosyudad. An maka-Dyos na tawo naghihibi man alagad nagpapahiling sana sya nin saiyang kakusugan. An paghibi dai nangangahulugan nin kaluyahan. Marhay an magpahiling nin katotoohan asin reyalidad. An tawong silag asin pinapahiling an saiyang pakikipagtusay sa mga agyat nin buhay, tunay na makusog an buót asin makangangalas.</p>\\\n<p>An hapot, uyon ka na marhay man maski bakong marhay?</p>\\\n<p>Ako nagtutubod na maski bakong marhay an sakong buhay asin pagkatawo sa paghiling kan iba, an mahalaga, inaako ako kan pinakamarhay sa gabos, an Dyos na sakong Kagurangnan.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" maski bakong marhay</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Gulay saná?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 13 Sep :44:51 </pubDate>\n <category><![CDATA[Mabaskog na Komunidad]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Good Diet]]></category>\n <category><![CDATA[Health]]></category>\n <category><![CDATA[Healthy Lifestyle]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></category>\n <category><![CDATA[Nutrition]]></category>\n <category><![CDATA[Vegetables]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Mayong ganang mabuhay? Mag-gulay! An Harong mi, sadit sanaPero malinigon sagkod sa kusina.Magkakan man kami, pirming sa lamisaAn sira mi gulay saná. Sa binikol na bersyon kan kantang &#;Bahay Kubo,&#; namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang an kumon na apod sa litson na pampaaki, an gulay sinasabing pampalawig nin buhay o [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" saná?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Mayong ganang mabuhay? Mag-gulay!</p>\\\n<p><em>An Harong mi, sadit sana<br>Pero malinigon sagkod sa kusina.<br>Magkakan man kami, pirming sa lamisa<br>An sira mi gulay saná.</em></p>\\\n<p>Sa binikol na bersyon kan kantang &#;Bahay Kubo,&#; namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang an kumon na apod sa litson na pampaaki, an gulay sinasabing pampalawig nin buhay o pampabaskog nin hawak. Pero tano ta <em>&#;gulay saná&#;</em> daa an panira? Sa sako, bilang sarong nutritionist-dietitian, an panira iyo an ginigikanan nin protina na nagtatabang sa pagtalubo nin mga aki asin pagpakharay nin mga nagadan o nadanyusan na mga cells asin tissues kan hawak. Dikit sanáng protina an nakukua sa gulay kun ikukumpara sa karne, sira, o sugok. Tama, pero labi-labing naiitaong tabang asin sustansya an nakukua sa limang klase nin gulay na kaipuhan tang kakanón sa arualdaw.</p>\\\n<p>Kun gusto tang marahay an satong maluluyang mga organo sa hawak asin an satong pinanluluyang pagmati, mga gulay an satong kaipuhan.</p>\\\n<p>Pàno kun kita naaanggot, nadidisganar, nawaran nin pasensya, nasusuya asin dai mapamugtak, asin naghahanap nin maalsom na namit? Tibaad nagluluya na an satong atay asin gallbladder? Magigin kalmado, mapasensya, asin makusog an buót, sa pagkakan ta na dakul nin sibol na gulay: sabaw nin kabute na igwang dahon nin sibulyas, tagok nin lemonsito asin tanglad; sinigang na sira na may ugbos nin gulay asin tanglad; Inun-on na sira na igwang dakol na talong asin mariguso; o sinaing na sira na igwang ibà (kamyas); asin atsara.</p>\\\n<p>Pàno kun kita nahahadit, sobrang ganado o excited,&nbsp; dai mapamugtak, gustong magkurahaw asin nahihidaw sa mapait na namit? Tibaad nagluluya an satong puso asin sadit na bituka? Magigin relaxed, magian an pagmati asin playful, sa pagkakan ta nin dakol na madahon na gulay: Ining mga dahon gabos korteng puso na nagpapagirumdom na sinda para sa karahayan nin satong puso. Mag-salad na gulay na may asin, lemonsito asin sili; ginisang munggo na igwang dakol na dahon nin mariguso; o sinigang sa miso na igwang dahon nin mustasa asin tanglad.</p>\\\n<p>Pàno kun kita masyadong pikon/sensitive asin gustong magparahibi asin nahihidaw kita sa mahamis na kakanon? Tibaad igwang diperensya an satong lapay, pali asin tulak? Magigin kalmado, determinado asin focused, sa pagkakan nin mga bungang gulay: sabaw nin kalabasa; sabaw nin kamatis; tinolang kabute na igwang dakol na sayote, hilaw na tapayas, o upo; ensaladang talong; kinilaw o ginutaan na langka, puso nin batag, kalabasa o hilaw na tapayas.</p>\\\n<p>Pàno kun kita depressed o mamundo, napupungaw o lethargic, nagduduwa-duwa asin naghahanap nin maharang na namit? Tibaad nagluluya na an satong baga asin colon? Magiging aktibo asin energized sa pagkakan nin dakol nin beans: adobong<br>beans, apritadang beans, menudong beans, asin dinuguan na gulay.</p>\\\n<p>Pàno kun kita natatakot, natataranta, konsumido, naribong, o nag aalangan asin nahihidaw sa maasgad na namit? Tibaad nasosobrahan na nin trabaho an satong bato? Pakusogon an kumpyansa, isog asin kusog-buót sa pagkakan nin dakol na root crops o gamot na gulay: linabunan na kamote, kamoteng kahoy, asin bungkukan para sa mirindal; linagang pula o puting beans na sinalakan nin kabute, kamote, patatas, batag na saba, asin kamatis; o pocherong beans.</p>\\\n<p>Para marahay an satong hawak asin isip o pagmati, magluto kita nin mga nasa panahon na mga gulay, pilion an mga gulay asin paagi nin pagluto na depende sa satuyang mood asin kondisyon kan salud, mangadyi asin magpasalamat sa naggibo kan&nbsp; mga kakanon, magnguya nin tama asin luway-luway, magkaturog nin amay, asin magkaigwa nin panahon na magrelax asin magpahingalo.</p>\\\n<p>Gibuhon tang bulong an kakanon, bakong bulong an maging kakanon.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" saná?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Pigsukol ko, pero sobra saka kulang</title>\n <dc:creator><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 15 Aug :45:53 </pubDate>\n <category><![CDATA[Mabaskog na Komunidad]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Diabetes]]></category>\n <category><![CDATA[Good Diet]]></category>\n <category><![CDATA[Good Food]]></category>\n <category><![CDATA[Health]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></category>\n <category><![CDATA[Nutrition]]></category>\n <category><![CDATA[Pandemic]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Aram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin tape measure, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw? “Kun sinunod ko an itinukdo sako kan sakong magurang asin titser, [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" ko, pero sobra saka kulang</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Aram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin <em>tape measure</em>, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw?</p>\\\n<p>“Kun sinunod ko an itinukdo sako kan sakong magurang asin titser, sa tamang mga gawi manungod sa salud asin sa tamang pagkakan, dai kuta ako kabali sa mga pigbabawalan na magluwas nin harong ngunyan na pandemya.” Iyan an mga tataramon na sinasambit kan kadaklan na igwa nin mga hilang arog kan diabetes, altapresyon, hilang sa bato, rayuma, asin ibang kamatian na huli sa mga maraot na gawi sa salud. Kaidto, limang kilometro, piglalakaw sana, ngunian maski pirang metro sana, pigsasakay pa! Dakol pa an nagsisigarilyo asin nag-iinom nin arak. Nagdakol na an nawawaran nin paglaom kaya nagtatapos kan sadiring buhay.</p>\\\n<p>Sa panahon na ini, mawot ko na makapaghurup-hurop kita kan satong buhay, kan satong mga gawi na bakong marhay, urog na sa satong hawak—na sinasabing templo kan Banal na Espiritu. Mangadyi kita na tawan pa kita nin panahon na magbago, na &nbsp;magsalingoy sa dapat pangarugan na mga gawi kan satong mga magurang asin mga ninuno.</p>\\\n<p>Kadto, an satong mga kakanon, mga gulay asin prutas hali sa bukid o sa sadiring tanom sa lagwerta. Ngunian, haros gabos binabakal sa merkado o sa tindahan. Maugmang mahiling na dahil sa pandemya, dakol na an pamilya na nagtatanom nin mga gulay gamit an natural na pataba asin pamuksa nin peste. An mga pamilya na igwang aking kulang sa timbang, nagpuon na magtanom maski sa mga recycled na tanuman. Pati an mga lokal na gobyerno nagtatao na sa mga nagtitios na pamilya nin mga gulay na hali sa mga paraoma, bako sanáng mga de-lata asin pansit.</p>\\\n<p>Kadto, may mga hilang na sinasabing pang-mayaman saná, pero ngunyan, tios man o mayaman pararehas may hilang sa puso, bato, altapresyon, rayuma, pati kanser. Sa mga syudadano ngunyan, mismong mga myembro kan pamilya an naglilikay sa mga kakanon na halangkaw sa asin, asukar, asin taba. Sa mga may diabetes dahil sa 3K o kahugakan, kapasluan, asin katabaan, nagtatao na sinda nin panahon na mag-ehersisyo asin nag-aaram manungod sa tamang pagkakan.</p>\\\n<p>Dahil sa pandemya, nagkakaigwa na nin oras na mag-urulay-ulay an mga myembro nin pamilya. Sa pagtao nin panahon sa lambang saro, pati personal na kamatian nailuluwas—takot, kawaran nin paglaom, asin tiwala sa sadiri asin sa Dyos. Rumdumon ta na an negatibong atitud nakakaapekto sa salud.</p>\\\n<p>Pirming pigbabasol an impluwensya kan ibang nasyon asin kan media kun tano nag-iba an gawi-gawi kan mga Pilipino manungod sa salud asin pagkakan. Pero, sa paglakop kan mga importanteng impormasyon asin mga liksyon sa eskwelahan, nagiyahan kita kun ano an dapat gibuhon asin kakanón para sa marhay na salud asin nutrisyon. Napag-araman sa survey na an mga Pilipino nagkakakan nin masustansyang pagkakan kun nuarin may hilang na. Pag mayong mati, an basehan nin pagbakal asin pagpili nin kakanon sa mga restoran iyo an namit, presyo, asin kalinigan. An sustansya nin kakanon, pan-apat saná. An kulang sato iyo an disiplina sa sadiri. Aram an tama pero dai ginigibo.</p>\\\n<p>May sarong nars na taga-Masbate na nag-istorya sako: igwa sya nin halos gabos na “lifestyle-related” na mga hilang. Nagbabasol sya ta nagbago sya kan saiyang simpleng kakanon kadto na bako pa syang nars—kusidong sira na may talbos nin kamote o kangkong, sinapnang bagas asin linabunan na lamang-ugat para sa saiyang meryenda. Dahil sa impluwensya kan mga kaklase asin nin buhay sa syudad kun sain sya nagklase, nakanuod syang magkakan nin mga kakanon sa fastfoods asin mga restoran. Ngunyan na may mga hilang na sya, nagbalik sya sa dati nyang kinakakan sa probinsya. Sabi nya, tama palan an tukdo ni Nanay, kakanon na hababa sa taba, asin, asukal asin dakul na gulay asin prutas.</p>\\\n<p>Habang dai pa huri an gabos, magpa-eksamin na kun halangkaw an taba, asukal, asin <em>sodium</em>. Para mabulong tulos asin malikayan an mga hilang asin kumplikasyon, magpasukol: kulang o sobra, aramon!</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" ko, pero sobra saka kulang</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>&#;Ngunyan&#; an saiyang pangaran</title>\n <dc:creator><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 18 Jul :20:26 </pubDate>\n <category><![CDATA[Mabaskog na Komunidad]]></category>\n <category><![CDATA[Basic Ecclesial Communities]]></category>\n <category><![CDATA[Children]]></category>\n <category><![CDATA[Dietitian]]></category>\n <category><![CDATA[Gabriela Mistral]]></category>\n <category><![CDATA[Health]]></category>\n <category><![CDATA[Melba Vera Cruz]]></category>\n <category><![CDATA[Nutrition]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Taon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog na inaagihan palan kan Fluvial Procession pag pyesta kan Birhen kan [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an saiyang pangaran</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Taon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog na inaagihan palan kan Fluvial Procession pag pyesta kan Birhen kan Penafrancia. Nagbago an impresyon na iyan pagkatapos nin onseng taon.</p>\\\n<p>Taong , nagbalik ako sa Naga hali sa Davao. Ako an Department of Health (DOH) Program Coordinator kan Urban Nutrition asin Nutritionist-Dietitian-in-charge kan Nutrition Rehabilitation Ward kan Davao Regional Hospital na ngunyan Southern Philippines Medical Center na. Garo nag-iba na an komunidad na nahiling ko. Digdi palan an magiging residensya ko puon sa pag-agom sagkod sa pagretiro ko pagkatapos nin 36 na taon sa serbisyo sa gobyerno.</p>\\\n<p>Bilang sarong nutritionist-dietitian, asin bilang myembro kan Regional Nutrition Technical Working Group asin Regional Nutrition Evaluation Team, sobra an pagmakulog ko sa salud asin nutrisyon kan mga kaakian asin mga ina, urog nang an Bikol an saro sa mga rehiyon sa Pilipinas na pinakadakol an kulang sa tamang timbang asin sa tamang langkaw kan mga aki—nagkaklase na man an mga ini o dai pa. An marhay na bareta, sa laog nin lampas sampulong taon, an lokal na gobyerno kan syudad kan Naga an nagin modelo sa marhay na implementasyon nin Nutrition Program sa bilog na Rehiyon Bikol.</p>\\\n<p>Masasabi kong sa kagabsan, mabaskog na komunidad an Naga sa lado nin nutrisyon. Alagad an malnutrisyon inaapod ta na <em>multifactorial</em> o dakol an dahilan. Pag napabayaan, o kaya nagkulang kita sa saro sanáng aspekto,maaapektuhan nanggad an salud asin an pagkakan kan mga kaakian. An kulang sa langkaw kan mga aki, o <em>stunting</em>, an porma nin malnutrisyon na pinakadakulang problema ngunian sa Pilipinas asin sa Rehiyon Bikol.</p>\\\n<p>Dakula an epekto sa <em>productivity</em> kan sarong aki na <em>stunted</em> pag dakula nya o pag-abot nya sa <em>adulthood</em>.</p>\\\n<p>Sagkod ngunyan, maski nagretiro na ako, padagos kami sa implementasyon kan Early Childhood Care and Development &#; First Days Program kan gobyerno tanganing malikayan asin mainaan an kaso nin stunting. An prayoridad kan programang ini iyo an mga bados asin mga aki na dai pa nag-duduwang taon o mantang na nasa tulak pa kan ina—9 na bulan o 270 aldaw sagkod 2 taon o aldaw.</p>\\\n<p>Sa pagselebrar kan Nutrition Month, an tema iyo an “Sana Tall, Sana All, Iwas All Din, Covid-19.”</p>\\\n<p>Sa paaging ini matatawan nin pokus an mga aktibidad na pang-nutrisyon kan mga nasyunal na ahensya, lokal na gobyerno, pribadong ahensya, asin mga komunidad. Sa pagresolbar kan problema asin an pag-ataman kan mga aki, kaipuhan an pakisumaro bako saná kan mismong mga pamilya kundi pati an tabang kan Simbahan asin kan bilog na komunidad. Sabi ngani sa Ingles, <em>“It takes a tribe to raise a child.”</em></p>\\\n<p>Sa panahon nin pandemya, nahiling ko sa <em>Saradit na Kristyanong Komunidad</em> (SKK) na programa kan Simbahan an mas dakol an pangangaipo, duman ko man nahiling an dakol na apektado nin malnutrisyon asin <em>stunting</em>. Dakol na grupo nin tawo ang nangangaipo alagad nakikiulay ako na inuton ta an pangangaipo kan mga aki.</p>\\\n<p>Basahon ta an quote na ginibo ni Gabriela Mistral, sarong Nobel prize winner hali sa Chile. Binikol ko an saiyang sinurat:</p>\\\n<p><strong><em>“Ngunian” an Saiyang Pangaran</em></strong></p>\\\n<p><em>“Dakol na kitang naginibong mga karàtan asin mga salâ,</em><br><em>Alagad, an pinakamaraot tang krimen iyo an magpabaya sa mga aki,</em><br><em>magpabaya sa burabod kan buhay.</em><br><em>Dakol sa mga bagay na satong kaipuhan an makakahalat.</em><br><em>Ngunyan an saiyang tùlang pinuporma,</em><br><em>An saiyang dugo ginigibo,</em><br><em>Asin an saiyang mga panggimati pinapapusog.</em><br><em>Dai kita saiya makakasabi na ‘saaga,’</em><br><em>Ngunian an saiyang pangaran.”</em></p>\\\n<p>Bakong atyan o saaga na, kundi, ngunian na!</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\"> .</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an saiyang pangaran</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":2783,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/16","title":"","content":"{\"id\":16,\"name\":\"Melba Vera Cruz\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health \\u Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians\\u Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/\",\"slug\":\"melba-vera-cruz\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d376da27e28ede?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d376da27e28ede?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d376da27e28ede?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Melba Vera Cruz<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Melba Vera Cruz\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/14-MelbaVC.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Melba Vera Cruz\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/aa512b62affd7d96c8\\\",\\\"name\\\":\\\"Melba Vera Cruz\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/14-MelbaVC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Melba Vera Cruz\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health \\\\u Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians\\\\u Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/melba-vera-cruz\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/16\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":214,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=432#","title":"Magbikol Kita | MK Videos","content":"Magbikol Kita 41: Nin o Kan? - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\n[Magbikol Kita 41: Nin o Kan?](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMamuot sa tataramon na Bikol sa paagi kan **Magbikol Kita**. Saro ining online show na nag-aadal kan mga detalye asin agi-agi kan magayon na Bikol. Kaibahan an host, parasurat, asin Bikol culture advocate na si Vic Nierva, katuyuhan kan **Magbikol Kita** na makatabang sa mga paratukdo, mga estudyante, asin mga naggagamit kan dilang Bikolnon, urog na irarom na programang mother tongue-based multi-lingual education (MTB-MLE).\nPara sa anuman na hapot dapit sa tataramon na Bikol, mag-email sa [](mailto:). Dalanon an iba pang **Magbikol Kita** episodes, mag-subscribe sa samuyang social media channels.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nMagbikol Kita 40 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 39 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 38 - YouTube\n[Magbikol Kita 38]( [Magbikol Kita](\nMagbikol Kita336 subscribers\nMagbikol Kita 37 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 36 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 35 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 34 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 33 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 32 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 31 - YouTube\n[Magbikol Kita 31]( [Magbikol Kita](\nMagbikol Kita336 subscribers\nMagbikol Kita 30 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nMagbikol Kita 29 - YouTube\n[Photo image of Magbikol Kita](\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":990,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/isyu-nin-pagbasa/","title":"Isyu nin pagbasa | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:59am\nPublished on Sunday, October 04, , 3:28pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô iyo an pagdutdot kan media na nakakaalarma sa publiko.\nTano ta sa Bikol na gayo sinabi sa bareta kan Philippine Daily Inquirer na 70mil na mga eskwelang Bikolano an maluyang magbasa o dai tataong magbasa.\nInot, tano ta bakong 80mil, bakong 50mil kundi 70mil na gayo? Ano an batayan?  Sa ibang rona sobra sa 70mil o kulang sa 70mil o gabos marhay magbasa?\nTano ta binabasol tulos an mga paratukdo, an mga magurang, an gadgets, asin an kawaran interes na magbasa kan mga Bikolanong kaakian.\nAn Bikol saro sa bistado na mayong hilig magbasa maski nin peryodiko, libro asin ibang babasahon. Mayo ngani kita nin aldawan na dyaryo lokal. Igwa man kan dekada 90 nin _Bicol Daily_ pero dai nagtagal. Igwa lugod nin local dailies sa Mindanao asin Kabisayaan.\nPero kan panahon sabi kan mga paratindang diyaryo, masulong an tindang komiks arog kan _Pinoy Komiks_, _Tagalog Klasiks_, _Hiwaga_, _Liwayway_, _Bulaklak_, asin _Tiktik_. Alagad an gabos na iyan mayo na ngunyan.\nSa mga newstands dakol an nakadisplay na mga dyaryo lokal pero dikit an na nababakal. An buót sabihon kulang talaga an parabasa.\nAn duwang halangkaw na opisyal kan Departamento de Edukasyon siring ki Usec. Dads San Antonio asin Direktor Gilbert Sadsad syempre nagnenegar man asin nagdeklara sa publiko na bako ining totoo.\nNagigirumduman ko kan ako sadit pa nakanuod akong magbasa sa Caton huli kan sakuyang ina asin iba pang maestra na dai ngani lisensyado kan gobyerno. An abakada, mga nobena, pangadyion, an iba ngani nasa tataramon na Espanyol nanudan ko asin natuom lalo na an alpabeto.\nPagkatapos magprimera komunyon, pagtungtong pitong taon, grade one tulos, may dikit na babasahon sa English mas dakol sa Bikol abot grade three. Kasabay na an pagtukdo nin pagsurat, inot molde, sunod tarakod.\nPoon grade four simpleng arithmetic, current events, asin elocution sa English, health and science, social studies, asin Tagalog kaya handa nang mag grade five asin grade six. Andam na para sa high school maguin pan publiko asin pribado.\nIyan an halipot pero maugmang istorya kan edukasyon kan panahon.\nAntes nganing mag tyempo Hapon, an makatapos grade seven, maski dai naka-high school pwede nang magtukdo. Matitibay pating mga maestro saka maestra, marhay mag-English, magayon an handwriting, marhay an pagbuhay asin respetado sa komunidad.\nNgunyan kaya an pag-eskwela pasiring sana sa paghanap trabaho, pag-abroad, magpayaman, mag-asenso. Lingaw nganing magsalingoy, lingaw nang magkarpentero, lingaw nang mag-uma. An mga magurag an pagtubod ninda iyo na makatapos pag-eskwela an mga aki pero dai na magbalik sa uma. Kaya an nangyari masyadong materyoso asin pansadiri sana an saindang plano sa buhay.\nAn isyu kan pagbasa bako man sa dapit na tunay na edukasyon ta an tunay na edukasyon kan sarong tao bako lang sa pagka-matali asin listo kundi idtong pag-abot kan panahon may dakula syang maitatabang sa kapwa, sa komunidad, urog na sa gobyerno, lokal man o nasyonal.\nAn mas importante pati iyo na bako lang na tatao kitang magbasa nin letra o numero o libro o magazine kundi tatao kitang magbasa sa pag-ultanan kan kada letra, sa likod kan kada numero asin kan mismong puturo na naghahalat bako sana nin sarong tao kundi kan banwaan asin kan kinaban.\nDapat ngani mas tatao kitang magbasa kan Tugon nin Diyos tanganing maka-kontribuir kita gabos sa matuninong, magaya-gaya asin asensadong kinaban.\nIyan an tunay na edukasyon.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1017,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mabaskog-na-komunidad/gulay-sana/","title":"Gulay saná? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n# Gulay saná?\nPublished on Sunday, September 13, , 2:44pm\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong ganang mabuhay? Mag-gulay!\n_An Harong mi, sadit sana_\n_Pero malinigon sagkod sa kusina._\n_Magkakan man kami, pirming sa lamisa_\n_An sira mi gulay saná._\nSa binikol na bersyon kan kantang “Bahay Kubo,” namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang an kumon na apod sa litson na pampaaki, an gulay sinasabing pampalawig nin buhay o pampabaskog nin hawak. Pero tano ta _“gulay saná”_ daa an panira? Sa sako, bilang sarong nutritionist-dietitian, an panira iyo an ginigikanan nin protina na nagtatabang sa pagtalubo nin mga aki asin pagpakharay nin mga nagadan o nadanyusan na mga cells asin tissues kan hawak. Dikit sanáng protina an nakukua sa gulay kun ikukumpara sa karne, sira, o sugok. Tama, pero labi-labing naiitaong tabang asin sustansya an nakukua sa limang klase nin gulay na kaipuhan tang kakanón sa arualdaw.\nKun gusto tang marahay an satong maluluyang mga organo sa hawak asin an satong pinanluluyang pagmati, mga gulay an satong kaipuhan.\nPàno kun kita naaanggot, nadidisganar, nawaran nin pasensya, nasusuya asin dai mapamugtak, asin naghahanap nin maalsom na namit? Tibaad nagluluya na an satong atay asin gallbladder? Magigin kalmado, mapasensya, asin makusog an buót, sa pagkakan ta na dakul nin sibol na gulay: sabaw nin kabute na igwang dahon nin sibulyas, tagok nin lemonsito asin tanglad; sinigang na sira na may ugbos nin gulay asin tanglad; Inun-on na sira na igwang dakol na talong asin mariguso; o sinaing na sira na igwang ibà (kamyas); asin atsara.\nPàno kun kita nahahadit, sobrang ganado o excited,  dai mapamugtak, gustong magkurahaw asin nahihidaw sa mapait na namit? Tibaad nagluluya an satong puso asin sadit na bituka? Magigin relaxed, magian an pagmati asin playful, sa pagkakan ta nin dakol na madahon na gulay: Ining mga dahon gabos korteng puso na nagpapagirumdom na sinda para sa karahayan nin satong puso. Mag-salad na gulay na may asin, lemonsito asin sili; ginisang munggo na igwang dakol na dahon nin mariguso; o sinigang sa miso na igwang dahon nin mustasa asin tanglad.\nPàno kun kita masyadong pikon/sensitive asin gustong magparahibi asin nahihidaw kita sa mahamis na kakanon? Tibaad igwang diperensya an satong lapay, pali asin tulak? Magigin kalmado, determinado asin focused, sa pagkakan nin mga bungang gulay: sabaw nin kalabasa; sabaw nin kamatis; tinolang kabute na igwang dakol na sayote, hilaw na tapayas, o upo; ensaladang talong; kinilaw o ginutaan na langka, puso nin batag, kalabasa o hilaw na tapayas.\nPàno kun kita depressed o mamundo, napupungaw o lethargic, nagduduwa-duwa asin naghahanap nin maharang na namit? Tibaad nagluluya na an satong baga asin colon? Magiging aktibo asin energized sa pagkakan nin dakol nin beans: adobong\nbeans, apritadang beans, menudong beans, asin dinuguan na gulay.\nPàno kun kita natatakot, natataranta, konsumido, naribong, o nag aalangan asin nahihidaw sa maasgad na namit? Tibaad nasosobrahan na nin trabaho an satong bato? Pakusogon an kumpyansa, isog asin kusog-buót sa pagkakan nin dakol na root crops o gamot na gulay: linabunan na kamote, kamoteng kahoy, asin bungkukan para sa mirindal; linagang pula o puting beans na sinalakan nin kabute, kamote, patatas, batag na saba, asin kamatis; o pocherong beans.\nPara marahay an satong hawak asin isip o pagmati, magluto kita nin mga nasa panahon na mga gulay, pilion an mga gulay asin paagi nin pagluto na depende sa satuyang mood asin kondisyon kan salud, mangadyi asin magpasalamat sa naggibo kan  mga kakanon, magnguya nin tama asin luway-luway, magkaturog nin amay, asin magkaigwa nin panahon na magrelax asin magpahingalo.\nGibuhon tang bulong an kakanon, bakong bulong an maging kakanon.\n.\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1050,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/magbirikol-man-daw-kita/","title":"Magbirikol man daw kita | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:59am\n# Magbirikol man daw kita\nPublished on Sunday, September 27, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon.\nProblema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o sadiring tataramon.\nAn rason iyo man sanea an edukasyon na pigtutukdo sa eskwelahan, (English an medium of instruction), nadadangog sa radyo asin telebisyon, asin nababasa sa mga dyaryo asin magasin, pati na sa social media.\nSaro pa iyo an pagsakop sato nin ginatos na taon kan mga Espanyol asin mga Amerikano, kun kaya haros nawaraan lugod kita nin pagtubod sa satuyang tataramon, kultura, asin historya. An Espanyol saro kuta sa pinakamagayon na lenggwahe sa kinaban pero dai man pigtukdo sa mga Indyo asin kinapobrehan ta habo kan mga mananakop na makanuod an mga nasasakupan.\nKan mapalayas an mga Kastila asin kita nagin independente, tinukduan man kuta kita nin English kan mga Amerikano alagad ginibo kitang “ _little brown Americans.”_ Pinoy an itsura pero huli sa tataramon na English an satong pangaturugan, an laog kan satong hutok asin satong kalag nagin pan-Amerikano na. Mayo na kitang sadiring identidad o pagka-Pilipino.Kaya pati pagtaram kan sadiring lenggwahe liningawan ta, nasusupog kita na magtaram nin Tagalog, Pilipino, Cebuano, Kapampangan, Panggalato, Ilokano,Ilonggo,Waray, o Bikolano.\nPirit kitang magtaram o magsurat nin English maski taraplis. Lalo na kun burat. Maski tawong dai man tatao pirit na pigtutukduan an mga aki maski sarala an saindang pronunciation asin grammar. Igwa ngani akong bistadong taga-Buhi na parasurat na nag-aablada na an saiyang isip English pa.\nProblemado ngonyan an mga mapatukdo, mga magurang, mga aki sa pag-adal kan mother tongue urog nang gayo ta sa Bikol saná iba man an Bikol sa Naga, iba man sa Rinconada, Camarines Norte, Albay, Catanduanes, asin Masbate.\nPero dai kamo matubod na an mga Bibliyang Bikol asin Misal kan Simbahan na Katoliko gamit an lenggwaheng Bikol (Bikol sa Naga) asin ginagamit man sa intirong rehiyon.\nKaya mayong maraot na tatao kitang magtaram o magsurat nin English, Tagalog, o iba pa basta dai ta paglingawan an lenggwaheng Bikol.\nDapat sa harong, sa tinampo, o sa eskwelahan magtaram kita kan mother tongue. Isurat ini sa mga bareta, sa Facebook, sa mainstream media, urog na sa mga dyaryo lokal. Tukduan ta an mga dayuhan na makanuod kan satuyang mother tongue.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":818,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/fr-francis-tordilla/#","title":"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla","content":"Magbikol Kita | P. Francis Tordilla Saturday, December 27, , 4:42am Fr. Francis Tordilla Hayàpit na Bàsog Si P. Francis Tordilla an Kura Paroko kan Parokya asin Santwaryo ni San Judas Tadeo sa Naga. Kinukumpleto nya ngunyan an saiyang doktorado sa Kasaysayan sa Pontifical Gregorian University, Roma. Saro man syang parakanta asin musiko. Manggurano na tabi an pan de sal? by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kakaiba an kapangyarihan kan kakanon. Kun ano an kinakakan mo, iyo ka iyan. An kinakakan mo iyo man an mapamidbid saimo: kun taga sain ka, kun ano an mga tinutubod mo,&nbsp; kun anong kaabtan mo ngapit.&nbsp; Mga duwang taon an nakaagi kan an mga residente kan... read more Kabanggihan nin kalag by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Kun an bubon alang na, sabi kan mga gurang, papàno pa ang pagsakdo nin tubig? Kadaklan na beses napapasipara ta an mga importanteng bagay na pirming yaon. Urog na gayod kun ini sarong padangat mo. Napuon kitang maghidaw kan mga ini kun sinda mayo na. Pati mga santo... read more An Katoliko sa tahaw nin pandemya by Fr. Francis Tordilla | Hayàpit na Bàsog Mantang sinusurat an artikulong ini, igwa na nin 15,651,898 ka-tawong naulakitan kan CoViD19. 636,470 man an nagadan&nbsp; huli kaini. Nagkapira sainda midbid ko, nin huli ta nagin amigo o mga sadiring tawo pa. Yinugyog an bilog na kinaban kan dai mahiling na kalaban... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email&#160;protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 1 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mabaskog-na-komunidad/ngunyan-an-saiyang-pangaran/","title":"\"Ngunyan\" an saiyang pangaran | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n# “Ngunyan” an saiyang pangaran\nPublished on Saturday, July 18, , 11:20pm\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nTaon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog na inaagihan palan kan Fluvial Procession pag pyesta kan Birhen kan Penafrancia. Nagbago an impresyon na iyan pagkatapos nin onseng taon.\nTaong , nagbalik ako sa Naga hali sa Davao. Ako an Department of Health (DOH) Program Coordinator kan Urban Nutrition asin Nutritionist-Dietitian-in-charge kan Nutrition Rehabilitation Ward kan Davao Regional Hospital na ngunyan Southern Philippines Medical Center na. Garo nag-iba na an komunidad na nahiling ko. Digdi palan an magiging residensya ko puon sa pag-agom sagkod sa pagretiro ko pagkatapos nin 36 na taon sa serbisyo sa gobyerno.\nBilang sarong nutritionist-dietitian, asin bilang myembro kan Regional Nutrition Technical Working Group asin Regional Nutrition Evaluation Team, sobra an pagmakulog ko sa salud asin nutrisyon kan mga kaakian asin mga ina, urog nang an Bikol an saro sa mga rehiyon sa Pilipinas na pinakadakol an kulang sa tamang timbang asin sa tamang langkaw kan mga aki—nagkaklase na man an mga ini o dai pa. An marhay na bareta, sa laog nin lampas sampulong taon, an lokal na gobyerno kan syudad kan Naga an nagin modelo sa marhay na implementasyon nin Nutrition Program sa bilog na Rehiyon Bikol.\nMasasabi kong sa kagabsan, mabaskog na komunidad an Naga sa lado nin nutrisyon. Alagad an malnutrisyon inaapod ta na _multifactorial_ o dakol an dahilan. Pag napabayaan, o kaya nagkulang kita sa saro sanáng aspekto,maaapektuhan nanggad an salud asin an pagkakan kan mga kaakian. An kulang sa langkaw kan mga aki, o _stunting_, an porma nin malnutrisyon na pinakadakulang problema ngunian sa Pilipinas asin sa Rehiyon Bikol.\nDakula an epekto sa _productivity_ kan sarong aki na _stunted_ pag dakula nya o pag-abot nya sa _adulthood_.\nSagkod ngunyan, maski nagretiro na ako, padagos kami sa implementasyon kan Early Childhood Care and Development – First Days Program kan gobyerno tanganing malikayan asin mainaan an kaso nin stunting. An prayoridad kan programang ini iyo an mga bados asin mga aki na dai pa nag-duduwang taon o mantang na nasa tulak pa kan ina—9 na bulan o 270 aldaw sagkod 2 taon o aldaw.\nSa pagselebrar kan Nutrition Month, an tema iyo an “Sana Tall, Sana All, Iwas All Din, Covid-19.”\nSa paaging ini matatawan nin pokus an mga aktibidad na pang-nutrisyon kan mga nasyunal na ahensya, lokal na gobyerno, pribadong ahensya, asin mga komunidad. Sa pagresolbar kan problema asin an pag-ataman kan mga aki, kaipuhan an pakisumaro bako saná kan mismong mga pamilya kundi pati an tabang kan Simbahan asin kan bilog na komunidad. Sabi ngani sa Ingles, _“It takes a tribe to raise a child.”_\nSa panahon nin pandemya, nahiling ko sa _Saradit na Kristyanong Komunidad_ (SKK) na programa kan Simbahan an mas dakol an pangangaipo, duman ko man nahiling an dakol na apektado nin malnutrisyon asin _stunting_. Dakol na grupo nin tawo ang nangangaipo alagad nakikiulay ako na inuton ta an pangangaipo kan mga aki.\nBasahon ta an quote na ginibo ni Gabriela Mistral, sarong Nobel prize winner hali sa Chile. Binikol ko an saiyang sinurat:\n**_“Ngunian” an Saiyang Pangaran_**\n_“Dakol na kitang naginibong mga karàtan asin mga salâ,_\n_Alagad, an pinakamaraot tang krimen iyo an magpabaya sa mga aki,_\n_magpabaya sa burabod kan buhay._\n_Dakol sa mga bagay na satong kaipuhan an makakahalat._\n_Ngunyan an saiyang tùlang pinuporma,_\n_An saiyang dugo ginigibo,_\n_Asin an saiyang mga panggimati pinapapusog._\n_Dai kita saiya makakasabi na ‘saaga,’_\n_Ngunian an saiyang pangaran.”_\nBakong atyan o saaga na, kundi, ngunian na!\n.\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1075,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mabaskog-na-komunidad/pigsukol-ko-pero-sobra-saka-kulang/","title":"Pigsukol ko, pero sobra saka kulang | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n# Pigsukol ko, pero sobra saka kulang\nPublished on Saturday, August 15, , 6:45pm\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nAram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin _tape measure_, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw?\n“Kun sinunod ko an itinukdo sako kan sakong magurang asin titser, sa tamang mga gawi manungod sa salud asin sa tamang pagkakan, dai kuta ako kabali sa mga pigbabawalan na magluwas nin harong ngunyan na pandemya.” Iyan an mga tataramon na sinasambit kan kadaklan na igwa nin mga hilang arog kan diabetes, altapresyon, hilang sa bato, rayuma, asin ibang kamatian na huli sa mga maraot na gawi sa salud. Kaidto, limang kilometro, piglalakaw sana, ngunian maski pirang metro sana, pigsasakay pa! Dakol pa an nagsisigarilyo asin nag-iinom nin arak. Nagdakol na an nawawaran nin paglaom kaya nagtatapos kan sadiring buhay.\nSa panahon na ini, mawot ko na makapaghurup-hurop kita kan satong buhay, kan satong mga gawi na bakong marhay, urog na sa satong hawak—na sinasabing templo kan Banal na Espiritu. Mangadyi kita na tawan pa kita nin panahon na magbago, na  magsalingoy sa dapat pangarugan na mga gawi kan satong mga magurang asin mga ninuno.\nKadto, an satong mga kakanon, mga gulay asin prutas hali sa bukid o sa sadiring tanom sa lagwerta. Ngunian, haros gabos binabakal sa merkado o sa tindahan. Maugmang mahiling na dahil sa pandemya, dakol na an pamilya na nagtatanom nin mga gulay gamit an natural na pataba asin pamuksa nin peste. An mga pamilya na igwang aking kulang sa timbang, nagpuon na magtanom maski sa mga recycled na tanuman. Pati an mga lokal na gobyerno nagtatao na sa mga nagtitios na pamilya nin mga gulay na hali sa mga paraoma, bako sanáng mga de-lata asin pansit.\nKadto, may mga hilang na sinasabing pang-mayaman saná, pero ngunyan, tios man o mayaman pararehas may hilang sa puso, bato, altapresyon, rayuma, pati kanser. Sa mga syudadano ngunyan, mismong mga myembro kan pamilya an naglilikay sa mga kakanon na halangkaw sa asin, asukar, asin taba. Sa mga may diabetes dahil sa 3K o kahugakan, kapasluan, asin katabaan, nagtatao na sinda nin panahon na mag-ehersisyo asin nag-aaram manungod sa tamang pagkakan.\nDahil sa pandemya, nagkakaigwa na nin oras na mag-urulay-ulay an mga myembro nin pamilya. Sa pagtao nin panahon sa lambang saro, pati personal na kamatian nailuluwas—takot, kawaran nin paglaom, asin tiwala sa sadiri asin sa Dyos. Rumdumon ta na an negatibong atitud nakakaapekto sa salud.\nPirming pigbabasol an impluwensya kan ibang nasyon asin kan media kun tano nag-iba an gawi-gawi kan mga Pilipino manungod sa salud asin pagkakan. Pero, sa paglakop kan mga importanteng impormasyon asin mga liksyon sa eskwelahan, nagiyahan kita kun ano an dapat gibuhon asin kakanón para sa marhay na salud asin nutrisyon. Napag-araman sa survey na an mga Pilipino nagkakakan nin masustansyang pagkakan kun nuarin may hilang na. Pag mayong mati, an basehan nin pagbakal asin pagpili nin kakanon sa mga restoran iyo an namit, presyo, asin kalinigan. An sustansya nin kakanon, pan-apat saná. An kulang sato iyo an disiplina sa sadiri. Aram an tama pero dai ginigibo.\nMay sarong nars na taga-Masbate na nag-istorya sako: igwa sya nin halos gabos na “lifestyle-related” na mga hilang. Nagbabasol sya ta nagbago sya kan saiyang simpleng kakanon kadto na bako pa syang nars—kusidong sira na may talbos nin kamote o kangkong, sinapnang bagas asin linabunan na lamang-ugat para sa saiyang meryenda. Dahil sa impluwensya kan mga kaklase asin nin buhay sa syudad kun sain sya nagklase, nakanuod syang magkakan nin mga kakanon sa fastfoods asin mga restoran. Ngunyan na may mga hilang na sya, nagbalik sya sa dati nyang kinakakan sa probinsya. Sabi nya, tama palan an tukdo ni Nanay, kakanon na hababa sa taba, asin, asukal asin dakul na gulay asin prutas.\nHabang dai pa huri an gabos, magpa-eksamin na kun halangkaw an taba, asukal, asin _sodium_. Para mabulong tulos asin malikayan an mga hilang asin kumplikasyon, magpasukol: kulang o sobra, aramon!\n.\n.\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1134,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mabaskog-na-komunidad/marhay-maski-bakong-marhay/","title":"Marhay maski bakong marhay | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n# Marhay maski bakong marhay\nPublished on Sunday, October 18, , 9:42pm\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót.\nBakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga problema o mga kasakitan sa buhay. An pagputol nin sadiring buhay sarong tanda o sintomas na bakong marhay an kamugtakan kan isip asin buót.\nSa pag-adal asin sarbey kan Departamento nin Salud, kabanga kan mga igwang problema sa kaisipan nagpupuon sa edad na katorse. Sa bilog na kinaban, sa manlain-lain man na kultura, nasa 20% kan mga kaakiaan asin kahobenan an nagkaigwa nin pareparehong problema sa kaisipan o utak.\nSa personal kong ekspiryensya sa pagtao ni psychosocial processing, an nangungurog na kawsa kan problemang pangkaisipan iyo an sitwasyon na nagtatao nin dakulang agyat sa buhay daing-trabaho, pagtios, kamunduan, malalang hilang, bakong marhay na relasyon nin mag-agom, mamundo asin maraot na buhay kan sadit pa, saka man abuso sa droga.\nTano ta marhay  maski bakong marhay?\nGabos kita mawot na maakò nin ibang tawo. Habo ta na masayumahan o dai pag-akuon. Gusto ta na pirmi sana kitang mabúot, mapasensya, matinabang, asin pirming maugma sa mata nin ibang tawo. An isip ta, iyan an marhay na tawo. Kun kaya, maski kita nakukulugan, nagsasakit, naaanggot, natatakot, nahihirak sa sadiri, asin namumundo, dai ta ini pinapahiling. Sa isip nyato, bako yan na marhay.\nAno palan an marhay?\nAn marhay iyo an nagpapakatotoo. An sarong tawo maray an isip asin buót kun akò nya an saiyang pagkatawo. Aram nya kun siisay asin kun ano sya. Aram nya an saiyang mga kaluyahan asin kakusugan. Aram nya kun ano an mawot nya asin kaya nyang maabot asin gibuhon.\nKun nagtutubod sya na an kakusugan nya hali sa Kaglalang nin gabos, dai nya kaipuhan na magtago nin namamatian o kaluyahan. Dai nya kaipuhan na magngirit sa gabos na panahon o magpahiling na maugma maski namumundo. Iyan an mawot na mahiling nin sosyudad. An maka-Dyos na tawo naghihibi man alagad nagpapahiling sana sya nin saiyang kakusugan. An paghibi dai nangangahulugan nin kaluyahan. Marhay an magpahiling nin katotoohan asin reyalidad. An tawong silag asin pinapahiling an saiyang pakikipagtusay sa mga agyat nin buhay, tunay na makusog an buót asin makangangalas.\nAn hapot, uyon ka na marhay man maski bakong marhay?\nAko nagtutubod na maski bakong marhay an sakong buhay asin pagkatawo sa paghiling kan iba, an mahalaga, inaako ako kan pinakamarhay sa gabos, an Dyos na sakong Kagurangnan.\n.\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":888,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mabaskog-na-komunidad/","title":"Magbikol Kita | Mabaskog na Komunidad","content":"Saturday, December 27, , 5:54am\n# [Mabaskog na Komunidad](\nSi Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.\n## [Marhay maski bakong marhay](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga...\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong ganang mabuhay? Mag-gulay! An Harong mi, sadit sanaPero malinigon sagkod sa kusina.Magkakan man kami, pirming sa lamisaAn sira mi gulay saná. Sa binikol na bersyon kan kantang \"Bahay Kubo,\" namamatian ko an hababang paghiling sa importansya kan gulay. Mantang...\n## [Pigsukol ko, pero sobra saka kulang](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nAram ta daw kun tama kita sa timbang kumpara sa langkaw ta? Aram man daw nyato an sukol kan satuyang habayan asin piad? Kun dai, magkua nin timbangan asin tape measure, tanganing maaraman ta kun kita mataba o maniwang. Nagsobra man o nagkulang, tadaw? “Kun sinunod ko...\n## [“Ngunyan” an saiyang pangaran](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nTaon , primero akong nakaabot sa Naga haling Virac, Catanduanes. Kaibahan ko an salutatorian mi sa Grade 6, ta makua kami nin eksaminasyon para sa sarong iskolarship. Maating syudad ang inot kong impresyon sa Naga kan mahiling ko an malumot asin malamok na salog...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":652,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1951#","title":"Magbikol Kita | Bikol Wiksyunaryo","content":"Saturday, December 27, , 5:58am\nAnduyugan an paghaman kan Wiksyunaryong Bikol, sarong talingkas na diksyunaryong Bikol na sarong dakulang tabang sa satuya gabos, urog na sa mga nag-aadal saka nagsusurat sa Bikol.\nPara sa mga buót magdugang nin mga tataramon, pinduton o i-klik saná an buton sa ibaba tanganing darahon kamo sa portal kan Wiksyunaryo.\n[Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo](\nWiksyunaryo: An Talingkas na Diksyunaryo\nARAM NINDO AN KAHULUGAN kan mga tataramon na saringsing, dagupdop, agimadmad? O kun ano man an nanggad pagkakaiba sa basa—bakong basâ—kan kùkô sa kukó? An pirming pinakaharaning tabang na makukua ta iyo an magkonsulta sa sarong diksyunaryong Bikol o kun dai man maghapot sa _social media_, sa pagláom na igwa saimong masimbag. Mantang regular tang ginagamit an satuyang sadiring tataramon saka igwa kita nin tamang pagkakaintindi sa mga ini tangani na makapagkomunikar nin malinaw sa kapwa ta, pirmi nanggad kitang nagkakaigwa nin karibungan kun igwa kita nin mga terminong dai na gayong nadadangog o nasasabutan. Totoo, igwa kita nin mga susugan asin adal sa ortograpiya na pighaman kan mahihigos na iskolar alagad an mga ini paminsan mababakal sa halangkaw na kantidad o kun libre man, kaipuhan pang magdayo sa mga library sa eskwelahan o sa syudad.\nHaloy ta naman nadadangog an _Wikipedia_, sarong libreng ensiklopidya na pinagtarabangan hamanon asin sagkod ngunyan pinapakarhay man giraray kan mga boluntaryo na igwa nin pagkamuot sa libreng kaaraman. Igwa man kita nin inaapod na _Wiktionary_, o kun sa Bikol na bersyon kaini, _Wiksyunaryo_. Ini, libreng itinao satuya kan Wikimedia Foundation tangani na magin espasyo o plataporma kun sain pwede tang maikaag an satuyang sadiring mga tataramon, kagan ini nin maninigong depenisyon, tamang pagbaybay, asin kun ano pa man na mga elemento igwa—asin kaipuhan—an sarong diksyunaryo.\nHaloy na ining makukua online, alagad kan taon , bulan nin Agosto, sa maigot na pagtrabaho kan Bikolanang librarian na si Imelda R. Brazal, giraray bibuhay an pahina. Pinakarhay an mga program, an mga template, an interface, asin sa mga nagsunod pang mga bulan ginibo man an inot na Bikol Wiktionary Trainers’ training. Puon man kan Agosto , sagkod ngunyan na Disyembre, ginigibo man an Bikol Wiktionary Edit-a-thon kun sain nangalok kita nin mga paraambag asin tagapakarhay para sa _Bikol Wiksyunaryo_. Ini inayunan nin pirang mga interesadong volunteers, asin magpuon kan aldaw na idto sagkod ngunyan, nakatipon na kita nin haros 1,400 na entra sa _Wiksyunaryo_.\nSa lawig kan aktibidad na nangyari digdi, sa pagtarabangan kan pirang parasurat sagkod suporta teknikal, nakaandam na iluwas sa incubation status an proyekto. Buót sabihon, tatawan kitang mga taga-Bikol nin sadiring domain kun sain permanente ta nang magagamit an sarong online Bikol Dictionary. Digdi sa Pilipinas, pira sa mga igwa na nin Wiktionary iyo an Tagalog asin Sebwano asin sa bilog na kinaban igwa man nin haros 176 na nasyon an igwang pnapadanay na aktibong Wiktionary.\nPwedeng mag-uyon o dai an pira sa mga iskolar, mga nasa akademya, o mga parasurat mismo sa proyektong ini huli ta pwede tang mahiling bilang sarong kaluyahan kaini na ini naliliwat kan dawa siisay man na paragamit na muyang mag-ambag o kun dai man magkaag pa mismo nin mga bandalismo. Alagad, purbaran tang birikon an perspektibong ini. Urog na kun an mga mamantinir kaini iyo idtong igwang mga pagmakulog sa sadiri tang tataramon, o idtong nag-adal na nin halawig na panahon kan mga lenggwaheng Bikol, tibaad halaba na an sarong taon na dai kita makahaman nin epektibo asin mapapakinabangan na susugan. Sarong dakulang agyat ini sa satuya na pagtarabangan o kun dai man suportaran an proyektong ini na sa mga masurunod na aldaw, kita sana man giraray an makonsumo o makikinabang.\nKan nakaaging Disyembre 12, ginibo man an ikaapat na ESEAP (East, Southeast Asia and the Pacific)  Virtual Meeting kan mga Wikimedians kun sain nagkaigwa man hururon manungod sa mga proyekto sa incubator, urog idtong mga makokonsiderar na small languages o mga lenggwahe sa kinaban na nasa minorya siring kan Bikol, partikular Bikol Sentral. Saro sa mga nakaulay nyato igdi an representante gikan man sa Wikimedia Language engineering team na si Amir E. Aharoni, asin dakula an suportang itinao nya para sa satuyang lakdang na magkaigwa kaining sadiri ta man na online dictionary sa lenggwaheng Bikol.\nLugod,  kun an mga tagaluwas ngani kan satuyang nasyon sayod na sana an suportang ipigtatao, makipagtabangan man lugod kita sa paghaman asin pagpakarhay kan _Bikol Wiksyunaryo_ sa katuyuhan na makatao nin libreng kaaraman sa komunidad. Sa siring na paagi, bako sanang inaataman ta an pagkadinamiko kan satuyang lenggwahe, kundi naggigibo kita nin paghiro tanganing ini makasabay sa marikas na hiro kan teknolohiya.\n.\n_Si_ **_Anthony B. Diaz_** _nagsisirbing adviser kan Affiliations Committee kan Wikimedia Foundation, organizer kan Art+Feminism na nakabase sa Estados Unidos, Edu-Wiki Outreach Expert kan Outreach Wiki, asin aktibong editor asin administrator sa Bikol Sentral Wikipedia._\n[Mag-ambag sa Bikol Wiksyunaryo](\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1023,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T21:59:46.935Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-amelioration/","title":"Media Amelioration | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# Media Amelioration\nPublished on Sunday, August 09, , 4:44pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini.\nGaro man lang medical workers, sinda mga bayani man, ta haros dai man magpuruli sa saindang mga harong, urog an mga reporter na nag-iinterbyu kan mga nanunungdan sa gobyerno, mga doctor asin mga nars, kun minsan mga suspetsado pang may impeksyon nin Coronavirus.\nAn mga taga-media dai nagrereklamo dawa gurano kasakit kan trabaho. Kun normal ngani an panahon, kun suarin may bagyo o anuman na klase nin kalamidad, saka lugod sinda dai nakakapuli sa harong, harayo sa pamilya ta pirming tutok sa trabaho.\nKayod sanang kayod.\nAn mga taga-media, magin mga broadcaster sa TV asin radyo o mga parasurat asin reporter sa peryodiko, bantugan sa saindang komunidad, respetado, konsideradong mga opinion/influence leader sa saindang lugar.\nAn problema lang kan mga taga-media ta hard life, hababa an income, maluya an hanapbuhay.\nKun mayong sideline—legal man o illegal—gutom siya asin an saiyang pamilya.\nMakahirak.\nTotoo yan sa mga taga-media, urog na sa probinsya arog digdi sa Bikol, magin sa Naga o Legazpi.\nSa Mega Manila mas marhay an buhay kan mga taga-media. Nagtarapos sa mga bantugan na eskwelahan siring kan UP,UST, FEU, PUP, asin iba pa, nag-adal nin journalism kaya pagpuon ninda sa trabaho igwa sinda nin bastanteng preparasyon kaya nakakahagad nin halangkaw na sweldo asin dakol na benepisyo.\nAn mga may sadiri kan broadcasting network asin mga diyaryo o magasin darakulang negosyo o korporasyon na may dakulang kapital duman sa Metro Manila.\nAlagad digdi sa probinsiya, an mga may sadiri nin estasyon asin lokal na dyaryo saradit man sanáng negosyo kaya dikit o mayo nin dakol na kwartang panpasweldo. Lalo na ngonyan sa panahon nin kwarentino asin lockdown. Bukas an radyo, TV, asin peryodiko lokal, pero sarado an mga negosyo, an mga tawo yaon lang sa laog kan mga harong.\nAn ibang mga trahabador, obrero, asin empleyado mayo nin gibo, mayo man nin sweldo pero an mga taga-media may trabaho pa.\nSa totoo lang kadakol akong naka-ulay nin mga taga-media na sige an aragrangay ta tios na marhay.\nPero an kadaklan sainda desidido pang magtrabaho sa ngaran kan serbisyo publiko.\nIgwa man pati sinda nin media pass tanganing makalibot-libot na dai na-iistorbo sa mga checkpoint.\nAn mga seniors na mediamen, ta vulnerable sa virus, pahingalo muna.\nSa panahon na ini na may Social Amelioration Program(SAP) para sa mga kinapobrehan o poorest of the poor, mga senior citizen, mga PWDs, asin nawaran nin trabaho o hanapbuhay dahil sa CoViD19, an mga taga-media mayo lamang.\nNganga.\nMayo lamang panao an PIA o an Presidential Communication Operations Office ni Sec. Martin Andanar asin pati ngani daa an NGCP na igwa nin sadiring media organization na working press corps mayo man panao.\nMagayon ta igwa nin ibang politiko na dakula an puso asin hararom an bulsa ta dai nakakalingaw asin nagtataga-witik man.\nSabi, an media iyo an pig-aapod na fourth estate o ika-apat na harigi kan sosyudad, ta kun mayo yan, tagilid an kinaban. Sa panahon kan mga fake news ngunyan, urog na sa social media mahalaga an serbisyo kan mainstream media sa pagpalakop nin tamang bareta asin impormasyon kaya dapat pagianon man an buhay kan mga mediamen.\nTawan nin gabos na benepiyso asin halangkaw na sweldo tanganing mamantinir an saindang iginagalang na estatura sa komunidad.\nInaapudan nyato an mga nanunungdan sa gobyerno asin sa pribadong sektor asin KBP na matawan nin pusog na Social Amelioration Program an mga tagamedia o sa simpleng tataramon Media Amelioration.\nAn Publishers Association of the Philippines Inc. (PAPI) kun bakong gadan na, il-igon na.\n(Kaayon sa media men, an mga technician, office employees kan broadcast, sa print mga trahabador sa imprinta asin opisina kan dyaryo).\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1060,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/dyaryo/","title":"Dyaryo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:59am\nPublished on Sunday, September 06, , 7:56pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw.\nPoon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot limang dekada na an nakakaagi kan sinda magpuon magtinda nin dyaryo sa Centro kan Naga.\nMala ta kan sarong taon tinawan sya nin award o pagmidbid kan Naga City Hall huli kan saindang pagbariwas nin mga dyaryo—lokal asin nasyunal—asin pagpalakop nin bareta sa mga namamanwaan.\nPero ngunyan, susog ki Vacion, mas mabenta an face masks, face shields, mga paper bags, dulce, asin sigarilyo kisa sa dyaryo.\nAn mga dyaryo na saiyang pigtitinda sa eskaparate igwa naman _social distancing_ mala ta duwa sanang dyaryo nasyonal an saiyang pigtitinda, _Philippine Star_ asin _Philippine Daily Inquirer_.\nMaski an mga peryodiko lokal na dati kadakul-dakol, mahihimpis na ngunyan asin kadidikit na.\nAn yaon na lang regular na nababakal iyo an _Bicol Mail_, _Star Dust News_, _Bicol Standard_, _Weekly Informer_, _Bicol Tribune_, _Bicol Herald_, asin iba pang paburubutwa sana, depende sa paid s.\nKan panahon igwa pa nin _Time_, _Newsweek_, _Philippines Free Press_, _Philippine Graphic_, _Liwayway_, pati man an _Bulaklak_ asin _Tiktik_. Gulpi pa sindang komiks na paninda arog kan _Pilipino_ asin _Tagalog_ _Klasiks_.\nBuhay na buhay an negosyo ninda kaidto. Mala ta nakapatapos nin mga eskwela sagkod sa kolehiyo bako lang mga aki, kundi pati mga makuapo. Nagkaigwa pa nin kapital sa negosyong prutasan, tindang mani, asin iba pa.\nAn iba pang news stands sa Naga Centro iyo an RS (Ramon Sia) newspaper stand, Boning’s Trading na sadiri man lang kan pamilya Sia, Elena’s News Stand sa kalabaan kan General Luna, sa atubangan kan Galeria de Bichara, sa Saint Paul Bookstore sa atubangan kan Universidad de Santa Isabel.\nDati igwa sa National Bookstore sa SM, sa Vista Mall, asin Robinsons Mall, alagad pag-abot kan CoViD19 pandemic nagkawarara na.\nArog ki Vacion, an reklamo kan mga tindera sa RS asin ni Elena, pati sa Boning’s, minsan dai nag-aarabot an dyaryo gikan sa Manila, kun minsan may mag-abot man mayo nin nagbabarakal.\nKulibat ko palan an Outstanding Newspaper na _Bikol Reporter_ nag-untok na kan nagadan an publisher na si dipuntong Ruben F. Babar, duwang taon na an nakakaagi.\nSa lado lokal dapat kaya _hands-on_ an may sadiri, publisher, asin editor kan dyaryo. Marhay an negosyo urog na kun dakol an judicial o legal notices hali sa mga korte asin dakol an nagpapa-publikar nin mga resolutions/ordinances hali sa mga lokal government units, o sa kapitolyo, sa City Halls kan Naga asin Iriga, asin mga munisipyo ta halangkaw an bayad.\nAn problema ta maski marhay an negosyo mayo nin marhay na reporter kaya an mga bareta kun bakong press releases, sawisaw an pakasurat.\nKan panahon kaya, an mga peryodista sa Naga maski nag-haharapon kaiirinom beer sa New England asin kaka-karape sa Kantong Putikon, alagad pag press work asin aldaw na dapat magluwas an dyaryo, minaluwas talaga sa tamang oras— _en punto_.\nIdto an panahon na buhay pa an _Naga Times_ ni Mon Tolaram asin Luising General, an _Balalong_ ni Juancho Triviṅo asin Luis Dato, an _Handiong_ ni Pidong Tria, _City News Week_ ni Paco Felecidario asin Weng Sto. Domingo, asin kadakol pang iba na pig-aaragawan bako lang kan mga tagaradyo—ta an bareta sa dyaryo ginagamit sa newscasts, kundi pati kan publiko, kan mga parasimba, mga nagkakarakan asin nagkakape sa restoran.\nKaya an mga news boys arog kaidto ki Ben Babar nakaka-jackpot asin may arualdaw na balon sa eskwelahan.\nNgonyan bako lang na may kaagaw na sa pagbariwas kan bareta huli kan social media kundi an kadaklan kan mga tawo—pati an mga hoben—hugakon nang magbarasa.\nMagayon kuta na an mga kolumnista sa dyaryo arog ki Goyo Castilla, Manuel Aureus, Tito Valiente, Joseph Ochoa, Rudy Baldemor, Al Villamora, Fr. Joey Gonzaga, Gil Basmayor Sr., Jojo Villafuerte(+), Mike Julia Sr., Atty. Mike Julia Jr., Atty. Tony Acyatan (+), Frank Peñones, asin Fronying Maristela sa lokal asin sa nasyunal an mga columnist sa _Manila Times_, _Philippine Star_, _Philippine Daily Inquirer_, _Manila Bulletin_, _Daily Tribune_, asin _Manila Standard_, alagad dai man nag-aarabot digdi sa probinsya.\nMagayon kuta na an diskusyon kan mga isyu alagad kun bako man regular an pag-abot, mayo man sana.\nAn magayon sana digdi sa lokal, urog na an mga parabasang taga-Naga asin Camarines Sur, ta an inot na binabasa bago an mga bareta asin mga kolum, iyo an editorial asin editorial cartoon.\nMaugma pati ta may regular nang parabasa an mga Bikol columns, an rawitdawit, tigsik, asin baretang Bikolnon.\nIgwa ngunyan sarong grupo na pigpapaurog an linggwaheng Bikolnon bako saná sa mga dyaryong arog kan _Bicol Mail_, sa Facebook kundi sa mga public fora, digdi sa Pilipinas gibo ni Vic Nierva, asin sa abroad man, ni Jojo de Jesus.\nNag-abot na pati an punto na an _intelligence_ o dunong nin sarong tawo bako sanang susog sa linggwahe arog kan English kundi sa pig-aapod na _mother tongue_ arog kan Bikol, Tagalog, Ilokano, Pangasinense, Kapampangan, Waray, Ilonggo, asin Sebwano.\nNagtutubod ako na may buhay pa asin malawig pa an dyaryo sa Pilipinas, bako sana an broadsheets kundi pati mga peryodiko lokal.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/emil-saavedra-editor-asin-parasurat-alyas-atlas/","title":"Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas\nPublished on Sunday, August 23, , 5:22pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay.\nNgunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga, Clupa, Mayon, asin Villa Corazon. Gusto pang mag-wheelchair pasiring Canada sa likod an saiyang pinakapadangat na si Lydia.\nNamundag sa Tinambac, duman nagdakula, nag-eskwela sa Ateneo, nagkolehiyo sa Camarines Sur School of Arts & Trades (CSSAT) sa Naga, nagklase nin agrikultura sa CSSAC/CBSUA tanganing mag-adal pag-uma, dangan nag-eskwela sa UNC nin Education, kun sain sya nagsikat bilang editor in chief kan _The Nueva Caceres_, an pinakadakulang school-based community publication sa Bikol kan dekada 60 sagkod 70, may 5,000 na sirkulasyon sa mga estudyante kan UNC asin para sa publiko—libre, mayong bayad.\nDuman nabisto an saiyang abilidad magsurat sa tataramon na Ingles, nagin inspirasyon sya kan mga estudyanteng mahilig man magsurat asin kan kadaklan kan mga _chicas_ kan panahon.\nSa Ateneo man, sa trade school, sa agrikultura o sa UNC, bako sanáng parasurat asin campus editor, kundi student leader pa si Emiliano S. Saavedra Jr., _aka_ “Duyong” sa saiyang pamilya.\nNagin editor in chief sya kan dyaryong _Bicol Monitor_ na sadiri ni Cong. Boboy Alfelor kan dekada 7o sagkod 80.\nNagin cub reporter sya kan dáan na _Bicol Mail_ kairiba pa sinda Henry Briguera, dipuntong Alex Abad, Jose Camano, asin ining alang-alang pa, maski aktibista, dai sya nagbali sa militanteng Kabataang Makabayan (KM), pero nag-ayon sya sa Conference of National Delegates Association (CONDA), College Editors Guild of the Philippines (CEGP), asin Gamma Delta Epsilon, sarong Greek-letter society sa UNC, asin puon kaidto sagkod ngunyan, myembro kan SDK—o Samahang Double Knit—si Emil. Dai sya nagsusulot nin maong na pantalon o short pants, o ining usong baràbang pantalon kan mga bagong tubo asin senior citizens na nagyayabayaba sa SM Naga.\nSa UNC campus, bilang parasurat asin paramasid kan mga hiru-hiro nin mga tawo, duman na nagpuon an saiyang pagpàsan kan mga problema kan kinaban, maski problema kan gobyerno, problema kan UNC administration, problema kan Malakanyang, problema kan mga NPA, problema kan mga alabado, problemang personal kan mga kababaihan, saiyang pig-iisip kun ano an pinakamarhay para sainda.\nPigmukna nya an grupong Arana Boys na kinukumpunir kan saiyang mga barkada na sinda Shulan Primavera, Ompong Baldemor, Nick Marasigan, Jovito Palo, Pay Pael San Andres, asin Edgar Tuy. Ako ngani palan kabali man.\nPinadakula nya si Johnny Delos Santos, Gerry Claveria, Herculano Sabas, asin Luz Equipado bilang mga parasurat asin outstanding student leaders. Dai sya nagbali sa mga student demonstrations o mass actions ta yaon sya sa gilid, nagmamasid, pigsusurat para sa mga peryodiko an nangyayaring mga aktibidad.\nKan makatapos nin kolehiyo, bilang idealist, nagtukdo sya sa harayong banwaan kan Siruma, imbes na sa Naga o sa Tinambac.\nGulpi syang natukduan na mga kaakian sa magayunon na banwaan na bistado sa mineral na white clay asin kadakol na mga tourist spots. Kaidto pati maagi ka pang dagat para saná makaabot sa banwaan kan Siruma.\nOrgulyoso sya kan turismo kan saiyang banwaan, malà ta dinara nya an Arana Boys sa isla kan Kawit, sa Tinambac, asin iba pang magagayon na lugar kan saiyang banwaan.\nDuman nagpuon an pag-ragod nya kaaalsa kan mga sakit nin tao. Pigsusurat nya sa saiyang mga editorials asin columns sa mga dyaryong lokal, arog kan _Bicol Monitor_ asin _Bicol Mail_. Nagsurat sya nin libro dapit sa buhay kan saiyang idol na si Luis R. Villafuerte, na pighahalat pang magluwas sa imprenta.\nNagprodusir siya nin semanahan na programa sa GMA 7 kan dekada ‘90 na an director si Sammy Garcia asin ako an anchor.\nNagin OIC Vice Mayor appointed kan Tinambac paka-EDSA Revolution. Pag-eleksyon daog. Nagin PRO sya kan Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR)—an pinakamaugma asin magayon nyang karera sa gobyerno sa lindong kan liderato kaidto ni Director Frank Pili. Nagin PRO man sya ni Kongresman Sal Fortuno kan Rinconada sa Batasang Pambansa.\nPigmukna nya an MassCom Arts and Affairs na nagprodusir kan pelikulang _The Good and the Bad_, na istorya kan mga gawi-gawi kan deboto ni Ina. 25 years in the making ini, hapota nindo si Al Ubaña saka si Maribel dela Rosa.\nGulpihon syang advocacies sa laog kan saiyang isip arog, kan pagsararo kan gabos na mga parasurat sa Bikol. Sya ngunyan an _ex-officio chair_ kan Kantong Putikon (Part II) sa SM City Naga. Kan mabagsik pa sya, arualdaw sya sa SM, nakikipaghuntahan sa mga taga-media, mga pensyonado, mga retiree, asin mga senior citizens. Ultimo nyang piglansar an saiyang Blue Revolution Movement sa laog kan SM ta gusto nyang magka-igwa nin gobyernong Parliamentaryo. Kontra sya sa Pederalismo. Bangit sya kadto ki Jess Robredo, ki Noynoy Aquino, lalo na ki Digong.\nPero ngunyan pig-uumaw nya si VP Leni, na esposa kadtong depuntong JMR. An ultimo nyang mayor na proyekto iyo an pag-areglo kan planong pagbanga kan probinsya kan Camarines Sur kan Fuentebella Dynasty vs. Villafuerte Dynasty.\nAn magayon ki Emil asin maugma sa buhay nya iyo na suportado syang intiro kan saiyang pamilya, kan agom niyang si Lyd, kan saiyang limang aki, asin mga makuapo.\nAn plano nya kaidto na itaas an monumento ni Rizal sa plaza kan Naga tanganing mgaka-igwa nin parking area sa irarom gulpi nang nagsusuporta ngunyan.\nIyan an bisyon asin misyon ni Emiliano San Andres Saavedra Jr., alyas Emiliano Zapata, also known as Atlas.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\non January 14, at 2:56 pm\nSaro po ako sa mga naging estudyante nnya sa Siruma! Great blessing po yan sa amin si Sir kang . Hinanap mi pag 2nd rear, dai mi na nahiling! Mmaraming maraming salamat po Si!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1362,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/josal-bulawan-na-iribanan/","title":"JoSal: bulawan na iribanan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# JoSal: bulawan na iribanan\nPublished on Sunday, August 30, , 12:25pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres _(non scholae sed vitae)_—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon, scholar, asin student leader kan College of Education—magkakaaguman sa Wedding of the Year kaidtong Abril 29, , sa Peṅafrancia Shrine Naga City, duwang taon antes kan Martial Law?\nSiisay an mahunà na an pambihirang kombinasyon na ini mabunga nin pitong aki—6 na babayi saka sarong lalaki, plus pitong makuapo, asin magigin makolor na _riding-in tandem_ sa pulitika sa Rinconada? Mayong iba kundi sinda dating Congressman Salvio B. Fortuno asin si incumbent Congresswoman Jocelyn Faustino Fortuno kan Nabua, Camarines Sur.\nSi Sal an tawong dawa magayon an boses, dai naglalangkaw an tono kun nagtataram, on-air man or off-air, iyo an pigtiwalaan sa pagpadalagan kan pinakadakulang Bikolano radio company, an Filipinas Broadcasting Network, Inc. (FBN) na pagsasadiri kaidto ni dipuntong Senador Edmundo B. Cea sa laog nin halawigon na panahon huli sa liputok na pagtubod saiya kan maisog asin madunong na outstanding provincial fiscal, bilang general manager.\nNagpoon tulos sya nin halawig na karera sa serbisyo publiko.\nInot, bilang direktor kan Canaman-Magarao-Bombon district kan CASURECO II, dangan bilang pinakahoben na presidente kan kooperatiba, sagkod magin topnoptcher na bokal kan probinsya nin Camarines Sur (35 banwaan saka Iriga City), asin bokal kan Rinconada district.\nKan , nanggana syang bise gobernor kan pinakadakulang probinsya asin nagsirbi nin tulong surunudan na turno, an pinakainot sa siring na posisyon sa historya kan Camarines Sur. Trangkilo asin produktibo an sangguniang panlalawigan: nagkaigwa nin opisyal na historya an Camariness Sur; an Mayo 27 idineklarang aldaw kan pagkatugdas, official nonworking holiday pati sa Naga saka Iriga, naibalyo an selebrasyon kan Kaogma Festival hali sa Naga pasiring sa Pili, minukna an Central Bicol State University of Agriculture (CBSUA), binuksan an pamosong CWC asin Lago del Rey, asin kadakol pang iba.\nKaya bakong makangalas na kan inot na magkandidato syang congressman kan Rinconada area, gana tulos. Pinanamit man syang sarong daog for congressman pero kan magbalik sya giraray bilang bise gobernador, nakatapos syang tulong brilyanteng turno bilang representante kan fifth district, and the rest is history. Sya an pigbibistong “Road Infrastructure King” kan probinsya ta 100% kan mga tinampo sa saiyang distrito napakarahay nya asin naipasemento o ispalto, pati Buhi asin Balatan, na haloy nagparaharalat na magkaigwa nin tultol na dalan.\nKan matapos sya kan turno bilang deputado kan rinibayan sya kan saiyang magayon na agom sa kaparehong puwesto.\nPrimero idto sa historya kan probinsya na an sarong broadcaster na pulitiko riribayan man saná kan saiyang agom na paratukdo na nanggana pati nin pinakadakulang lamang.\nKun iisipon an broadcast asin teaching profession parehong karera nin pagtukdo o edukasyon. An announcer sa likod kan mikropono, an maestra sa atubangan kan mga estudyante sa laog kan classroom.\nSi Sal konsideradong Dean of Bikolano Broadcasters, pirang beses nagin chairman kan KBP asin pigmimirar na idolo kan ginatos na working broadcasters na nag-agi sa lindong kan saiyang liderato asin pagmato puon kaidto sagkod ngunyan.\nSya an nag-introdusir asin nagmukna kan inot na news department nin sarong local radio network: an dzGE sa Camarines Sur asin dzRC sa Albay na dating may mga sanga sa Tuguegarao, Cagayan asin San Pablo City.\nAn FBN an pinakamidbid na training ground nin broadcast sa Bikol na nagprodusir bako saná nin mga outstanding announcers asin DJs kundi pati mga darakulang lider-pulitiko: mga alkalde, bokal, bise gobernador, gobernador, asin congressman, mga station managers, KBP chairpersons, asin founders kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATRACS na sya an solong adviser. Si Sal iyo an Santa Claus kan broadcast media taun-taon sagkod ngunyan.\nSa ibong na lado, si Jo Fortuno na nagpuon bilang public school teacher, nagin pamayo kan Alternative Learning School (ALS) sa Naga asin nagin lider/spokesperson kan Naga City Teachers Association (NACITEA).\nNatawan nin award o minidbid bilang Most Outstanding Teacher of Naga City, Camarines Sur, asin sa intirong Pilipinas. An ambisyon saná kuta ni Jo bilang first lady ni Sal asin bilang mabuot asin mahigos na agom nin sarong pulitiko.\nIdto palan, dai aram kan kadaklan, pig-aadalan nyang entero bako saná an hiru-hiro kan saiyang agom bilang serbidor kundi an mga kaisipan kaini asin pangaturugan.\nKaya kan manggana sya  bilang primerong babaying representante sa kongreso kan Rinconada, an pinakadakulang political district kan Camarines Sur, dai nagngalas an mga tawo kan sya pakaputon bilang chairperson kan mahalagang Committee on Bicol Recovery and Economic Development (BRED).\nEdukasyon para sa mga kaakian asin mga hobenes kan Rinconada an saiyang ipinaglaban durante kan karampanyahan sagkod ngunyan na sya nakatukaw na.\nSunod sa edukasyon iyo an hanapbuhay, trabaho, dagdag na ingreso sa kada saro sa saiyang distrito.\nGigibuhon nya iyan sagkod na matapos an saiyang turno.\nAn saiyang partner na si Sal nasa likod saná asin kataid nya man giraray sagkod ngunyan.\nIni an tawong dai nalilingaw sa mga amigo puon sa pagkaaki sa Nabua, sa high school sa Ateneo (sya an Yoyo King kan dekada ‘60), asin mga kabarkada sa radyo asin telebisyon mantinido nya an liputok na relasyon.\nSabi kan iba, sya na an amigo na dadamayan ka maski magdamlag. Sabi ni Mario Ochoa, si Salvio Fortuno an masalbar asin mataong swerte bako saná sa Rinconada kundi sa Bikolandia.\nMayo syang kalaban sa pulitika ta maski sa ibong na kudal kan partido amigo niyang pirmi, sabi ngani kaiyan mayo syang maraot na tinapay.\nAn hapot ngonyan bako kun ano an puturo ni Sal o ni Jo, kundi kun ano an puturo ni JoSal sa mga maabot na taon?\nAn saindang mga aki: Joanne, Cherylyn, Anelle, Dessa, Josa, Jesette, JP: mga makuapo: Sophia, Jada, Basti, Rylee, Ethan, Natalia, EJ (+).\nSi Sal an numero unong paraimbento nin mga tataramon na ginagamit asin naglalakop bako saná digdi kundi sa ibang lugar man—“Maurag nang kadikit,” “awtomatik,” asin an pinakabantugan na “pangyayari!”\nDai ta na muna isipon kun ano an plano kan duwa sa pulitika an importante na sinda nagselebrar pa saná kan saindang ika-50 anibersaryo bilang mag-agom kan Abril 29.\nTo Cong JoSal: Congratulations and Happy Golden Wedding Anniversary.\nMabuhay!\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1449,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Isyu nin pagbasa](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô...\n## [Magbirikol man daw kita](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o...\n## [KBP Camarines Sur asin ATRACS](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot...\n## [JoSal: bulawan na iribanan](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,...\n## [Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero...\n## [Media Amelioration](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man...\n## [Media asin demokrasya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":866,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nKaya ngani midya—media—ta banga, bakong saro. Kun sa lana o suka, midya-midya. Sabi ngani sa usipon, may pinabakal suka o lana sa tindahan, pagpuli announcer na. Reporter na. An reporter an pinakaimportanteng karakter sa kinaban nin midya. Sa Time magazine, New York...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":413,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/urag-ni-david/","title":"Urag ni David | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\nPublished on Sunday, August 16, , 11:32am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero interesante. Ngunyan pa saná ako nagpupuon magsurat sa papel kan mga terminolohiya na gamit niya sa radyo na dai gamit kan iba.\nNamundag sa Bula (Rinconada), nagdakula sa Calabanga, nag-eskwela sa Naga asin ngunyan naka-istar sa Canaman an banwaan \\[Ed. subuot\\] na pinaghahalian kan “standard Bikol”. An saiyang dipuntong ina sarong maestra, Batangeña, pero an tono ni David _on-air_ or _off-air_ Bikolanong-bikolano, mayong Calabanga o Bula accent.\nAn saiyang ama na propyong taga-Bula—Antero Habana Dollano—dating provincial guard na pigbabansagan na Samuel Bilibit ta lakaw sanáng lakaw, dai naglulunad. Sya an numero unong tagahanga ni David sa radyo. Antes syang nagadan sa edad na 97, pirmi pa syang nagbibisita sa istasyon na pigpoprogramahan ni David. An dai aram ni Don Antero, sya man an idolo kan saiyang sikat na aki sa linya nin disiplina asin pakikipag-kapwa.\nBako pang broadcaster si David kan amay na parte kan dekada 80, sinda ni Irvin Borja an saiyang barkada, mga sikat nang orador asin student leader sa UNC. Nakanood syang magin announcer—live—sa 27 barangay kan Naga bilang operator sa sound system ni dating Kagawad Popoy Hernandez, asin emcee sa mga programa asin pabayle kan grupo na dating Naga Mayor Lut del Castillo, Vice-Mayor Pat Obias, asin pag-iriba.\nAnnoucer na sya sa BBS-dwLV kan magkandidato para konsehal kan Naga pero nadaog, kaiba si Jesse Robredo kan , nagparadiskurso na sya  sa gabos na barangay kan ciudad. An pangako nya papakaputan nya an saiyang tropeyo sa mga daraga kun sya mangana. Mala ta nadaog. Sa linyada, maski daog si David, gana sinda Luis Ortega asin si Alfredo “An Masalbar” Cabral bilang mga konsehal sa inot na turno ni JMR, alyas Pogi.\nAn karera ni David nagpuon sa mga sidewalk sa Centro kan Naga bilang shine boy asin istambay sa Plaza Rizal. Gulpi syang namidbid na mga tawo asin nadangog nya sainda an gabos na klaseng tataramon lalo na sa Bikol—pati mga katarantaduhan.\nNapangagom nya an magayon na si Melba Chavez, sinda may tulong aki, duwang gwapong lalaki asin sarong magayon na daraga, gabos tapos sa kolehiyo.\nAn pigbibiliban saiya kan saiyang mga taga-hanga iyo ta marhay siyang magmato-mato sa saiyang pamilya lalo na sa mga tugang na maluya an kayod.\nKan aki pa siya sabi kan mga taga-Calabanga si David iyo an kakawat ni Congressman Gabby Bordado mala ta sya an caddy sa karawat na golf sa Barangay Del Carmen. Ngunyan, sya an Buradol King sa Metro Naga Sports Complex kada summer, on-air or off-air, on-campus, or off-campus.\nNagpuon syang magsikat sa dwLV kaiba si Station Manager Butch Robredo, an saindong lingkod na Production Manager, sinda Rick Diaz, Cris Rances, Gil Basmayor, Oscar Monte Agodo, Armi Asor, Ato Peña, asin Jimmy Letada. Saro sa mga reporters kaidto an ngunyan mayamanon na si Noel de Luna.\nKan magin politiko an saiyang mga pag-iriba, nagbalyo siya sa RMN-dzHN, ki Celso Baguio, sa Queborac, Naga City. Duman nagin sikat syang emcee sa entablado sa mga liveshow. Paborito sya kan mga tawo ta grabe an sense of humor, nakakapangisi maski ngani sya mismo dai nagngingirit. An saiyang pirming katambal sa stage iyo si Bert delos Martirez, urog na sa pamusong search for Mrs. Bicolandia.\nKan magbukas an dwNX FM, kinua sya bilang primetime announcer kaya sya an pinakaprimero asin solong broadcaster sa Bikol na binayadan nin royalty kan top management na ginatos na ribo.\nSosog sa istorya kan magpa-Manila si David ta makubra kan saiyang kwarta asin kaka-ulayon kan mga opisyales sa itaas, pigkakabit pa sya ni SM Al Ubaña pagbalyo sa pedestrian lane kan mahiwas na tinampo sa Manila.\nAn dwNX an primerong FM station sa Bikol na AM an programming.\nSa NX, sya an nag-introdusir kan _chika_ sa bareta na nagin bantugan na marhay puon kaidto sagkod ngunyan. Sya man an brodkaster na hasyendero\\_para-ataman nin baka asin paramais (bakong _corny_). Haling NX, nagbalyo sya sa dzGE kun sain sya urog pang suminikat kaibahan si Atty. Henry Briguera asin iba pa.\nSa halipot nang panahon nagbalik sya sa BBS. Ngunyan yaon na sya sa dwOK FM-PBN TV 5 asin Facebook Live worldwide aga-aga. Riding-in-tandem sinda ni Irvin Borja.\nSabi may mati-mati si David.\nNgunyan pa lang, iniimbitaran ko an gabos na mga paradangog na i-record asin i-save an mga programa ni David tangarig maitago an saiyang magagayon asin bulawan na Bikol.\nPero an pinakaremedyo bako an dialysis kundi an pagbalik-balik ninda ni Melba sa Blessed Sacrament.\nAn orag ni David iyo na, imbis na iwalon o tiraduron o talayupon, inamigo niya lugod si Goliath, an saiyang bossing sa kinaban.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1218,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Plasa ni Kalamay](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...\n## [Balitang Bicolandia](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nRegional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin...\n## [An KBP Community Advisory Board](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan...\n## [Makulog na katutuuhan kan midya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an...\n## [Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay...\n## [Nakaaging apat na dekada](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa...\n## [An midya, ika, ako, saka an martial law](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang...\n## [Broadcasting sa Bikol, ](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nNagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":891,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmidya-midya%2Ffortuno%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Ernie Verdadero\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"title\":\"Fortuno | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Fortuno \\n \\n \\n \",\"description\":\"An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":66,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-amelioration/","title":"Media Amelioration | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# Media Amelioration\nPublished on Sunday, August 09, , 4:44pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini.\nGaro man lang medical workers, sinda mga bayani man, ta haros dai man magpuruli sa saindang mga harong, urog an mga reporter na nag-iinterbyu kan mga nanunungdan sa gobyerno, mga doctor asin mga nars, kun minsan mga suspetsado pang may impeksyon nin Coronavirus.\nAn mga taga-media dai nagrereklamo dawa gurano kasakit kan trabaho. Kun normal ngani an panahon, kun suarin may bagyo o anuman na klase nin kalamidad, saka lugod sinda dai nakakapuli sa harong, harayo sa pamilya ta pirming tutok sa trabaho.\nKayod sanang kayod.\nAn mga taga-media, magin mga broadcaster sa TV asin radyo o mga parasurat asin reporter sa peryodiko, bantugan sa saindang komunidad, respetado, konsideradong mga opinion/influence leader sa saindang lugar.\nAn problema lang kan mga taga-media ta hard life, hababa an income, maluya an hanapbuhay.\nKun mayong sideline—legal man o illegal—gutom siya asin an saiyang pamilya.\nMakahirak.\nTotoo yan sa mga taga-media, urog na sa probinsya arog digdi sa Bikol, magin sa Naga o Legazpi.\nSa Mega Manila mas marhay an buhay kan mga taga-media. Nagtarapos sa mga bantugan na eskwelahan siring kan UP,UST, FEU, PUP, asin iba pa, nag-adal nin journalism kaya pagpuon ninda sa trabaho igwa sinda nin bastanteng preparasyon kaya nakakahagad nin halangkaw na sweldo asin dakol na benepisyo.\nAn mga may sadiri kan broadcasting network asin mga diyaryo o magasin darakulang negosyo o korporasyon na may dakulang kapital duman sa Metro Manila.\nAlagad digdi sa probinsiya, an mga may sadiri nin estasyon asin lokal na dyaryo saradit man sanáng negosyo kaya dikit o mayo nin dakol na kwartang panpasweldo. Lalo na ngonyan sa panahon nin kwarentino asin lockdown. Bukas an radyo, TV, asin peryodiko lokal, pero sarado an mga negosyo, an mga tawo yaon lang sa laog kan mga harong.\nAn ibang mga trahabador, obrero, asin empleyado mayo nin gibo, mayo man nin sweldo pero an mga taga-media may trabaho pa.\nSa totoo lang kadakol akong naka-ulay nin mga taga-media na sige an aragrangay ta tios na marhay.\nPero an kadaklan sainda desidido pang magtrabaho sa ngaran kan serbisyo publiko.\nIgwa man pati sinda nin media pass tanganing makalibot-libot na dai na-iistorbo sa mga checkpoint.\nAn mga seniors na mediamen, ta vulnerable sa virus, pahingalo muna.\nSa panahon na ini na may Social Amelioration Program(SAP) para sa mga kinapobrehan o poorest of the poor, mga senior citizen, mga PWDs, asin nawaran nin trabaho o hanapbuhay dahil sa CoViD19, an mga taga-media mayo lamang.\nNganga.\nMayo lamang panao an PIA o an Presidential Communication Operations Office ni Sec. Martin Andanar asin pati ngani daa an NGCP na igwa nin sadiring media organization na working press corps mayo man panao.\nMagayon ta igwa nin ibang politiko na dakula an puso asin hararom an bulsa ta dai nakakalingaw asin nagtataga-witik man.\nSabi, an media iyo an pig-aapod na fourth estate o ika-apat na harigi kan sosyudad, ta kun mayo yan, tagilid an kinaban. Sa panahon kan mga fake news ngunyan, urog na sa social media mahalaga an serbisyo kan mainstream media sa pagpalakop nin tamang bareta asin impormasyon kaya dapat pagianon man an buhay kan mga mediamen.\nTawan nin gabos na benepiyso asin halangkaw na sweldo tanganing mamantinir an saindang iginagalang na estatura sa komunidad.\nInaapudan nyato an mga nanunungdan sa gobyerno asin sa pribadong sektor asin KBP na matawan nin pusog na Social Amelioration Program an mga tagamedia o sa simpleng tataramon Media Amelioration.\nAn Publishers Association of the Philippines Inc. (PAPI) kun bakong gadan na, il-igon na.\n(Kaayon sa media men, an mga technician, office employees kan broadcast, sa print mga trahabador sa imprinta asin opisina kan dyaryo).\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1060,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2646","title":"Fortuno | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:02am\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:32am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno.\nGinatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere.\nNagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nMaski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan.\nMinsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.\nAn naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan.\nMaski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol.\nSa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70.\nSya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo.\nBistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal.\nKan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur.\nNagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District.\nPakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan.\nKaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso.\nKan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , _“for health reasons_” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana.\nNabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air.\nAn hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":959,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-asin-demokrasya/","title":"Media asin demokrasya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\n# Media asin demokrasya\nPublished on Sunday, July 26, , 2:14am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya asin tulong syudad—Naga, Legazpi, asin Iriga.\nAn Naga, bilang iyo an regional center kan panahon na idto, iyo man an sentro kan libreng pagpapahayag sa dyaryo o sa radyo, _ergo_, iyo man an sentro kan demokrasya asin libertad sa ronang Bikol.\nSa Plaza Rizal,  na pig-apod kaidtong Freedom Park, arog kan Hyde Park sa Europa,  pwedeng tukaron nin kun siisay pa man an sentimyento, kaisipan, asin paninindugan kan lambang saro.\nAn pinaka-organisado asin aktibong grupo nin mga taga-media iyo an Naga Press Club na pinapanginutan ninda depuntong Nick Prieto, Luising General,  Fred Tria, Ramon Tolaram, Tony Carpio, Luis Dato, Juancio Triviṅo, Leon Palmiano Jr., Eddie Alanis, Bubby Dacer, asin iba pang prominenteng pangaran sa media kadto.\nMaski nagtatarabugaan sa ere o sa mga columns sa peryodiko, pag nagkakahirilingan sa Centro, urog na sa Kantong Putikon, bako saná sindang nagtitirinuhan o nagkakarape-kape, kundi nagngangarakngakan pa.\nIgwa kadtong ugali an media, na taun-taon sa saindang induction kan mga opisyal asin anibersaryo kan asosasyon, tinatalayop an mga opisyales kan gobyerno sa paagi nin drama sa entablado o _gridiron_. Imbitado an mga opisyal kan gobyerno, maski idtong nagkakataramaan ngirisi sana. Mayong pirikunan.\nSa hiling ko an ugali kan mga taga-media sa Bikol dai man nagbago ta bakong pirikunon. Magayon an iribanan kan mga taga-media magin kan KBP asin ATRACS kan panahon na nin Martial Law.\nAlagad kan panahon na ni Cory Aquino, pakatapos kan EDSA Revolution, garo nagbago an timpla kan ibang taga-media. Nagigirumduman ko si Gumersindo B. Valladolid na naakusaran nin libelo huli ta igwa syang natuyawan na parehong taga-media.\nAn kaso nagdurar nin apat na taon. Dating magbararkada nagkamurunduan huli sa siring na kaso. Sa katapus-tapusi na-dismiss an kaso.\nNgunyan, an dai ko maintindihan ta sige an rereklamo na gadan na _daa_ an demokrasya, mayo nang libertad an prensa asin nawara na an libreng pagpapahayag puon pa kan magtukaw si Presidente Duterte na an Konstitusyon na pigsusunod iyo an pundamental na ley na pighaman kan taon sa lindong ni Presidente Aquino.\nAn radyo sige an burura, an TV, urog na an ABS-CBN, mayong ibang target kan saindang tuyaw asin riparo kundi an Malakanyang asin an presidente.\nMaski an pig-aapod na western press arog kan _New York Times, Washington Post, CNN, Rappler_ asin iba pa mayong ibang maraot an gobyerno Pilipino.\nPigpaparatuyaw ninda an Tsina alagad umaw an Amerika asin anggot sinda sa pig-aapod na independent foreign policy kan gobyerno Pilipino.\nAn gusto pati ninda pabweluhon saná an saindang pantatsar, pagtabuga, asin pagtuyaw. Pag nagsimbag an gobyerno sasabihon ninda may diktadura asin mayong freedom of the press.\nAn pagbalga nin ley nin sarong news organization balewala sa mga kritiko kan gobyerno, an gusto ninda pabweluhon saná tanganing may tunay daang demokrasya.\nGaro sobra naman lugod an demokrasya sa Pilipinas, isinasakripisyo pati an isyu nin pagkakan asin pagtios kan kadaklan sa ngaran nin demokrasya asin freedom of the press.\nDai bale an kasaraditan magtirios basta magdalan nin mga teleserye asin maghanga sa mga artista sa pelikula asin television. Kun ano an mga mahahalagang bareta asin isyu nasyonal iyo an pig-aarog garo aniningal digdi sa lado lokal.\nPati an saralang paggamit nin lenggwahe sa Manila iyo man an pig-aarog digdi sa probinsya.\nPati an paggamit kan Bikol sarala.\nKaya an mga importanteng isyu daing gayo natutukar nin tama asin malinaw para sa kapakanan  kundi sa halipot asin hababaw na kaugmahan tanganing malingawan an darakulang problema na inaatubang kan nasyon, kan mga probinsya, mga syudad, asin mga banwaan.\nAn isyu kan media dapat maintindihan bako lang na isyu kan demokrasya asin libertad sa pagpalakop nin impormasyon kundi siring man an pagsunod sa mga ley kan nasyon saka an paggalang sa mga nanunungdan.\nSabi ngani kan sarong Amerikanong Presidente na idolo kan mga Pilipino na si John F. Kennedy:  “Aramon ta nguna kun ano an maitatao kan tawo sa gobyerno bako kun ano an maitatao kan gobyerno sa tawo.”\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1119,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/kbp-camarines-sur-asin-atracs/","title":"KBP Camarines Sur asin ATRACS | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:59am\n# KBP Camarines Sur asin ATRACS\nPublished on Sunday, September 13, , 7:06pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin telebisyon (kabali na an mga technicians asin mga taga peryodiko) na may mga hilang asin iba pang pangangaipo.\nSa sarong intrebista sa radyo asin telebisyon kan Sabadong aga ki Sammy Garcia, primerong presidente kan ATRACS asin retiradong manager kan Radyo ng Bayan, tulong beses na nagin chair kan KBP, asin ining alang-alang, nagka-uroyon na buhayon liwat an ATRACS.\nSa presenteng kamugtakan na dakol na mga broadcasters arog ki David Dollano, David Nopre, Mrs. Belen Babar, asin an technician na si Weng Morato Nieva, na may mga hilang ngunyan, kaipuhan na marhay an tabang kan mga kabado sa propesyon, makatabang man lang sa bulong, paragastos, asin iba pang pangangaipo. Kuta na ngani, kun may panahon, bisitahon man ninda an mga pasyente sa ospital o sa harong.\nKan inot an ATRACS nagamit sa politika, mala ta igwang sarong dakulang politiko, kan dai nya mapakinabangan an organisasyon, nagsugo syang gadanon ini labing sarong dekada na an nakakaagi.\nAlagad ngunyan mayo na nin politika sa ATRACS. Pati an ayuda na itatao sa mga nanunungdan na pasyente dapat direktang itao sa saindang sadiring bank accounts na dai na maagi sa kamot  kan ATRACS tanganing mayong masabi. _Leg work_ na sana an trabaho kan volunteer organization.\nDyan na mahihiling an sinseridad kan lambang broadcast practioner asin an pig-aapod na serbisyo publiko.\nMay mga gusto nang magtao kan saindang boluntad na tabang,  arog kan mga senior broadcasters na sinda Elmer Abad na saro sa mga founders kan ATRACS, Judge Celso Baguio, Director Ric Diaz, pati an balikbayan na si Jojo Amador. Si Ervin Borja kan OK FM asin PBN 5, Ernie Abragan asin Wally Vargas kan dwLV FM, maski si Congressman Sal Furtuno na konsideradong _godfather_ kan Bikol media, matarabang man. An balikbayan na si Jing Florece haling Canada na orihinal na myembro kan ATRACS maayon man.\nSa abroad, apwera ki Sammy Garcia na maistar sa New York nin sarong taon, an mga arog ki Fiorel Salvo, Noli Orbeta, Jun Lagrimas, Vic Samson, an parasurat na si Prof. Greg Castilla, Al Villamora, Awel Aureus matarabang man.\nDigdi sa Bikol an mga retiradong broadcasters arog ki Atty. Henry Briguera (original ATRACS chair kan ), Donya Lina Paglinawan, Donya Elaine Parma Orong, Atty. Peachy Alfelor-Moraleda, Manager Al Ubana, Don Zing Paglinawan, director Salvador Royales, Badong-Badong Alcantara, Vangie Pontejos, asin syempre an bagong Congresswoman na si Josal Faustino Fortuno, matarabang man.\nPagirumdom kan ATRACS sa mga ngunyan mababaskog pang broadcaster asin mediamen na magurang man sinda asin mangangaipo man nin tabang pag-abot kan panahon. Ngunyan magdeposito na sinda tanganing may butbuton ngapit.\nAn KBP kaya organisasyon saná kan mga kapitalista, may sadiri, asin operators kan mga istasyon asin networks nin mga radyo asin telebisyon. An mga managers representante saná ninda sa lokal na KBP. Marhay kun may ikahirak, kun mayo, pasensya na.\nAn mga accredited members kan KBP igwa man 100k pesos na insurance kun magadan. Kun dai accredited, sorry na lang.\nArog kaiyan an buhay, swerte, o kadimalasan, kan sarong broadcaster o mediaman.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2646","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:32:40\",\"date_gmt\":\"T03:32:40\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:32:45\",\"modified_gmt\":\"T03:32:45\",\"slug\":\"fortuno\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Fortuno\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada \\u. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski ngani may magayon na boses\\uasin magayon na agom\\ualagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Minsan inaapod syang \\u201cMr. Cool\\u201d kan kapwa broadcasters.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada \\u.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , <em>\\u201cfor health reasons<\\/em>\\u201d asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno?<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,177,658,172,170,757,49,171,174,755],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Fortuno | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Fortuno | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T03:32:40+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:32:45+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Fortuno | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:32:40+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:32:45+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Fortuno\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:32:40+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:32:45+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol Radio,Broadcast,Ernie Verdadero,Filipinas Broadcasting Network,Magbikol Kita,Media,Midya-Midya,Sal Fortuno\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":767,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-asin-demokrasya/","title":"Media asin demokrasya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\n# Media asin demokrasya\nPublished on Sunday, July 26, , 2:14am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya asin tulong syudad—Naga, Legazpi, asin Iriga.\nAn Naga, bilang iyo an regional center kan panahon na idto, iyo man an sentro kan libreng pagpapahayag sa dyaryo o sa radyo, _ergo_, iyo man an sentro kan demokrasya asin libertad sa ronang Bikol.\nSa Plaza Rizal,  na pig-apod kaidtong Freedom Park, arog kan Hyde Park sa Europa,  pwedeng tukaron nin kun siisay pa man an sentimyento, kaisipan, asin paninindugan kan lambang saro.\nAn pinaka-organisado asin aktibong grupo nin mga taga-media iyo an Naga Press Club na pinapanginutan ninda depuntong Nick Prieto, Luising General,  Fred Tria, Ramon Tolaram, Tony Carpio, Luis Dato, Juancio Triviṅo, Leon Palmiano Jr., Eddie Alanis, Bubby Dacer, asin iba pang prominenteng pangaran sa media kadto.\nMaski nagtatarabugaan sa ere o sa mga columns sa peryodiko, pag nagkakahirilingan sa Centro, urog na sa Kantong Putikon, bako saná sindang nagtitirinuhan o nagkakarape-kape, kundi nagngangarakngakan pa.\nIgwa kadtong ugali an media, na taun-taon sa saindang induction kan mga opisyal asin anibersaryo kan asosasyon, tinatalayop an mga opisyales kan gobyerno sa paagi nin drama sa entablado o _gridiron_. Imbitado an mga opisyal kan gobyerno, maski idtong nagkakataramaan ngirisi sana. Mayong pirikunan.\nSa hiling ko an ugali kan mga taga-media sa Bikol dai man nagbago ta bakong pirikunon. Magayon an iribanan kan mga taga-media magin kan KBP asin ATRACS kan panahon na nin Martial Law.\nAlagad kan panahon na ni Cory Aquino, pakatapos kan EDSA Revolution, garo nagbago an timpla kan ibang taga-media. Nagigirumduman ko si Gumersindo B. Valladolid na naakusaran nin libelo huli ta igwa syang natuyawan na parehong taga-media.\nAn kaso nagdurar nin apat na taon. Dating magbararkada nagkamurunduan huli sa siring na kaso. Sa katapus-tapusi na-dismiss an kaso.\nNgunyan, an dai ko maintindihan ta sige an rereklamo na gadan na _daa_ an demokrasya, mayo nang libertad an prensa asin nawara na an libreng pagpapahayag puon pa kan magtukaw si Presidente Duterte na an Konstitusyon na pigsusunod iyo an pundamental na ley na pighaman kan taon sa lindong ni Presidente Aquino.\nAn radyo sige an burura, an TV, urog na an ABS-CBN, mayong ibang target kan saindang tuyaw asin riparo kundi an Malakanyang asin an presidente.\nMaski an pig-aapod na western press arog kan _New York Times, Washington Post, CNN, Rappler_ asin iba pa mayong ibang maraot an gobyerno Pilipino.\nPigpaparatuyaw ninda an Tsina alagad umaw an Amerika asin anggot sinda sa pig-aapod na independent foreign policy kan gobyerno Pilipino.\nAn gusto pati ninda pabweluhon saná an saindang pantatsar, pagtabuga, asin pagtuyaw. Pag nagsimbag an gobyerno sasabihon ninda may diktadura asin mayong freedom of the press.\nAn pagbalga nin ley nin sarong news organization balewala sa mga kritiko kan gobyerno, an gusto ninda pabweluhon saná tanganing may tunay daang demokrasya.\nGaro sobra naman lugod an demokrasya sa Pilipinas, isinasakripisyo pati an isyu nin pagkakan asin pagtios kan kadaklan sa ngaran nin demokrasya asin freedom of the press.\nDai bale an kasaraditan magtirios basta magdalan nin mga teleserye asin maghanga sa mga artista sa pelikula asin television. Kun ano an mga mahahalagang bareta asin isyu nasyonal iyo an pig-aarog garo aniningal digdi sa lado lokal.\nPati an saralang paggamit nin lenggwahe sa Manila iyo man an pig-aarog digdi sa probinsya.\nPati an paggamit kan Bikol sarala.\nKaya an mga importanteng isyu daing gayo natutukar nin tama asin malinaw para sa kapakanan  kundi sa halipot asin hababaw na kaugmahan tanganing malingawan an darakulang problema na inaatubang kan nasyon, kan mga probinsya, mga syudad, asin mga banwaan.\nAn isyu kan media dapat maintindihan bako lang na isyu kan demokrasya asin libertad sa pagpalakop nin impormasyon kundi siring man an pagsunod sa mga ley kan nasyon saka an paggalang sa mga nanunungdan.\nSabi ngani kan sarong Amerikanong Presidente na idolo kan mga Pilipino na si John F. Kennedy:  “Aramon ta nguna kun ano an maitatao kan tawo sa gobyerno bako kun ano an maitatao kan gobyerno sa tawo.”\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1119,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:37.242Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-amelioration/","title":"Media Amelioration | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# Media Amelioration\nPublished on Sunday, August 09, , 4:44pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini.\nGaro man lang medical workers, sinda mga bayani man, ta haros dai man magpuruli sa saindang mga harong, urog an mga reporter na nag-iinterbyu kan mga nanunungdan sa gobyerno, mga doctor asin mga nars, kun minsan mga suspetsado pang may impeksyon nin Coronavirus.\nAn mga taga-media dai nagrereklamo dawa gurano kasakit kan trabaho. Kun normal ngani an panahon, kun suarin may bagyo o anuman na klase nin kalamidad, saka lugod sinda dai nakakapuli sa harong, harayo sa pamilya ta pirming tutok sa trabaho.\nKayod sanang kayod.\nAn mga taga-media, magin mga broadcaster sa TV asin radyo o mga parasurat asin reporter sa peryodiko, bantugan sa saindang komunidad, respetado, konsideradong mga opinion/influence leader sa saindang lugar.\nAn problema lang kan mga taga-media ta hard life, hababa an income, maluya an hanapbuhay.\nKun mayong sideline—legal man o illegal—gutom siya asin an saiyang pamilya.\nMakahirak.\nTotoo yan sa mga taga-media, urog na sa probinsya arog digdi sa Bikol, magin sa Naga o Legazpi.\nSa Mega Manila mas marhay an buhay kan mga taga-media. Nagtarapos sa mga bantugan na eskwelahan siring kan UP,UST, FEU, PUP, asin iba pa, nag-adal nin journalism kaya pagpuon ninda sa trabaho igwa sinda nin bastanteng preparasyon kaya nakakahagad nin halangkaw na sweldo asin dakol na benepisyo.\nAn mga may sadiri kan broadcasting network asin mga diyaryo o magasin darakulang negosyo o korporasyon na may dakulang kapital duman sa Metro Manila.\nAlagad digdi sa probinsiya, an mga may sadiri nin estasyon asin lokal na dyaryo saradit man sanáng negosyo kaya dikit o mayo nin dakol na kwartang panpasweldo. Lalo na ngonyan sa panahon nin kwarentino asin lockdown. Bukas an radyo, TV, asin peryodiko lokal, pero sarado an mga negosyo, an mga tawo yaon lang sa laog kan mga harong.\nAn ibang mga trahabador, obrero, asin empleyado mayo nin gibo, mayo man nin sweldo pero an mga taga-media may trabaho pa.\nSa totoo lang kadakol akong naka-ulay nin mga taga-media na sige an aragrangay ta tios na marhay.\nPero an kadaklan sainda desidido pang magtrabaho sa ngaran kan serbisyo publiko.\nIgwa man pati sinda nin media pass tanganing makalibot-libot na dai na-iistorbo sa mga checkpoint.\nAn mga seniors na mediamen, ta vulnerable sa virus, pahingalo muna.\nSa panahon na ini na may Social Amelioration Program(SAP) para sa mga kinapobrehan o poorest of the poor, mga senior citizen, mga PWDs, asin nawaran nin trabaho o hanapbuhay dahil sa CoViD19, an mga taga-media mayo lamang.\nNganga.\nMayo lamang panao an PIA o an Presidential Communication Operations Office ni Sec. Martin Andanar asin pati ngani daa an NGCP na igwa nin sadiring media organization na working press corps mayo man panao.\nMagayon ta igwa nin ibang politiko na dakula an puso asin hararom an bulsa ta dai nakakalingaw asin nagtataga-witik man.\nSabi, an media iyo an pig-aapod na fourth estate o ika-apat na harigi kan sosyudad, ta kun mayo yan, tagilid an kinaban. Sa panahon kan mga fake news ngunyan, urog na sa social media mahalaga an serbisyo kan mainstream media sa pagpalakop nin tamang bareta asin impormasyon kaya dapat pagianon man an buhay kan mga mediamen.\nTawan nin gabos na benepiyso asin halangkaw na sweldo tanganing mamantinir an saindang iginagalang na estatura sa komunidad.\nInaapudan nyato an mga nanunungdan sa gobyerno asin sa pribadong sektor asin KBP na matawan nin pusog na Social Amelioration Program an mga tagamedia o sa simpleng tataramon Media Amelioration.\nAn Publishers Association of the Philippines Inc. (PAPI) kun bakong gadan na, il-igon na.\n(Kaayon sa media men, an mga technician, office employees kan broadcast, sa print mga trahabador sa imprinta asin opisina kan dyaryo).\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1060,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/dyaryo/","title":"Dyaryo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:59am\nPublished on Sunday, September 06, , 7:56pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw.\nPoon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot limang dekada na an nakakaagi kan sinda magpuon magtinda nin dyaryo sa Centro kan Naga.\nMala ta kan sarong taon tinawan sya nin award o pagmidbid kan Naga City Hall huli kan saindang pagbariwas nin mga dyaryo—lokal asin nasyunal—asin pagpalakop nin bareta sa mga namamanwaan.\nPero ngunyan, susog ki Vacion, mas mabenta an face masks, face shields, mga paper bags, dulce, asin sigarilyo kisa sa dyaryo.\nAn mga dyaryo na saiyang pigtitinda sa eskaparate igwa naman _social distancing_ mala ta duwa sanang dyaryo nasyonal an saiyang pigtitinda, _Philippine Star_ asin _Philippine Daily Inquirer_.\nMaski an mga peryodiko lokal na dati kadakul-dakol, mahihimpis na ngunyan asin kadidikit na.\nAn yaon na lang regular na nababakal iyo an _Bicol Mail_, _Star Dust News_, _Bicol Standard_, _Weekly Informer_, _Bicol Tribune_, _Bicol Herald_, asin iba pang paburubutwa sana, depende sa paid s.\nKan panahon igwa pa nin _Time_, _Newsweek_, _Philippines Free Press_, _Philippine Graphic_, _Liwayway_, pati man an _Bulaklak_ asin _Tiktik_. Gulpi pa sindang komiks na paninda arog kan _Pilipino_ asin _Tagalog_ _Klasiks_.\nBuhay na buhay an negosyo ninda kaidto. Mala ta nakapatapos nin mga eskwela sagkod sa kolehiyo bako lang mga aki, kundi pati mga makuapo. Nagkaigwa pa nin kapital sa negosyong prutasan, tindang mani, asin iba pa.\nAn iba pang news stands sa Naga Centro iyo an RS (Ramon Sia) newspaper stand, Boning’s Trading na sadiri man lang kan pamilya Sia, Elena’s News Stand sa kalabaan kan General Luna, sa atubangan kan Galeria de Bichara, sa Saint Paul Bookstore sa atubangan kan Universidad de Santa Isabel.\nDati igwa sa National Bookstore sa SM, sa Vista Mall, asin Robinsons Mall, alagad pag-abot kan CoViD19 pandemic nagkawarara na.\nArog ki Vacion, an reklamo kan mga tindera sa RS asin ni Elena, pati sa Boning’s, minsan dai nag-aarabot an dyaryo gikan sa Manila, kun minsan may mag-abot man mayo nin nagbabarakal.\nKulibat ko palan an Outstanding Newspaper na _Bikol Reporter_ nag-untok na kan nagadan an publisher na si dipuntong Ruben F. Babar, duwang taon na an nakakaagi.\nSa lado lokal dapat kaya _hands-on_ an may sadiri, publisher, asin editor kan dyaryo. Marhay an negosyo urog na kun dakol an judicial o legal notices hali sa mga korte asin dakol an nagpapa-publikar nin mga resolutions/ordinances hali sa mga lokal government units, o sa kapitolyo, sa City Halls kan Naga asin Iriga, asin mga munisipyo ta halangkaw an bayad.\nAn problema ta maski marhay an negosyo mayo nin marhay na reporter kaya an mga bareta kun bakong press releases, sawisaw an pakasurat.\nKan panahon kaya, an mga peryodista sa Naga maski nag-haharapon kaiirinom beer sa New England asin kaka-karape sa Kantong Putikon, alagad pag press work asin aldaw na dapat magluwas an dyaryo, minaluwas talaga sa tamang oras— _en punto_.\nIdto an panahon na buhay pa an _Naga Times_ ni Mon Tolaram asin Luising General, an _Balalong_ ni Juancho Triviṅo asin Luis Dato, an _Handiong_ ni Pidong Tria, _City News Week_ ni Paco Felecidario asin Weng Sto. Domingo, asin kadakol pang iba na pig-aaragawan bako lang kan mga tagaradyo—ta an bareta sa dyaryo ginagamit sa newscasts, kundi pati kan publiko, kan mga parasimba, mga nagkakarakan asin nagkakape sa restoran.\nKaya an mga news boys arog kaidto ki Ben Babar nakaka-jackpot asin may arualdaw na balon sa eskwelahan.\nNgonyan bako lang na may kaagaw na sa pagbariwas kan bareta huli kan social media kundi an kadaklan kan mga tawo—pati an mga hoben—hugakon nang magbarasa.\nMagayon kuta na an mga kolumnista sa dyaryo arog ki Goyo Castilla, Manuel Aureus, Tito Valiente, Joseph Ochoa, Rudy Baldemor, Al Villamora, Fr. Joey Gonzaga, Gil Basmayor Sr., Jojo Villafuerte(+), Mike Julia Sr., Atty. Mike Julia Jr., Atty. Tony Acyatan (+), Frank Peñones, asin Fronying Maristela sa lokal asin sa nasyunal an mga columnist sa _Manila Times_, _Philippine Star_, _Philippine Daily Inquirer_, _Manila Bulletin_, _Daily Tribune_, asin _Manila Standard_, alagad dai man nag-aarabot digdi sa probinsya.\nMagayon kuta na an diskusyon kan mga isyu alagad kun bako man regular an pag-abot, mayo man sana.\nAn magayon sana digdi sa lokal, urog na an mga parabasang taga-Naga asin Camarines Sur, ta an inot na binabasa bago an mga bareta asin mga kolum, iyo an editorial asin editorial cartoon.\nMaugma pati ta may regular nang parabasa an mga Bikol columns, an rawitdawit, tigsik, asin baretang Bikolnon.\nIgwa ngunyan sarong grupo na pigpapaurog an linggwaheng Bikolnon bako saná sa mga dyaryong arog kan _Bicol Mail_, sa Facebook kundi sa mga public fora, digdi sa Pilipinas gibo ni Vic Nierva, asin sa abroad man, ni Jojo de Jesus.\nNag-abot na pati an punto na an _intelligence_ o dunong nin sarong tawo bako sanang susog sa linggwahe arog kan English kundi sa pig-aapod na _mother tongue_ arog kan Bikol, Tagalog, Ilokano, Pangasinense, Kapampangan, Waray, Ilonggo, asin Sebwano.\nNagtutubod ako na may buhay pa asin malawig pa an dyaryo sa Pilipinas, bako sana an broadsheets kundi pati mga peryodiko lokal.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/emil-saavedra-editor-asin-parasurat-alyas-atlas/","title":"Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas\nPublished on Sunday, August 23, , 5:22pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay.\nNgunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga, Clupa, Mayon, asin Villa Corazon. Gusto pang mag-wheelchair pasiring Canada sa likod an saiyang pinakapadangat na si Lydia.\nNamundag sa Tinambac, duman nagdakula, nag-eskwela sa Ateneo, nagkolehiyo sa Camarines Sur School of Arts & Trades (CSSAT) sa Naga, nagklase nin agrikultura sa CSSAC/CBSUA tanganing mag-adal pag-uma, dangan nag-eskwela sa UNC nin Education, kun sain sya nagsikat bilang editor in chief kan _The Nueva Caceres_, an pinakadakulang school-based community publication sa Bikol kan dekada 60 sagkod 70, may 5,000 na sirkulasyon sa mga estudyante kan UNC asin para sa publiko—libre, mayong bayad.\nDuman nabisto an saiyang abilidad magsurat sa tataramon na Ingles, nagin inspirasyon sya kan mga estudyanteng mahilig man magsurat asin kan kadaklan kan mga _chicas_ kan panahon.\nSa Ateneo man, sa trade school, sa agrikultura o sa UNC, bako sanáng parasurat asin campus editor, kundi student leader pa si Emiliano S. Saavedra Jr., _aka_ “Duyong” sa saiyang pamilya.\nNagin editor in chief sya kan dyaryong _Bicol Monitor_ na sadiri ni Cong. Boboy Alfelor kan dekada 7o sagkod 80.\nNagin cub reporter sya kan dáan na _Bicol Mail_ kairiba pa sinda Henry Briguera, dipuntong Alex Abad, Jose Camano, asin ining alang-alang pa, maski aktibista, dai sya nagbali sa militanteng Kabataang Makabayan (KM), pero nag-ayon sya sa Conference of National Delegates Association (CONDA), College Editors Guild of the Philippines (CEGP), asin Gamma Delta Epsilon, sarong Greek-letter society sa UNC, asin puon kaidto sagkod ngunyan, myembro kan SDK—o Samahang Double Knit—si Emil. Dai sya nagsusulot nin maong na pantalon o short pants, o ining usong baràbang pantalon kan mga bagong tubo asin senior citizens na nagyayabayaba sa SM Naga.\nSa UNC campus, bilang parasurat asin paramasid kan mga hiru-hiro nin mga tawo, duman na nagpuon an saiyang pagpàsan kan mga problema kan kinaban, maski problema kan gobyerno, problema kan UNC administration, problema kan Malakanyang, problema kan mga NPA, problema kan mga alabado, problemang personal kan mga kababaihan, saiyang pig-iisip kun ano an pinakamarhay para sainda.\nPigmukna nya an grupong Arana Boys na kinukumpunir kan saiyang mga barkada na sinda Shulan Primavera, Ompong Baldemor, Nick Marasigan, Jovito Palo, Pay Pael San Andres, asin Edgar Tuy. Ako ngani palan kabali man.\nPinadakula nya si Johnny Delos Santos, Gerry Claveria, Herculano Sabas, asin Luz Equipado bilang mga parasurat asin outstanding student leaders. Dai sya nagbali sa mga student demonstrations o mass actions ta yaon sya sa gilid, nagmamasid, pigsusurat para sa mga peryodiko an nangyayaring mga aktibidad.\nKan makatapos nin kolehiyo, bilang idealist, nagtukdo sya sa harayong banwaan kan Siruma, imbes na sa Naga o sa Tinambac.\nGulpi syang natukduan na mga kaakian sa magayunon na banwaan na bistado sa mineral na white clay asin kadakol na mga tourist spots. Kaidto pati maagi ka pang dagat para saná makaabot sa banwaan kan Siruma.\nOrgulyoso sya kan turismo kan saiyang banwaan, malà ta dinara nya an Arana Boys sa isla kan Kawit, sa Tinambac, asin iba pang magagayon na lugar kan saiyang banwaan.\nDuman nagpuon an pag-ragod nya kaaalsa kan mga sakit nin tao. Pigsusurat nya sa saiyang mga editorials asin columns sa mga dyaryong lokal, arog kan _Bicol Monitor_ asin _Bicol Mail_. Nagsurat sya nin libro dapit sa buhay kan saiyang idol na si Luis R. Villafuerte, na pighahalat pang magluwas sa imprenta.\nNagprodusir siya nin semanahan na programa sa GMA 7 kan dekada ‘90 na an director si Sammy Garcia asin ako an anchor.\nNagin OIC Vice Mayor appointed kan Tinambac paka-EDSA Revolution. Pag-eleksyon daog. Nagin PRO sya kan Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR)—an pinakamaugma asin magayon nyang karera sa gobyerno sa lindong kan liderato kaidto ni Director Frank Pili. Nagin PRO man sya ni Kongresman Sal Fortuno kan Rinconada sa Batasang Pambansa.\nPigmukna nya an MassCom Arts and Affairs na nagprodusir kan pelikulang _The Good and the Bad_, na istorya kan mga gawi-gawi kan deboto ni Ina. 25 years in the making ini, hapota nindo si Al Ubaña saka si Maribel dela Rosa.\nGulpihon syang advocacies sa laog kan saiyang isip arog, kan pagsararo kan gabos na mga parasurat sa Bikol. Sya ngunyan an _ex-officio chair_ kan Kantong Putikon (Part II) sa SM City Naga. Kan mabagsik pa sya, arualdaw sya sa SM, nakikipaghuntahan sa mga taga-media, mga pensyonado, mga retiree, asin mga senior citizens. Ultimo nyang piglansar an saiyang Blue Revolution Movement sa laog kan SM ta gusto nyang magka-igwa nin gobyernong Parliamentaryo. Kontra sya sa Pederalismo. Bangit sya kadto ki Jess Robredo, ki Noynoy Aquino, lalo na ki Digong.\nPero ngunyan pig-uumaw nya si VP Leni, na esposa kadtong depuntong JMR. An ultimo nyang mayor na proyekto iyo an pag-areglo kan planong pagbanga kan probinsya kan Camarines Sur kan Fuentebella Dynasty vs. Villafuerte Dynasty.\nAn magayon ki Emil asin maugma sa buhay nya iyo na suportado syang intiro kan saiyang pamilya, kan agom niyang si Lyd, kan saiyang limang aki, asin mga makuapo.\nAn plano nya kaidto na itaas an monumento ni Rizal sa plaza kan Naga tanganing mgaka-igwa nin parking area sa irarom gulpi nang nagsusuporta ngunyan.\nIyan an bisyon asin misyon ni Emiliano San Andres Saavedra Jr., alyas Emiliano Zapata, also known as Atlas.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\non January 14, at 2:56 pm\nSaro po ako sa mga naging estudyante nnya sa Siruma! Great blessing po yan sa amin si Sir kang . Hinanap mi pag 2nd rear, dai mi na nahiling! Mmaraming maraming salamat po Si!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1362,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/josal-bulawan-na-iribanan/","title":"JoSal: bulawan na iribanan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# JoSal: bulawan na iribanan\nPublished on Sunday, August 30, , 12:25pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres _(non scholae sed vitae)_—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon, scholar, asin student leader kan College of Education—magkakaaguman sa Wedding of the Year kaidtong Abril 29, , sa Peṅafrancia Shrine Naga City, duwang taon antes kan Martial Law?\nSiisay an mahunà na an pambihirang kombinasyon na ini mabunga nin pitong aki—6 na babayi saka sarong lalaki, plus pitong makuapo, asin magigin makolor na _riding-in tandem_ sa pulitika sa Rinconada? Mayong iba kundi sinda dating Congressman Salvio B. Fortuno asin si incumbent Congresswoman Jocelyn Faustino Fortuno kan Nabua, Camarines Sur.\nSi Sal an tawong dawa magayon an boses, dai naglalangkaw an tono kun nagtataram, on-air man or off-air, iyo an pigtiwalaan sa pagpadalagan kan pinakadakulang Bikolano radio company, an Filipinas Broadcasting Network, Inc. (FBN) na pagsasadiri kaidto ni dipuntong Senador Edmundo B. Cea sa laog nin halawigon na panahon huli sa liputok na pagtubod saiya kan maisog asin madunong na outstanding provincial fiscal, bilang general manager.\nNagpoon tulos sya nin halawig na karera sa serbisyo publiko.\nInot, bilang direktor kan Canaman-Magarao-Bombon district kan CASURECO II, dangan bilang pinakahoben na presidente kan kooperatiba, sagkod magin topnoptcher na bokal kan probinsya nin Camarines Sur (35 banwaan saka Iriga City), asin bokal kan Rinconada district.\nKan , nanggana syang bise gobernor kan pinakadakulang probinsya asin nagsirbi nin tulong surunudan na turno, an pinakainot sa siring na posisyon sa historya kan Camarines Sur. Trangkilo asin produktibo an sangguniang panlalawigan: nagkaigwa nin opisyal na historya an Camariness Sur; an Mayo 27 idineklarang aldaw kan pagkatugdas, official nonworking holiday pati sa Naga saka Iriga, naibalyo an selebrasyon kan Kaogma Festival hali sa Naga pasiring sa Pili, minukna an Central Bicol State University of Agriculture (CBSUA), binuksan an pamosong CWC asin Lago del Rey, asin kadakol pang iba.\nKaya bakong makangalas na kan inot na magkandidato syang congressman kan Rinconada area, gana tulos. Pinanamit man syang sarong daog for congressman pero kan magbalik sya giraray bilang bise gobernador, nakatapos syang tulong brilyanteng turno bilang representante kan fifth district, and the rest is history. Sya an pigbibistong “Road Infrastructure King” kan probinsya ta 100% kan mga tinampo sa saiyang distrito napakarahay nya asin naipasemento o ispalto, pati Buhi asin Balatan, na haloy nagparaharalat na magkaigwa nin tultol na dalan.\nKan matapos sya kan turno bilang deputado kan rinibayan sya kan saiyang magayon na agom sa kaparehong puwesto.\nPrimero idto sa historya kan probinsya na an sarong broadcaster na pulitiko riribayan man saná kan saiyang agom na paratukdo na nanggana pati nin pinakadakulang lamang.\nKun iisipon an broadcast asin teaching profession parehong karera nin pagtukdo o edukasyon. An announcer sa likod kan mikropono, an maestra sa atubangan kan mga estudyante sa laog kan classroom.\nSi Sal konsideradong Dean of Bikolano Broadcasters, pirang beses nagin chairman kan KBP asin pigmimirar na idolo kan ginatos na working broadcasters na nag-agi sa lindong kan saiyang liderato asin pagmato puon kaidto sagkod ngunyan.\nSya an nag-introdusir asin nagmukna kan inot na news department nin sarong local radio network: an dzGE sa Camarines Sur asin dzRC sa Albay na dating may mga sanga sa Tuguegarao, Cagayan asin San Pablo City.\nAn FBN an pinakamidbid na training ground nin broadcast sa Bikol na nagprodusir bako saná nin mga outstanding announcers asin DJs kundi pati mga darakulang lider-pulitiko: mga alkalde, bokal, bise gobernador, gobernador, asin congressman, mga station managers, KBP chairpersons, asin founders kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATRACS na sya an solong adviser. Si Sal iyo an Santa Claus kan broadcast media taun-taon sagkod ngunyan.\nSa ibong na lado, si Jo Fortuno na nagpuon bilang public school teacher, nagin pamayo kan Alternative Learning School (ALS) sa Naga asin nagin lider/spokesperson kan Naga City Teachers Association (NACITEA).\nNatawan nin award o minidbid bilang Most Outstanding Teacher of Naga City, Camarines Sur, asin sa intirong Pilipinas. An ambisyon saná kuta ni Jo bilang first lady ni Sal asin bilang mabuot asin mahigos na agom nin sarong pulitiko.\nIdto palan, dai aram kan kadaklan, pig-aadalan nyang entero bako saná an hiru-hiro kan saiyang agom bilang serbidor kundi an mga kaisipan kaini asin pangaturugan.\nKaya kan manggana sya  bilang primerong babaying representante sa kongreso kan Rinconada, an pinakadakulang political district kan Camarines Sur, dai nagngalas an mga tawo kan sya pakaputon bilang chairperson kan mahalagang Committee on Bicol Recovery and Economic Development (BRED).\nEdukasyon para sa mga kaakian asin mga hobenes kan Rinconada an saiyang ipinaglaban durante kan karampanyahan sagkod ngunyan na sya nakatukaw na.\nSunod sa edukasyon iyo an hanapbuhay, trabaho, dagdag na ingreso sa kada saro sa saiyang distrito.\nGigibuhon nya iyan sagkod na matapos an saiyang turno.\nAn saiyang partner na si Sal nasa likod saná asin kataid nya man giraray sagkod ngunyan.\nIni an tawong dai nalilingaw sa mga amigo puon sa pagkaaki sa Nabua, sa high school sa Ateneo (sya an Yoyo King kan dekada ‘60), asin mga kabarkada sa radyo asin telebisyon mantinido nya an liputok na relasyon.\nSabi kan iba, sya na an amigo na dadamayan ka maski magdamlag. Sabi ni Mario Ochoa, si Salvio Fortuno an masalbar asin mataong swerte bako saná sa Rinconada kundi sa Bikolandia.\nMayo syang kalaban sa pulitika ta maski sa ibong na kudal kan partido amigo niyang pirmi, sabi ngani kaiyan mayo syang maraot na tinapay.\nAn hapot ngonyan bako kun ano an puturo ni Sal o ni Jo, kundi kun ano an puturo ni JoSal sa mga maabot na taon?\nAn saindang mga aki: Joanne, Cherylyn, Anelle, Dessa, Josa, Jesette, JP: mga makuapo: Sophia, Jada, Basti, Rylee, Ethan, Natalia, EJ (+).\nSi Sal an numero unong paraimbento nin mga tataramon na ginagamit asin naglalakop bako saná digdi kundi sa ibang lugar man—“Maurag nang kadikit,” “awtomatik,” asin an pinakabantugan na “pangyayari!”\nDai ta na muna isipon kun ano an plano kan duwa sa pulitika an importante na sinda nagselebrar pa saná kan saindang ika-50 anibersaryo bilang mag-agom kan Abril 29.\nTo Cong JoSal: Congratulations and Happy Golden Wedding Anniversary.\nMabuhay!\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1449,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Isyu nin pagbasa](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô...\n## [Magbirikol man daw kita](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o...\n## [KBP Camarines Sur asin ATRACS](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot...\n## [JoSal: bulawan na iribanan](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,...\n## [Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero...\n## [Media Amelioration](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man...\n## [Media asin demokrasya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":866,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nKaya ngani midya—media—ta banga, bakong saro. Kun sa lana o suka, midya-midya. Sabi ngani sa usipon, may pinabakal suka o lana sa tindahan, pagpuli announcer na. Reporter na. An reporter an pinakaimportanteng karakter sa kinaban nin midya. Sa Time magazine, New York...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":413,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/urag-ni-david/","title":"Urag ni David | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\nPublished on Sunday, August 16, , 11:32am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero interesante. Ngunyan pa saná ako nagpupuon magsurat sa papel kan mga terminolohiya na gamit niya sa radyo na dai gamit kan iba.\nNamundag sa Bula (Rinconada), nagdakula sa Calabanga, nag-eskwela sa Naga asin ngunyan naka-istar sa Canaman an banwaan \\[Ed. subuot\\] na pinaghahalian kan “standard Bikol”. An saiyang dipuntong ina sarong maestra, Batangeña, pero an tono ni David _on-air_ or _off-air_ Bikolanong-bikolano, mayong Calabanga o Bula accent.\nAn saiyang ama na propyong taga-Bula—Antero Habana Dollano—dating provincial guard na pigbabansagan na Samuel Bilibit ta lakaw sanáng lakaw, dai naglulunad. Sya an numero unong tagahanga ni David sa radyo. Antes syang nagadan sa edad na 97, pirmi pa syang nagbibisita sa istasyon na pigpoprogramahan ni David. An dai aram ni Don Antero, sya man an idolo kan saiyang sikat na aki sa linya nin disiplina asin pakikipag-kapwa.\nBako pang broadcaster si David kan amay na parte kan dekada 80, sinda ni Irvin Borja an saiyang barkada, mga sikat nang orador asin student leader sa UNC. Nakanood syang magin announcer—live—sa 27 barangay kan Naga bilang operator sa sound system ni dating Kagawad Popoy Hernandez, asin emcee sa mga programa asin pabayle kan grupo na dating Naga Mayor Lut del Castillo, Vice-Mayor Pat Obias, asin pag-iriba.\nAnnoucer na sya sa BBS-dwLV kan magkandidato para konsehal kan Naga pero nadaog, kaiba si Jesse Robredo kan , nagparadiskurso na sya  sa gabos na barangay kan ciudad. An pangako nya papakaputan nya an saiyang tropeyo sa mga daraga kun sya mangana. Mala ta nadaog. Sa linyada, maski daog si David, gana sinda Luis Ortega asin si Alfredo “An Masalbar” Cabral bilang mga konsehal sa inot na turno ni JMR, alyas Pogi.\nAn karera ni David nagpuon sa mga sidewalk sa Centro kan Naga bilang shine boy asin istambay sa Plaza Rizal. Gulpi syang namidbid na mga tawo asin nadangog nya sainda an gabos na klaseng tataramon lalo na sa Bikol—pati mga katarantaduhan.\nNapangagom nya an magayon na si Melba Chavez, sinda may tulong aki, duwang gwapong lalaki asin sarong magayon na daraga, gabos tapos sa kolehiyo.\nAn pigbibiliban saiya kan saiyang mga taga-hanga iyo ta marhay siyang magmato-mato sa saiyang pamilya lalo na sa mga tugang na maluya an kayod.\nKan aki pa siya sabi kan mga taga-Calabanga si David iyo an kakawat ni Congressman Gabby Bordado mala ta sya an caddy sa karawat na golf sa Barangay Del Carmen. Ngunyan, sya an Buradol King sa Metro Naga Sports Complex kada summer, on-air or off-air, on-campus, or off-campus.\nNagpuon syang magsikat sa dwLV kaiba si Station Manager Butch Robredo, an saindong lingkod na Production Manager, sinda Rick Diaz, Cris Rances, Gil Basmayor, Oscar Monte Agodo, Armi Asor, Ato Peña, asin Jimmy Letada. Saro sa mga reporters kaidto an ngunyan mayamanon na si Noel de Luna.\nKan magin politiko an saiyang mga pag-iriba, nagbalyo siya sa RMN-dzHN, ki Celso Baguio, sa Queborac, Naga City. Duman nagin sikat syang emcee sa entablado sa mga liveshow. Paborito sya kan mga tawo ta grabe an sense of humor, nakakapangisi maski ngani sya mismo dai nagngingirit. An saiyang pirming katambal sa stage iyo si Bert delos Martirez, urog na sa pamusong search for Mrs. Bicolandia.\nKan magbukas an dwNX FM, kinua sya bilang primetime announcer kaya sya an pinakaprimero asin solong broadcaster sa Bikol na binayadan nin royalty kan top management na ginatos na ribo.\nSosog sa istorya kan magpa-Manila si David ta makubra kan saiyang kwarta asin kaka-ulayon kan mga opisyales sa itaas, pigkakabit pa sya ni SM Al Ubaña pagbalyo sa pedestrian lane kan mahiwas na tinampo sa Manila.\nAn dwNX an primerong FM station sa Bikol na AM an programming.\nSa NX, sya an nag-introdusir kan _chika_ sa bareta na nagin bantugan na marhay puon kaidto sagkod ngunyan. Sya man an brodkaster na hasyendero\\_para-ataman nin baka asin paramais (bakong _corny_). Haling NX, nagbalyo sya sa dzGE kun sain sya urog pang suminikat kaibahan si Atty. Henry Briguera asin iba pa.\nSa halipot nang panahon nagbalik sya sa BBS. Ngunyan yaon na sya sa dwOK FM-PBN TV 5 asin Facebook Live worldwide aga-aga. Riding-in-tandem sinda ni Irvin Borja.\nSabi may mati-mati si David.\nNgunyan pa lang, iniimbitaran ko an gabos na mga paradangog na i-record asin i-save an mga programa ni David tangarig maitago an saiyang magagayon asin bulawan na Bikol.\nPero an pinakaremedyo bako an dialysis kundi an pagbalik-balik ninda ni Melba sa Blessed Sacrament.\nAn orag ni David iyo na, imbis na iwalon o tiraduron o talayupon, inamigo niya lugod si Goliath, an saiyang bossing sa kinaban.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1218,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Plasa ni Kalamay](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...\n## [Balitang Bicolandia](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nRegional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin...\n## [An KBP Community Advisory Board](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan...\n## [Makulog na katutuuhan kan midya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an...\n## [Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay...\n## [Nakaaging apat na dekada](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa...\n## [An midya, ika, ako, saka an martial law](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang...\n## [Broadcasting sa Bikol, ](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nNagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":891,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmidya-midya%2Ffortuno%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Ernie Verdadero\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/ernie-verdadero\\/\",\"title\":\"Fortuno | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Fortuno \\n \\n \\n \",\"description\":\"An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":66,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/fortuno/#","title":"Fortuno | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:02am\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:32am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno.\nGinatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere.\nNagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nMaski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan.\nMinsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.\nAn naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan.\nMaski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol.\nSa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70.\nSya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo.\nBistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal.\nKan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur.\nNagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District.\nPakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan.\nKaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso.\nKan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , _“for health reasons_” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana.\nNabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air.\nAn hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":959,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-amelioration/","title":"Media Amelioration | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:00am\n# Media Amelioration\nPublished on Sunday, August 09, , 4:44pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini.\nGaro man lang medical workers, sinda mga bayani man, ta haros dai man magpuruli sa saindang mga harong, urog an mga reporter na nag-iinterbyu kan mga nanunungdan sa gobyerno, mga doctor asin mga nars, kun minsan mga suspetsado pang may impeksyon nin Coronavirus.\nAn mga taga-media dai nagrereklamo dawa gurano kasakit kan trabaho. Kun normal ngani an panahon, kun suarin may bagyo o anuman na klase nin kalamidad, saka lugod sinda dai nakakapuli sa harong, harayo sa pamilya ta pirming tutok sa trabaho.\nKayod sanang kayod.\nAn mga taga-media, magin mga broadcaster sa TV asin radyo o mga parasurat asin reporter sa peryodiko, bantugan sa saindang komunidad, respetado, konsideradong mga opinion/influence leader sa saindang lugar.\nAn problema lang kan mga taga-media ta hard life, hababa an income, maluya an hanapbuhay.\nKun mayong sideline—legal man o illegal—gutom siya asin an saiyang pamilya.\nMakahirak.\nTotoo yan sa mga taga-media, urog na sa probinsya arog digdi sa Bikol, magin sa Naga o Legazpi.\nSa Mega Manila mas marhay an buhay kan mga taga-media. Nagtarapos sa mga bantugan na eskwelahan siring kan UP,UST, FEU, PUP, asin iba pa, nag-adal nin journalism kaya pagpuon ninda sa trabaho igwa sinda nin bastanteng preparasyon kaya nakakahagad nin halangkaw na sweldo asin dakol na benepisyo.\nAn mga may sadiri kan broadcasting network asin mga diyaryo o magasin darakulang negosyo o korporasyon na may dakulang kapital duman sa Metro Manila.\nAlagad digdi sa probinsiya, an mga may sadiri nin estasyon asin lokal na dyaryo saradit man sanáng negosyo kaya dikit o mayo nin dakol na kwartang panpasweldo. Lalo na ngonyan sa panahon nin kwarentino asin lockdown. Bukas an radyo, TV, asin peryodiko lokal, pero sarado an mga negosyo, an mga tawo yaon lang sa laog kan mga harong.\nAn ibang mga trahabador, obrero, asin empleyado mayo nin gibo, mayo man nin sweldo pero an mga taga-media may trabaho pa.\nSa totoo lang kadakol akong naka-ulay nin mga taga-media na sige an aragrangay ta tios na marhay.\nPero an kadaklan sainda desidido pang magtrabaho sa ngaran kan serbisyo publiko.\nIgwa man pati sinda nin media pass tanganing makalibot-libot na dai na-iistorbo sa mga checkpoint.\nAn mga seniors na mediamen, ta vulnerable sa virus, pahingalo muna.\nSa panahon na ini na may Social Amelioration Program(SAP) para sa mga kinapobrehan o poorest of the poor, mga senior citizen, mga PWDs, asin nawaran nin trabaho o hanapbuhay dahil sa CoViD19, an mga taga-media mayo lamang.\nNganga.\nMayo lamang panao an PIA o an Presidential Communication Operations Office ni Sec. Martin Andanar asin pati ngani daa an NGCP na igwa nin sadiring media organization na working press corps mayo man panao.\nMagayon ta igwa nin ibang politiko na dakula an puso asin hararom an bulsa ta dai nakakalingaw asin nagtataga-witik man.\nSabi, an media iyo an pig-aapod na fourth estate o ika-apat na harigi kan sosyudad, ta kun mayo yan, tagilid an kinaban. Sa panahon kan mga fake news ngunyan, urog na sa social media mahalaga an serbisyo kan mainstream media sa pagpalakop nin tamang bareta asin impormasyon kaya dapat pagianon man an buhay kan mga mediamen.\nTawan nin gabos na benepiyso asin halangkaw na sweldo tanganing mamantinir an saindang iginagalang na estatura sa komunidad.\nInaapudan nyato an mga nanunungdan sa gobyerno asin sa pribadong sektor asin KBP na matawan nin pusog na Social Amelioration Program an mga tagamedia o sa simpleng tataramon Media Amelioration.\nAn Publishers Association of the Philippines Inc. (PAPI) kun bakong gadan na, il-igon na.\n(Kaayon sa media men, an mga technician, office employees kan broadcast, sa print mga trahabador sa imprinta asin opisina kan dyaryo).\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1060,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2646","title":"Fortuno | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:02am\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:32am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno.\nGinatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere.\nNagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nMaski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan.\nMinsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.\nAn naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan.\nMaski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol.\nSa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70.\nSya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo.\nBistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal.\nKan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur.\nNagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District.\nPakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan.\nKaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso.\nKan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , _“for health reasons_” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana.\nNabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air.\nAn hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":959,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-asin-demokrasya/","title":"Media asin demokrasya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\n# Media asin demokrasya\nPublished on Sunday, July 26, , 2:14am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya asin tulong syudad—Naga, Legazpi, asin Iriga.\nAn Naga, bilang iyo an regional center kan panahon na idto, iyo man an sentro kan libreng pagpapahayag sa dyaryo o sa radyo, _ergo_, iyo man an sentro kan demokrasya asin libertad sa ronang Bikol.\nSa Plaza Rizal,  na pig-apod kaidtong Freedom Park, arog kan Hyde Park sa Europa,  pwedeng tukaron nin kun siisay pa man an sentimyento, kaisipan, asin paninindugan kan lambang saro.\nAn pinaka-organisado asin aktibong grupo nin mga taga-media iyo an Naga Press Club na pinapanginutan ninda depuntong Nick Prieto, Luising General,  Fred Tria, Ramon Tolaram, Tony Carpio, Luis Dato, Juancio Triviṅo, Leon Palmiano Jr., Eddie Alanis, Bubby Dacer, asin iba pang prominenteng pangaran sa media kadto.\nMaski nagtatarabugaan sa ere o sa mga columns sa peryodiko, pag nagkakahirilingan sa Centro, urog na sa Kantong Putikon, bako saná sindang nagtitirinuhan o nagkakarape-kape, kundi nagngangarakngakan pa.\nIgwa kadtong ugali an media, na taun-taon sa saindang induction kan mga opisyal asin anibersaryo kan asosasyon, tinatalayop an mga opisyales kan gobyerno sa paagi nin drama sa entablado o _gridiron_. Imbitado an mga opisyal kan gobyerno, maski idtong nagkakataramaan ngirisi sana. Mayong pirikunan.\nSa hiling ko an ugali kan mga taga-media sa Bikol dai man nagbago ta bakong pirikunon. Magayon an iribanan kan mga taga-media magin kan KBP asin ATRACS kan panahon na nin Martial Law.\nAlagad kan panahon na ni Cory Aquino, pakatapos kan EDSA Revolution, garo nagbago an timpla kan ibang taga-media. Nagigirumduman ko si Gumersindo B. Valladolid na naakusaran nin libelo huli ta igwa syang natuyawan na parehong taga-media.\nAn kaso nagdurar nin apat na taon. Dating magbararkada nagkamurunduan huli sa siring na kaso. Sa katapus-tapusi na-dismiss an kaso.\nNgunyan, an dai ko maintindihan ta sige an rereklamo na gadan na _daa_ an demokrasya, mayo nang libertad an prensa asin nawara na an libreng pagpapahayag puon pa kan magtukaw si Presidente Duterte na an Konstitusyon na pigsusunod iyo an pundamental na ley na pighaman kan taon sa lindong ni Presidente Aquino.\nAn radyo sige an burura, an TV, urog na an ABS-CBN, mayong ibang target kan saindang tuyaw asin riparo kundi an Malakanyang asin an presidente.\nMaski an pig-aapod na western press arog kan _New York Times, Washington Post, CNN, Rappler_ asin iba pa mayong ibang maraot an gobyerno Pilipino.\nPigpaparatuyaw ninda an Tsina alagad umaw an Amerika asin anggot sinda sa pig-aapod na independent foreign policy kan gobyerno Pilipino.\nAn gusto pati ninda pabweluhon saná an saindang pantatsar, pagtabuga, asin pagtuyaw. Pag nagsimbag an gobyerno sasabihon ninda may diktadura asin mayong freedom of the press.\nAn pagbalga nin ley nin sarong news organization balewala sa mga kritiko kan gobyerno, an gusto ninda pabweluhon saná tanganing may tunay daang demokrasya.\nGaro sobra naman lugod an demokrasya sa Pilipinas, isinasakripisyo pati an isyu nin pagkakan asin pagtios kan kadaklan sa ngaran nin demokrasya asin freedom of the press.\nDai bale an kasaraditan magtirios basta magdalan nin mga teleserye asin maghanga sa mga artista sa pelikula asin television. Kun ano an mga mahahalagang bareta asin isyu nasyonal iyo an pig-aarog garo aniningal digdi sa lado lokal.\nPati an saralang paggamit nin lenggwahe sa Manila iyo man an pig-aarog digdi sa probinsya.\nPati an paggamit kan Bikol sarala.\nKaya an mga importanteng isyu daing gayo natutukar nin tama asin malinaw para sa kapakanan  kundi sa halipot asin hababaw na kaugmahan tanganing malingawan an darakulang problema na inaatubang kan nasyon, kan mga probinsya, mga syudad, asin mga banwaan.\nAn isyu kan media dapat maintindihan bako lang na isyu kan demokrasya asin libertad sa pagpalakop nin impormasyon kundi siring man an pagsunod sa mga ley kan nasyon saka an paggalang sa mga nanunungdan.\nSabi ngani kan sarong Amerikanong Presidente na idolo kan mga Pilipino na si John F. Kennedy:  “Aramon ta nguna kun ano an maitatao kan tawo sa gobyerno bako kun ano an maitatao kan gobyerno sa tawo.”\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1119,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/fortuno/#respond","title":"Fortuno | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:02am\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:32am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno.\nGinatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere.\nNagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada ‘60. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nMaski ngani may magayon na boses—asin magayon na agom—alagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan.\nMinsan inaapod syang “Mr. Cool” kan kapwa broadcasters.\nAn naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan.\nMaski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol.\nSa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada ‘70.\nSya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo.\nBistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal.\nKan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur.\nNagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District.\nPakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan.\nKaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso.\nKan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , _“for health reasons_” asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana.\nNabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air.\nAn hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":959,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/kbp-camarines-sur-asin-atracs/","title":"KBP Camarines Sur asin ATRACS | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 5:59am\n# KBP Camarines Sur asin ATRACS\nPublished on Sunday, September 13, , 7:06pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin telebisyon (kabali na an mga technicians asin mga taga peryodiko) na may mga hilang asin iba pang pangangaipo.\nSa sarong intrebista sa radyo asin telebisyon kan Sabadong aga ki Sammy Garcia, primerong presidente kan ATRACS asin retiradong manager kan Radyo ng Bayan, tulong beses na nagin chair kan KBP, asin ining alang-alang, nagka-uroyon na buhayon liwat an ATRACS.\nSa presenteng kamugtakan na dakol na mga broadcasters arog ki David Dollano, David Nopre, Mrs. Belen Babar, asin an technician na si Weng Morato Nieva, na may mga hilang ngunyan, kaipuhan na marhay an tabang kan mga kabado sa propesyon, makatabang man lang sa bulong, paragastos, asin iba pang pangangaipo. Kuta na ngani, kun may panahon, bisitahon man ninda an mga pasyente sa ospital o sa harong.\nKan inot an ATRACS nagamit sa politika, mala ta igwang sarong dakulang politiko, kan dai nya mapakinabangan an organisasyon, nagsugo syang gadanon ini labing sarong dekada na an nakakaagi.\nAlagad ngunyan mayo na nin politika sa ATRACS. Pati an ayuda na itatao sa mga nanunungdan na pasyente dapat direktang itao sa saindang sadiring bank accounts na dai na maagi sa kamot  kan ATRACS tanganing mayong masabi. _Leg work_ na sana an trabaho kan volunteer organization.\nDyan na mahihiling an sinseridad kan lambang broadcast practioner asin an pig-aapod na serbisyo publiko.\nMay mga gusto nang magtao kan saindang boluntad na tabang,  arog kan mga senior broadcasters na sinda Elmer Abad na saro sa mga founders kan ATRACS, Judge Celso Baguio, Director Ric Diaz, pati an balikbayan na si Jojo Amador. Si Ervin Borja kan OK FM asin PBN 5, Ernie Abragan asin Wally Vargas kan dwLV FM, maski si Congressman Sal Furtuno na konsideradong _godfather_ kan Bikol media, matarabang man. An balikbayan na si Jing Florece haling Canada na orihinal na myembro kan ATRACS maayon man.\nSa abroad, apwera ki Sammy Garcia na maistar sa New York nin sarong taon, an mga arog ki Fiorel Salvo, Noli Orbeta, Jun Lagrimas, Vic Samson, an parasurat na si Prof. Greg Castilla, Al Villamora, Awel Aureus matarabang man.\nDigdi sa Bikol an mga retiradong broadcasters arog ki Atty. Henry Briguera (original ATRACS chair kan ), Donya Lina Paglinawan, Donya Elaine Parma Orong, Atty. Peachy Alfelor-Moraleda, Manager Al Ubana, Don Zing Paglinawan, director Salvador Royales, Badong-Badong Alcantara, Vangie Pontejos, asin syempre an bagong Congresswoman na si Josal Faustino Fortuno, matarabang man.\nPagirumdom kan ATRACS sa mga ngunyan mababaskog pang broadcaster asin mediamen na magurang man sinda asin mangangaipo man nin tabang pag-abot kan panahon. Ngunyan magdeposito na sinda tanganing may butbuton ngapit.\nAn KBP kaya organisasyon saná kan mga kapitalista, may sadiri, asin operators kan mga istasyon asin networks nin mga radyo asin telebisyon. An mga managers representante saná ninda sa lokal na KBP. Marhay kun may ikahirak, kun mayo, pasensya na.\nAn mga accredited members kan KBP igwa man 100k pesos na insurance kun magadan. Kun dai accredited, sorry na lang.\nArog kaiyan an buhay, swerte, o kadimalasan, kan sarong broadcaster o mediaman.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":966,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2646","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:32:40\",\"date_gmt\":\"T03:32:40\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:32:45\",\"modified_gmt\":\"T03:32:45\",\"slug\":\"fortuno\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Fortuno\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting Network (FBN), pagkagradwar sanang high school sa Ateneo de Naga kan dekada \\u. Puon kaidto, nagparalangkaw an saiyang istatura sa broadcast industry. Kan sya magin general manager kan FBN, nasakop nya na an mga estasyon kaini sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski ngani may magayon na boses\\uasin magayon na agom\\ualagad nungka sya naglangkaw nin boses ta garo dai naaanggot maski may mga pasaway na kabuhan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Minsan inaapod syang \\u201cMr. Cool\\u201d kan kapwa broadcasters.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An naaanggutan kan saiyang among na si Senador Edmundo B. Cea, presidente kan FBN, siya lugod, alagad tulos man na naaareglo asin naibabalik an katuninungan asin marhay na iribahan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski taga-Rinconada, palibhasa nakaistar sa Canaman, nagin director sya kan CASURECO II, bilang representante kan banwaan na Canaman, Magarao, asin Bombon. Tulus-tulos syang napiling presidente kan pinakadakulang kooperatiba nin kuryente kan Bikol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa pakikiiba, mayong madaog saiya. Naamigo nya si kaidtong Camarines Sur Vice-Governor Rolando Andaya Sr., asin topnotcher Board Member Judge David Naval. Sya an pinakahoben sa tolo. Huli ta amigo nya an gabos na radio station managers, napili tulos syang chair kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, Camarines Sur Chapter, sa amay na parte kan dekada \\u.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sya man an nagtabang sa mga ordinaryong announcers na makamukna kan Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS) tanganing magkaburunyog an mga nasa rank and file, magin mga professional sa saindang trabaho, asin matawan nin halangkaw na sweldo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bistado an boses nya bilang newscaster, may kredibilidad, alagad dai nagkokomentaryo kaya mayo syang kaiwal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sya imbitaran na magkandidadato bilang Board Member kan Camarines Sur, at- large, topnotcher tulos siya sa mga botante kan Iriga asin 35 banwaan kan Camarines Sur.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagbokal pa sya nin sarong turno bilang representante sa Sangguniang Panlalawigan kan Rinconada District.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos kaidto, kinua sya bilang Vice-Governor asin naka-tulong turno, pinakahalawig sa historya kan pulitika sa Camarines Sur. Kan magkandidato syang congressman nakaapat syang turno asin napagayon nya an tinampo sa Rinconada sagkod sa banwaan na Balatan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya kan pakandidatuhon nyang congresswoman si Mrs. Jocelyn Faustino Fortuno, an saiyang esposa, nanggana ini nin pinakadakulang abante sa kalaban nya asin may magayunon na performance bilang chairman kan Bicol Regional Economic Development (BRED) committee, senior member kan appropriations committee asin iba pang importanteng komitiba sa Kongreso.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sarong aldaw sana, nag-anunsyo si Congressman Sal Fortuno na dai na sya madalagan sa , <em>\\u201cfor health reasons<\\/em>\\u201d asin dai man makandidato si Congresswoman Josal Fortuno huli ta iyan an saindang pangako sa mga taga-Rinconada: na matukaw nin sarong turno sana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nabigla an mga taga-media asin nakubhananan mga taga-Rinconada pati an bilog na Camarines Sur ta sa edad na 75, mabagsik pa si Sal Fortuno asin mismo si Congresswoman Fortuno. Magayon pati an saindang tandem, on the air asin off the air.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An hapot siisay daw sa mga taga-media sa Bikol na magkaka-igwa nin outstanding records and accomplishments arog kan mag-agom na si Sal asin Jo Fortuno?<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,177,658,172,170,757,49,171,174,755],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Fortuno | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Fortuno | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"An solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin epektibong komunikasyon sa ere. Nagpuon bilang station manager kan dzGE, Filipinas Broadcasting [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T03:32:40+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:32:45+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Fortuno | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:32:40+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:32:45+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Fortuno\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:32:40+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:32:45+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol Radio,Broadcast,Ernie Verdadero,Filipinas Broadcasting Network,Magbikol Kita,Media,Midya-Midya,Sal Fortuno\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/fortuno\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":767,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/media-asin-demokrasya/","title":"Media asin demokrasya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:01am\n# Media asin demokrasya\nPublished on Sunday, July 26, , 2:14am\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya asin tulong syudad—Naga, Legazpi, asin Iriga.\nAn Naga, bilang iyo an regional center kan panahon na idto, iyo man an sentro kan libreng pagpapahayag sa dyaryo o sa radyo, _ergo_, iyo man an sentro kan demokrasya asin libertad sa ronang Bikol.\nSa Plaza Rizal,  na pig-apod kaidtong Freedom Park, arog kan Hyde Park sa Europa,  pwedeng tukaron nin kun siisay pa man an sentimyento, kaisipan, asin paninindugan kan lambang saro.\nAn pinaka-organisado asin aktibong grupo nin mga taga-media iyo an Naga Press Club na pinapanginutan ninda depuntong Nick Prieto, Luising General,  Fred Tria, Ramon Tolaram, Tony Carpio, Luis Dato, Juancio Triviṅo, Leon Palmiano Jr., Eddie Alanis, Bubby Dacer, asin iba pang prominenteng pangaran sa media kadto.\nMaski nagtatarabugaan sa ere o sa mga columns sa peryodiko, pag nagkakahirilingan sa Centro, urog na sa Kantong Putikon, bako saná sindang nagtitirinuhan o nagkakarape-kape, kundi nagngangarakngakan pa.\nIgwa kadtong ugali an media, na taun-taon sa saindang induction kan mga opisyal asin anibersaryo kan asosasyon, tinatalayop an mga opisyales kan gobyerno sa paagi nin drama sa entablado o _gridiron_. Imbitado an mga opisyal kan gobyerno, maski idtong nagkakataramaan ngirisi sana. Mayong pirikunan.\nSa hiling ko an ugali kan mga taga-media sa Bikol dai man nagbago ta bakong pirikunon. Magayon an iribanan kan mga taga-media magin kan KBP asin ATRACS kan panahon na nin Martial Law.\nAlagad kan panahon na ni Cory Aquino, pakatapos kan EDSA Revolution, garo nagbago an timpla kan ibang taga-media. Nagigirumduman ko si Gumersindo B. Valladolid na naakusaran nin libelo huli ta igwa syang natuyawan na parehong taga-media.\nAn kaso nagdurar nin apat na taon. Dating magbararkada nagkamurunduan huli sa siring na kaso. Sa katapus-tapusi na-dismiss an kaso.\nNgunyan, an dai ko maintindihan ta sige an rereklamo na gadan na _daa_ an demokrasya, mayo nang libertad an prensa asin nawara na an libreng pagpapahayag puon pa kan magtukaw si Presidente Duterte na an Konstitusyon na pigsusunod iyo an pundamental na ley na pighaman kan taon sa lindong ni Presidente Aquino.\nAn radyo sige an burura, an TV, urog na an ABS-CBN, mayong ibang target kan saindang tuyaw asin riparo kundi an Malakanyang asin an presidente.\nMaski an pig-aapod na western press arog kan _New York Times, Washington Post, CNN, Rappler_ asin iba pa mayong ibang maraot an gobyerno Pilipino.\nPigpaparatuyaw ninda an Tsina alagad umaw an Amerika asin anggot sinda sa pig-aapod na independent foreign policy kan gobyerno Pilipino.\nAn gusto pati ninda pabweluhon saná an saindang pantatsar, pagtabuga, asin pagtuyaw. Pag nagsimbag an gobyerno sasabihon ninda may diktadura asin mayong freedom of the press.\nAn pagbalga nin ley nin sarong news organization balewala sa mga kritiko kan gobyerno, an gusto ninda pabweluhon saná tanganing may tunay daang demokrasya.\nGaro sobra naman lugod an demokrasya sa Pilipinas, isinasakripisyo pati an isyu nin pagkakan asin pagtios kan kadaklan sa ngaran nin demokrasya asin freedom of the press.\nDai bale an kasaraditan magtirios basta magdalan nin mga teleserye asin maghanga sa mga artista sa pelikula asin television. Kun ano an mga mahahalagang bareta asin isyu nasyonal iyo an pig-aarog garo aniningal digdi sa lado lokal.\nPati an saralang paggamit nin lenggwahe sa Manila iyo man an pig-aarog digdi sa probinsya.\nPati an paggamit kan Bikol sarala.\nKaya an mga importanteng isyu daing gayo natutukar nin tama asin malinaw para sa kapakanan  kundi sa halipot asin hababaw na kaugmahan tanganing malingawan an darakulang problema na inaatubang kan nasyon, kan mga probinsya, mga syudad, asin mga banwaan.\nAn isyu kan media dapat maintindihan bako lang na isyu kan demokrasya asin libertad sa pagpalakop nin impormasyon kundi siring man an pagsunod sa mga ley kan nasyon saka an paggalang sa mga nanunungdan.\nSabi ngani kan sarong Amerikanong Presidente na idolo kan mga Pilipino na si John F. Kennedy:  “Aramon ta nguna kun ano an maitatao kan tawo sa gobyerno bako kun ano an maitatao kan gobyerno sa tawo.”\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1119,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:02:51.939Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1500","title":"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:07am\n# An midya, ika, ako, saka an martial law\nPublished on Sunday, October 18, , 2:40pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nKan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan _Nueva Caceres_, an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon).\nKabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.”\nSa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan _Bicol Mail_ bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana.\nArualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra.\nPakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law.\nNagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa.\nMaski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— _Insular Life newscast_, ala-7 nin aga na _Eveready newscast_ ni Eddie Alanis, asin _Island Cement newscast_ ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta _live_ haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila.\nSa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman.\nBilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC.\nPigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon.\nSi mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang.\nHuli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC.\nMarhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21.\nKan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano.\nSa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes.\nMaski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan _Manila Chronicle_, an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina.\nDuwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido.\nKaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon.\nKan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez.\nAn nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar.\nAn matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law.\nMayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1313,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.991Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1638","title":"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:04am\n# Makulog na katutuuhan kan midya\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information.\nIgwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray.\nDakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban.\nAn pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray.\nDangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko\\_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library.\nSaro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan.\nAn mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis.\nAn makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon.\nAn problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal.\nMarhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an _jueteng_.\nSa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon.\nAn broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1030,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.991Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1596","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:07:37\",\"date_gmt\":\"T11:07:37\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:46:35\",\"modified_gmt\":\"T13:46:35\",\"slug\":\"gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>(Ikaapat parte kan&nbsp;<em>Broadcasting sa Bikol<\\/em>)<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Gulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Garo an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya sakripisyado an suweldo kan mga tao.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-align-center\\\">***<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas \\u201cOmpong\\u201d, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas \\u201cAndoy Pakoykoy\\u201d, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka \\u201cPamela\\u201d, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Ba\\u1e45as, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas \\u201cAndres Bonifacio\\u201d, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Aba\\u1e45o, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas \\u201cSexy Animal\\u201d, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas \\u201cWasiwas\\u201d,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Ba\\u1e45as, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas \\u201cMacho Bibbo\\u201d, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Pe\\u1e45aflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas \\u201cKristsuper\\u201d, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera\\u.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Paki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Salamat saindo gabos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>(Ikaapat parte kan&nbsp;Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>(Ikaapat parte kan\\u00a0<em>Broadcasting sa Bikol<\\/em>)<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Gulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Garo an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kaya sakripisyado an suweldo kan mga tao.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"align\\\":\\\"center\\\"} -->\\n<p class=\\\"has-text-align-center\\\">***<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas \\u201cOmpong\\u201d, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas \\u201cAndoy Pakoykoy\\u201d, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka \\u201cPamela\\u201d, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Ba\\u1e45as, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas \\u201cAndres Bonifacio\\u201d, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Aba\\u1e45o, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas \\u201cSexy Animal\\u201d, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas \\u201cWasiwas\\u201d,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Ba\\u1e45as, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas \\u201cMacho Bibbo\\u201d, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Pe\\u1e45aflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas \\u201cKristsuper\\u201d, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera\\u.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Paki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Salamat saindo gabos.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":936} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[47,454,177,658,170,49,655,174,50],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"(Ikaapat parte kan&nbsp;Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:07:37+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:46:35+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:07:37+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:46:35+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:07:37+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:46:35+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol Radio,Ernie Verdadero,Magbikol Kita,Media History,Midya-Midya,Social Media\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":4,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1557,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.991Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1533","title":"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:06am\n# Nakaaging apat na dekada\nPublished on Sunday, October 25, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nBago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno.\nNagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Raṅola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR.\nPadagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada ‘70 sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga.\nSa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Bañares.\nSi Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man.\nSa katahawan kan dekada ‘70 naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama.\nKan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE.\nKan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente.\nAn primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napanô sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto.\nKan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network.\nGusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta “Furo Music” kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Ubaña, Don Padua.\nMartial Law pa pero paglaog kan kan dekada ‘80, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos.\nHuli  ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador.\nPoon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters.\nSa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters.\nNagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo.\nInot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN.\nKan , binuksan ni Al Ubaña an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming.\nTaon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos.\nKadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono.\nAbangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .\nMag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1407,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.991Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2467","title":"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:03am\n# An KBP Community Advisory Board\nPublished on Saturday, December 19, , 9:01pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board.\nPigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia.\nAn katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization.\nSabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV.\nDigdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters.\nMagayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na _development communication_, ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno.\nNagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya.\nAlagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur.\nKan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini.\nPinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board.\nMayo na yan ngonyan.\nNagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan.\nMismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC.\nHaros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika.\nMayo nang development communication.\nSabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man.\nKaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere.\nKun bako nganyan nuarin pa?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":987,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.991Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-kbp-community-advisory-board/#","title":"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:04am\n# An KBP Community Advisory Board\nPublished on Saturday, December 19, , 9:01pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board.\nPigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia.\nAn katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization.\nSabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV.\nDigdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters.\nMagayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na _development communication_, ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno.\nNagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya.\nAlagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur.\nKan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini.\nPinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board.\nMayo na yan ngonyan.\nNagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan.\nMismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC.\nHaros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika.\nMayo nang development communication.\nSabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man.\nKaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere.\nKun bako nganyan nuarin pa?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":987,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1533","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:51:42\",\"date_gmt\":\"T08:51:42\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:46:13\",\"modified_gmt\":\"T13:46:13\",\"slug\":\"nakaaging-apat-na-dekada\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Nakaaging apat na dekada\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>(Ikatulong parte kan <em>Broadcasting sa Bikol<\\/em>)<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bago magtalikod an dekada \\u, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Ra\\u1e45ola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Padagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada \\u sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Ba\\u00f1ares.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN\\/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa katahawan kan dekada \\u naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napan\\u00f4 sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Gusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta \\u201cFuro Music\\u201d kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Uba\\u00f1a, Don Padua.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Martial Law pa pero paglaog kan kan dekada \\u, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Huli&nbsp; ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Poon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , binuksan ni Al Uba\\u00f1a an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Taon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Abangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada \\u, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,658,387,170,49,655,174,57],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada \\u, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:51:42+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:46:13+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:51:42+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:46:13+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Nakaaging apat na dekada\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:51:42+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:46:13+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Radio,broadcast industry,Ernie Verdadero,Magbikol Kita,Media History,Midya-Midya,Naga City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/nakaaging-apat-na-dekada\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1219,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2467","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:01:31\",\"date_gmt\":\"T13:01:31\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:17:44\",\"modified_gmt\":\"T13:17:44\",\"slug\":\"an-kbp-community-advisory-board\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An KBP Community Advisory Board\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada \\u sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations\\/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Digdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Magayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na <em>development communication<\\/em>, ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan panahon mga dekada \\u, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayo na yan ngonyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Haros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayo nang development communication.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun bako nganyan nuarin pa?<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada \\u sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,177,658,172,170,176,49,174],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Turog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada \\u sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:01:31+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:17:44+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:01:31+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:17:44+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An KBP Community Advisory Board\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:01:31+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:17:44+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol Radio,Broadcast,Ernie Verdadero,KBP,Magbikol Kita,Midya-Midya\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-kbp-community-advisory-board\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":805,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-kbp-community-advisory-board/#","title":"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:04am\n# An KBP Community Advisory Board\nPublished on Saturday, December 19, , 9:01pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board.\nPigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia.\nAn katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization.\nSabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV.\nDigdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters.\nMagayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na _development communication_, ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno.\nNagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya.\nAlagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur.\nKan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini.\nPinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board.\nMayo na yan ngonyan.\nNagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan.\nMismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC.\nHaros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika.\nMayo nang development communication.\nSabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man.\nKaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere.\nKun bako nganyan nuarin pa?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":987,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1596","title":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:05am\n# Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.\nPublished on Sunday, November 08, , 7:07pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nNag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo.\nDati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance.\nKun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon.\nAn dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol.\nMahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon.\nAn uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan.\nGulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye.\nGaro an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya.\nKaya sakripisyado an suweldo kan mga tao.\nMga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera….\nPaki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger.\nSalamat saindo gabos.\nKulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1047,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/makulog-na-katutuuhan-kan-midya/#respond","title":"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:05am\n# Makulog na katutuuhan kan midya\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information.\nIgwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray.\nDakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban.\nAn pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray.\nDangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko\\_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library.\nSaro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan.\nAn mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis.\nAn makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon.\nAn problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal.\nMarhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an _jueteng_.\nSa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon.\nAn broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1030,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/makulog-na-katutuuhan-kan-midya/#","title":"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:05am\n# Makulog na katutuuhan kan midya\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information.\nIgwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray.\nDakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban.\nAn pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray.\nDangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko\\_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library.\nSaro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan.\nAn mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis.\nAn makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon.\nAn problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal.\nMarhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an _jueteng_.\nSa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon.\nAn broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1030,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/nakaaging-apat-na-dekada/#respond","title":"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:06am\n# Nakaaging apat na dekada\nPublished on Sunday, October 25, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nBago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno.\nNagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Raṅola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR.\nPadagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada ‘70 sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga.\nSa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Bañares.\nSi Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man.\nSa katahawan kan dekada ‘70 naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama.\nKan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE.\nKan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente.\nAn primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napanô sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto.\nKan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network.\nGusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta “Furo Music” kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Ubaña, Don Padua.\nMartial Law pa pero paglaog kan kan dekada ‘80, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos.\nHuli  ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador.\nPoon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters.\nSa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters.\nNagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo.\nInot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN.\nKan , binuksan ni Al Ubaña an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming.\nTaon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos.\nKadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono.\nAbangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .\nMag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1407,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1638","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:51:26\",\"date_gmt\":\"T08:51:26\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:46:57\",\"modified_gmt\":\"T13:46:57\",\"slug\":\"makulog-na-katutuuhan-kan-midya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Makulog na katutuuhan kan midya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malala\\u00faman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s&nbsp; kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa\\udawa nin peryodiko_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako san\\u00e1ng magla\\u00f3m sa announcer\\us booth. O magbisita kan pinakaharaning library.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Saro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga Bikol pati pagsasaralakan nin \\u201cand,\\u201d \\u201cis,\\u201d \\u201cor,\\u201d \\u201cay\\u201d maski sal\\u00e2 sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni&nbsp; na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline\\ulegal man o illegal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Marhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an <em>jueteng<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>*****<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,177,435,170,49,652,174,727],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:51:26+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:46:57+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:51:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:46:57+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Makulog na katutuuhan kan midya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:51:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:46:57+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Broadcasting,Ernie Verdadero,Magbikol Kita,Media Industry,Midya-Midya,Partisan media\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/makulog-na-katutuuhan-kan-midya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":856,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc/#respond","title":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:05am\n# Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.\nPublished on Sunday, November 08, , 7:07pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nNag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo.\nDati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance.\nKun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon.\nAn dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol.\nMahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon.\nAn uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan.\nGulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye.\nGaro an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya.\nKaya sakripisyado an suweldo kan mga tao.\nMga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera….\nPaki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger.\nSalamat saindo gabos.\nKulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1047,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-kbp-community-advisory-board/#respond","title":"An KBP Community Advisory Board | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:04am\n# An KBP Community Advisory Board\nPublished on Saturday, December 19, , 9:01pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board.\nPigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia.\nAn katuyuhan kan Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas, na sarong pribadong organisasyon kan mga kag-sadiri nin radyo asin TV stations/networks, na self-regulatory body, iyo na mamanihar an saindang aktibidades pati arualdaw na operasyon kaiba na an saindang negosyo bilang broadcast media organization.\nSabi kan mga nanunungdan sa itaas, dapat an mga ordinaryong namamanwaan, arog kan mga paraantabay nin radyo asin mga paradalan nin TV, iyo dapat an nagmamato kan mga pig-uurulayan sa ere kan mga personahe nin radyo asin TV.\nDigdi nagpuon an pagtao nin accreditation examination sa gustong mag-atubang sa mikropono bilang broadcasters, announcers, commentators, news analysts, asin field reporters.\nMagayonon na proyektong ini maski kaidtong panahon kan martial law. Duman nagpuon an tataramon na _development communication_, ta an gobyerno maski poderoso, pinapabwelo an midya sa saindang mga programa tanganing maintindihan an tunay na reaksyon asin sentimyento kan tawo sa mga programa asin proyekto na ginigibo kan gobyerno.\nNagdanay an KBP pati an Community Advisory Board maski nagtalikod na sa kinaban si Doroy Valencia ta suportado kan broadcast media an siring na direksyon kan industriya.\nAlagad paglaog kan bagong siglo, puon kan taon nawara na an CAB sa ibang mga probinsya, pati sa Bikol, apwera sa Camarines Sur.\nKan panahon mga dekada ‘90, aktibong marhay an CAB, mala ta pati an harabunan nin kuryente kan electric cooperatives pigpapakiaraman kaini.\nPinapanginutan nin sarong prominenteng syudadano, bilang chairman, an mga miyembro hali sa manlainlain na sektor kan sosyudad, arog kan negosyo, relihiyon, mga propesyunal, mga parauma, asin iba pa. Nagmimiting sinda regular, kun minsan sirisemana, depende sa mga isyu na dinadaklag sainda kan publiko, pati na hali sa mismong mga tagaradyo asin telebisyon na dapat aksyunan kan KBP asin kan advisory board.\nMayo na yan ngonyan.\nNagkakaigwa sana nin aktibidad an KBP asin CAB kun may induction kan bagong mga opisyal asin kun may spiritual retreat an mga tagaradyo asin TV na ginigibo sa sarong hotel na sadiri kan sarong opisyal kan CAB. Apwera kaiyan, mayo na nin anuman na aktibidad an KBP asin CAB sa laog nin sarong taon ngunyan na mga panahon. Maski ngani an accreditation exam para sa mga aplikanteng announcers mayo pa baga sagkod ngunyan.\nMismong mga taga-midya an naghahapot kun hain na sinda. Inot, grabe na an pagruro kan lenggwaheng Bikolnon sa radyo asin telebisyon. Ikaduwa, pahingurag nang komersyal o pagirumdom sa ere na time check na sana o pagtao nin oras an naisisingit. Sobra na an komersyalismo, mayo lamang nin paseminar na ginigibo an KBP ta mayo naman an Broadcast Media Council o BMC.\nHaros 90% kan radyo asin TV sa Camarines Sur, Naga, asin Iriga sadiri nin mga pulitiko asin an mga bareta asin tema sa mga diskusyon puro na sana pulitika.\nMayo nang development communication.\nSabi kan ibang mga paraantabay, pati an mga tugtog sa Christmas o Pasko anas na sana English Christmas carols, mayo nang Tagalog, Pilipino, o Bikol songs na satuya man.\nKaya gusto kan iba na ibalik an Community Advisory Board pero organisado bilang pribadong sektor na magtatagatuyaw kan mga pagkukulang asin kasobrahan kan mga pigtutukar asin pigpapatugtog sa ere.\nKun bako nganyan nuarin pa?\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":987,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/gabos-1-kasama-kakampi-kaibigan-kabisyo-kabombo-ka-ok-etc/#","title":"Gabos #1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc. | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:06am\n# Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.\nPublished on Sunday, November 08, , 7:07pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nNag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo.\nDati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay dangugon kisa dalanon, alagad ngunyan an mga plantitos asin plantitas sa ere nadadalan, bako lang digdi sa Bikol o sa ibang parte kan Pilipinas, kundi sagkod sa abroad. May audience participation, may request and dedication, may pa-check attendance.\nKun an mata mo nasa Facebook, mas inot mong mababasa an mga pangaran kan radio stations o TV stations o mga pangaran kan announcers bago mahiling an FB messages o private messages na para saimo. Madangog ka nguna kan mga bareta, platika, weather forecast ni Mike Padua, asin kan PAGASA Legazpi asin Manila, asin analysis kan direksyon, kusog, signal kan nagdadangadang na bagyo o maraot na kamugtakan kan panahon.\nAn dai sana nagbabago iyo an military o police English sa blotter na pigtratranslate o pigdadakit nin tataramon hali sa broken English pasiring sa broken Bikol.\nMahilig na pati an mga announcers na magamit nin direct translation hali sa computer pasiring sa nguso asin sa mga para-antabay. Si terminong dai kayang i-translate na Tagalog o English, naluwas sa nguso kan broadcaster si orihinal na English o Tagalog term o idtong pig-Bibikolize na mga termino hali sa dayuhan na tataramon.\nAn uso ngunyan pakaraskasan pagbareta pati pagtaram kan bareta. Kaya an gibo lugod kan paradangog tangarig makua an tunay na impormasyon iyo an birikon an birikan kan radyo o telebisyon sagkod na makua an katotoohan.\nGulpi an commercials, time check na sana an pag-ultanan kan lambang saro, kaya kun minsan maka-uyam nang magdangog kan bareta, mas marhay pang magbalik sa dyaryo magbasa kan headlines asin mga detalye.\nGaro an mas importante ngunyan sa parte kan management o may sadiri kan istasyon iyo an mag-jackpot sa income asin ganansya.\nKaya sakripisyado an suweldo kan mga tao.\nMga iriilagang magkarilingawan na mga pangaran kan mga broadcasters sa Bikol na dai nasambit sa inot na tulong kabtang kan kolum na ini: sinda Eddie Pilapil, Ben Rito, Rudy Clavero alyas “Ompong”, Jun Lagrimas, Anjo Julia, Diony Parma, Erap Escriva, Bon Santiago, Rolando Flores alyas “Andoy Pakoykoy”, Johnny Dematera, Susing Opiana, Didoy Santa Ana, Ben Olleta aka “Pamela”, Abner Abiera, Alice Lorena, Jocy Macalindog, Delia Volante, Tina Aureus, Jun Begino, Leziel Macatangay, Elaine Parma, Malou Mercado, Lito Lopez, Rolly Bosquillos, Jimmy Letada, Junel Cuba, Raul Sudsod, Joel Buena, Jun Baṅas, Jeffrey Pasubilio, Rocky Bayobo, Noel Agravante, Noriel Oya, Tess Binondo, Adonis Aguilar, Efren Ramos alyas “Andres Bonifacio”, Nick Awa, Nimfa Dela Torre, Evelyn Dumas, Felix Abaṅo, Zeny Najera, Dan Russel, Wally Rumanilios, Noli Orbita alyas “Sexy Animal”, Josie Pontejos, Wally Vargas alyas “Wasiwas”,Joey Lim, Dhon Hugo, Boy Agta, Mylce Mella, Rica Loca, Dawn Jimenez, Ronnie Dela Torre, Glo Bongaes, Lito Del Rosario, Danny Cuerdo, Jun Cornelio, Dune Derla, Armie Azor, Edwin Lara, Frank Sotero, Rizza Mostar, Gerald Lorbes, Gil Villareal, Daryl Baṅas, Remy Manchus, Bong Villacruz, Joel Jeremias, Joey Sarcia, Lalaine Arcilla Gavino, Larry Javier, Leo Barcellano, Cris Bersabe alyas “Macho Bibbo”, Macky Macho, Mikay, Mr. Siram, Myra Revilla, Ronel Peṅaflor, Arnold Suave, Jake Fortaleza, Rick Lozano, Rick Rebuya, Romar Vasquez alyas “Kristsuper”, Roy Ranoco, Roel Clemente, Renie Orellosa, Lito Sanchez, Bong Echaloce, Julius Manahan, Mafie Mariscal, Ronel Natura, Dicky Gumabao, Tere Iraula etcetera, etcetera, etcetera….\nPaki-ulay kun igwa pa giraray kitang nalingawan na pangaran sa kadakol na pangaran na nagralayog sa ere kan Kabikolan, pakipa-abot lang tabi sa paagi nin text o apod sa cellphone, Facebook asin via messenger.\nSalamat saindo gabos.\nKulibat ko palan, an latest radio celebrity ngunyan na ngunyan iyo si Luis R. Villafuerte Sr.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1047,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/nakaaging-apat-na-dekada/#","title":"Nakaaging apat na dekada | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:06am\n# Nakaaging apat na dekada\nPublished on Sunday, October 25, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nBago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa lado lokal asin field reports kan mga radyo reporters asin volunteers bako sanang dapit sa mga rally asin demonstrations kundi dapit sa mga NPA asin rimung-rimong sa pulitika urog na sa mga nakatukaw sa nasyunal asin local na gobyerno.\nNagpuon nang lataw na sa ere an mga pangaran asin boses na Henry Briguera, Fiorel Salvo, Dun Cox, Ernie Abragan, Sammy Garcia Poloyapoy, Eddie Imperial, Ramon Raṅola, Nancy Sto. Domingo, Jocelyn Faustino Fortuno asin an mga baguitong sa Celso Baguio, Ben Milano, Diony Tubianusa, Ramon Verdadero, Mike Julia, Dave Severo, Lina Paglinawan, Tony Aberca, Gabby Bordado, Vangie Pontejos, Oscar Monteagodo, Rudy Largoza,Jing Florece, Badong Royales, Larry Brocales, Jess Resuena, asin mga tagulipdan kan dzDR.\nPadagos pa an broadcast ninda paglaog kan dekada ‘70 sagkod na mauntok an tanog kan radyo kan Sepyembre huli sa Martial Law. Kan an mga tao magkunong na huli kan disiplina kan Martial Law, nagbaralik na si mga sinarahan na istasyon apwera kan dzRB na sadiri kan ABSCBN kan mga Lopez. Nagsangli an dwNW sa Mabolo, Naga, saka an dzKI TV9 sa Iriga.\nSa Iriga, si Sammy Garcia an manager kan dzKI, sa Naga nagbukas an dwNW, o Radyo Budyong, sa panginginot ni Mar Crisostomo alyas Kuraw-kuraw.An mga bagong announcer sa Elmer Abad, Alex Parfan, Gil Basmayor Jr., Joel Crecini, Wasoy Florin Jr., Pete Servano, Lalaine Arcilla, asin Rodel Repuesto alyas Patianak o Pati Baby. Nagluwas naman ang pangaran ninda Amy Garcia asin Tess Bañares.\nSi Ric Diaz nagpuon dramatista sa dzDR alagad namidbid kan magbalyo sa dwRN/dzHN, naglaog na si Tony Betito sa dzGE bilang announcer-newswriter, mala ta namidbid tulos kan publiko asin naimbitaran magkandidatong bokal kan Camarines Sur, kaya lang nadaog man.\nSa katahawan kan dekada ‘70 naglaog na si Mario Ochoa, Mar Joson, David Nopre, Boyet Paderes, Mon Belgica, Larry Basmayor, Bert Delos Martirez, Gil Villareal, Boy Pabon, Arthur Israel, Dad Silvestre, Bert Loquinario, Grace Refama.\nKan , kan an Broadcast Media Council magdesisyon na an mga broadcasters mag-eksamin tanganing magkaigwa nin KBP accreditation, an nag-topnotcher sa Camarines Sur iyo si Tony Betito kan dzGE.\nKan pig-organisar an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur o ATTRACS. An primerong presidente si Sammy Garcia, bise-presidente si Celso Baguio, asin an saindong lingkod an secretary general. Alagad kan kunon kan Office of Media Affairs si Sammy, si Celso nag-adal abogasiya sa Manila, nawalat ako bilang presidente asin si Elmer Abad bilang bise-presidente.\nAn primerong project kan ATTRACS kan iyo an Mike Hanopol Rock Band Concert sa UNC gymnasium. Napanô sagkod sa kisame kan gym asin nangamyong marijuana. May mga nadakop na nagtsutsungki sa itaas kan gym na mga taga-Rinconada alagad dai man dinarakop kan mga pulis ta bako pang mahigpit kaidto.\nKan taon , iyo man an pagbukas kan primerong FM station sa Bikol an dwEB sa panginginot ni Dun Cox bilang station manager. Ini an sister station kan dzGE sa lindong kan Filipinas Broadcasting Network.\nGusto kuta na kan mga paraantabay na FM station, AM programing tanganing makabwelo an mga bareta ni Rufo Tuy Jr. alagad dai ini naidagos ta habo kan top management. Kaya ngani daa FM ta “Furo Music” kaya an mga inot na DJs sa FM apwera ki Dun Cox, si Sammy Garcia, Marlyn Habana, Al Lanuza, Emman Llagas, Al Ubaña, Don Padua.\nMartial Law pa pero paglaog kan kan dekada ‘80, makusog na an political atmosphere sa Camarines Sur. Kan , an pinakamakusog na istasyon sa Bikol an BBS dwLV 10Khz binuksan. Ini an pagsasadiri kan kaidto Trade Minister na si Luis Villafuerte na ginamit sa karampanyahan sagkod sa eleksyon kadto ni Presidente Marcos kontra ki General Alejo Santos. Op kors, gana si Marcos.\nHuli  ta an signal abot sa luwas kan Kabikulan, abot Palawan asin Quezon, kaya suminikat an dwLV puon sa may sadiri na si LRV sagkod sa manager na si Butch Robredo (tugang ni Jesse Robredo), production manager na si Ernie Verdadero, Gil Basmayor Jr., Winnie Ceas, Manny dela Rosa, Ric Diaz, Oscar Monteagudo, Cris Rances, asin Jojo Amador.\nPoon kaidto, urog na kan magbukas an Bombo Radyo na iyo an nagbakal kan dzDR sa Ravanera family, nagparadakol na an AM saka FM stations sa Naga, Iriga, asin Camarines Sur. Kadakul-dakol nang narecuit na mga announcers, DJs, editorialists, commentators, asin field reporters.\nSa parteng ini naglaog na si Orbel Cepeda, Jonathan de los Santos, Criselda Dionecio, sa Bombo Radyo. Sa kadakul-dakol na mga istasyon asin announcers, dai ko na magkatarandaan an pangaran kan mga estasyon asin mga bagong broadcasters.\nNagbukas an ABSCBN asin GMA 7 na nagkaigwan nin mga lokal na programa asin mga anchors asin reporters. Grabe na si kompetisyon kan kadakul-dakol na TV asin Radio stations kaya nagbalik si panahon na haros dai na magkabiristuhan an mga broadcasters digdi sa Bikol maski magsarabatan sa tahaw kan tinampo.\nInot na nagkaigwa man nin TV station arog kan PTV 4, asin an TV 5, PBN.\nKan , binuksan ni Al Ubaña an dwNX FM, labing sarong dekada puon planuhon na an FM station magin AM programming.\nTaon sagkod , huli ta baraguhon an mga taga-Naga asin mga Bikolano maski sa ngaran nin broadcasting, kaya biglang suminikat an NX. Suminikat man sa David Dollano, Jo Osabal, Ed Ventura, Grace Inocentes, Mike Marfega, asin kaining huri, sinda Manny Basa asin Paul Santos.\nKadto nagkapira sana an political stations, bako lang sa Naga o Iriga, kundi ngunyan sagkod nang Partido, Nabua, Baao, asin Libmanan pulitika na baga an tono.\nAbangan an tunay na bakbakan, bako sana sa masunod na eleksyon, kundi sa ralaban kan mga propagandista on-the-air asin off-the-air sa .\nMag-antabay sa birikan kan mga radyo, TV, asin Facebook Live.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1407,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1500","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T14:40:44\",\"date_gmt\":\"T06:40:44\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:45:28\",\"modified_gmt\":\"T13:45:28\",\"slug\":\"an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An midya, ika, ako, saka an martial law\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>(Ikaduwang parte kan <em>Broadcasting sa Bikol<\\/em>)<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Ba\\u00f1os. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan <em>Nueva Caceres<\\/em>, an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko \\u201cAnti-climax\\u201d pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong \\u201cBabae, pagmata na asin buklata an mata mo.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan <em>Bicol Mail<\\/em> bilang cub reporter sa panahon kan&nbsp; Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Arualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo \\u201cWhat is the Truth\\u201d (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga\\u<em>Insular Life newscast<\\/em>, ala-7 nin aga na <em>Eveready newscast<\\/em> ni Eddie Alanis, asin <em>Island Cement newscast<\\/em> ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta <em>live<\\/em> haling Bikol ki Johny de Leon sa programang \\u201cLundagin Mo Baby\\u201d sa ABSCBN Manila.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Pe\\u00f1afrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Huli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Marhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&amp;T) bilang branch manager sa edad na 21.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&amp;T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan <em>Manila Chronicle<\\/em>, an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Duwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&amp;T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&amp;T na pagsasadiri man kan mga Lopez.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Ba\\u00f1os. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres, an official forthnightly publication kan unibersidad (na [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,453,177,658,170,49,441,535,174],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Ba\\u00f1os. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan Nueva Caceres, an official forthnightly publication kan unibersidad (na [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T06:40:44+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:45:28+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T06:40:44+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:45:28+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An midya, ika, ako, saka an martial law\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T06:40:44+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:45:28+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Journalism,Bikol Media,Bikol Radio,Ernie Verdadero,Magbikol Kita,Marcos Dictatorship,Martial Law,Midya-Midya\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":5,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1141,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law/#respond","title":"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:08am\n# An midya, ika, ako, saka an martial law\nPublished on Sunday, October 18, , 2:40pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nKan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan _Nueva Caceres_, an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon).\nKabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.”\nSa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan _Bicol Mail_ bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana.\nArualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra.\nPakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law.\nNagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa.\nMaski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— _Insular Life newscast_, ala-7 nin aga na _Eveready newscast_ ni Eddie Alanis, asin _Island Cement newscast_ ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta _live_ haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila.\nSa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman.\nBilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC.\nPigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon.\nSi mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang.\nHuli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC.\nMarhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21.\nKan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano.\nSa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes.\nMaski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan _Manila Chronicle_, an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina.\nDuwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido.\nKaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon.\nKan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez.\nAn nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar.\nAn matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law.\nMayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1313,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/makulog-na-katutuuhan-kan-midya/#respond","title":"Makulog na katutuuhan kan midya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:05am\n# Makulog na katutuuhan kan midya\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:51pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information.\nIgwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray.\nDakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban.\nAn pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o s  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray.\nDangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko\\_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library.\nSaro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan.\nAn mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis.\nAn makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon.\nAn problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal.\nMarhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an _jueteng_.\nSa parte kan dyaryo o print media, basta may mga s o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon.\nAn broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1030,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:08:15.992Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Saturday, December 27, , 6:10am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Isyu nin pagbasa](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô...\n## [Magbirikol man daw kita](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o...\n## [KBP Camarines Sur asin ATRACS](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot...\n## [JoSal: bulawan na iribanan](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,...\n## [Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero...\n## [Media Amelioration](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man...\n## [Media asin demokrasya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":866,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.681Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law/#","title":"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:08am\n# An midya, ika, ako, saka an martial law\nPublished on Sunday, October 18, , 2:40pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nKan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan _Nueva Caceres_, an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon).\nKabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.”\nSa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan _Bicol Mail_ bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana.\nArualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra.\nPakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law.\nNagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa.\nMaski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— _Insular Life newscast_, ala-7 nin aga na _Eveready newscast_ ni Eddie Alanis, asin _Island Cement newscast_ ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta _live_ haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila.\nSa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman.\nBilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC.\nPigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon.\nSi mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang.\nHuli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC.\nMarhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21.\nKan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano.\nSa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes.\nMaski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan _Manila Chronicle_, an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina.\nDuwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido.\nKaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon.\nKan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez.\nAn nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar.\nAn matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law.\nMayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1313,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.681Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Saturday, December 27, , 6:10am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nKaya ngani midya—media—ta banga, bakong saro. Kun sa lana o suka, midya-midya. Sabi ngani sa usipon, may pinabakal suka o lana sa tindahan, pagpuli announcer na. Reporter na. An reporter an pinakaimportanteng karakter sa kinaban nin midya. Sa Time magazine, New York...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":413,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1461","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:03:26\",\"date_gmt\":\"T14:03:26\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:44:54\",\"modified_gmt\":\"T13:44:54\",\"slug\":\"broadcasting-sa-bikol-\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Broadcasting sa Bikol, \"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada \\u. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila san\\u00e1.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski pati nagtitin\\u00f2 an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad san\\u00e1 an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Saro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Peque\\u00f1a kataid kan highway.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan dekada \\u nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, <em>the voice of Bikolandia<\\/em>, 5kW an kusog kan abot, na dangog bako san\\u00e1 sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Huring parte kan dekada \\u kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Duman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagpuon kan dekada \\u, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Lea\\u00f1o, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan \\u201cApat na Tagulipdan,\\u201d George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Apwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maugma na an ere sa radyo kaidto.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya san\\u00e1 an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta san\\u00e1.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada \\u sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong <em>Bicol Mail<\\/em>. An natada san\\u00e1ng nagtatanog iyo an dzGE.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada \\u. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila san\\u00e1. Maski pati nagtitin\\u00f2 an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad san\\u00e1 an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":19,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[169],\"tags\":[69,47,454,177,658,170,115,49,535,655,174,271],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Broadcasting sa Bikol, | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Broadcasting sa Bikol, | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Nagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada \\u. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila san\\u00e1. Maski pati nagtitin\\u00f2 an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad san\\u00e1 an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:03:26+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:44:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Broadcasting sa Bikol, | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:03:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:44:54+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Broadcasting sa Bikol, \\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:03:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:44:54+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Broadcasting,Bikol Media,Bikol Radio,Ernie Verdadero,History,Magbikol Kita,Martial Law,Media History,Midya-Midya,REgional History\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Midya-Midya\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/midya-midya\\/broadcasting-sa-bikol-\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/fee8fdbb35c652ea6b\\\",\\\"name\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/17-ErnieV.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Ernie Verdadero\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/19\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":5,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":812,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/broadcasting-sa-bikol-1950-1972/#respond","title":"Broadcasting sa Bikol, 1950-1972 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:09am\n# Broadcasting sa Bikol, \nPublished on Sunday, October 11, , 10:03pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nNagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná.\nMaski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit.\nMga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.\nSaro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Pequeña kataid kan highway.\nKan dekada ‘50 nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, _the voice of Bikolandia_, 5kW an kusog kan abot, na dangog bako saná sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces.\nHuring parte kan dekada ‘50 kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya.\nMay kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray.\nDuman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa.\nPagpuon kan dekada ‘60, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nNagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi.\nSa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Leaño, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.\nNadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan “Apat na Tagulipdan,” George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi.\nApwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga.\nMaugma na an ere sa radyo kaidto.\nAn mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate.\nNagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon.\nKan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya saná an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta saná.\nKan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman.\nAn panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada ‘70 sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong _Bicol Mail_. An natada sanáng nagtatanog iyo an dzGE.\nSa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":998,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/an-midya-ika-ako-saka-an-martial-law/#","title":"An midya, ika, ako, saka an martial law | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:08am\n# An midya, ika, ako, saka an martial law\nPublished on Sunday, October 18, , 2:40pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan _Broadcasting sa Bikol_)\nKan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang associate editor kan _Nueva Caceres_, an official forthnightly publication kan unibersidad (na may 5,000 sirkulasyon).\nKabanga sana an matrikula na binabayaran ko bilang iskolar kan publikasyon. An kolum ko “Anti-climax” pero gamit an linggwaheng Bikol, primero sa kasaysayan kan UNC asin Kabikulan. Pig-agyat ko an mga kababaihan na magin aktibista kaya an inot kong kolum sa UNC may titulong “Babae, pagmata na asin buklata an mata mo.”\nSa paghuna ko duman ako nabisto kaya kinua ako tulos kan _Bicol Mail_ bilang cub reporter sa panahon kan  Interscholastic Meet na ginibo sa Marcos Stadium (ngunyan Freedom Stadium) sa Pili sa laog nin sarong semana.\nArualdaw an luwas kan dyaryo imbes na simanahan. An editor idtong depuntong Alfonso Ocampo asin an publisher si ex-Mayor Leon Sa. Aureus kan Naga. Kaibanan ko sa reportorial staff si Alex Abad, Jose Camano, Herculano Sabas, asin Emil Saavedra.\nPakatapos kan sarong semanang nasyunal na karawat sa Pili, ngalas ako ta ako an pig-anunsyar sa dzRB na magin bagong news editor karibay kan nag-resign na si Expedito Mapa ta nag-enrol na sa UNC College of Law.\nNagigirumduman ko may sinurat akong essay sa sarong klase sa UNC na an titulo “What is the Truth” (Ano an Katotohanan). Simpleng sabi ko sa sarong halipot na paragraph sana na hahanapon ko an katotoohan sagkod na ako nabubuhay pa.\nMaski ako aktibista na imbwelto na sa mga rally, teach-in, asin mga seminar kan campus journalists arog kan College Editors Guild of the Philippines (CEGP) maski sain-sain, arualdaw akong nagsusurat kan mga bareta ni Jess Volante kada ala-6 nin aga— _Insular Life newscast_, ala-7 nin aga na _Eveready newscast_ ni Eddie Alanis, asin _Island Cement newscast_ ni Roy Torrecampo pag alas-12 nin udto. Hali sa eskwelahan, nagpupuli ako sa istasyon, nagtuturog sa drama studio. Ginibo pa akong Radyo Patrol reporter kan istasyon bilang pinaka-junior staff, nagrereport pa ako nin bareta _live_ haling Bikol ki Johny de Leon sa programang “Lundagin Mo Baby” sa ABSCBN Manila.\nSa Manila an mga radyo patrol reporters ni Johny de Leon iyo sinda Joe Taruc, Noli de Castro, asin Orly Mercado. Kan , kan rapaduhon kan bagyong Sening an Bikol, an Buhi an nagulpi. Nag-arkila kaming dyip haling Naga pasiring Buhi nganing hilingon asin ireport sa kinaban an distroso kan bagyo duman.\nBilang parte kan mubimyento kan mga estudyante asin hobenes, nakukua ko an mga bareta tungkol sa mga demonstrasyon kontra sa gobyerno, kontra ki Presidente Marcos, kontra sa halangkaw na tuition, asin kontra mismo sa eskwelahan arog kan UNC.\nPigplaplano pa sana an rally, pigbabareta na sa radyo ta ako an kabali sa mg aktibistang nagplano. Sarong beses ngani an isyu sa singil kan mga daga na sadiri kan Mitra o kan Simbahang Katoliko, partikular sa Peñafrancia Avenue, naipuslit ko sa bareta ni Eddie Alanis, an nanginginot na primetime program kan panahon.\nSi mga student leaders nakaulay kan mga obispo sa laog kan palasyo may instruksiyon na closed door o sarado sa media an urulay alagad nagsangaw si bareta asin naibuyagyag kan simbahan an saindang lista kan mga paarkilahan, kun gurano an arkila, asin napapasain an kwarta, huli ta kaiba duman sa student leaders ining alang-alang.\nHuli kan sakuyang pagigin kontrobersyal bilang student leader, broadcaster, asin campus journalist bago pa akong makagradwar, na-expel ako o natanggal sa UNC.\nMarhay ngani ta kan , maski pundo ako pag-eskwela, dai naka-gradwar, kinua ako kan Philippine Telegraph and Telephone Company (PT&T) bilang branch manager sa edad na 21.\nKan magkandidato si Eddie Alanis, an samong station manager, bilang delegado sa Constitutional Convention, kinua ako bilang youth campaign manager na nagkampanya sa Partido asin Rinconada. Kaibanan ko kadto si Butch Fabul, Alex Abad, Roger Tormes, asin Pete Servano.\nSa halipot na istorya, nanggana si Eddie dahil sa saiyang popularidad bilang radyo announcer saka commentator na ikinamampanya kan mga hobenes.\nMaski bako na akong news editor kan dzRB kan asin manager na ako kan PT&T, ginibo pa akong Bicol correspondent kan _Manila Chronicle_, an dyaryo na sadiri kan mga Lopez, asin correspondent sa ABSCBN Manila mala ta ako an nakapagreport sa dyaryo asin radyo nasyonal kan magbagsak an tulay kan Colgante sa kasagsagan kan sakay asin pyesta ni Ina.\nDuwang reporter kan dzGE na nagrereport kan sakay sa ibabaw kan Colgante an nagkagaradan sa dakulang trahedya. Labing 100 katawo an binarawian nin buhay asin kadakol pang nairido.\nKaibanan ko pagsalbar kan mga biktima pagsakay sa mga dyip hali sa salog an tulo kong kaibang managers kan PT&T hali sa Daet, Legazpi, asin Sorsogon.\nKan ideklara an Martial Law ni Presidente Marcos, Septembre 23, , isinara an ABSCBN alagad padagos an operasyon kan PT&T na pagsasadiri man kan mga Lopez.\nAn nag-aandar sanang istasyon nin radyo sa Naga kaidto iyo an FBN dzGE ni Senador Edmundo Cea, an manager si Sal Fortuno, asin si Paco Felecidario bilang announcer, reporter, saka commentator na rekonusido kan gobyerno asin militar.\nAn matua kong aki pitong bulan sa laog kan tulak ni Misis kan ideklara an Martial Law.\nMayo akong naginibo kundi magpirma sa imbitasyon na mag-ayon na sa Bagong Lipunan.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1313,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Saturday, December 27, , 6:11am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Isyu nin pagbasa](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô...\n## [Magbirikol man daw kita](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o...\n## [KBP Camarines Sur asin ATRACS](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot...\n## [JoSal: bulawan na iribanan](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,...\n## [Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero...\n## [Media Amelioration](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man...\n## [Media asin demokrasya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":866,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2760#","title":"Plasa ni Kalamay | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:14am\nPublished on Wednesday, March 24, , 6:18pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.\nSi Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.\nMaogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.\nSi Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.\nAn mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.\nNgalas ako, aki pa ako kaidto, ta an mga tagamidya dai nagbabali sa diskusyon. Kun bakong dai pulbos an bibliya, dai sana talaga gayod sinda interesado.\nKan panahon na idto, an Naga pa inaapod na _Puso kan Bikol_, iyo an regional center, ta dai pa ibinabalyo ni Marcos sa syudad kan Legazpi.\nHuli kan arualdaw na debate kadto, an Plaza Rizal kan Naga binabansagan na Freedom Park, arog kaidto sa Londres sa Ingglatera o sa sarong parke duman sa UP Los Baños na pwede kang magtaram maski ano, pwede mong tabugaon an gobyerno, pwede kang magkurahaw na dai ka sisitahon kan awtoridad.\nAn bantay kaidto kan plasa mga _provincial guards_ pa kan Camarines Sur ta ini sakop pa kan gobyerno kan probinsya asin pigmamanihar lan lokal na gobyerno kan Camarines Sur.\nDai pa kaidto itinatao kan korte an plasa sa syudad kan Naga. Buháy pa kadto an higanteng provincial capitol, buháy naman an PNB building (kaidto bago pa sana), may kataid na police headquarters, asin an Plaza Quezon inaapod pang Kiosko.\nGaro kadto burugkos pa an mga taga-Naga asin taga-Camarines Sur, bako pang maisip an mga tao. May taga-Camarines Sur na nakaka-operar pa nin pampasaherong lunadan o jeep na nagbibyahe sa Centro kan Naga pero may Naga City Charter na.\nAn Plaza kaidto iyo an embahada kan probinsya sa laog kan Naga. Saro sa mga nagigirumduman ko na aktibong debatista asin nagkandidato ngani para konsehal iyo idtong depuntong Puring Espeso na pirming nakatingag sa langit. Saro syang retiradong pulis, nagproprograma sa radyo sa dzGE, asin may librong sinurat na an titulo _Pagmata na Baya, Tugang Ko_.\nBasáng na lang bagang nawara an mga debate ta idto palan nagadan na si Kalamay. Sabi kan saiyang subrino asin makuapo na amigo ko, maski namamatangaan sa debate si Sr. Kalamay, pagpuli sa harong, may itinataong benta kan saiyang paninda para sa saiyang pamilya.\nSaro sa mga tagahanga ni Kalamay iyo an parasurat na si Conrado de Quiros na pakakaretira palan sa Ateneo de Naga High School kan dekada ‘60, minatambay sa plasa ta nagdadalan kan debate. Mala ta pigsurat nya iyan sa sarong artikulo sa _Philippine Daily Inquirer_.\nNgunyan, ta bago na an plasa, bago na an mga makuapo ni Rizal, mayo na nin Kalamay na nagrereynar sa Plaza Rizal. Ngonyan lang namidbid an saiyang apelyido pero mayong pangaran. Siya palan si Mr. Regachuelo na namundag sa Oas, Albay.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1035,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:09am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Isyu nin pagbasa](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô...\n## [Magbirikol man daw kita](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o...\n## [KBP Camarines Sur asin ATRACS](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot...\n## [JoSal: bulawan na iribanan](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,...\n## [Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero...\n## [Media Amelioration](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man...\n## [Media asin demokrasya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":866,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/midya-midya/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Midya-Midya","content":"Saturday, December 27, , 6:10am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Plasa ni Kalamay](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...\n## [Balitang Bicolandia](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nRegional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn solamenteng buhay na patron, bako sana sa Naga asin Camarines Sur kundi sa bilog na Bikol, iyo si Sal Fortuno. Ginatos na mga broadcaster asin announcer sa radyo asin telebisyon an nag-aragi sa saiya, bilang station manager asin trainor, tanganing makanood nin...\n## [An KBP Community Advisory Board](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nTurog na ngunyan an KBP Community Advisory Board. Pigmukna ini kan KBP National asin kan Broadcast Media Council kan dekada ‘70 sa inot na mga aldaw kan Martial Law sa panginginot kan bantog na parasurat asin peryodistang si Teodoro F. Valencia. An katuyuhan kan...\n## [Makulog na katutuuhan kan midya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an...\n## [Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay...\n## [Nakaaging apat na dekada](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa...\n## [An midya, ika, ako, saka an martial law](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang...\n## [Broadcasting sa Bikol, ](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nNagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná. Maski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":891,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/midya-midya/broadcasting-sa-bikol-1950-1972/#","title":"Broadcasting sa Bikol, 1950-1972 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:09am\n# Broadcasting sa Bikol, \nPublished on Sunday, October 11, , 10:03pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nNagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná.\nMaski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit.\nMga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.\nSaro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Pequeña kataid kan highway.\nKan dekada ‘50 nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, _the voice of Bikolandia_, 5kW an kusog kan abot, na dangog bako saná sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces.\nHuring parte kan dekada ‘50 kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya.\nMay kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray.\nDuman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa.\nPagpuon kan dekada ‘60, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nNagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi.\nSa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Leaño, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.\nNadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan “Apat na Tagulipdan,” George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi.\nApwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga.\nMaugma na an ere sa radyo kaidto.\nAn mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate.\nNagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon.\nKan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya saná an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta saná.\nKan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman.\nAn panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada ‘70 sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong _Bicol Mail_. An natada sanáng nagtatanog iyo an dzGE.\nSa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":998,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2762#","title":"An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:12am\n# An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens\nPublished on Wednesday, March 24, , 6:26pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. ( _[Expanded Senior Citizens Act of ]( Halimbawa kaini an 20% na discount sa mga bulong buda mga serbisyo arog sa mga gastos kun nagpapahospital, kun nagkakakan sa restawran, o kun nagbibyahe bus man o eroplano.\nMay mga reklamo sa bakong perpektong implementasyon kan ley pero positibo an paghiling sa _Expanded Senior Citizens Act_. Sa tahaw kan positibong paghiling sa ley, may luminuwas na isyu na nabalanganan sana. Sa sarong pag-adal manungod sa serbisyo para sa mga senior citizen, luminuwas na an nagkikinabang ki marhay kan 20% discount iyo idtong mga nagretire na sa trabaho o idtong hali sa lower middle income paitaas na may dati nang seguridad sa saindang pinansyal na pangangaipo bilang may mga edad na. Ta ining grupong ini iyo an nakakapa-hospital, nakakabyahe kun gusto ninda, o nakakakakan sa mga restawran. Gamit na gamit ninda an saindang senior citizen’s card. Alagad, an tios na senior citizen dai ngani kun minsan na pakinabang sa 20% discount.\nNgonian, igwa na man na pension na Php500 kada bulan an indigent senior citizen buda may automatic nang Philhealth na benepisyo kun naku-confine sa government hospital. Liwat, bakong perpekto an implementasyon kan ley pero igwang pagreparo sa nagkakaedad an satong banwaan.\nAlagad an hapot: Gurano ka-mapinadaba an Pilipinas sa mga senior citizens na tios?\nAn satong banwaan may pagpahalaga sa mga may edad nang namamanwaan. Alagad, sa dalagan kan panahon na urog na nagtitios an kinapobrehan, may mga pangangaipo an mga senior citizens na dai  napapanuan, arog kan marhay na nutrisyon buda pagmidbid kan mahalagang papel kan mga lolo buda lola sa luwas kan pag-ataman kan mga makuapong winawalat sainda ta nagtatrabaho an mga aki ninda sa sadiring lugar o sa ibang nasyon.\nAn mga senior citizen dai dapat magruro an saindang kumpyansa sa sadiri huli lamang sa edad. Sa agimadmad kaya na nabahidan ki maray kan kapitalismong kaisipan, an paggurang ibinabaing sa produktong nalipasan na kan panahon, buót sabihon, pwede nang darahon na sana sa bodega o isubasta. Ini an kaisipan na dapat suagon kan banwaan ta ini an ulang sa pagpadaba sa mga may edad.\nApwera sa mga pangangaipong pisikal arog kan pagkakan, bulong, o istaran, an pagmati na kaparte kan arualdaw na normal na aktibidad an mga senior citizen mahalaga. Namumundo an senior citizen na an pagtrato sainda sa gilid na sana sinda, na an mga pigsasabi ninda dai na pigtatawan halaga. Kaya ngani nadadangog ta an linyang “magurang ka man” dahil nababaliwala an mga ideya kan senior sa kadaklan na beses.\nAn pagtrato sa may edad na na daing paghusga sa mga idea ninda bilang kontribusyon sa banwaan sarong makusog na tanda nin pagpadaba sa mga tawong uminagi na man sa pagsirbi sa banwaan kaya dakul na liksyon an pwede pa nindang ihiras sa pagtugdas nin banwaan na mapinadaba asin patas an paghiling sa man-iba-ibang sektor.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":947,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1461","title":"Broadcasting sa Bikol, 1950-1972 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:08am\n# Broadcasting sa Bikol, \nPublished on Sunday, October 11, , 10:03pm\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nNagbukas an radyo sa Bikol pakatapos kan Ikaduwang Gyerang Pangkinaban sa huring parte kan dekada ‘40. Didikit pa an transistor radio sa anom na probinsya kan rehiyon. Gamit baterya o pila saná.\nMaski pati nagtitinò an pila asin nagkikirikiti na an transistor pinipirit pang patanugon. Pigbabalad-balad saná an basang tela tanganing maalang asin magtanog pa maski dikit.\nMga palagong-lagong pa an boses kan mga announcers kaidto, arog ki Art Toralba asin Dottie Flores.\nSaro sanea an radio station kadto, an ABS-CBN dzRB AM na nakabase, inot, sa Canaman, Camarines Sur, tapos nagbalyo sa syudad kan Naga sa presenteng kinakamugtakan harani sa Bicol Medical Center sa Concepcion Pequeña kataid kan highway.\nKan dekada ‘50 nagpuon nang magdakol an paradangog kan dzRB, _the voice of Bikolandia_, 5kW an kusog kan abot, na dangog bako saná sa Bikol kundi pati sa Samar asin Quezon provinces.\nHuring parte kan dekada ‘50 kadakol nang paradangog sa radio ta dakol naman tindang transistor radios na piglalako kan manlainlain na tindahan, ahente, asin kumpanya.\nMay kuryente na kaidto sa Naga, sa paagi kan Bicol Electric Company kan mga Sison, asin sa Legazpi pero dikit pa an may takod, kadaklan transistor man giraray.\nDuman na nagsikat an mga pangaran na Eddie Alanis. Arnold Abragan, Bert Neri, Noli Santa Cruz, Jess Volante, Beth Ireola, Del Delos Santos, Roger Villamor, Eddie Valenciano, asin iba pa.\nPagpuon kan dekada ‘60, nagbukas an Filipinas Broadcasting Network (FBN) dzGE asin dzEB AM na may sanga sa Tuguegarao, Lucena, asin Legazpi.\nNagbukas man an ABS-CBN nin sanga sa Legazpi na sarong AM station. Duman na nagsikat si Jimmy Alanis, tugang ni Eddie, na nagin station manager kan ABS-CBN Legazpi.\nSa Naga, an mga sikat, apwera ki Alanis, si Sonia Leaño, primerong manager kan FBN, saka sinda Paco Felecidario, Sal Fortuno na ikaduwang manager kan FBN na nagtagal na pinakahalawig sa pwesto, Sal Orbon, Fiorell Salvo, Saavedra alyas Tsokolate.\nNadangog na an boses ninda Noli Mapa, Ruben Ocampo alyas Lolo Beloy, Felipe T. Bio alyas Bio-bio kan “Apat na Tagulipdan,” George Dumaguin, Sammy Garcia, Manny Enalpe, Arnold Sayson, Ben Almeda, Didoy, saka Napi.\nApwera kan ABS CBN asin FBN, nagbukas na an dzDR na sadiri man kan mga Ravanera na taga-Naga.\nMaugma na an ere sa radyo kaidto.\nAn mga announcers na taga-Naga iniimbitaran na magin emcee sa mga programa sa Daet, Camarines Norte; Tagkawayan, Quezon; Polangui asin Pioduran sa Albay, asin sa Burias, Masbate.\nNagpuon na an variety shows sa entablado arog kan Dalan sa Kalangitan, Liberty Big Show, Eddie Alanis Show na tampok sinda Eddie Alanis, Arnold Abragan, asin Sal Orbon.\nKan si Sal Fortuno an hadi sa ere kan FBN, boses nya saná an nadadangog sa newscasts. Kool na kool, mayong komentaryo, very objective, purong bareta saná.\nKan panahon man na idto nagsikat si Rufo Tuy Jr., puon sa dzRB nagbalyo sa dzDR tapos nagbalyo sa dzGE. Dai nalingawan an pambihirang Bikol, bareta sa panahon, asin bareta hali sa kalangitan (space) urog na sa bulan (moon) kan primerong magtungtong an tawo duman.\nAn panahon kan mga transistor radio nagdanay sagkod dekada ‘70 sagkod na magdeklara kan Martial Law. Puon kaidto, nagbago na an tono kan radyo, mala ta may mga estasyon na pigpasara arog kan dzRB asin an dyaryong _Bicol Mail_. An natada sanáng nagtatanog iyo an dzGE.\nSa masunod an ikaduwang parte kan istoryang ini dapit sa broadcasting sa radyo asin telebisyon kan panahon kan Martial law asin pagkatapos kaini.\n.\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":998,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/ernie-verdadero/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Ernie Verdadero","content":"Saturday, December 27, , 6:09am\nSi Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.\n## [Isyu nin pagbasa](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiring kan Coronavirus, African Swine Flu, pagtuga kan Bulkan Taal, mga linog sa Mindanao asin iba pang kalamidad bako saná sa Pilipinas kundi sa ibang parte kan kinaban, an isyu kan maluyang pagbasa kan mga estudyante sa Bikol saro man na kalamidad na an nakakaparùrô...\n## [Magbirikol man daw kita](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHabo ta man o gusto, an tataramon na Bikol iyo an saro sa mga mayor na lengwahe sa Pilipinas na minimidbid kan kan Departamento kan Edukasyon. Problema saná ta mantang nagdadakol an populasyon sa rona kan Bikol nagdidikit man lugod an nag-uusar kan mother tongue o...\n## [KBP Camarines Sur asin ATRACS](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMay sarong grupo nin mga senior broadcasters na gustong buhayon liwat. Ini an Association of TV and Radio Announcers of Camarines Sur (ATRACS). Bako saná para sa marhay na iribahan, pagkasararo, asin propesyonalismo, kundi tanganing matabangan an mga taga radyo asin...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n“Mayo na an dyario, maluyahon na an benta. Bako nang masulong,” sabi ni Vacion Fernandez, an paratindang dyaryo sa kalye Evangelista, kataid kan Plaza Rizal, kan makaulay ko kan sarong aldaw. Poon sa saiyang agom na si dipuntong Tyo Inggo, sagkod sa saiya, maabot...\n## [JoSal: bulawan na iribanan](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nSiisay an mahunà na an duwang college scholars kan pamosong Unibersidad kan Nueva Caceres (non scholae sed vitae)—an lalaki popular na newscaster asin station manager na maliputon an lagong kan boses, estudyante kan College of Commerce, saka an mestisang magayon,...\n## [Emil Saavedra, editor asin parasurat, alyas Atlas](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAt last, pakaagi nin halawig na panahon, an amigo kong nagpapàsan kan gabos na problema kan kinaban, 75 anyos na, garo dyamante na an kintab asin tagas kan saiyang pagkabuhay. Ngunyan, wheelchair na an nagkakarga saiya haling Bagacay, Tinambac, pasiring sa Naga,...\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy na kutang may libro akong naisurat dapit sa mga Bikol asin pakunswelo ni David Dollano na sa radyo na tunay na Bikolista. Kundi sa kaaantabay bilang radio fanatic, nalingawan kong isurat sa papel arualdaw an mga pambihirang Bikol na hararom asin hababaw pero...\n## [Media Amelioration](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nAn mga taga-media, magin broadcaster o print mediamen, mga tunay na frontliner. Maghapon, magdamlag, pagpuon pa saná kan kwarentina, 24/7 pirmi sindang nagtratrabaho, nagpapalakop kan impormasyon dapit sa mga pangyayaring katakod kan CoViD19 pandemic na ini. Garo man...\n## [Media asin demokrasya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nPuon kan nagimatan ko kan dekada ‘60, an prensa saka an mass media sa Bikol, urog na sa syudad nin Naga, an pinakalibre sa bilog na nasyon. An bilang kan mga dyaryo sa Naga saná nag-aabot nin 20 gabos na nagluluwas surusemana asin pigdidistribwir sa 6 na probinsya...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":866,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:14:44.682Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2704#","title":"Pambungad sa Etika | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:20am\n# Pambungad sa Etika\nPublished on Tuesday, March 02, , 11:14am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of _Marahay_ and _Maraot_” sa _Hingowa_ journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga ginibong paghapot-hapot manungod sa kahulugan kan terminong “rahay”, asin kan “raot” na iyo an salungat kaini. Sa saiyang mga datos, 60 porsyento kan mga respondents an naggamit kan marahay bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa saiyang kapwa asin sa komunidad, 25 porsyento an ginamit ini bilang panladawan sa relasyon kan tawo sa Dyos dangan an natatadang 15 porsyento ginamit ini sa relasyon kan tawo sa kapalibutan kabali na an pagigin kontento, estable sa pagbuhay, karahayan salud asin kawaran nin mga problema sa buhay. Kaya an kinaabtan na konklusyon ni Cajot, “an primerong oryentasyon kan Bikolano ethics iyo an pagpadanay kan harmoniya sa relasyon kan tawo”. Susog sa saiya an nagdadalagan na pananaw na ibinibiklad sa mga gawi asin pag-iisip kan mga Bikolano iyo na sagrado an _interpersonal_ na relasyon asin an halaga kaini kapantay mismo sa buhay kan tawo.\nSinigundahan ini ni P. Wilmer Tria ) asin tinukoy an rahay bilang nagtatao nin etikal na padudumanan kan iba pang katakod na mga konsepto arog kan “yaon”, “boot,” asin ‘katungdan” na pag pinagtarakud-takod, minakumpwesto kan pananaw nin “marahay na buhay” o _the good life_ para sa mga Bikolano.\nAn mga siring na lakdang ni Cajot asin Tria nagin parte kan saindang burunyog na kamawutan kan mga inot na parte kan taon sa pagsasakatutubo kan pilosopiya sa Bikol. An saro sa mga mayor na lakdang iyo an gamiton an sadiring tataramon sa mga paghuruphurop, pag-adal, pagsalliksik, dangan pagtukdo nin pilosopiya pasiring sa pagpauswag kan banwaan.\nDai nararayo an inisyatibong ini sa mga nainot nang mga naginibuhan kan mga nanginotan sa pamimilosopiyang Pilipino na nakabase sa Manila arog ni P. Leonardo Mercado asin Rolando Gripaldo na parehong nagtalikod na sa kinaban, Florentino Timbreza asin iba pang nagkakasaro sa pagtubod na igwang madudukhayan o mahihimong identidad na Pilipinong gawi nin pamimilosopiya. An pagkakaiba iyo na nakatungkos sa rehiyonal na identidad an mga pag-adal ni Cajot asin Tria susog sa linggwahe asin kultura kan mga Bikolano. An sinarigan ninda iyo an mga pan-arualdaw na gamit ngunyan na panahon kan “rahay” sa tataramon na sarong dakulang bagay ta nakaangkla mananggad ini sa ekspiryensya kan mga tawong naggagamit kan tataramon. An satong mga gawi asin tataramon kaya iyo man an nagsisirbing materyal na kabikladan kan satong mga kaisipan. Alagad kun sususugon pa an linggwahe kan mga katutubo sa Bikol, ginagamit na ini sa tataramon kaidtong panahon. Mahihiling an “carahayan” o “ _la bondad_” (goodness) asin iba pang katakod na kahulugan sa diksyunaryo ni Marcos de Lisboa ) bilang patunay kan halawig nang kasaysayan kan tataramon.\nMahalagang lakdang an mga paghingowa ni Cajot asin Tria tanganing punan an mga diskurso sa lado nin Etika gamit an tataramon na Bikol. Alagad kaipuhan na girumdumon na an pilosopiya, partikularmente an etika, sarong panpangabsan na iisipon asin gigibuhon kan tawo magin Bikolano man o bako, o magin taga sain man sya sa kinaban. An pagkaigwa nyato sa sadiring tataramon nin mga terminong pwedeng magamit sa mga diskurso sa etika nagpapatunay na nagkakaigwa nin hugis sa manlainlain na kultura an etikal na dimensyon kan buhay kan tawo. Kun sumpayan pa an mga hinimo ninda pwedeng magrambong an pag-adal sa etika gamit an sadiring tataramon.\nManinigong magsalingoy sa ginikanan mismo kan terminong “etika” ( _ethics_) o “moralidad” ( _morality_) na nagin parte na kan satong bokabularyo. An suanoy na Griyegong pilosopo na si Aristoteles an nag-apod kaini sa ikaduwang libro kan saiyang _Nicomachean Ethics_ bilang “ _ethike_”, gikan sa terminong “ _ethos_” o “kinatudan” asin kapantay man kan “ _mos_”, an ugat kan “moralitas” sa Latin kan mga Romano. Sa kapaliwanagan ni Aristoteles, dai basang na sanang itinatao kan natura sa tawo an pagigin moral kundi pinagtutudan mismo kan tawong igwang pagbuot na gibuhon kun ano an marahay sa manlainlain na sitwasyon sagkod sa magin kinagawian nya na an paggibo nin marhay huli ta nahurma na ini sa saiyang pagkatawo bilang disposisyon o karakter. Sa pagkasabot ni Aristoteles, an marhay na gibo iyo idtong maninigo sa sitwasyon.\nAn pag-adal sa “kun ano an marhay” na pwedeng magsiribing giya sa hiro o gawi kan tawo iyo an pambungad na kahulugan kan Etika o Moralidad. Siring kan sabi ni James Rachels ) sa saiyang librong _The Elements of Moral Philosophy,_“an moralidad iyo an paghingowa kan sarong tawo na giyahan kan pagkasabot an saiyang gawi, an gibuhon an bagay na uyon sa mga **urog-karahay** na dahilan mantang hinihinimbang an mga interes kan lambang indibidwal na apektado kan saiyang hiro.” Alagad pareho nang halawig an tradisyon nin pamimilosopiya sa sirangan asin sulnupan na lado kan kinaban asin dakol nang mga teyorya an iniatang kan mga paraisip gikan sa manlainlain na kultura puon pa kan suanoy sagkod sa presenteng panahon. An kaipuhan nyato iyo an maadalan an mga ini kasabay kan kaaraman na maguguno nyato dapit sa manlainlain na kultura kun sain nagtalubo an siring na mga pananaw sa etika. Digdi maninigong sambiton an sinabi kan depuntong si Ramon Reyes na an etika dai man nagpupuon bilang sarong ideya o kaisipan kan sarong pilosopo. Parte na mismo kan panbanwaan na buhay nyato an moralidad katakod kan panahon na kinamumugtakan ta. Minana o pinagtudan na kaya nyato an mga gawi-gawing yaon na mismo sa satong kumonidad o banwaan. Pero dai buót sabihon na basta na sana nyatong aakuon an mga ini. Kaipuhan tang ripasuhon an satong mga kinatudan sa paagi nin moral na paghuruphurop. Susog ki Reyes, iyo ini an magigin dalan sa transpormasyon kan satong mga indibidwal na buhay asin kan satong banwaan.\nGiraray, an etika bakong pag-adal sana kan mga teyorya tanganing makadugang sa satong mga kaaraman. Nilinaw na ni Aristoteles kaidto na an moral na kabansayan iba man sa urag intelektwal huli ta nabibilog an pagigin moral sa pauruutrong paggibo nin marahay mantang naguguno man an kadunungan sa pagtukdo. Buót sabihon, gikan sa sadiring paghinguwa mismo kan tawo an moralidad. Yaon an pagbuot asin paghiro susog mismo sa karahayan na nasabutan. Apudon ta ining “katanusan”. Idinakitaramon kan dayuhan na si Lisboa an “buót” bilang “ _voluntad_” (will) asin minsan, imbes nang rahay,” ginamit nya an “tanos” sa pagladawan kaini: “Mátanos an boot ni coyan,” “ _fulano es de buen corazón, ó voluntad_.” Dangan linadawan nya man minsan an “mabuot na tawo” bilang “marahay”: “ _hombre prudente, y de gobierno_”. Kun ano baya an buót sabihon ni Lisboa kan mga ini kaidtong panahon nin kolonyalismo sarong bagay na kaipuhan nyatong ikonsulta sa mga historyador. Ta an sakong hunahuna, dai maisusuhay ni Lisboa na isipon an “matanos” asin “marahay” susog sa inimponer na dominanteng pananaw kan kolonyalista na dara man kan saiyang panahon. Alagad huli ta igwa na kaidto kaining mga tataramon na ginagamit nyato sa etika, pwede tang sabihon na yaon na sa agimadmad kan mga katutubo an “karahayan” (miski ano pa man an buot sabihon ninda kaini kaidto) na iyo man an nagtaong katuyuhan asin giya sa saindang mga gawi. Para sa sato na yaon sa presenteng  panahon, danay nyatong katungdan an paghurop-hurop sa kahulugan kan karahayan asin paghiro susog sa pagkasabot na maguguno nyato sa lambang paghurop-hurop kun ano mananggad baya an maninigong gibuhon sa manlainlain na sitwasyon kan satong buhay kun sain imbwelto an ibang tawo, an satong banwaan, asin satuyang kapalibutan.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1660,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2652#","title":"Pagrumdom ki Florencio Lerma | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:23am\n# Pagrumdom ki Florencio Lerma\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:40pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong _peloton de fusilamiento_ o _firing squad_ sinda P. Inocencio Herrera, P. Gabriel Prieto, P. Severino Diaz, Manuel Abella, Domingo Abella, Macario Valentin, Tomas Antonio Prieto, Mariano Melgarejo, Cornelio Mercado, Camilo Jacob, sagkod Florencio Lerma, mga prominente asin impluwensyal na mga namamanwaan kan Nueva Caceres. Sinda sinahutan na kaayon sa rebolusyon kan Katipunan laban sa Espanya.\nTrahedya an saindang kagadanan nin huli ta sinda mga marhay na mga namamanwaan. An iba sainda, mga inosente, bako man talagang mga _filibustero_, sagkod sinahutan sana nin mga kaputikan. Alagad, an mas dakulang trahedya, dawa pa ngani pirang beses pang mag-organisar an lokal na gobyerno kan Naga na rumdumon an saindang kabayanihan o kaya man pirang kalye o barangay pa an ipangaran sa sainda, iyo na haros mayo kitang aram manungod sa saindang mga buhay asin agi-agi, na sinda danay ta nang nalingawan. Sa halipot na saysay na ini, buot kong ipamidbid an buhay kan saro sa kinse, dawa pa ngani igwang barangay sa Naga o kalye sa Sampaloc, Manila, na dara an saiyang apelyido, haros mayo kitang narurumduman dapit saiya: si Don Florencio Lerma.\nSarong musiko, dramaturgo, negosyante, parasurat, sagkod paratukdo, namundag si Florencio Lerma kan 13 Pebrero sa _arrabal_ kan Quiapo, Manila. Sya panduwa sa apat na aki ninda Jose asin Teodorica Lerma. Inot syang nagklase sa _Colegio de Niños Tiples de la Santa Iglesia Catedral_, sarong eskwelahan para sa mga aking lalaking parakanta sa simbahan na itinugdas sa Manila kan Hunyo sa pagbuót ni Arsobispo Juan Angel Rodriguez, O.S.T., asin nin sarong _real cedula_ na pinirmahan kan 26 Abril . Digdi napaurog ni Lerma an saiyang talento sa pagkanta asin digdi man sya nakanuod magtugtog nin pyano asin byolin. Nagklase sa Ateneo Municipal para sa saiyang _segunda enseñanza_.\nNagin aktibo sa teatro si Lerma asin sinasabi nin mga historyador na nakaibahan asin nakatrabaho nya sa nagkapirang pasali sa entablado (stage performance) an duwa sa pinakasikat ng babaying artista sa Pilipinas kan ika-19 siglo—sinda Patrocinio Tagaroma, na iyong prinsipal na aktres kan _Compania de Zarsuela Carvajal_, asin an aktres-parakanta-parabayli na si Praxedes Julia Fernandez o mas midbid sa saiyang gaha na Yeyeng. Kan , kaiba an saiyang agom na si Simeona Navoa asin an saindang mga aki, nagdakit si Lerma sa syudad nin Nueva Caceres, sa Ambos Camarines, kun sain sya nag-irok sagkod na sya inaresto dangan pinadara sa Manila kan . Sarong debotong Katoliko, sya nagtukdo nin musika sa Colegio de Santa Isabel, nagin private tutor, nagpurupurbar man magnegosyo, sagkod nagsirbi bilang organista sa Katedral kan Naga.\nKan 16 Setyembre , mga duwang semana sana makalihis kan magkurab an labanan sa syudad kan San Juan del Monte, sa Manila, pinaaresto kan kolonyal na gobyerno kan Espanya asin kan mga prayle sa Nueva Caceres an nagkapirang mga prominente asin impluwensyal na mga indibidwal sa probinsya kan Camarines. Saro na duman si Lerma, na inakusahan kan gobyerno na kaibahan kan mga Katipunero sa Manila sa saindang rebolusyon laban sa Espanya. Urog pa, may nagkapirang burabod an nagsasabi na igwang nakuang badil (sarong riple) na itinago nya subuot sa laog kan saiyang organ sa katedral, alagad apokripo ini—usip na daing susugan—asin dai ta masiguro an katutuuhan kan siring na istorya, a pwera na sana siguro kun may primaryang burabod na makakapagpatunay digdi. Ini sarong halimbawa kaidtong mga napasa-pasang mga chismis, dangan nagin na sanang _hecho historico_ o _historical fact_.\nSusog sa sarong testimonya kan matua nyang aki na si Doña Maria Patrocinio Lerma, may nagkapira ngunang mga pag-aresto sa mga namamanwaan na nangyari sa Nueva Caceres bago inaresto an saiyang ama tangarig makahimo nin mga _testigo falso_ (o false witnesses) laban sa saiya asin sa iba pang mga pigsuspetsahan na imbwelto sa rebolusyon—arog na sana kan dating seminarista asin parmasyutiko na si Tomas Prieto asin an mekanikong si Pedro Benito. Dagdag pa ni Doña Maria Patrocinio, an mga testimonya kan duwang ini, na pirit pinaluwas sa saindang mga nguso sa paagi nin tortyur, an nagin basehan kan kolonyal na gobyerno sa pag-aresto asin prosekusyon ki Lerma asin sa iba pang mga impluwensyal na mga persona sa syudad para sa mga kasong sedisyon asin rebelyon.\nPagkaaresto sa saiya, kinumpiska kan mga _guardia civil_ asin kan pinsan kan gobernador kan Camarines (na dai nya na nginaranan) an mga pagrurugaring kan pamilyang Lerma. Para ki Doña Maria Patrocinio, paghabon an nangyari, asin bako sanang simpleng pagpautob nin _orden de registro_ (o nin search warrant), nin huli ta kan dai nakahanap nin mga dokumento o armas na pwedeng ebidensya laban ki Lerma, kinua pa kan mga awtoridad an saindang mga alahas kaiba an sarong kronograpo asin saro pang bulawan na relo. Dinara si Lerma sa kwartel kan mga _guardia civil_ kan Camarines. Sa presensya kan mga manlainlain na mga opisyal, binitay an saiyang braso sa laog nin walong oras, dangan linatigo asin pigparapakol tangarig mapiritan na kumpirmahon an pabrikadong istorya dapit sa pag-abot nin mga armas sa Nueva Caceres na pinadara ni Domingo Abella hali sa Manila, an pagbariwas kaini, sagkod an paglusob asin pagpabagsak ninda sa kolonyal na gobyerno sa probinsya.\nDai naghaloy, pinadara si Lerma asin an iba pang mga tinipon na mga pigsususpetsahan na mga _filibustero_ sa Manila, sakay kan barkong _Isarog_. Pagkaabot duman, dinara sinda kan mga _guardia civil veterana_ sa Santa Potenciana, sarong dating _real_ na kolehiyo (royal college) sa Intramuros, dangan dinara sa _presidio_,asin an iba man dinara sa Fort Santiago. Sa _presidio_ ikinulong si Lerma nin 16 na aldaw, bago dinakit sa _Carcel y Presidio Correcional_, (o mas bisto sa apod na Old Bilibid Prison sa Manila) dangan sa presinto kan _guardia civil veterana_ sa Tondo. Susog ki Doña Maria Patrocinio, igwa nin sarong _corporal_ sa _Veterna_ na ipinagapos an saiyang ama dangan tinortyur liwat gamit an latigo sagkod kumpirmahon ni Lerma an saiyang mga nainot na _declaracion jurada_ (o sworn statement). Binantaan kan nasabing _corporal_ si Lerma na lalatiguhon sya sagkod magadan kun dai sya magdeklara na an mga riple na nakua ninda haling Manila, inarapon ninda sa salog. Dawa ini, mayo man katutuuhan, napiritan na sanang mag-iyo si Lerma para maisalbar an saiyang buhay.\nNagprotesta si Lerma sa _comision militar_, dangan kinondena an mga pang-aabuso saiya kan mga _guardia civil_. Sinabi nya man na sya inosente asin mayong katutuuhan an mga sahot sa saiya. Alagad, dai dinangog an saiyang depensa. Dai naghaloy, ibinaba kan kolonyal na gobyerno an sentensya sa saiya asin sa saiyang mga pag-iriba. An hatol: kagadanan. Sugo kan sentensya an saindang eksekusyon nin huli ta sinda mga traydor subuot sa mata kan kahadian kan Espanya.\nMahalagang girumdumon na an pagkakaaresto ni Lerma asin kan iba pang mga martir parte kan ibinungsod kan mahiwas na kampanya ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco na dakupon an mga sinususpetsahan na mga _filibustero_ dawa na ngani alegasyon o huna-huna pa sana an basehan kan siring na pag-aresto asin dai kaipuhan nin sustantibong ebidensya. Pamilyar, bakong iyo?\n.\n![]( sa sinupan kan National Historical Commission of the Philippines\nKan Enero 4, , sarong Lunes, alas-7 nin aga, hinalian nin buhay si Lerma, kaiba an sampulo sa minimidbid ta ngunyan na kinseng martir kan Bikol. Winalat nya an saiyang agom na si Doña Simeona asin saindang pitong aki na sinda Maria Patrocinio, Maria Engracia, Teodora Carmen, Jose Deogracias, Maria Clementina, Esperanza, sagkod Caridad, na saiyang tigdeklarang mga tagapagmana. _Por otra parte_, haros mayo man syang naipamanang pagrurugaring sa saiyang mga aki nin huli ta kinamkam an mga ini kan kolonyal na gobyerno kan Camarines. Sya edad 35 sana.\nSusog sa historyador na si Norman G. Owen, kagsurat kan librong _The Bikol Blend_, diridipisil aramon kun si Lerma asin an iba pang mga martir kan Bikol tunay na mga rebolusyonaryo asin nakisaro sa pag-alsa kan Katipunan o sinda napag-initan sana asin biktima nin _conspiracion_ kan kolonyal na gobyerno, huli ta kadidikit an burabod na pwedeng magpatunay kaini. Sa halimbawa ni Florencio Lerma, naaraman ta sa halipot na saysay na ini na sya nagdeklara na sya inosente asin pignigaran an mga akusasyon na sya imbwelto sa rebolusyon laban sa Espanya–bagay na sinegundahan kan saiyang aki na si Doña Maria Patrocinio.\nSabihon tang may katutuuhan sa likod kan saindang testimonya–na si Lerma daing sala asin mayo man talaga nin partisipasyon sa rebolusyon. Napapaisip akong gayo (asin iyo naman ini an mga hapot na pabalon ko saindo): ano man nanggad an _martirio_ o kabayanihan ni Lerma na rinurumdom ta bilang sarong banwaan kada ikaapat na aldaw kan Enero? O ginigirumdom sa mga tinampo asin barangay na ipinangaran ta sa saiya? An saiyang nasyonalismo o pagkamuot sa nasyon daw? Dai daw an siring na pagrumdom ta sa saiya resulta sana kun papàno pig- _cooptar_ kan mga nasyonalistang historyador sa saiyang buhay, agi-agi, asin kagadanan sa pagsurat nin mga kinakaipuhan na piksyon sa pag-imahinar nin kun ano an “Bikol”, urog na sa pagmukna asin pagbilog kan nasyon?\nAtaviado, Elias M. _The Philippine Revolution in the Bikol Region_, Vol. 1 (August -January ), trans. Juan T. Ataviado. Quezon City: New Day Publishers, .\nIcagasi, Rosa Maria Magno. “The Filipina as Artist and Art Subject in Nineteenth-Century Philippine Art,” Review of Women’s Studies, Vol. 8, No. 2, .\nIrving, D.R.M. _Colonial Counterpoint: Music in Early Modern Manila_. Oxford: Oxford University Press, .\nManuel, E. Arsenio. _Dictionary of Philippine Biography_. Quezon City: Filipiniana Publications, .\nOwen, Norman G. _The Bikol Blend: Bikolanos and their History._ Quezon City: New Day Publishers, .Zaide, Gregorio. _Great Filipinos in History_. Manila: Verde Bookstore, .\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Trackbacks/Pingbacks\n1. [Don Florencio Lerma: Bikolano Musician and Martyr \\| Charles Joshua D. Gaufo – DATELINE IBALON]( \\- \\[…\\] Rugeria, Javier Leonardo Vitug. “Pagrumdom Ki Florencio Lerma.” Magbikol Kita. Magbikol Kita, January 14, . \\[…\\]\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2108,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/nata-madaling-mandaug-daog-sa-kapareho-tios-man-na-mga-tawo/","title":"Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:26am\n# Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo\nPublished on Sunday, September 06, , 6:57pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\n_Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, _\nDakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.” Madaling madagit sainda ta madali sindang mag-iriwal. Pero kun adalan ta ki marhay an dalagan kan isip kan nasa kamugtakan nin labi-labing pagtios, masususog ta an agi-agi ( _history_) kan sektor nin kinapobrehan. Nata ta importante an pagdutdot kan temang sikolohiya nin pagtios sa paghinguwang magrambong an mga talento o kakayahan na magpartisipar sa pag-uswag kan sosyudad an kinapobrehan? Sa dahilan na dai marani an buót sa kinapobrehan kan nakakaabante sa buhay ta dakulon sindang pagkakaiba sa kada saro. May kulturang naiiba an pagtios sa mga dai nagtitios. An agi-agi nin sarong komunidad, halimbawa, na dai napupundo  an kapurisawan ta ano man na oras papalayason sinda sa naiistaran ninda; an daing liwanag an maaabot an mga kaakian ninda dahil dai ninda mapaadal; asin urog na an mismong ringis kan kapobrehan—ini gabos kaabay kan arualdaw na buhay sa komunidad nin mga tios.\nAno man an koneksyon kaini sa ugaling mas madaling daug-daugon kan daing sukat buda daing poder an kapareho nya? May paliwanag sa _horizontal violence_ si Paulo Freire, sarong Brasilyanong edukador na inadalan kun pàno magdalagan an isip kan nasa aping kamugtakan. Saro man na nag-adal kun pàno magtalingkas sa _horizontal violence_ si Frantz Fanon, sarong Algerian psychiatrist na inadalan an mga hiru-hiro kan mga taong biktima nin pananakop. An libro ni Fanon na _Wretched of the Earth_ nagpaliwanag kan epekto sa mga taga-Algeria kan pananakop kaidto kan mga Pranses.\nAn horizontal violence sarong lugad sa sikolohikal na buhay kan tios na sektor. Bako ining manungod sa paggamit nin hamô kontra sa kaiwal kan kapwa nasa daug-daog man na sektor, maski ngani kun minsan an iriwal naabot sa paggamit nin hamô, kundi mas pa ini sa pagpakulog kan buót sa paagi nin pagratak sa amor propyo asin dignidad kan tios na kapareho an estado sa buhay. Sabi ni Freire, hali ini sa dalagan kan isip na an hiling kan daug-daog ( _oppressed)_ sa among nyang asyendero (halimbawa sana ini), kumpletong tawo. Sya na daug-daog bakong bilog an pagkatawo. Dahil bilib sya sa among nya, nakakintal sa agimadmad nya na kun sya magkaigua nin oportunidad na yumaman, arog man sa among nya an saiyang gigibuhon. An dai pa sa agimadmad kan daug-daog iyo an paghiling na an kumpletong tawong huna nya an may mga ugaling nang-aapi _normal_ na kamugtakan. Halimbawa, an among bakong patas magtrato sa mga trabahador nya. Abusado sya sa kababaihan. Nangungurakot sya o kaya nanunuhol tangani sanang mamantinir an yaman. Sa hiling kan tios na trabahador, magigin arog man sya kaini kun magbago an paros kan buhay nya. Ining paghiling na an kumpletong tao su may kayamanan buda poder, ini an nasa kauruirarumi kan isip kan tios bilang daug-daog na sektor susog sa bilog na buhay na pag-adal ni Freire sa realidad kan _horizontal violence_. Makakatalingkas sa kamugtakan na ini an mga tios sa paagi nin paghirong sarabay asin pag-atid-atid na sarabay manungod kan reyalidad nin kapobrehan. Bakong madali an pagtalingkas sa _horizontal violence_ pero bakong imposible.\nMay metodolohiya sa pag-organisa na an apod aksyon-repleksyon. An tuyo kan paaging ini iyo an maka-ekspiryensiya an tios na sektor nin mapagtalingkas na aksyon ta sa paaging ini natutukar pagkatapos kan aksyon kun sain hali an pagmati na gapasi sana an pobre bakong arog kan mayaman na may poder kaya kayang mang-impluwensya para mangyari an pagdanay kan interes ninda. Sa mga repleksyon man pakatapos nin grupong paghiro natutukar an _horizontal violence_. An pag-intindi kan horizontal violence dai nangangahulugan na akuon ini bilang marka o parte na talaga kan ugali nin mga tios. Inaadalan ini bilang bunga nin pagduhagi nin kapobrehan sa mga mga tios asin hinihiling na an pagtios sarong byolensya o ratak sa bilog na pagkatawo nin tios lalo na sa sikolohiya ninda.Kun nangangaranan kan nasa daug-daog na kamugtakan na an _horizontal violence_ ulang sa paglarga kan sektor na tios sa gusto nindang abuton na kaginhawahan, may pagláom na an mga organisasyon nin tios na sektor makakapundar nin inaapod na _sector consciousness._ An buót sabihon kan _sector consciousness_ iyo an pagpahalaga sa pangaturugan asin mga kamawutan kan kapwa tios bilang sektor kaya handa sindang lumampas sa mga bagay na dai ninda ikakarahay arog kan pagdaug-daog sa kapwa man na pigdadaug-daog.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1179,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2706#","title":"Estranghero | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:19am\nPublished on Tuesday, March 02, , 11:34am\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat. Misteryoso asin bago an gabos na bagay. An lambang kanto, posibleng may sorpresang naghahalat saimo, may interesanteng bagay na pwede mong iistorya pagbalik sa Pilipinas.\nAlagad ibang marhay an sitwasyon pag nag-abot ka sa sarong lugar bilang turista o bisita, asin nag-abot ka bilang sarong trabahador o migrante. Kun nagka-edad ka sa Pilipinas, dakol na an kinatuudan mo na mga bagay, magin sa paghiro sa arualdaw, sa pakikibagay sa ibang tawo, o sa mga kakanon na paborito. An turista o bisita, pagkatapos nin sarong semana, uto na, balik na sa Pilipinas, sa naghahalat na maluto na may kasabay na adobo o pritong sibubog, o gulay na natong. Si trabahador, nawalat na sa sarong banwa na iba. Sya sarong estranghero, sarong dayo. Bakong kumportable.\nMay inaapod na _culture shock_. Ini iyo an nangyayari sa mga tawong dai natuod na mabuhay sa ibang lugar, asin nadidipisilan makibagay sa bagong kapalibutan kun sain sya napadpad. An pagkakaiba kan mga kultura, minsan mahiwas na maray. Maribong sa payo, asin nakakalula. Dipisil magkambyo, lalo na kung bakong preparado an sadiri.\nNagpupuun sa tataramon, na harayuon sa tataramon na kinatuudan sa Pilipinas. Minasabay pa an sistema nin pagsurat, na sabi ngani kan kahirakan sa Dyos na propesor kong si Rudy Alano, sa paghiling nya garo naggugumulan na mga alulunti. Dai mo nanggad maintindihan. Kun siring, pàno mo maaaraman kun sain ka maduman? Iba na ngani an mga letra, iba pa an mga numero. Swerte na sana kun si napadumanan mo may aram na Espanyol, ta maski parapapànuhon, dakol kitang nasubli na tataramon. Kayang-kaya tang magbilang nin _“uno, dos, tres, kwatro”._ Lalo na garo sa mga kaakian ngunyan nag nagparadaralan nin _Dora the Explorer_ ta natukduan nin Eespanyol.\nDakulang maray an kinaban. Pahingurag an mga lugar na nangangaipuhan nin mga trabahador, na kayang-kayang itao kan Pilipinas. Dai maabot kan isip ko kun paano nakakayanan kan mga kahimanwa ta na mabuhay sa mga lugar na minsan harayuon talaga an dalagan nin buhay, sa buhay ta sa Pilipinas. Pàno natatagalan kan mga Pilipino sa Norway na magtyaga na dai magkakan nin maluto? Pàno nagbabakal nin sepilyo, _toothpaste_, sagkod pasador sa Turkey, kun sain mayo kan mga pamilyar na mga _brand_ na yaon sa mga tindahan ta? An urog pating maugma, o makaurag, ta sa ibang nasyon, iba-iba an namit kang _toothpaste_, saka iba an parong kan sabon saka _shampoo_. An Pilipino, dai mauuntok pag nag-agi na an duwang aldaw na dai nagkakarigos. An pagmati ta, mapulot na an satuyang mga singit, asin naglalana-lana na an satong anit. Sa tahaw kan tag-nyebe, maski anong lipot sa luwas o laog kan harong, mapa-init kita nin tubig para makakarigos. Dai ta pa ngani pig-uulayan si pagbalon nin tabo, para sa paghugas nin lubot. Si mga Pilipino lang garo an dai nagdaralagan sa mga tindahan digdi sa Estados Unidos para mag- _stock_ nin kadakol na _toilet paper_ saka _paper towel_. Tuod man baya kita maghugas nin lubot saka maggamit nin trapo. Sayang kan kamisa na may labot. Pwedeng pampahid nin naula na kape. Tipid pa.\nPero bakong suba-suba an _culture shock_. Kun mayo kang bistadong kababayan na matukdo saimo kan mga diskarte, mamumundo ka sa sitwason mo. Dai ka tuod sa pagkakan. Magigirumduman mo si namit kan ginutaan. Iba man po an klase kan sira sa ibang parte kan kinaban. Sa mga malipot na dagat, mayong sibubog, urog nang mayong turingan. Bakong gabos na lugar sa kinaban nagkakakan maluto. Dapat matuod ka magkakan tinapay saka patatas. Sa dakol na parte kan kinaban, bawal an magkakan nin karneng urig. Sa dakol na parte nin kinaban, dikit sana an Katoliko. Minsan, urog na sa Middle East, bawal pa an ibang relihiyon, apwera sa Islam.\nPero makusog talaga an buót kan Pilipino. Kun bako man, dinadaog an supog asin takot kan determinasyon na magdiskarte para makatabang na maparahay an buhay kan saindang pamilya, o an saindang sadiri. Kaya sa gabos na mga Pilipino na nasa luwas kan Pilipinas, ako minasaludo. Asin pinapangadyi ko na lugod, abuton ko an panahon na an mga Pilipinong nagbibyahe sa manlainlain parte kan kinaban, mga turista na sana, na pagkatapos nin pirang aldaw, malupad pabalik sa naghahalat banwa.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1157,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://www.youtube.com/magbikolkita/","title":"Magbikol Kita - YouTube","content":"Error 403 (Forbidden)!!1\n**403.** That’s an error.\nWe're sorry, but you do not have access to this page. That’s all we know.\n[![]( \"YouTube Home\")\nSearch with your voice\n[Subscriptions]( \"Subscriptions\")\n[History]( \"History\")\nSign in to like videos, comment, and subscribe.[Sign in](\n[Shopping]( \"Shopping\")\n[Movies & TV]( \"Movies & TV\")\n### More from YouTube\n[YouTube Premium]( \"YouTube Premium\")\n[YouTube TV]( \"YouTube TV\")\n[YouTube Music]( \"YouTube Music\")\n[YouTube Kids]( \"YouTube Kids\")\n[Settings]( \"Settings\")\n[Report history]( \"Report history\")\n## [Videos]( \"Videos\") [Videos](\n### [MK : An laghod sa tataramon na Bikol]( \"MK : An laghod sa tataramon na Bikol\")\n### [MK Special: Puso kan Bikol]( \"MK Special: Puso kan Bikol\")\n### [MK : MK : Ano an kumon sa siko, yukyok, habayan, pispis, alimpupuro]( \"MK : MK : Ano an kumon sa siko, yukyok, habayan, pispis, alimpupuro\")\n### [MK : Sungay saka sùngáy?]( \"MK : Sungay saka sùngáy?\")\n### [MK : Dusmog, Dungkal, Dapla, Darìnas, Darusay]( \"MK : Dusmog, Dungkal, Dapla, Darìnas, Darusay\")\n### [MK : Walátan, waláton; laumán, laumón]( \"MK : Walátan, waláton; laumán, laumón\")\n### [An Pulang Karumatilya ni William Carlos Williams]( \"An Pulang Karumatilya ni William Carlos Williams\")\nIf playback doesn't begin shortly, try restarting your device.\nVideos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.\nAn error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.","detected_lang":"bik","word_count":236,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pagbasang-basang-sa-dignidad-nin-kinapobrehan-sa-paagi-nin-mga-terminolohiya/","title":"Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:26am\n# Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya\nPublished on Sunday, August 09, , 11:18am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na _nabiyayaan nin gobyerno_, _tabang hali sa gobyerno_, _mga pasaway,_ asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga nasabing tataramon, haros inakò ta nang tama an mga tataramon na ini. Dai nang haput-hapot, minapaanod na saná kita sa sulog kan arualdaw na komunikasyon. Halimbawa, sa interbyu sa TV, sabi kan mga nakakua kan Social Amelioration Program (SAP): “ _Pasalamat po kami ta nabiyayaan kami kan tabang kan gobyerno.”_\nKun nangangaranan daa kan mga daing-dai an tunay na kamugtakan ninda, ini an tunay na pagkaagimadmad (consciousness), sabi kan sarong bantog na edukador ni si Paulo Freire, kagsurat kan bantog na librong _Pedagogy of the Oppressed._ An kaisipan na an mga serbisyong dara kan gobyerno sa tao sarong biyaya naghahali sa paghiling na an gobyerno sarong amo o puon. Hali pa ini sa haloy na kutang linabanan na  kamugtakan—kolonisasyon asin pyudalismo\\_na an paghiling sa mga pobre _mga uripon_ na nakasarig saná sa _maray na buót_ kan among. Gabos na karahayan hali sa among—asyendero, don, donya, senyor, senyora o iba pang apod—sa dakol an yaman buda poder. Dai ining kaisipan na ini basta napaparà maski pirmi ining pigduduhagi kan mga halangkaw an pagka-agimadmad ta dakol an mga paagi kan _status quo_ o mga nasa komportableng kamugtakan nin yaman asin poder sa banwaan na pakusugon an mga _harigi kan status quo_. Maski an tataramon na _beneficiary_ na pirming ginagamit sa mga opisina nin gobyerno mapadapit sa mga kaintra sa mga programang gobyerno kaibahan man kan mga nasabing terminolohiya na minasalming kan reyalidad kan banwaan. Garing normal na sanáng mga tataramon an mga nasambit na ini, pero kun an banwaan dai nagpapabaya na matahuban an mga mahalagang pigtuturo nin hustisyang pangkomunidad (social justice) an mga nasabing terminolohiya hihilingon na tunok sa halanuhan kan hawak nin banwaan. _Grasyang hali sa gobyerno_, makarima-rimang pagdangugon ta hali sa banwaan an pondong pinanao sa SAP. Senyal na pagkadaing utang na buot sa mga pinaghahalian nin buwis an pagsabi na grasya an mga tinatao sa tawo na hali sa gobyerno. An nasa tamang kaisipan na may inadalan na nasa gobyerno maralamti an ngabil kun magsabi sya na naambunan na nin grasya an dakol na mga tawo. Ta bakong grasya na hali sa marhay na buot maski nuarin an mga ginastusan na programa kan mga namamanwaan. Mga serbisyo ini. Mga programa ini. Bako ining mga tabang. Ta kun an pagtaram dapit sa mga serbisyo hali sa gobyerno tabang, ano na palan su sakripisyo kan mga namamawaan para sanáng makapagtao kan VAT ( _value added tax_) buda iba pang buwis para padagos na magdalagan an makinarya kan gobyerno?\nAn mga ginagamit tang tataramon testigo kan paghiling ta sa mayoriya kan mga tawong kulang o daing oportunidad na mag-abante sa buhay. An uru-utrong pagsabi sa TV na pasaway an mga ordinaryong tao ngunyan na pandemya bakong sadyusan na pagtaram. Totoong igwang mga nagbabalgar kan _quarantine guidelines_. Pero an duunan na an mga pobre mga pasaway sarong pagtaram na iresponsable. Kun nagdadakol an nauulakitan kan bayrus, dai dapat manghurabot kun siisay an babasulon. Ginigibong normal an pagbasol sa biktima. Kun siisay pa an mga nasasakitan, sinda pa an binabasol. Igwa man talagang pasaway pero an pinapabutwang kasalan arualdaw na madadangog ta: _Mga pasaway kaya._ Tapos ipapahiling sa TV an mga nadakop na daing mask na kadaklan hali sa pobreng komunidad. Sinda an binabasol sa paglangkaw kan na-COVID19. Di natahuban na su mga reklamo manungod sa kaluwayan na pagresponde kan Department of Health (DOH) o kan mga nagin problema sa pagdistribuir kan SAP. Madaling gamiton na padàtulan an mga pobre kun nasasala an gobyerno. Madaling taduson an paghuna kan may poder na mga kuto saná an daing sukat.\nBilang sarong banwaan na naghahanap nin totoong kabisayan na nakaugat sa hustisya buda pagmati kan kadipisilan kan mayoriya, an mga terminolohiyang nagbabasangbasang kan dignidad nin kinapobrehan importanteng ripasuhon buda pag-atid-atidon. Dai ta saná narereparo pero kada paggamit ta kan mga tataramon na nagpapakusog kan _status quo_, pinapaluya ta an buót kan mga tawong dapat kuta surugon ta. Bako na surugon sa saláng gibo kundi na hilingon bilang sektor na pirming dehado an kinapobrehan. May mga argumento na pagnagsusurog ka kan kasaraditan _bleeding heart_ ika. Panglaták ini kan _status quo_ sa mga nagsusurog kan kasaraditan. Pag-ulug-ulog an bansag na _bleeding heart._ Kaya sabi ngani nin sarong kaalyado nin mga organisasyon nin mga daing istaran, dapat maisog an buót mo kun minaapil ka sa kinapobrehan ta ika man tatratuhon na kaya sanáng latakon.\nDahil ngani pirming nahuhusgahan an kinapobrehan, minakintal na lugod sa isip ninda na pasaway talaga sinda kaya dahil sa uruutrong pagbasol sa sainda sa dakol na bagay, nagdadagdag pa kita sa pagkadehado ninda kun minagamit kitang mga terminolohiyang nag-uulang na igalang sinda kan banwaan. Nauulang ta man na mapangaranan ninda an inhustisya na kinamumugtakan ninda kaya lalong nahahaloy an pag-abante kan saindang agimadmad. Lalong dai mahahali sa isip ninda na anuman na hali sa gobyerno tabang o kaya biyaya.\n.\n_Nagin public school teacher si **France Clavecillas** kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO._\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1324,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2659#","title":"Bagong taon na, magmarata na kita | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:21am\n# Bagong taon na, magmarata na kita\nPublished on Tuesday, January 12, , 2:39pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nGulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin dating aktibista, mga demonstrasyon laban sa gobyerno ni DU30, mga nakakadudang pagpa-utang kan Tsina sa Pilipinas, an dai pagtao nin prangkisa sa ABS-CBN, kakulangan asin pagkawara nin trabaho kan kadaklan, an pagsulong kan virtual classes asin paggamit nin modules imbes na in-person classes dara kan CoViD19, garadanan, asasinasyon, harabunan, grabeng pagtios, asin iba pa. Sasabihon kan ibang mga tawo: Onli in da Pilipins.\nMay pagláom pa daw an Pilipinas? Ano ta an kadaklan sa mga tawo garo mayo nang pakiaram sa mga nangyayari sa sosyudad? Ano ta may mga prinsipyong tawo nasa preso pero an mga kurap—bako man gabos—nasa gobyerno? Ano ta mayong nangyayari sa mga darakulang sira na imbwelto sa droga?\nIni an iba sa mga kahaputan na dapat pag-isipan kan lambang Pilipino, mayaman o dukha, edukado man o bako, Muslim o Kristiyano, sibilyan, o militar ngunyan na taon asin sa maabot pang mga taon.\nBagong taon na baga. Magmarata na kita. Gulpi pang maarabot na mga problema sa buhay kan mga Pilipino. Dai pwedeng mayo kitang gibuhon sa tahaw kan buhay na mayong kasiguraduhan.\nYaon an nakakatakot na red-tagging. Yaon an pagprofile kan pulis sa mga indibidwal na sinususpetsahan na “leftists”.  Yaon an pag-abuso sa karapatan pantawo. Yaon an garo mayong katapusan na enkwentro kan AFP kontra NPA na kun minsan may mga sibilyan na nagiging biktima.\nYaon man an padagos na pagkamkam kan Tsina sa mga isla na pagsadiri kan Pilipinas. Yaon an mga kidnapping, prostitusyon, asin human trafficking na konektado sa POGO—an online gambling na an iba dai _regulated_ kan gobyerno.\nYaon an nakatudan nang mga problema kan korapsyon sa gobyerno, unemployment, gutom, kriminalidad, tapos nadagdagan pa kan ibang problema na konektado sa CoViD19.\nKun minsan naiisip ko na may pagkukulang kitang mga namamanwaan kun tano  arog kaini an satuyang sitwasyon.\nInot, mayo kitang pakiaram sa mga problema sa sosyudad basta dai kita personal na apektado. Kun apektado man, pirmi kitang may rason: “arog talaga kayan an buhay,” “mayo talaga kitang swerte,” “kagustuhan kan Dyos yan,” o “mayo man akong magiginibo.” Talagang mayong mangyayari kun arog kaini an satuyang disposisyon sa buhay.\nPanduwa, kulang kita sa inaapod na kritikal na pag-isip (critical thinking). Madali kitang magtubod sa mga _fake news_ o mga _trolls_. Sinabi lang ni presidente o ni konggresman, tubod na kita. Ibinoboto ta ang mga politikong de kampanilya na an solamenteng kwalipikasyon mambola. Tawan lang kitang t-shirt o sanggatos pesos, binoboto ta na sinda.\nParte kan inaapod na kritikal na pag-isip, dapat kumpleto an satuyang impormasyon bago kita maghusga kun tama o sala an nadadangog o nababasa ta. Saro pa, dapat i-konsidera ta kun sain hali o siisay an nagtatao kan impormasyon nganing maaraman ta kun may mga nakatagong assumption o mga _biases_. Halimbawa, kun hali ki Mocha Uson an sarong impormasyon, aram tang biased na sya para ki Presidente Duterte kaya siguradong makaduda an impormasyon nya.\nPantulo, madali kitang magpatawad. Napapatawad ta an mga politikong kurap o parahabon maski aram tang dai sinda nagbabago.  Bako lang yan, binoboto ta pa. Mayo man maraot na magpatawad. Sa totoo lang, sarong birtud an magpatawad. Pero dapat an tawong pinapatawad may determinasyon na baguhon an sadiri.\nKita an problema kun paulit-ulit tang binoboto an mga politikong mayong pagbabago o aram tang an iniisip iyo sana an saindang sadiri. Akuon ta na, inutil an mga ini.\nPan-apat, madali kitang malingaw. Siguro lingaw na kita duman sa 70 deputado na nagboto tanganing dai ma-renew an prangkisa kan ABS-CBN na nagresulta sa 10,000 empleyado na nawaran nin trabaho.  Lingaw na ngani siguro kita na kan panahon ni Ferdinand  Marcos gulpi siyang ipinagadan asin hinabon na pig-eenjoy na ngunyan kan saiyang mga aki.\nKadaklan sa 70 deputado o siguro si Bongbong Marcos mismo madalagan giraray sa masunod na eleksyon. Kaya an hapot: Ano, nalingaw na kita?\nBagong Taon na baga. Lugod man magmarata na kita.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1005#","title":"Pàno sukulon an pagpadaba? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:25am\n# Pàno sukulon an pagpadaba?\nPublished on Sunday, August 23, , 5:46pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini.\nPagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako nagin organisador sa komunidad, hayàpit su sakong pagsabot kan pagpadaba o _love for people_. Dai ko aram kaidto na may termino palan na _romanticizing the poor_ o pagbugtak sa mga pigdadaug-daog sa sarong kamugtakan na harayo sa reyalidad. Halimbawa, an paghiling sainda na gabos sinda mabúot o dai nakakakulog nin kapwa o sa lugar ninda aatamanon ka ninda, dai pakukulugon an buót mo. Dakol pang halimbawa nin pagbugtak sainda sa sarong _dream-like_ na sitwasyon, na sa katapustapusi, kun dai mabago an _romanticizing_ na ini, dai kita makakatabang sa pagtalubo kan kaisipan kan sektor na iyo an kadaklan kan populasyon ta.\nUlang sa pagpadaba an romantisismo ta dai ini nakagamot sa tunay na pinagigikanan nin kadaihan na iyo an inhustisya. Kaya kun papadanayon an paghiling sa mga pigdadaug-daog, na maluya sinda kaya dai sinda dapat paghanapan nin mas dipisil na papel sa sosyudad, dai ini makakatabang sa saindang pag-uswag. Sa ibong na puró kan romantisismo iyo an pag-agyat na magkaigwa kita nin respeto na kakayahon kan nasa mga tios sektor na magmukna kan reyalidad na tama para sa sainda kun an mga oportunidad yaon sa sainda. Respeto sa kakayahan ninda an pinakatungtungan kan pagtrato sainda kun gusto tang magrambong an saindang mga kakayahan.\nGari may mahapot kun pàno mag-asenso an dai nakapag-adal. An simbag kan hapot, respeto giraray. Gabos na tawo may darang man-iba-ibang tibay kan namundag. Maski dai nakapag-adal, yaon an tibay na iyan, turog saná. Kun may respeto kita na makakaya nindang makaukod kun tawan sinda nin oportunidad, mahihiling tang matubo an tibay nindang nagtuturog. An tamanyo kaya kan satong sosyudad, nakaangkla pirmi sa pormal na edukasyon. Anuman na luwas sa istruktura kan eskwelahan, kan kolehiyo, kan diploma, o mga bagay na may relasyon digdi, minaluwas na dai nang saysay, maluyang klase. An pagpadaba nin sektor iyo an kakayahan na patiulubon an mga nagdadanay na paghiling na kontra sa interes nin sektor. Dai nakapag-adal? An simbag: Pwedeng makaukod na bako sanáng sa eskwelahan. May mga eksperto pa man o mga madudunong na handang magtabang sa mga tios. Hahanapon saná an mga ekspertong ini.\nSaro pang konsepto nin pagpadaba iyo an paghiling sa sadiri ta na kun gusto tang magtabang sa mga mayung-mayo, bako kitang _superman o superwoman._ Bakong sarong tawo an masalbar kan kadaklan. Sarong dakulaon na ulang sa pagtubo kan mga tibay nin mga tawo an may nangangako na sinda an maresolbar kan problema ninda. Nadangog ta baga sa ibang kandidato kun oras nin kampanya an pagsabing: _“Sagot kita”_—ako an bahala saimo. Sarong _messianic tendency_ ini na dakulang ulang sa totoong pagpadaba sa kadaklan. Kun matabang kita sa mga tios na komunidad, sarong kaisipan na babantayan ta an _messianic tendency_. Halimbawa gustong magsurat sa gobyerno an mga tao. Maski gusto ta nang gibuhon an surat tanganing madali, isipon ta na oportunidad ining makaukod magsurat an mga tawo. Tukduan ta sindang magsurat ki petisyon o resolusyon. Maluhay sa primero pero pag nakapagsurat sinda, sa masunod may kusog ki buót na sinda na sinda na mismo an magsurat. An pagpadaba tataong maghalat; tataong magpasensya.\nMay mga ugali sa komunidad na dipisil pasensyahan kun dai ta aram an dalagan kan isip kan mga pigdadaug-daog. An _psychology of the oppressed_ sarong giya na resulta kan haloy na pag-adal kan Brasilenyong edukador sa si Paulo Freire kun nata an sektor nin mga pigdadaug-daog haros parepareho an paghiling sa reyalidad. Dakol na marhay an ugali sa sektor nin kinapobrehan pero mas makakatabang kun maintindihan ta man an mga ugaling magabat sa pakiiba sainda. Saro sa mga ugaling pagabat iyo an harani sinda sa _horizontal violence._ Ini an pagdaug-daog sa kapwa tios na maski pwede man sanáng pasensyahan, dai basta-basta nakakapasensya. Dakulang kaibahan ini sa kakayahan nindang magpasensya sa may awtoridad asin poder. Madali ta sindang husgahan na arog sinda kaini ta dai sinda nakapag-adal. Mas hararom pa dyan an pinaghahalian kan _horizontal violence_. Saysay kan buhay-buhay kan kinapobrehan sa halawig na panahon an pig-uugatan kan ugaling ini. Kayâ an tabang ta iyo an pagtao nin mga oportunidad sa kinapobrehan na umuswag an saindang pagkasabot kan agi-agi kan saindang paglaban sa pandaug-daog tanganing mabulong an _horizontal violence._\nAn pagpadaba sa mga tawong pirming pigdadaug-daog dakol na haragadon na kaaraman. Magpadagos saná kita ta dai nasasayang an pagpadaba. An bunga kaini sarong banwaan na mapinadaba maski sa mga dipisil sabúton.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1198,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2712#","title":"An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:17am\n# An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, March 02, , 1:51pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na problema sa edukasyon nasosolusyunan. Pero iba an nadadangog ta sa mga tawo lalo na sa kinapobrehan.\nMahalaga ki marhay an edukasyon sa mga tios kaya ngani maski anong sakripisyo hihampang ngani sanang makapaadal kan mga aki ninda. An mga aki nin pamilyang tios istorya nin paglapigot an tema kan arualdaw nindang buhay. Puon na magkapandemya, labi-labi sana an kahaditan kan mga tios kun pano na an pag-adal kan mga kaakian ninda.\nNin huli ta daing _face-to-face_ na pagturo sa panahon ngunyan, mas dakol na tios na pamilya modular learning an pinili. An istorya kan mga magurang, napiritan sindang magin part-time titser sa saindang mga aki. May parteng nakakaagyat an bagong papel na ini kan mga magurang, urog na kan mga ina, ta sabi ninda napipiritan sindang adalan an mga module bago ninda itao an mga ini sa mga aki ninda.\nPero saro sanang parte iyan kan modular learning. Mas dakol an istorya nin gabat na dagdag sa abaga nin mga magurang na sibut sa saindang paghanapbuhay. Uni istorya ki sarong ina na nagdara kan module sa eskwelahan sarong Byernes na aga. Pakabasaha kan maestra, an sabi sa ina sarala daa su simbag kan aki niya. Su ina na naghihidali nganing paghali sa eskwelahan makaduman na sa pamilya na kasambahay sya, napikar kaya dai nakapagkontrol kan sadiri niya. Sinurusimbag su maestra. Sabi nya. “Nata ta nadadagit ka, bako man baga akong maestra. Dai ako nag-adal pagturo na arog saimo. Nagtatrabaho ako bilog na aldaw. An pagturo ko sa aki ko pag-abot kong banggi na. Dai mo iyan naiintindihan?”\nSa madaling sabi nagkasimbagan su ina buda su maestra.\nSaro pang istorya nin sarong ina: Dahil dai syang panahon maggiya sa aki nya sa modular learning, dahil naglalabada sya, naisip nyang magkua na sana ki maturo sa aki niya. Dai bali daa mabawasan su diit nyang sweldo basta matabangan su aki nya. Nag-uyon man su sarong ina na kataning man sana ninda na iyong magturo. Marhay su pagturo kan kataning ninda kan inot na bulan pero kan masunod na bulan pig-iba na kan kataning na ina su aki nya nganing isabay na nya sana sa pagturo. Kan sunod na bulan nagrereklamo na su aki kan naglalabada ta su pigbabayadan magturo saiya mas dakol su panahon na tinatao sa aki nyang pig-iiba nya parang karanayon na man na maturuan. Uminabot su oras na nag-iwal su duwang aki ta sabi kan aki kan labandera dai na sya natuturuan ki marhay. Dahil sa pag-iwal kan aki kan labandera sa aki kan kinua nyang magturo, naproblemahan su labandera kaya pinapundo na nya sana su aki niya sa pag-eskwela. An duwang istoryang ini nagsasalming kan nangyayari sa totoong buhay sa modular learning.\nSaro pang problema na pigsasabi kan mga magurang na an mga aki didali-dali sana an pagsimbag kan module tanganing makapag-Tiktok. Dai pa ngani digdi nakaiba su mga problema sa online learning kan mga aki kan kinapobrehan. Dakol man na darang problema sa tios an online learning. Bakong mabanaag an kaagahon kan mga estudyante na naabutan kan pandemya. Kun kaidtong _face-to-face_ learning dakol an dai nakakabasang mga aki o dai naiintindihan an binasa, mas madodoble pa an problemang ini ngunyan na dai pwede an _face-to face_ learning.\nHunahunaon ta kun anong klaseng sosyudad an iwawalat kan pandemya kun maluyahan ta an pagkasararo sa paghanap ki solusyon lalo na sa pampublikong eskwelhan kun sain nag-aaradal an mga aki nin kinapobrehan. Pag maluya magbasa o dai tataong magbasa, magbilang o magsurat an 25% kan banwaan, an kaiwal ta sa maabot na panahon piot na mga pag-iisip na kun ibaing ta sa tinanom, mga tagiltilon kaya dipisil mapakinabangan ki maray kan banwaan. Gabos na linalang may kakayahan na magtalubo o magbùkad sa sarong palibot na mapang-ataman, na kuta na dakulang papel an gobyerno. Kulang an pangataman na ini ngunyan. Sa budget na sana,  bakong prayoridad an edukasyon. Aram ta man an mga kakulangan kan gobyerno ta sa pangataman kan mga pampublikong eskwelahan. An saro kutang dakulang tabang man kan DepEd, magdangog sa boses kan kinapobrehan buda iiba an mga boses na ini sa mga seryosong pagdedesisyon kan estado. 75% kan populasyon kan nasyon ta gari dai sana nahihiling o nadadangog. Ngunyan na pandemya, sain nailulugar an boses kan kinapobrehan? Pàno  makaabot sa IATF (Inter-Agency Task Force) an mga lehitimong kahaditan kan mga tios? O kun nakakaabot man, pàno an mga ini siniseryosong tawan kan magkakanigong solusyon kan mga nanunungdan na opisyal nin gobyerno?\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1228,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2758#","title":"Igo asin rahay (1. Pagsusog) | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:16am\n# Igo asin rahay (1. Pagsusog)\nPublished on Wednesday, March 24, , 6:00pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng gibuhon. Mahalagang susugon an ugat na tataramon kaini tanganing ikabiklad an tubong pagkasabot na gikan sa karanasan nyato sa ngunyan na panahon asin kan mga nagkairinot pang naggamit kan tataramon.\nParehong madudukhayan sa mga daan na diksyunaryong Bisaya ni Matheo Sanchez ) asin Alonso de Mentrida ) an ugat na tataramon na “igò.” Nagkakauyon sinda sa kahulugan kaini bilang “an tamang bagay o gibo.” Kun imbwelto an iba, an “igò” iyo idtong patas ( _fair_). Pwede man ining ipanladawan sa maninigòng aldaw o panahon, “ _tiempo_ _o dia oportuno._”  Alagad sa _Vocabulario de la lengua Bicol_ ni Morcos de Lisboa ), apwera kan “tama,” “ _lo con que se acierta,_” an “igò” iyo idtong nauuyon sa rason, hustisya, o sa kun ano an maninigò, “ _cosa conforme a razon, y justicia, o que viene al justo._” Arog sa mga Bisaya, yaon man an kahulugan kan pagigin patas asin marahay, “ _tener por justo, y bueno algo,_” kun imbwelto an kapwa tawo.\nNagdadanay an mga kahulugan na ini sa presenteng panahon sa Bisaya asin Bikolnon na mga tataramon. Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz an dakitaramon kaini sa Ingles “ _fitting, proper (clothes, situations), to fit (as a peg in a hole)_,” mga kahulugan na yaon man asin kaibanan kan “ _suitable, just, adapted, right_” sa diksyunaryong Visayan-English ni John Kauffman ).\nSa diksyunaryong Cebuano-Visayan ni John Wolff ), yaon an kahulugan kan _enough_ asin _sufficient_ sa Ingles. Kun pantukoy sa bagay na inaaprubitsaran kan mga tawo, an igò iyo idtong bastante sa gabos, gabos nakikinabang, o tupod an gabos sa madaling sabi. Sa Rinconada parehong ginagamit an terminong “igò” asin “usto” (inampon gayud ini gikan sa Espanyol na _justo_) siring kan pagkakan sa okasyon na usto o igò para sa gabos.\nSa literal na gamit kan tataramon ngunyan kadalasan man na ilinaladawan kan “igò” an relasyon kan sarong bagay na tama sanang ikalaog sa espasyo kan sarong kaganan. Sinasabing dai igò kun mas dakula an bagay kisa sa espasyong lalaogan, mantang sinasabing kawang o haluag kun mas dakula o mas mahiwas an espasyo kisa sa bagay na ilalaog. Panò man an apod kun an bagay na yaon sa laog okupado gabos na espasyo kan kaganan, abot an mga magkasalipan na kasagkuran sa wala asin tuo, itaas asin ibaba, asin bilog na kapalibutan siring kan panong baso nin tubig.\nKun sa mga parte kan sarong makina na kaipuhan pagtarakodon tanganing magin marhay an dalagan, an bilog na kahulugan kan igò iyo an kaipuhan. Dai pwedeng haluag an turnilyo halimbawa, ta iyo ini an pupunan kan pagkaralaskalas dangan kan pagkaraot kan makina. Siring kan sinabi na ni Wilmer Joseph Tria ) an marhay iyo idtong nagagamit asin minagana ( _functional_). Nakaangkla sa konsepto kan “maninigò” an saiyang mga halimbawa puon sa mekanikal sagkod sa etikal na lado arog kan marhay na relo asin awto, pagigin marahay na katrabaho, marhay na ugali, asin marhay na tawo.\nKun gagamiton an “igò” sa lado nin etika kun sain an kalidad kan gibo asin buhay kan tawo an ilaladawan, pwedeng isipon nyato an relasyon kan sarong indibidwal sa saiyang sadiri, saiyang kapwa (ibang indibidwal asin banwaan), asin sa kapalibutan tanganing masabutan nyato an kahulugan kan pagigin “maninigò.”\nKun ilaladawan an bilog na pagkabuhay kan tawo, an “maninigò” pwedeng saboton sa konteksto kan kapanoan kan saiyang buhay sa kinaban, o kun sa mga tataramon ni Albert Alejo ), an saiyang “inagihan _sa_ pabahon” (asin bako sanang inagihan _kan_ panahon) na nagpapamidbid kan saiyang buot sa pagsabuhay kan saiyang mga paninindugan sa kinaban.  An konteksto kaini ni Alejo iyo an saiyang konsepto kan “abot-kaya” kan tawo bilang _loob._ Sa satuyang tataramon an literal na kahulugan kan “laog” bakong hayag mismo sa termino nyatong _buot_ (na kapantay kan _loob_ sa Tagalog). Alagad susog ki Tria, an satuyang buot iyo man giraray an pinakapanlaog na santwaryo kan satuyang pagkatawo. An tataramon, hiro, gibo, asin gawi an mga nagigin kabikladan kan buot kan tawo sa kinaban.\nSa etika, pasan kan tawo an responsibilidad kan saiyang mga gibo huli ta nagburabod ini sa saiyang pagbuot. An kongkretong bunga, resulta, o konsekwensya kan saiyang desisyon asin an paninindugan nahihiling sana sa pag-agi kan panahon gurano man kadali o kahaloy. Kun an kinaban an materyal na espasyong kinamumugtakan kan tawo, an panahon man an nagtataong dalan sa pagpahiwas, pagpararom, asin pagpano kan kahulugan kan saiyang buhay sa kinaban na ini. Masasabing marhay an tawo kun sa pag-agi kan panahon nagin maninigò an hiro asin gawi kan tawo sa atubang kan saiyang kapwa, sa banwaan, asin sa saiyang kapalibutan. An mga ini an iyo an ipapaliwanag ko pa sa igò sa mga masunod na kabtang.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1240,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2654#","title":"Gayon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:22am\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:51pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin _grocery_, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman, sarado. And mga teatro sa Broadway asin museo, iyo man. Kan luminaog ako sa opisina ta may aasikasuhon na _emergency_, sa katahawan kan _shutdown_, natintaran akong apudon si mga kairiba ko na magluwas sa opisina asin magkawat nin patintero sa tahaw kan tinampo na dating panu-panò nin sasakyan asin tawo, na sa puntong idto, garo kombinasyon nin Semana Santa asin Bagong Taon sa kakulangan nin aktibidad.\nPero dai pa man nanggad nagpundo si hiro asin aktibidad kan gobyerno. Si mga trabahador kan gobyerno, pag-abot kan oras nin pagtanom, nagpatubo pa man nanggad kan mga burak na inaapod na _tulips_. Si mga estudyante, padagos pa man nanggad kan pag-adal ninda, maski puro _online_ na sana. Naimbitaran pa kaming mga magurang na magdalan kan saindang mga _performance_ nin musika asin teatro, maski sa _Zoom_ na sana. Desidido si mga kahobenan. Sabi ngani, _“The show must go on.”_\nNaugma ako kan nagsubang na si mga burak kan tulips. Abang gagayon. Kadarakula asin makulor. Pag magkahilingan kita, isambit mo sako ini, asin tulos kong ipapahiling saimo si mga litrato kong nasa _cellphone_.\nNaaara ako sa Estados Unidos, asin iba pang mga nasyon na progresibo, ta pigtatawan ninda nin importansya asin atensyon an mga bagay na nagtataong gayon sa saindang mga lugar. Sa mga darakulang abenida o tinampo, may espasyong tinatao para sa mga tinanom asin burak. May mga empleyado ang syudad na hardinero, para magmantinir kaini. Sa mga eskwelahan, pampubliko man o pribado, puon elementarya sagkod _high school_, may _auditorium_ na may entablado, kun sain an mga estudyante pwedeng magpasali kan saindang mga arte. Kumpleto sa mga instrumento, asin may mga nagtutukdo nin musika sainda. Nakadalan na ako nin mga pasali na dai ko hunaon na kayang gibuhon nin mga estudyante na aki pang maray. Todo-suporta an mga paratukdo asin magurang.\nKan grade 5 si Nonoy ko, si intirong klase ninda nagduman sa sentro kan New York, tanganing magdalan sinda nin _Broadway show. Phantom of the Opera_ si pinadalan sainda. Natatandaan ko pa, ta kun pwede lang, nag-chaperone kuta ako, para makadalan man ako na barato lang an tiket. Suportado kan syudad si pagdalan na Nonoy kan _Phantom_, imbes na $70, $30 lang si binayadan mi. Pero mayong bawas sa kalidad. Kun ano si madadalan kan nagbayad nin mahal na presyo, iyo man si nadalan ninda. Sa edad na 10, nakadalan na sinda gabos nin tunay na _Broadway show_, natanaw asin nadangog na ninda an sarong propesyonal na _orchestra_, asin sobra ka-talentong mga parakanta, pati _set design, choreography, costume design_—gabos na. Dai ta kaipuhan maging mayaman o edukado para maapresyar an kagayunan kan nasa atubangan ta, magin aki man kita o may edad na.\nNaara ako sa Estados Unidos asin iba pang nasyon na may-kaya, ta inabot na ninda an _level_ na bako na sanang pag-asikaso nin tulak na nagugutom asin pamilyang mayong istaran an kaipuhan nindang atupagon. Yaon na an paggibo nin mga pampublikong hardin, kung sain kadakol na manlainlain na tanom asin mga burak an mahihiling kan mga tawo, magin residente man o bisita kan syudad. Igwa pa sindang mga museo nin manlainlain na arte asin syensya, na nagpapahiling nin mga _obra maestra_ o kaya syentipikong kaaraman manungod sa kapalibutan.\nKun maglakaw-lakaw ka sa sentro kan New York, o haros gabos na darakulang syudad sa U.S., makakahiling ka nin mga obra nin mga bantog na maestro nin arte. Nagdadagdag gayon sa lugar, nagpapalangkaw kan estado kan buhay kan mga residente.\nSasabihon ta garo na magigibo ta ini pag mayaman na kita. Na an _bellas artes_ para sana sa mayaman na lugar. Na dai kita pwedeng maggastos dabing igwang kahimanwa na nagugutom asin nagtitios. Dai ko aram kun totoo ini o bako. Sa nahiling ko sana, kadakol man nagtitios sa New York: sa katunayan, kan , halos 80,000 an sinasabing _homeless_ o mayong istaran (ikumpara ta sa populasyon kan Naga, na kan , 196,000). An kagayunan asin pagpapagayon kan sarong lugar, nagdadara nin tawo, asin kawsa ka saindang pagpirmi. Mayo man garong tawo na nagbibisita, ta nakahiling nin malain. Dai man kaipuhan na pabayaan an saro, ta dai man mauubusan nin pagtios maski sain na lugar. An importante garo, gibuhon an gabos, tanganing matawan nin solusyon an pagtios, asin isabay na an pagpauswag kan mga proyektong nagdadagdag sa karahayan nin tawo.\nYan po garo an paagi na may progreso, asin may gayon.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1187,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:26:43.384Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1588","title":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\nPublished on Sunday, November 08, , 5:41pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.\nIni su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.\n“Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.\nAn manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.\nHabo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.\nBalik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming _victim blaming_ an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki _verbal abuse_ kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.\nAn problema kan pagtios _(poverty_) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na _kapot sa matarom_ dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.\nKun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.\nTapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga _golf courses_ o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: _“Presyo ibaba, sweldo itaas!”_\nHabo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin _patronage_ na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa _Greek mythology_ na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.\nAn paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1428,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1588","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:41:00\",\"date_gmt\":\"T09:41:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:21:57\",\"modified_gmt\":\"T10:21:57\",\"slug\":\"dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>\\u201cNata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.\\u201d Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na pan\\u00f4 nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses&nbsp; na may dagit, sabi ko, \\u201cDai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,\\u201d sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon&nbsp; Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: \\u201cPigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.\\u201d O, \\u201cmga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.\\u201d Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagpar\\u00e0 kan mga makilimos.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Balik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gust\\u00fahon kan mga pobrehon na mangilim\\u00f3s, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilim\\u00f3s. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming <em>victim blaming<\\/em> an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan&nbsp; banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki <em>verbal abuse<\\/em> kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An problema kan pagtios <em>(poverty<\\/em>) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na <em>kapot sa matarom<\\/em> dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers&nbsp;dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero&nbsp; may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai mangh\\u00e0bas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios&nbsp; tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao&nbsp; sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga <em>golf courses<\\/em> o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: <em>\\u201cPresyo ibaba, sweldo itaas!\\u201d<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo tang&nbsp; magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan&nbsp; buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin <em>patronage<\\/em> na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na bu\\u00f3t nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na bu\\u00f3t. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa <em>Greek mythology<\\/em> na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon.&nbsp;Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,704,69,47,705,74,361,355,49,706,76,150,72,236],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T09:41:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T10:21:57+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:41:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:21:57+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:41:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:21:57+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Beggars,Bicol,BIkol,Equality,France Clavecillas,injustice,justice,Magbikol Kita,Patronage System,Poverty,Social Concern,Social Justice,Social Problems\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1265,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/paaram-2020/#respond","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:28am\nPublished on Saturday, January 02, , 11:59am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.\nIba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\nMantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an _Anti-Terrorism Act of _ (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\nDahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.\nSa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang _nanlaban_ su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.\nAn mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: _“Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light…_” Hari  pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1277,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-panunuluyan-2020-kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad/#","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\nPublished on Saturday, December 19, , 9:17pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.\nTaun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. _Panunuluyan_ an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang “lstaran sa panahon nin pandemya”. An _Panunuluyan_ ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.\nKan Disyembre 16, su _Panunuluyan_ ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong _stay at home_ imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?\nPàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda.\nMahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na _out of sight, out of mind_. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan _Panunuluyan_ ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An _Panunuluyan_ kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1083,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1628","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T15:08:59\",\"date_gmt\":\"T07:08:59\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:13:48\",\"modified_gmt\":\"T13:13:48\",\"slug\":\"an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Su mga hospital paran\\u00f4 ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ingat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens&#; Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Munan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat\\usabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,104,74,49,724,429,678,723],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:08:59+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:13:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:08:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:13:48+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:08:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:13:48+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Covid19,France Clavecillas,Magbikol Kita,Protocols,Quarantine,Travel,Travel Permits\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1344,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2710","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:59:00\",\"date_gmt\":\"T03:59:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T12:10:22\",\"modified_gmt\":\"T04:10:22\",\"slug\":\"paaram-\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Paaram \"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan\\u00a0 Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagt\\u00faga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero pan\\u00f4 na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra \\u00b8digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an <em>Anti-Terrorism Act of <\\/em> (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka\\u00a0paluwason pang <em>nanlaban<\\/em> su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: <em>&#;Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light&#;<\\/em>&#; Hari\\u00a0 pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan\\u00a0 Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[794,784,205,69,47,104,74,49,129],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Paaram | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Paaram | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan\\u00a0 Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T03:59:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T04:10:22+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Paaram | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:59:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:10:22+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Paaram \\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:59:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:10:22+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\",,Bakilid,Bicol,BIkol,Covid19,France Clavecillas,Magbikol Kita,Pandemic\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1091,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/#comment-246","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/#","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/bakilid/","title":"Bakilid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:26am\nPublished on Saturday, July 11, , 12:36am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini _Bakilid_, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an _Coronavirus_. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na “ _Jack and Jill_”, huna ta saná kanta ki aki pero may parumdom ini sa kamugtakan kan mga nasa bakilid na lugar. “ _Jack and Jill went up the hill/ to fetch a pail of water./ Jack fell down, and broke his crown/and Jill came tumbling after.”_ Pagharok na saná ki inumon, matukad pa an magtugang na aki sa kantang ini. Kun durudimalas ta mahalnas an bakilid pagkauran, pwedeng madanyaran pa an buhay. Marhay kun malapô saná na pwede pang ipahilot. Pàno kun mapuruhan?\nPasìrip saná ini kan sakripisyo kan mga pobre puon kan aki pa sinda sagkod paggurang. An bakilid na dalan simbolo kan pinaghahalian kan pagtios kan kadaklan na haros dai natatapos, naipapasa pa ngani sa minasurunod na henerasyon. Bakilid. Mga gilid kan triyanggulo kan kamugtakan kan sosyudad. Sa triyanggulo, dikit saná an nasa itaas alagad dakol an sakop nindang kayamanan buda poder. Maski kaisipan gusto pang sakupon kan diit na  porsyentong ini kan populasyon. Alagad an hiwas kan triyanggulo sa ibaba iyo an milyun-milyon na naglalapigot sa paghinguwa, alagad kadaklan na beses bakong sulit an nakukuang balik sa kapagalan ninda. May salâ talaga an tamanyo kan pakaareglo kan buhay-buhay bako saná sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban. Kaya an napapaspas an tsinelas sa kapoprotesta, an napapaas sa kakukurahaw na dangugon an kasaraditan iyo an mga nasa bakilid na kamugtakan. Hagad na itama an nakakapagabat pa sa dati nang magabat. Alagad ngunyan, namemeligro na an kaiyu-iyong kalasag sa lado kan konstitusyon na paalawan kan mga pobre na pwedeng paluyahon kan Anti-Terrorism Law. Napirmahan na kan presidente an bagong ley na ini pero may mga abogado na kinukuwestyon kun sunò ini sa sinasabi sa konstitusyon. Pinahiwas kaya ki marhay an paliwanag kun ano an terorismo. Madaling masahutan na an pagreklamo sa inhustisya o an pagkwestyon sa barikig na implementasyon kan mga ley may katuyuhan na rauton o pabagsakon an gobyerno kaya an dakol nin reklamo puedeng apudon na terorista. Makakurab lalo na sa mga uminagi na sa kadipisilan kan panahon nin Martial Law. Pàno na saná an mga nasa masakit na kamugtakan?\nDahil sa pandemya, may kahaditan an mga magurang kun pàno makakanuod ki marhay an mga aki na maadal pa sanáng magsurat, magbilang, asin magbasa. Kan dai pa an lockdown, may problema na kita sa mga _non-readers_. An pagbasa pati iyo an lyabe sa dakol na kaaraman. Habo kita na an _lockdown generation_ na nasa mga lugar na dai pwedeng turuan talaga ki _face to face_ ki mga maestra o magdarakula na maluyang magbasa, magbilang, buda magsurat. Syempre, may tiwala kita na gigibuhon kan Department of Education an gabos na pwedeng gibuhon tanganing masimbagan an pangangaipo kan edukasyon ngunyan na pandemya. Kayâ an boses na hali sa mga liblib na lugar, kaiba na an mga nasa syudad, na tiuson ki marhay, importante nanggad na madangog. An pagpaabot kan mga kahaditan o mga pagsabi kan mga nanginginot na pangangaipo nganing mabuhay importante sa arualdaw na urulay-ulay sa komunidad. Dai dapat ini pag-ulangon ki ano pa man na paghumâ ta an matalingkas na pagpahayag iyo an harigi kan maugmang sosyudad. Ini man an piggigikanan kan respeto kan mga namamanwaan sa gobyerno.\nDakulon an hahampangon na mga problema kan mga paratukdo ngunyan na panahon pero aram tang marhay na an satong mga paratukdo, sobra-sobra an dinudusay na panahon nganing makaukod an kaakian. Sarong halimbawa kun ano an piggigibo kan mga paratukdo iyo an nabareta sa Rappler kan Mayo 30, : _Teacher walks extra mile during pandemic  to help students in Sorsogon._ Si Michelle Rubio, sarong public school teacher sa Calao Elementary School, Sorosogon City. Nagbugtak sya ki sarong sadit na _library_ sa barangay. Laminated an mga babasahon tangani daang madali ining ma- _disinfect._ Pighinguwa nya man na magin marhay an internet connection nganing gabos na estudyante makapag-adal na sinusunod an _physical distancing._ Bako saná ini an gibo nya. Nakipagtabangan man sya sa iba-ibang grupo nganing makakua ki _financial aid_ an 60 Bikolanong pamilya na nalaom kan lockdown sa Manila. Nagtatabang pa sya sa mga IPs— _indigenous people_—sa lugar ninda\nMalalampasan ta an mga pagtios na dara kan pandemyang ini. Sa sarong banwa sa Albay, nabareta kan Hulyo 9, , na dakol an nagkakaragat ki ayam ta dakol na ayam daa an nagbabarasaybasay na sa mga kalye ta dai na an mga ini kayang bahugon kan mga kag-ataman sainda. Dahil ngani ta dakol an nawaran ki ikabubuhay dahil sa lockdown. Kun ibalik ta an diskusyon sa mga aking nag-iiskwela, mahihiling ta na makukulangan ki tamang pagkakan an mga pamilya. Importante talaga na mas pakusugon kan gobyerno an nutrition program lalo na sa mga barangay. Siguruhon nanggad na dai maisakripisyo an pag-ataman kan bilog na pagkatawo kan mga aki. May pakiaram man kaya an marhay na nutrisyon sa katibayan sa pagsabot kan pigbabasa kan mga aki. Bako saná an matibay na pagturo kan mga paratukdo an importante. Kaya, programa nin gobiyerno sa nutrisyon tawan nanggad ki importansya. An mga paratukdo tawan kan gabos na suporta na kaipuhan ninda sa pag-asikaso kan masaralihid na mamamanwaan.\nAn buhay kan Bikolano buhay nin pagdaog sa mga problemang dara kan bagyo, pagtuga kan bulkan, buda kun anu-ano pang problema. Sa ngunyan, sige saná kita. Tukad, lugsot sa bakilid. Dyan kita nagigin matibay na tawo. Matinios bako sa negatibong kahulugan kaini, kundi matinios ta gusto tang abuton an sarong sosyudad na may kapantayan, may respeto sa kada saro an mga tao, buda an gusto ta talagang mangyari, maging maugma an satong pag-iriba-iba sa komunidad.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1390,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2470","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\nPublished on Saturday, December 19, , 9:17pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.\nTaun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. _Panunuluyan_ an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang “lstaran sa panahon nin pandemya”. An _Panunuluyan_ ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.\nKan Disyembre 16, su _Panunuluyan_ ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong _stay at home_ imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?\nPàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda.\nMahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na _out of sight, out of mind_. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan _Panunuluyan_ ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An _Panunuluyan_ kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1083,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2470","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:17:05\",\"date_gmt\":\"T13:17:05\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:17:54\",\"modified_gmt\":\"T13:17:54\",\"slug\":\"an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Taun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. <em>Panunuluyan<\\/em> an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang &#;lstaran sa panahon nin pandemya&#;. An <em>Panunuluyan<\\/em> ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbu\\u00f3t ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbu\\u00f3t kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Disyembre 16, su <em>Panunuluyan<\\/em> ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong <em>stay at home<\\/em> imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? P\\u00e0no an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. P\\u00e0no daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>P\\u00e0no daw an maarabot na panahon?\\usabi ninda.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na <em>out of sight, out of mind<\\/em>. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan <em>Panunuluyan<\\/em> ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming pan\\u00f4 nin pagl\\u00e1om an mga tawo. An <em>Panunuluyan<\\/em> kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,685,74,49,737,76,150,739],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:17:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:17:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:17:05+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:17:54+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:17:05+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:17:54+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Community Development,France Clavecillas,Magbikol Kita,Panunuluyan,Poverty,Social Concern,Social Services\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":922,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\">An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":122,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/?et_blog","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...\n## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na...\n## [An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid...\n## [An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan...\n## [Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari....\n## [Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an...\n## [Hustisya: pundasyon nin katuninungan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMan-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon...\n## [Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":912,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/#","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...\n## [Pàno sukulon an pagpadaba?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...\n## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...\n## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":670,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/#respond","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/paaram-2020/#","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:28am\nPublished on Saturday, January 02, , 11:59am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.\nIba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\nMantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an _Anti-Terrorism Act of _ (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\nDahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.\nSa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang _nanlaban_ su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.\nAn mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: _“Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light…_” Hari  pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1277,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/organisadong-paghiro-nin-mga-nasa-kadipisilan/","title":"Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:26am\n# Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan\nPublished on Sunday, July 26, , 2:14am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa pagsakit nin kapwa tao alagad naaapektuhan ini kan takot na tibaad maulakitan kan bayrus na maski sain na parte kan pighihiru-hiruan ta sa luwas kan harong pwedeng yaon saná na dai ta nahihiling. Importante na maski sa panahon nin pandemya dai nanggad mawara an marhay na ugaling pakisumaro nin mga Pilipino sa kapwang nangangaipo nin tabang.\nSa namamasdan ta arualdaw o nadadangog sa mga bareta sa media, dakol an reklamo nin mga namamanwaan—nawaran trabaho, nalaóm sa Manila dahil sa lockdown pero dai pa makauli sa probinsya dahil sa dakol na dahilan na dai kontrolado nin mga tao; kadipisilan na dai makapaghanapbuhay arog kan mga jeepney driver, asin iba pang dakol pang problemang nagdadarang harasahas sa daghan. May mga tawong garong nawawaran nang pagláom dahil sa paghunang madiklom an paabuton. Nuarin ining pandemyang ini matatapos? Iyan an hapot kan kadaklan. Kaya an paghururon ki mga bagay na makakataong liwanag mahalaga na dai mabalanganan.\nSarong kaisipan sa organisadong paghiro o community organizing nagsasabi na “kun daing dalan, maghawan tanganing magkadalan”. Dakulang kaisipan na yaon sa ugat kan mga kahimanwa ta pero natatahuban kan mga kahaditan lalo na kun dai nang makukuahan ki ikabubuhay. Dai ta pagtugutan na an iyu-iyong pighahalian nin kusog na iyo an pagláom magrumirom sa satuyang daghan. Halimbawa, sa Barangay Uno buda Dos na sakop kan Cabuyao, Laguna, may 150 barung-barong na ginaba kan mga tawuhan kan Philippine National Railways (PNR) susog sa ABS-CBN News kan Hulyo 23, . Nakimahirak an mga tawo na dai paggabaon an saindang mga harong ta bata may physical distancing ngunyan pero dai dinangog an mga tao. Diretso su paggaba. Pero an mga tao nagpadarang surat sa sa Mayor kan Cabuyao. Sa ngunyan dai pang bareta kun ano an nagin aksyon kan Mayor. Sa halimbawang ini, dai nagpabaya an mga tawo maski na ngani dai sinda dinangog kan PNR. An espiritu nin organisadong paghiro iyo an dai pagtugot na magpadagos an inhustisya maski dai tulos makua an pigmamawot na resulta.\nMay mga komento akong nadadangog na naghahapot kun an organisadong paghiro may saysay pa ngunyan na haros panô na nin pananakot an arualdaw tang buhay dahil ngani ta saro pang kaisipan nin organisadong paghiro nagsasabi na an bilang nin buhay na lawas kusog nin katawuhan. Ngunyan an kamugtakan ipinagbabawal an pagtiripon nin mga tao. Pero dai ini nangangahulugan na tapos na an organisadong paghiro. Apwera sa online na pagpahayag nin dakol na mga tawo kan mga isyu na nakakaapekto sainda, may iba pang paagi, depende sa hiro kan imahinasyon kan mga nakakamati nin pagpaliman-liman o pag-urí. Halimbawa, su mga _frontliners_ sa sarong hospital sa Manila, kan mga nakaaging semana winaralat su saindang mga sapatos o tsinelas bilang pagprotesta sa dai pagtao sa sainda kan magkakanigong benepisyo. Nakatanyog an paghirong ini ta naging bareta ngani sa telebisyon buda ininterbyu su mga kinanunungdan na mga opisyal kan hospital. Kaya sa hapot kun may saysay pa sa ngunyan an organisadong paghiro, an simbag: may saysay pa. Sa istorya kan mga paghiro kan mga kinapobrehan sa bilog na mundo puon kaito sagkod ngunyan, an mga pagbabagong minawot kan nasa bakilid dai iginawgaw sa sainda nin mga nakatukaw sa poder. Kusog nin organisadong paghiro an nagdara nin pagbabago kan kamugtakan ninda. Kinaptan ninda an mga diretso ninda asin dai nanggad binuhian.\nMagkaiba an pagtaram sanáng magkasararo kita sa terminong organisadong paghiro. Dai man magkakasararo an tawo kun sabihan lang nin sarong tawong may impluwensya  na kaipuhan magkasararo sinda. May pinag-uugatan an paghiro nin mga tao. Dai mahiro an mga tao kun dai sumagom sa agimadmad ninda an pangangaipo nin solusyon sa problemang apektado sinda. Sa dakol na panahon, natuod na an mga taong nasa kadipisilan na isarig na saná an pagbabago sa mga piniling opisyal na nakatukaw sa gobyerno. Nalilingwan kan mga tawo na dai kuta sa pwesto an mga yaon ngunyan kun bakong sa poder na ipinasubli ninda sa paagi nin eleksyon. Dahil sa natuod nang dai maningil nin kwenta sa mga nasa poder, nawara na man su init kan pagsingil kuta kan bwelta kan ipinasubling poder. Hararom an pagluod kan mga tao sa mga dai pag-aksyon sa problema ninda kan mga nasa poder na sa kahaluyan lalo sindang minatios dahil sa dai na sinda nakikilabot. Pwede pa giraray an organisadong paghiro kun matumbok kan organisador an pangangaipo kan tawong daing pakilabot.\nAn paghinguwa na magkaigwa nin organisadong paghiro tanganing may hustisya sa arualdaw na buhay an kinapobrehan sarong gawi nin pagkamuot sa banwaan. Kun may pagkamuot, maski gurano kabakilid an aagihan, dai ini poproblemahon. An pagkamuot tataong maghalat na magimata an mga tawo sa mga nangyayari sa palibot ninda na kun dai sinda maghiro daing mahiro para sa sainda. Kun riripasuhon ta arualdaw an mga hururon sa _social media_, kadakul an baranggaan nin paghiling sa reyalidad ngunyan. Piot na marhay an agihan nin mga diskurso. Kulang an pagdangog kan kadaklan sa ideya kan iba. Panghuhusga digdi, panghuhusga duman. Troll digdi, troll duman, na anas sa balingag an pigsasabi. Nata ta arog na kaini? Bako daw ini na dahil nawaran na an mga tao nin pakilabot sa tunay na dapat kutang mangyari para sa banwaan kaya kun anu-ano na saná an pigsisibutan? Pàno ini maresolbahan tanganing magin maugmang lugar an satuyang nasyon ngunyan na pandemya asin pagkatapos kaini? An organisadong paghiro may pakilabot sa direksyon kan kaisipan kan sosyudad.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1365,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2710","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\nPublished on Saturday, January 02, , 11:59am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.\nIba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\nMantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an _Anti-Terrorism Act of _ (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\nDahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.\nSa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang _nanlaban_ su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.\nAn mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: _“Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light…_” Hari  pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1277,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/#","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...\n## [Pàno sukulon an pagpadaba?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...\n## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...\n## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":670,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1628","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-panunuluyan-2020-kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad/#respond","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\nPublished on Saturday, December 19, , 9:17pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.\nTaun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. _Panunuluyan_ an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang “lstaran sa panahon nin pandemya”. An _Panunuluyan_ ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.\nKan Disyembre 16, su _Panunuluyan_ ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong _stay at home_ imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?\nPàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda.\nMahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na _out of sight, out of mind_. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan _Panunuluyan_ ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An _Panunuluyan_ kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1083,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\">An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":122,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:30:42.819Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1588","title":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\nPublished on Sunday, November 08, , 5:41pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.\nIni su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.\n“Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.\nAn manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.\nHabo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.\nBalik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming _victim blaming_ an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki _verbal abuse_ kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.\nAn problema kan pagtios _(poverty_) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na _kapot sa matarom_ dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.\nKun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.\nTapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga _golf courses_ o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: _“Presyo ibaba, sweldo itaas!”_\nHabo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin _patronage_ na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa _Greek mythology_ na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.\nAn paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1428,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1588","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:41:00\",\"date_gmt\":\"T09:41:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:21:57\",\"modified_gmt\":\"T10:21:57\",\"slug\":\"dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>\\u201cNata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.\\u201d Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na pan\\u00f4 nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses&nbsp; na may dagit, sabi ko, \\u201cDai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,\\u201d sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon&nbsp; Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: \\u201cPigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.\\u201d O, \\u201cmga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.\\u201d Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagpar\\u00e0 kan mga makilimos.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Balik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gust\\u00fahon kan mga pobrehon na mangilim\\u00f3s, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilim\\u00f3s. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming <em>victim blaming<\\/em> an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan&nbsp; banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki <em>verbal abuse<\\/em> kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An problema kan pagtios <em>(poverty<\\/em>) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na <em>kapot sa matarom<\\/em> dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers&nbsp;dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero&nbsp; may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai mangh\\u00e0bas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios&nbsp; tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao&nbsp; sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga <em>golf courses<\\/em> o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: <em>\\u201cPresyo ibaba, sweldo itaas!\\u201d<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo tang&nbsp; magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan&nbsp; buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin <em>patronage<\\/em> na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na bu\\u00f3t nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na bu\\u00f3t. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa <em>Greek mythology<\\/em> na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon.&nbsp;Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,704,69,47,705,74,361,355,49,706,76,150,72,236],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T09:41:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T10:21:57+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:41:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:21:57+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:41:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:21:57+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Beggars,Bicol,BIkol,Equality,France Clavecillas,injustice,justice,Magbikol Kita,Patronage System,Poverty,Social Concern,Social Justice,Social Problems\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1265,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/paaram-2020/#respond","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:28am\nPublished on Saturday, January 02, , 11:59am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.\nIba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\nMantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an _Anti-Terrorism Act of _ (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\nDahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.\nSa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang _nanlaban_ su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.\nAn mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: _“Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light…_” Hari  pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1277,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-panunuluyan-2020-kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad/#","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\nPublished on Saturday, December 19, , 9:17pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.\nTaun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. _Panunuluyan_ an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang “lstaran sa panahon nin pandemya”. An _Panunuluyan_ ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.\nKan Disyembre 16, su _Panunuluyan_ ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong _stay at home_ imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?\nPàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda.\nMahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na _out of sight, out of mind_. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan _Panunuluyan_ ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An _Panunuluyan_ kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1083,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1628","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T15:08:59\",\"date_gmt\":\"T07:08:59\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:13:48\",\"modified_gmt\":\"T13:13:48\",\"slug\":\"an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Su mga hospital paran\\u00f4 ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ingat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens&#; Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Munan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat\\usabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,104,74,49,724,429,678,723],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:08:59+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:13:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:08:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:13:48+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:08:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:13:48+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Covid19,France Clavecillas,Magbikol Kita,Protocols,Quarantine,Travel,Travel Permits\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1344,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2710","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:59:00\",\"date_gmt\":\"T03:59:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T12:10:22\",\"modified_gmt\":\"T04:10:22\",\"slug\":\"paaram-\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Paaram \"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan\\u00a0 Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagt\\u00faga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero pan\\u00f4 na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra \\u00b8digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an <em>Anti-Terrorism Act of <\\/em> (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka\\u00a0paluwason pang <em>nanlaban<\\/em> su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: <em>&#;Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light&#;<\\/em>&#; Hari\\u00a0 pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan\\u00a0 Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[794,784,205,69,47,104,74,49,129],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Paaram | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Paaram | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan\\u00a0 Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T03:59:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T04:10:22+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Paaram | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:59:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:10:22+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Paaram \\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:59:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:10:22+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\",,Bakilid,Bicol,BIkol,Covid19,France Clavecillas,Magbikol Kita,Pandemic\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/paaram-\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1091,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/#comment-246","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/#","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/bakilid/","title":"Bakilid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:26am\nPublished on Saturday, July 11, , 12:36am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini _Bakilid_, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an _Coronavirus_. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na “ _Jack and Jill_”, huna ta saná kanta ki aki pero may parumdom ini sa kamugtakan kan mga nasa bakilid na lugar. “ _Jack and Jill went up the hill/ to fetch a pail of water./ Jack fell down, and broke his crown/and Jill came tumbling after.”_ Pagharok na saná ki inumon, matukad pa an magtugang na aki sa kantang ini. Kun durudimalas ta mahalnas an bakilid pagkauran, pwedeng madanyaran pa an buhay. Marhay kun malapô saná na pwede pang ipahilot. Pàno kun mapuruhan?\nPasìrip saná ini kan sakripisyo kan mga pobre puon kan aki pa sinda sagkod paggurang. An bakilid na dalan simbolo kan pinaghahalian kan pagtios kan kadaklan na haros dai natatapos, naipapasa pa ngani sa minasurunod na henerasyon. Bakilid. Mga gilid kan triyanggulo kan kamugtakan kan sosyudad. Sa triyanggulo, dikit saná an nasa itaas alagad dakol an sakop nindang kayamanan buda poder. Maski kaisipan gusto pang sakupon kan diit na  porsyentong ini kan populasyon. Alagad an hiwas kan triyanggulo sa ibaba iyo an milyun-milyon na naglalapigot sa paghinguwa, alagad kadaklan na beses bakong sulit an nakukuang balik sa kapagalan ninda. May salâ talaga an tamanyo kan pakaareglo kan buhay-buhay bako saná sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban. Kaya an napapaspas an tsinelas sa kapoprotesta, an napapaas sa kakukurahaw na dangugon an kasaraditan iyo an mga nasa bakilid na kamugtakan. Hagad na itama an nakakapagabat pa sa dati nang magabat. Alagad ngunyan, namemeligro na an kaiyu-iyong kalasag sa lado kan konstitusyon na paalawan kan mga pobre na pwedeng paluyahon kan Anti-Terrorism Law. Napirmahan na kan presidente an bagong ley na ini pero may mga abogado na kinukuwestyon kun sunò ini sa sinasabi sa konstitusyon. Pinahiwas kaya ki marhay an paliwanag kun ano an terorismo. Madaling masahutan na an pagreklamo sa inhustisya o an pagkwestyon sa barikig na implementasyon kan mga ley may katuyuhan na rauton o pabagsakon an gobyerno kaya an dakol nin reklamo puedeng apudon na terorista. Makakurab lalo na sa mga uminagi na sa kadipisilan kan panahon nin Martial Law. Pàno na saná an mga nasa masakit na kamugtakan?\nDahil sa pandemya, may kahaditan an mga magurang kun pàno makakanuod ki marhay an mga aki na maadal pa sanáng magsurat, magbilang, asin magbasa. Kan dai pa an lockdown, may problema na kita sa mga _non-readers_. An pagbasa pati iyo an lyabe sa dakol na kaaraman. Habo kita na an _lockdown generation_ na nasa mga lugar na dai pwedeng turuan talaga ki _face to face_ ki mga maestra o magdarakula na maluyang magbasa, magbilang, buda magsurat. Syempre, may tiwala kita na gigibuhon kan Department of Education an gabos na pwedeng gibuhon tanganing masimbagan an pangangaipo kan edukasyon ngunyan na pandemya. Kayâ an boses na hali sa mga liblib na lugar, kaiba na an mga nasa syudad, na tiuson ki marhay, importante nanggad na madangog. An pagpaabot kan mga kahaditan o mga pagsabi kan mga nanginginot na pangangaipo nganing mabuhay importante sa arualdaw na urulay-ulay sa komunidad. Dai dapat ini pag-ulangon ki ano pa man na paghumâ ta an matalingkas na pagpahayag iyo an harigi kan maugmang sosyudad. Ini man an piggigikanan kan respeto kan mga namamanwaan sa gobyerno.\nDakulon an hahampangon na mga problema kan mga paratukdo ngunyan na panahon pero aram tang marhay na an satong mga paratukdo, sobra-sobra an dinudusay na panahon nganing makaukod an kaakian. Sarong halimbawa kun ano an piggigibo kan mga paratukdo iyo an nabareta sa Rappler kan Mayo 30, : _Teacher walks extra mile during pandemic  to help students in Sorsogon._ Si Michelle Rubio, sarong public school teacher sa Calao Elementary School, Sorosogon City. Nagbugtak sya ki sarong sadit na _library_ sa barangay. Laminated an mga babasahon tangani daang madali ining ma- _disinfect._ Pighinguwa nya man na magin marhay an internet connection nganing gabos na estudyante makapag-adal na sinusunod an _physical distancing._ Bako saná ini an gibo nya. Nakipagtabangan man sya sa iba-ibang grupo nganing makakua ki _financial aid_ an 60 Bikolanong pamilya na nalaom kan lockdown sa Manila. Nagtatabang pa sya sa mga IPs— _indigenous people_—sa lugar ninda\nMalalampasan ta an mga pagtios na dara kan pandemyang ini. Sa sarong banwa sa Albay, nabareta kan Hulyo 9, , na dakol an nagkakaragat ki ayam ta dakol na ayam daa an nagbabarasaybasay na sa mga kalye ta dai na an mga ini kayang bahugon kan mga kag-ataman sainda. Dahil ngani ta dakol an nawaran ki ikabubuhay dahil sa lockdown. Kun ibalik ta an diskusyon sa mga aking nag-iiskwela, mahihiling ta na makukulangan ki tamang pagkakan an mga pamilya. Importante talaga na mas pakusugon kan gobyerno an nutrition program lalo na sa mga barangay. Siguruhon nanggad na dai maisakripisyo an pag-ataman kan bilog na pagkatawo kan mga aki. May pakiaram man kaya an marhay na nutrisyon sa katibayan sa pagsabot kan pigbabasa kan mga aki. Bako saná an matibay na pagturo kan mga paratukdo an importante. Kaya, programa nin gobiyerno sa nutrisyon tawan nanggad ki importansya. An mga paratukdo tawan kan gabos na suporta na kaipuhan ninda sa pag-asikaso kan masaralihid na mamamanwaan.\nAn buhay kan Bikolano buhay nin pagdaog sa mga problemang dara kan bagyo, pagtuga kan bulkan, buda kun anu-ano pang problema. Sa ngunyan, sige saná kita. Tukad, lugsot sa bakilid. Dyan kita nagigin matibay na tawo. Matinios bako sa negatibong kahulugan kaini, kundi matinios ta gusto tang abuton an sarong sosyudad na may kapantayan, may respeto sa kada saro an mga tao, buda an gusto ta talagang mangyari, maging maugma an satong pag-iriba-iba sa komunidad.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1390,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2470","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\nPublished on Saturday, December 19, , 9:17pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.\nTaun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. _Panunuluyan_ an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang “lstaran sa panahon nin pandemya”. An _Panunuluyan_ ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.\nKan Disyembre 16, su _Panunuluyan_ ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong _stay at home_ imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?\nPàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda.\nMahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na _out of sight, out of mind_. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan _Panunuluyan_ ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An _Panunuluyan_ kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1083,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2470","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:17:05\",\"date_gmt\":\"T13:17:05\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:17:54\",\"modified_gmt\":\"T13:17:54\",\"slug\":\"an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Taun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. <em>Panunuluyan<\\/em> an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang &#;lstaran sa panahon nin pandemya&#;. An <em>Panunuluyan<\\/em> ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbu\\u00f3t ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbu\\u00f3t kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Disyembre 16, su <em>Panunuluyan<\\/em> ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong <em>stay at home<\\/em> imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? P\\u00e0no an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. P\\u00e0no daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>P\\u00e0no daw an maarabot na panahon?\\usabi ninda.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na <em>out of sight, out of mind<\\/em>. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan <em>Panunuluyan<\\/em> ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming pan\\u00f4 nin pagl\\u00e1om an mga tawo. An <em>Panunuluyan<\\/em> kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,685,74,49,737,76,150,739],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:17:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:17:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:17:05+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:17:54+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:17:05+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:17:54+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Community Development,France Clavecillas,Magbikol Kita,Panunuluyan,Poverty,Social Concern,Social Services\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-panunuluyan--kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":922,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\">An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":122,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/?et_blog","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...\n## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na...\n## [An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid...\n## [An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan...\n## [Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari....\n## [Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an...\n## [Hustisya: pundasyon nin katuninungan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMan-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon...\n## [Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":912,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/#","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...\n## [Pàno sukulon an pagpadaba?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...\n## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...\n## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":670,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya/#respond","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:30am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/paaram-2020/#","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:28am\nPublished on Saturday, January 02, , 11:59am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.\nIba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\nMantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an _Anti-Terrorism Act of _ (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\nDahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.\nSa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang _nanlaban_ su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.\nAn mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: _“Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light…_” Hari  pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1277,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/organisadong-paghiro-nin-mga-nasa-kadipisilan/","title":"Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:26am\n# Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan\nPublished on Sunday, July 26, , 2:14am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa pagsakit nin kapwa tao alagad naaapektuhan ini kan takot na tibaad maulakitan kan bayrus na maski sain na parte kan pighihiru-hiruan ta sa luwas kan harong pwedeng yaon saná na dai ta nahihiling. Importante na maski sa panahon nin pandemya dai nanggad mawara an marhay na ugaling pakisumaro nin mga Pilipino sa kapwang nangangaipo nin tabang.\nSa namamasdan ta arualdaw o nadadangog sa mga bareta sa media, dakol an reklamo nin mga namamanwaan—nawaran trabaho, nalaóm sa Manila dahil sa lockdown pero dai pa makauli sa probinsya dahil sa dakol na dahilan na dai kontrolado nin mga tao; kadipisilan na dai makapaghanapbuhay arog kan mga jeepney driver, asin iba pang dakol pang problemang nagdadarang harasahas sa daghan. May mga tawong garong nawawaran nang pagláom dahil sa paghunang madiklom an paabuton. Nuarin ining pandemyang ini matatapos? Iyan an hapot kan kadaklan. Kaya an paghururon ki mga bagay na makakataong liwanag mahalaga na dai mabalanganan.\nSarong kaisipan sa organisadong paghiro o community organizing nagsasabi na “kun daing dalan, maghawan tanganing magkadalan”. Dakulang kaisipan na yaon sa ugat kan mga kahimanwa ta pero natatahuban kan mga kahaditan lalo na kun dai nang makukuahan ki ikabubuhay. Dai ta pagtugutan na an iyu-iyong pighahalian nin kusog na iyo an pagláom magrumirom sa satuyang daghan. Halimbawa, sa Barangay Uno buda Dos na sakop kan Cabuyao, Laguna, may 150 barung-barong na ginaba kan mga tawuhan kan Philippine National Railways (PNR) susog sa ABS-CBN News kan Hulyo 23, . Nakimahirak an mga tawo na dai paggabaon an saindang mga harong ta bata may physical distancing ngunyan pero dai dinangog an mga tao. Diretso su paggaba. Pero an mga tao nagpadarang surat sa sa Mayor kan Cabuyao. Sa ngunyan dai pang bareta kun ano an nagin aksyon kan Mayor. Sa halimbawang ini, dai nagpabaya an mga tawo maski na ngani dai sinda dinangog kan PNR. An espiritu nin organisadong paghiro iyo an dai pagtugot na magpadagos an inhustisya maski dai tulos makua an pigmamawot na resulta.\nMay mga komento akong nadadangog na naghahapot kun an organisadong paghiro may saysay pa ngunyan na haros panô na nin pananakot an arualdaw tang buhay dahil ngani ta saro pang kaisipan nin organisadong paghiro nagsasabi na an bilang nin buhay na lawas kusog nin katawuhan. Ngunyan an kamugtakan ipinagbabawal an pagtiripon nin mga tao. Pero dai ini nangangahulugan na tapos na an organisadong paghiro. Apwera sa online na pagpahayag nin dakol na mga tawo kan mga isyu na nakakaapekto sainda, may iba pang paagi, depende sa hiro kan imahinasyon kan mga nakakamati nin pagpaliman-liman o pag-urí. Halimbawa, su mga _frontliners_ sa sarong hospital sa Manila, kan mga nakaaging semana winaralat su saindang mga sapatos o tsinelas bilang pagprotesta sa dai pagtao sa sainda kan magkakanigong benepisyo. Nakatanyog an paghirong ini ta naging bareta ngani sa telebisyon buda ininterbyu su mga kinanunungdan na mga opisyal kan hospital. Kaya sa hapot kun may saysay pa sa ngunyan an organisadong paghiro, an simbag: may saysay pa. Sa istorya kan mga paghiro kan mga kinapobrehan sa bilog na mundo puon kaito sagkod ngunyan, an mga pagbabagong minawot kan nasa bakilid dai iginawgaw sa sainda nin mga nakatukaw sa poder. Kusog nin organisadong paghiro an nagdara nin pagbabago kan kamugtakan ninda. Kinaptan ninda an mga diretso ninda asin dai nanggad binuhian.\nMagkaiba an pagtaram sanáng magkasararo kita sa terminong organisadong paghiro. Dai man magkakasararo an tawo kun sabihan lang nin sarong tawong may impluwensya  na kaipuhan magkasararo sinda. May pinag-uugatan an paghiro nin mga tao. Dai mahiro an mga tao kun dai sumagom sa agimadmad ninda an pangangaipo nin solusyon sa problemang apektado sinda. Sa dakol na panahon, natuod na an mga taong nasa kadipisilan na isarig na saná an pagbabago sa mga piniling opisyal na nakatukaw sa gobyerno. Nalilingwan kan mga tawo na dai kuta sa pwesto an mga yaon ngunyan kun bakong sa poder na ipinasubli ninda sa paagi nin eleksyon. Dahil sa natuod nang dai maningil nin kwenta sa mga nasa poder, nawara na man su init kan pagsingil kuta kan bwelta kan ipinasubling poder. Hararom an pagluod kan mga tao sa mga dai pag-aksyon sa problema ninda kan mga nasa poder na sa kahaluyan lalo sindang minatios dahil sa dai na sinda nakikilabot. Pwede pa giraray an organisadong paghiro kun matumbok kan organisador an pangangaipo kan tawong daing pakilabot.\nAn paghinguwa na magkaigwa nin organisadong paghiro tanganing may hustisya sa arualdaw na buhay an kinapobrehan sarong gawi nin pagkamuot sa banwaan. Kun may pagkamuot, maski gurano kabakilid an aagihan, dai ini poproblemahon. An pagkamuot tataong maghalat na magimata an mga tawo sa mga nangyayari sa palibot ninda na kun dai sinda maghiro daing mahiro para sa sainda. Kun riripasuhon ta arualdaw an mga hururon sa _social media_, kadakul an baranggaan nin paghiling sa reyalidad ngunyan. Piot na marhay an agihan nin mga diskurso. Kulang an pagdangog kan kadaklan sa ideya kan iba. Panghuhusga digdi, panghuhusga duman. Troll digdi, troll duman, na anas sa balingag an pigsasabi. Nata ta arog na kaini? Bako daw ini na dahil nawaran na an mga tao nin pakilabot sa tunay na dapat kutang mangyari para sa banwaan kaya kun anu-ano na saná an pigsisibutan? Pàno ini maresolbahan tanganing magin maugmang lugar an satuyang nasyon ngunyan na pandemya asin pagkatapos kaini? An organisadong paghiro may pakilabot sa direksyon kan kaisipan kan sosyudad.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1365,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fdai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":80,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2710","title":"Paaram 2020 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\nPublished on Saturday, January 02, , 11:59am\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw.\nIba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na magbalik ka man lugod giraray . Bakong pag gulping gabat buda kulog an dara kan sarong pangyayari, iniisip ta na sana ngani na kuta nagi na sana ining sarong pangaturugan na pagmata ta, pasalamat kita ta maray sana pangaturugan man sana palan. Pero puon na mayugyog an nasyon sa pagkahirak sa mga nabiktima kan pagtúga kan bulkan na Taal, sagkod kan Disyembre 31, , bakong sarong pangaturugan an namatian kan mga taga Batangas buda mga kataning kaining lugar kaiba an bilog na nasyon. Tios na ngani dahil sa mga kalamidad na uminagi arog kan African Swine Fever na primerong nadiskubre kan Septyembre , dai pa ngani nakakahali sa kadipisilan kan Taal eruption, gari kitang kinigkig kan bareta kan Enero na may CoViD19 sa Wuhan, China buda iba pang lugar sa kinaban. Dai pa deklaradong pandemya an CoViD kan Enero pero panô na an mga bareta sa media ki manungod kan CoViD19. Aram na kan bilog na kinaban na dapat bantayan an mga airport buda pantalan. Sa Pilipinas pinalaog pa su mga hali pa ngani sa Wuhan na mga turista. Sa madaling sabi, sa pagigin halukaka kan Pilipinas sa pagpalaog kan mga Tsino na mga hali pa ngani sa mismong pinaghalian kan virus, dai nahaloy, duwang Intsik an nagka-CoViD digdi sa Pilipinas. Aram ta na an istorya nin pag-ulakit puon kan magadan su inot na na-CoViD. Ngunyan 474,000 na an natamaan kan grabeng makaulakit na hilang na ini. Idineklarar kan World Health Organization (WHO) kan Marso na may pandemya. Nagkaigwa nin lockdown na sagin man inapod na Community Quarantine. Pareho man sana an gustong sabihon: Daing biyahe, sarado an mga negosyo, work from home an mga opisina, an mga hospital haros mga may CoViD na sana an natatawan atensiyon. Mga pamilyang nagadan dahil sa virus dai nakakapaghirilingan ta an reglamento sa mga hospital i-cremate tulos kun nagadan sa CoViD. Mga doktor, nars, buda iba pang nagtatarabaho sa hospital sobra-sobrang pagsakripisyo an ginigibo. Halawigon na istorya nin pagluha kan mga pamilya, patrabaho buda iba-ibang aspekto nin pagbuhay-buhay an dara kan lockdown.\nMantang nasa lockdown an bilog na nasyon, sarong dakulang isyu an pighururunan sa kongreso: an prangkisa kan ABS-CBN. Sinimbag kan ABS-CBN an mga isyu kontra ¸digdi alagad daing patas na pagtimbang kan mga argumento an naobserbahan kan mga tawo. Kan Hulyo 11, , opisyal na isinara an ABS-CBN huli ta dai tinawan ki prangkisa kan kongreso. 11,000 na trabahador kan ABS-CBN an nagdusa an mga pamilya dahil sa nawarang trabaho. Garing nagadanan an dakulon na tawo na an ABS-CBN an gustong istasyon, lalo na su mga barangay na harayo sa mga sentro kan syudad o munisipyo. Garo bagang kulang pa an mga kadipisilan na nasambit sa inotan na kaipuhan pang patungan ki sarong batas na garong naghahagubuhob na delubyo an darang pwersa: an _Anti-Terrorism Act of _ (R.A.) na nagin batas kan pirmahan ini kan presidente kan Hulyo 3, . Saro ining samiraw o bangungot para sa mga Pilipino. Dahil sa batas na ini, natawan ki rason an red-tagging kan mga tawong lehitimo an mga protesta o reklamo manungod sa mga isyu nin banwaan.\nDahil sa batas na ini, madaling sahutan na komunista an mga tawong nagpapahayag nin reklamo. Nagdalum pa an nagdidiklom na panganuron nin demokrasya sa Pilipinas.\nSa panahon nin Pandemya, nagin ordinaryo an makadangog kang may ginadan. Abogado, opisyal nin gobyerno, ordinaryong tawo, maaaraman mo basta na sanang gadan na. Binadil. Su nangyari kan Disyembre 21 sa Tarlac simple an pinunan. Naribukan su pulis na off-duty na si Senior Master Sergeant Jonel Nuezca na an harong kataning sana kan mag-inang Sonya buda Frank Gregorio. Su ribok hali sa sarong homemade cannon para sa pagselebrar kan Pasko. Sa social media mati ki marhay an dagit buda kahaditan kan mga tawo. Arog na sana palan kaan, sabi kan dakol na tao. Dahil nagsimbag sa pulis si Sonya Gregorio, pwede nang badilon kan pulis? Dakol na boses na hali sa gobyerno an garo pigtatawan pang rason na nabadil su mag-ina dahil nagsimbag sinda sa pulis. Nahambugan sa mag-ina su pulis. Maray sana ngani ta may video kan nangyari sabi kan mga tawo ta kun dai daa baka paluwason pang _nanlaban_ su mag-ina sa sarong awtoridad. An ikinadagit kan dakol na tawo iyo an gian kan kamot kan pulis na badilon sa payo su mga biktima.\nAn mga nasa itaas na mga pangyayari, mga nagkapira sana sa darang pasakit kan minahali pa sanang taon. Duwa sana an pwedeng pangaptan ta sa mga rapado kan mga pangyayari: Magpakalugmok kita sagkod na magi kitang uripon nin pagkatakot o arog kan boses sa rawitdawit ni Dylan Thomas, sarong pararawitdawit na Ingles, sabihon ta man na: _“Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light…_” Hari  pagsabata an diklom nin banggi nin pagkamabuot, Dai pagtugot sa pagrumirom kan liwanag.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1277,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/#","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:27am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...\n## [Pàno sukulon an pagpadaba?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...\n## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...\n## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":670,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1628","title":"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya\nPublished on Tuesday, December 08, , 3:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na mga tricycle. Su pamangkin ko nagsasaod dara an dakulang maleta tanganing maguyod nya sana an mga sinaudan mantang nagbabaklay pabalik sa harong. May problema kan supply nin alcohol, face masks, buda mga tisyu, dahil may mga tindahan na pigtarago su stocks ninda tanganing maipabakal sa mas mahal na presyo. Bagas, mga isirira, prutas, mga gulayon, nagkurulang ta su mga haling probinsya na mga produkto nadidipisilan mag-agi sa mga checkpoints dahil sa sobra ka-istrikto kan mga reglamento kan IATF (Inter-Agency Task Force).\nSu mga hospital paranô ki mga pasyenteng na-CoViD, kaya kun kaipuhan mong magpahospital, dipisil ta baka sa hospital ka pa makakua nin virus. Bako talagang prayoridad su ibang hilang. Nakatutok sa mga pasyenteng may CoViD su mga hospital.\nIngat kami ki marhay ta kan Marso dakol su nagadan dahil sa CoViD. Sa harong mi, pag naabot an mga kairiba ko hali sa pagsaod, o ano pang aktibidad na tugot kan gobyerno, nalaog sana sa kaharungan pakapangarigos. Ingat na ingat kami ta dakulang problema kun may ma-CoViD samo. Saro sana sa pamilya an may Quarantine Pass tanganing makapanaod o makapa-bangko.\nPakatapos nin walong bulan, may dikit na mga pagbabagong nangyari. Dai na kaipuhan an Quarantine Pass. An Senior Citizen na arog sako pwede nang magduman sa klinik kan doktor para magkonsulta. Pero bago ka maglaog sa klinik, masimbag ka nguna kan contract tracing form. An huron kan pasyente buda doktor online. Problema kun maluya an internet, putul-putol an huron. Dipisil na makihuron online na naka-mask buda may face shield pa.\nKan nagdisisyon akong mag-uli sa Bikol, hadit ako na dai matawan ki Travel Permit. Pero maski durudipisil maglakaw kan travel permit, dai kang ibang magiginibo kun gusto mo talagang mag-uli. Inot kong ginibo an magduman sa barangay office. Pero su ID ko palan old address ko pa kaya dai ako tinawan ki Certification of Residency. Kaipuhan kong dumuman sa opisina para sa mga Senior Citizen sa Quezon City tanganing baguhon su address sa ID ko. Nag-Grab ako pasiring sa OSCA (Office for Senior Citizens’ Affairs). Cashless an paglunad sa Grab kaya an pamasahe mo sa paagi nin credit card o Gcash. Mauran-uran kadito kaya ingat na ingat ako pagbaba ko sa Grab ta kun madarinas dakulang problema. Nagpila ako sa OSCA pero marhay ta kan hapon na pagduman ko, nadara ko na su ID ko na may bagong address.\nPagbalik ko sa barangay office kinaagahan, dara ko na su tamang address ko, dangan lang ako tinawan ki Certification of Residency pakatapos nin paghalat ta nagkapira su nainot sako. Tapos, pinaduman ako sa Health Center. Pag-abot kong Myerkules sa Health Center, sabi sako, sa Martes pa maabot su doktor. Tugon sako na sa Martes, magdara na akong swab test result ngani daang dai na ako magparabalik-balik. Nagdiretso ako sa sarong private clinic tanganing magpa-swab test. Tulo sagkod limang aldaw na paghalat, an bayad Php5,100. Kun sa laog nin 24 oras gusto mong makua, Php8,100 an bayad. Pinili ko su Php5,100 an bayad. Kan dara ko na su swab test sa Health Center, hiniling naman si mga dokumento ko. Pagkahiling kan Certification of Residency na an petsa October 22, bumalik daa ako sa barangay ta expired na daa an certification na idto. Sabi ko sarong semana pa man sana an nakaagi. Sabi sako, an Certification of Residency dapat recent. Naisip ko na sana na dahil siguro nakasabi sa certification na bako akong PUI (Person Under Investigation) kan October 22, pero kan October 29 dai na sinda sigurado kun bako akong PUI. Kaya balik akong barangay office nganing maghagad ki bagong certification of residency. Naghalat na naman ako na tawan ki bagong certification. Pagbalik ko sa Health Center na Martes, tama na su mga papeles ko, sinabihan akong sa sunod na aldaw na sana bumwelta ta dakol su naghaharalat. Medyo may pagkabaldi na ako pero garo sanang okay sana ako. Tuminukaw ako sa likod kan mga naghaharalat tanganing makapahingalo dahil napagal ako sa pagparabalik-balik.\nMunan, rinanihan ako kan sarong staff buda sinabihan na kairiba na ako sa lista kan makurua nin Health Certification kan aldaw na idto. Ay salamat—sabi ko sa sadiri. Kan ako na su kahuron kan doktor, sabi sako dai ngani daa kuta ako tatawan ki Health Certification dahil nasa grupo daa ako kan mga vulnerable bilang senior citizen. Hiyum-hiyom lang ako dangan naghalat. Kan napirmahan na kan doktor su certification, nagpasiring na ako sa opisina kan pulis. Haloy man su paghalat ko pero sulit man ta nakua ko na su Travel Permit ko. Su date na riniquest ko Nobyembre 9, pasiguro dahil nakabgyong Rolly pa sana, baka may mga ulang pa sa dalan pa-bikol. An nagkokoordinar sa driver su tugang ko. Su mga driver palan kan private van na lulunadan ko, dai palan kami nagkairintindihan sa petsa kan pag-uli ko sa Bikol. Su nakua nindang Permit Nobyembre 7. Kan masunod na aldaw nagbalik ako sa Pulis nganing baguhon su petsa kan byahe ko. Diit na paghalat, nabago man su petsa.\nKan pinadarara ko na su mga papeles ko sa tugang ko sa Canaman tanganing darahon sa munisipyo, nakua man ninda su dokumento na nagsabi na pag-abot ko sa Canaman kaipuhan diretso ako sa Quarantine Area. Katorseng aldaw an sabi sa protocol na mag-isolate ako kan sadiri ko maski pa dai akong CoViD. Sarong private house na inarkila kan tugang ko an inistaran kong katorseng aldaw. Dai kaya magamit su Quarantine Area kan munisipyo pakabagyong Rolly. Sa Quarantine Area na ako inabutan kan bagyong Ulysses. Dai ako pwedeng magluwas sa Quarantine Area ko ta igwang tawo duman sa pagtaraning na nagmanman kan hiru-hiro ko asin nagrireport sa munisipyo kun nagsunod ako kan protocol. Nagsunod talaga ako kan protocol. Pighahatudan sana ako ki pagkakan kan kapamilya ko. Tugot man su munisipyo na igwa akong sarong tugang na kaibahan mantang naka-quarantine.\nPakatapos nin katorseng aldaw, dangan sana ako nakauli na sa harong na uulian ko. Arog kaan naiba an pag-uli ko sa Bikol haling Manila. Kun dai kang Travel Permit dai ka talaga makakauli.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\non December 11, at 8:24 pm\nMabalos sa helpful information manungod sa pagpuli. Kaipuhan talaga nin dakul na pasensya.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1513,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/an-panunuluyan-2020-kan-mga-kinapobrehan-sa-syudad/#respond","title":"An Panunuluyan 2020 kan mga kinapobrehan sa syudad | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:29am\n# An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad\nPublished on Saturday, December 19, , 9:17pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid kan Salog Pasig asin mga tributaryo kaini, garo saro sa 10 pamilya hali sa manlainlain na lugar kan Bikol. Kaya kun baguhan ka sa Manila, libut-libot sana sa mga komunidad kan urban poor dai ka na mapupungaw ta makakapag-Bikol ka sa mga nanay, tatay, lolo, buda mga lola. An mga bagong tubo nakakaintindi pa man ki Bikol pero kiriwot nang magtaram. Pero maski na ngani sa Manila na an kabuhayan kan mga Bikolanong nabanggit ko, urog na su mga naggugurang na, dai sainda nahahali an paghidaw sa banwang namundagan na sagkod ngunyan, su mga nabayaan nindang mga problema asin mga kadaihon, dai pang dakulang nagbago. Parehong mga problema an pighahampang ninda sa Metro Manila sagkod ngunyan.\nTaun-taon, sa bulan nin Disyembre, naghahanda an mga urban poor sa Metro Manila nin pagtiripon na an tuyo ipaabot sa gobyerno an mga isyu kan urban poor. _Panunuluyan_ an apod kan pagtiripon na manlainlain an tema kada taon. Ngunyan na taon, apat na Nanay na bados an nagdara kan temang “lstaran sa panahon nin pandemya”. An _Panunuluyan_ ibinaing sa paghanap ninda San Jose asin Birhen Maria nin madadagusan kan panahon na nagsunod sinda kan pagbuót ni Emperador Cesar Agusto kaidto na magpalista ta may ipinag-orden na sensus. Dahil ta pagbuót kan gobyerno, maski mag-aakion na si Maria, nagpa-Bethlehem man sya. Aram ta sa Bibliya na dai na sindang lugar na madagusan kaya sa paglakaw ninda nakaabot sinda sa kwadra nin mga karnero buda kabayo. Duman na inaki si Jesus sa sabsaban. Su kadipisilan paghanap nin malulugaran sa oras nin pag-aki, kabaing ini kan kadipisilan man kan mga urban poor sa paghanap nin tamang lugar tanganing mabuhay na matiwasay.\nKan Disyembre 16, su _Panunuluyan_ ginibo sa Zoom na nguna ta dai pwedeng magtiripon sa Mendiola, o sa Plaza Miranda o sa Manila Cathedral para ipaabot sa mga nanunungdan sa gobyerno an mga isyu kan kinapobrehan sa syudad. Sa presentation sa Zoom, an sabi kan mga lider kan urban poor, dipisilon ki maray an buhay ngunyan na pandemya. Dakulang bagay an problema sa tubig, pambakal ki face mask asin face shield, alcohol, asin iba pang pang-proteksyon sa bayrus. Mas dipisil pa kun may paisi na magkakaigwang demolisyon sa lugar ninda. Sabi kan mga urban poor, an abisong _stay at home_ imposible kun gabaon na an saindang mga harong. Sain sinda? Pàno an physical distancing? Dai pa ngani dyan pighuhururunan an pag-aradal kan mga aki. Pàno daw an mga aki na maluyang magbasa, maluyang magbilang, buda maluyang magsurat?\nPàno daw an maarabot na panahon?—sabi ninda.\nMahalaga an pagparumdom sa mga may katungdan asin obligasyon na asikasuhon an programang paharong sa kinapobrehan sa syudad. May kasabihan baga kaya na _out of sight, out of mind_. Hilinga su 15 bilyon na nawara kan Philhealth. Dahil daing nagtutulak na kolektibong boses, pigpapaliman-limanan na sana baga. Kun anu-ano na sanang balubagi an nadadangog ta arualdaw nganing su Philhealth na isyu malingawan na. Kaya sa mga urban poor, dai ninda pipalampas an Disyembre na dai magpahayag kan mga isyu ninda. Istaran na harani sa hanapbuhay buda mga serbisyo sosyal para sa disenteng pamumuhay arog kan tubig, ilaw, eskwelahan, asin iba pa. Ini an mga nanginginot sa mga pighahaditan ninda.Ining taon na , gulping purisaw an dinara sa mga Pilipino lalo na sa kinapobrehan. Pero anuman na gabat an mag-agi sa nasyon, madali sa mga namamanwaan an pagbangon kun arog kan _Panunuluyan_ ni San Jose asin Mahal na Birhen, pirming panô nin pagláom an mga tawo. An _Panunuluyan_ kan urban poor simbolo man nin paglaom na an pangarampag na dai malingawan kan gobyerno an obligasyon ninda sa namamanwaan dai mapapagliman-limanan.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1083,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fan-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\">An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/an-pag-uli-ko-sa-bikol-haling-manila-sa-panahon-nin-pandemya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan tawo. Kan bandang Marso, dipisilon magsaod ta daing nalulunadan na [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":122,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:05.225Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1502","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T20:50:14\",\"date_gmt\":\"T12:50:14\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T18:22:54\",\"modified_gmt\":\"T10:22:54\",\"slug\":\"manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, <em>dole out<\\/em> an apod kan arog&nbsp; kaining klase nin serbisyo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip (<em>mature<\\/em>), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday&nbsp; nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na &#;<em>top-to-bottom approach<\\/em>&#; nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada \\u, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-ak\\u00f2 sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. <em>Beneficiaries<\\/em> an apod sa mga tatabangan, bakong <em>participants<\\/em> kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang <em>Community Organizing<\\/em> ngunyan. Hali sa marhay na bu\\u00f3t an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai mat\\u1f76makan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga&nbsp; deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa parteng patapos na an dekada \\u, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto <em>squatter<\\/em>. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na <em>squatter.<\\/em> Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga&nbsp; obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o <em>urban poor<\\/em> manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil dai pang aram na paagi kun p\\u00e0no ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa <em>community organizing<\\/em>. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa <em><a href=\\\"https:\\/\\/www.history.com\\/topics\\/black-history\\/civil-rights-movement#:~:text=The%20civil%20rights%20movement%20was,law%20in%20the%20United%20States.\\\">Civil Rights Movement<\\/a><\\/em>. Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si <a href=\\\"https:\\/\\/newsinfo.inquirer.net\\/\\/denis-murphy-as-filipino-as-most-of-us\\\">Fr. Denis Murphy, SJ, <\\/a>kaidto sa pag-iriba kan <em>Civil Rights Movement<\\/em> bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni <a href=\\\"https:\\/\\/www.vox.com\\/\\/10\\/6\\/\\/saul-alinsky-explain-obama-hillary-clinton-rodham-organizing\\\">Saul Alinsky<\\/a>. Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa <em>community organizing<\\/em> sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa <em>on-the-job training<\\/em> sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an <em>community organizing<\\/em>. An kaibah\\u00e1n kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaak\\u00f2 sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin bu\\u00f3t na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan&nbsp; kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,685,207,683,74,684,49,462,624,72],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T12:50:14+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T10:22:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T12:50:14+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:22:54+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T12:50:14+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T10:22:54+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,Community Development,Community Organizing,Fr. Denis Murphy SJ,France Clavecillas,Herb White,Magbikol Kita,People empowerment,Saul Alinsky,Social Justice\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":4,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1237,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:41.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan/#","title":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:31am\n# Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\nPublished on Sunday, November 08, , 5:41pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.\nIni su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.\n“Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.\nAn manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.\nHabo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.\nBalik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming _victim blaming_ an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki _verbal abuse_ kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.\nAn problema kan pagtios _(poverty_) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na _kapot sa matarom_ dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.\nKun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.\nTapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga _golf courses_ o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: _“Presyo ibaba, sweldo itaas!”_\nHabo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin _patronage_ na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa _Greek mythology_ na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.\nAn paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1428,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:41.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fdai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan \\n \\n \\n \",\"description\":\"Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":80,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:41.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/dai-kutang-makilimos-kun-may-hustisya-sa-banwaan/#respond","title":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:31am\n# Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan\nPublished on Sunday, November 08, , 5:41pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.\nIni su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.\n“Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.\nAn manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.\nHabo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.\nBalik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming _victim blaming_ an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki _verbal abuse_ kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.\nAn problema kan pagtios _(poverty_) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na _kapot sa matarom_ dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.\nKun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.\nTapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga _golf courses_ o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: _“Presyo ibaba, sweldo itaas!”_\nHabo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin _patronage_ na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa _Greek mythology_ na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.\nAn paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1428,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:41.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1502","title":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:31am\n# Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan\nPublished on Sunday, October 18, , 8:50pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, _dole out_ an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.\nMay kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( _mature_), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na “ _top-to-bottom approach_” nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. _Beneficiaries_ an apod sa mga tatabangan, bakong _participants_ kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang _Community Organizing_ ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.\nSa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto _squatter_. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na _squatter._ Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o _urban poor_ manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.\nDahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa _community organizing_. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa _[Civil Rights Movement]( Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si [Fr. Denis Murphy, SJ,]( kaidto sa pag-iriba kan _Civil Rights Movement_ bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni [Saul Alinsky]( Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa _community organizing_ sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa _on-the-job training_ sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).\nSarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an _community organizing_. An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.\nSu pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1383,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:31:41.855Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fmanlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\\\">Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":116,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1410","title":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:32am\n# Hustisya: pundasyon nin katuninungan\nPublished on Sunday, October 04, , 1:12pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMan-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.\nMay sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.\nMay sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.\nBakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.\nSarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.\nMay problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- _frame up_ pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga _urban poor_ na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.\nDai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1169,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan/#respond","title":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:33am\n# Hustisya: pundasyon nin katuninungan\nPublished on Sunday, October 04, , 1:12pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMan-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.\nMay sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.\nMay sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.\nBakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.\nSarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.\nMay problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- _frame up_ pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga _urban poor_ na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.\nDai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1169,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fmanlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/\\\">Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":116,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1354","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:08:00\",\"date_gmt\":\"T13:08:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:08:08\",\"modified_gmt\":\"T13:08:08\",\"slug\":\"pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (<em>defense mechanisms<\\/em>). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\\u00e1 risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na san\\u00e1 na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa bu\\u00f3t kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagl\\u00e1om (<em>cynicism<\\/em>) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na san\\u00e1 baga an nasusunod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na san\\u00e1ng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede san\\u00e1ng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media san\\u00e1, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo \\u201cAno man an inambag mo sa banwaan\\u201d? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na <em>taxpayer<\\/em> pwedeng-pwede buda dapat lang mangsit\\u00e1. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na san\\u00e1ng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na san\\u00e1 kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hin\\u00e0bas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na san\\u00e1 sa taon an PhilHealth? An <em>dolomite<\\/em> na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa <em>military camps <\\/em>kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan san\\u00e1 gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan <em>frontliners<\\/em>. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa sal\\u00e2 patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na sal\\u00e2. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon san\\u00e1 pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta san\\u00e1 kun p\\u00e0no an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\\u00e1 risa ta matibay [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[567,568,205,69,47,566,74,570,49,363,150,72,569],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2? | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2? | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\\u00e1 risa ta matibay [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:08:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:08:08+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"P\\\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\\\u00e2? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:08:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:08:08+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"P\\\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\\\u00e2?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:08:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:08:08+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Anger,Anggot,Bakilid,Bicol,BIkol,Dagit,France Clavecillas,Freedom of Expression,Magbikol Kita,oppression,Social Concern,Social Justice,Social REform\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1032,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala/#","title":"Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:34am\n# Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?\nPublished on Sunday, September 20, , 9:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( _defense mechanisms_). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( _cynicism_) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod.\nUrog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na _taxpayer_ pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An _dolomite_ na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa _military camps_ kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.\nAn pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan _frontliners_. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.\nAnong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1179,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Saturday, December 27, , 6:35am\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...\n## [Pàno sukulon an pagpadaba?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...\n## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...\n## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":667,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1354","title":"Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:33am\n# Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?\nPublished on Sunday, September 20, , 9:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( _defense mechanisms_). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( _cynicism_) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod.\nUrog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na _taxpayer_ pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An _dolomite_ na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa _military camps_ kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.\nAn pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan _frontliners_. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.\nAnong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1179,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pamamanwaan-bilang-paglampaw-sa-pulitika-kan-sadiring-tawo-pasiring-sa-pakikipagkapwa-tawo/","title":"An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo\nPublished on Sunday, September 27, , 5:01pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi sarong konsepto nyatong nagsasayod kan kaburunyugan nin mga “kapwa-tawo.”\nSusog ki Zeus Salazar an _banua_ iyo na daa an tubong yunit pampulitika kan mga katutubo kaidtong panahon na ngapit inapod na _pueblo_ kan mga Kastila, mantang an barangay kinukumpunir saná nin mga kapag-arakian. Kun totoo ini, an literal na _pagpasiring sa banwaan_ sarong pagluwas sa barangay tanganing magduman sa banwaan kun sain yaon an mga ibang tawo, alagad kapwa igwang mga kasiributan na bako sanáng para sa saindang mga pamilya o kapag-arakian.\nSa tabang kan mga mauunambitan kong mga parasurat buót kong ibiklad an pagkasabot na “an pamamanwaan sarong paglampaw sa pulitika kan sadiring tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo.” Ginagamit ko an terminong “paglampaw” sa duwang gawi susog sa kahulugan kaini sa sakuyang kinagimatan na linggwahe sa Rinconada. An inot bilang sarong paghali sa harong nin daing purupaaram asin kadalasan sinasabing gibuogibo kan mga layas na aki. An ikaduwang kahulugan iyo an “nauurugan”, “linalangkawan” o “linalampasan” na iyo an mga kapantay kan “linalampawan”.\nAn inot na kahulugan kan paglampaw sarong maninigong pakahulugan sa pamamanwaan kun sain an kusog kan pamilya asin sadiring-tawo iyo an nag-uulang sa pamamanwaan mismo. Mantang an ika duwang kahulugan an naglaladawan kan dapat na magin lugar kan pakikipagkapwa o paglingkod sa kapwa bilang mas urog, mas halangkaw asin mas mahiwas na relasyon pantawong yaon sa pamamanwaan.  Nakaangkla an pamamanwaan sa pakikipagkapwa.\nUrog kahalaga an inadalan ni Adrian Remodo asin isinurat niya sa _Bikol Studies_ mapapadapit sa pulitika kan sadiring tawo na iyo an pwede mananggad na tukuyon bilang ugat kan oligarkiya sa satuyang banwaan. Sayod na maray sa “sadiring-tawo” an kakayahan kan sadiri na mansadiri. An apelyido asin relasyon sa dugo an kapital kan sadiring tawo. Iyo ini an rinaranihan sa mga panahon nin pangangaipuhan, alagad an karibay kaini iyo an pagbalos sa oras nin pagtubos kan kautangan sa buot. An dai pagbalos garo sarong makuring kasalan kan kasadiring-tawo kun sain pagtakwil sa pagigin kaayon sa kapag-arakian an kapadusahan, pasiring sa pagigin “ibang-tawo.” An “ibang tawo” iyo an nagsasapo kan byolensya kan sadiring tawo, huli ta siya an dai kaayon, siya idtong yaon sa luwas kan sakop kan sadiring tawo. An mentalidad kan “sadiring-tawo” iyo man daa an yaon sa likod kan pagdanay kan pagkabaranga kan sosyudad sa mga “dakulang-tawo” asin mga “sadit na tawo”. An dakulang-tawo iyo an mga pamilya kan mga mayayaman, mapoder, mahiwas an mga kadagaan asin halangkaw an inadalan, mantang an mga “sadit na tawo” iyo idtong mga mayong boses sa banwaan, mga mayong pagrogaring, asin mga kapag-arakian kan tumatawo o sa madaling sabi, mga “ibang-tawo”. An mga dakulang tawo an mga nagdadanay sa lado nin pulitika huli ta pinagpapadanay man sinda urog na kan mga kasadiring-tawong nakikinabang man kan poder asin benepisyong dara kan pwesto sa gobyerno kan saindang kasadiring-tawo.\nHaros iyo na ini an dai maburubakling kinatudan sa pulitika bako lang sa Bikol kundi sa manlain na runa kan Pilipinas. An padagos na pagsarig kan mga tawo sa prinsipyo kan “sadiring-tawo” iyo an yaon sa likod kan makanos na imahen kan pulitika sa Pilipinas. Nakagamot man digdi an kurapsyon, pagtios kan kasaraditan, asin kakulangan nin oportunidad kan mga ibang tawong iyo lugod nin igwang kakayahan na manungdan. An dinastiya sa pulitika kan mga puruparehong pamilya iyo an makusog na patunay kaini na, kun sa tataramon ni Lukas Kaelin ), naglaladawan kan “makusog na pamilya alagad maluyang estado” sa Pilipinas.\nMawot kutang tubuson ni Remodo an mga mararahay na gawing nagpupuon sa mga magkakasadiring-tawo arog kan pakikidumamay asin pagmamakulog tanganing magin pundasyon pasiring sa “desentralisasyon kan pulitika kan sadiring-tawo” o pagpahiwas kan sakop kaini sa bilog na nasyon na igwang agimadmad sa karahayan kan kagabsan. Sa sakuyang pagkasabot, dai kayang itao kan konsepto kan “sadiring-tawo” an kahagadan kan pagkapantay-pantay huli ta intirong nakagamot yan sa “sadiri” asin “sakop” kan sadiri. Pwedeng nagkaigwa man nin kamawutan para sa karahayan kan kagabsan an mga minadalagan sa pulitika alagad sa katapusi, dai man giraray sinda nakakasayuma sa tentasyon o mandato asin dikta kan pamilya asin sadiring tawo. An kaipuhan iyo an “maglampaw” sa harong kan pamilya asin sadiring tawo. An dai maaku-ako kan sarong tawo iyo an mahiling na an saiyang kasadiring-tawo mismo, naglilingkod sa “ibang-tawo”. An paglingkod sa “ibang-tawo”, si mga yaon sa luwas kan “sadiring-tawo” an kapinunan kan pamamamanwaan. Sa banwa, bako sanang sadiring tawo an nag-iirok kundi, asin labi pa kayan, an mga kapwa-tawong kahimanwa. An prinsipyo nin “kapwa-tawo” iyo an maninigo tanganing baguhon an lalawgon kan pulitikang nakasarig sa “sadiring-tawo”. Naglalampaw an sarong namamanwaan sa saiyang mga sadiring-tawo huli ta an halaga kan “kapwa-tawo” lampaw mismo sa halaga kan “sadiring-tawo”.\nDakulang tabang an pagkasabot na inihiras ni Virgilio Enriquez ) sa katutubong sikolohiya mapapadapit sa pagkasabot kan “kapwa”. Susog sa saiya yaon sa tataramon na “kapwa”an kahulugan kan pagmidbid kan kahiras na identidad kan pagigin tawo. An nahihiling kan sarong tawo na ginigibo kan saiyang kasadiring-tawo na paglingkod sa ibang-tawo, sa katunayan sarong gawi nin pakikipagkapwa.\nSusog man ki Rainier Ibana sa saiyang pag-adal kan mga prinsipyo kan mga Pilipinong rebolusyunaryo laban sa mga Kastila, an “kapwa” iyo an nagin patugmadan kan mga Katipunero kaidto tanganing pahiwason sa saindang imahenasyon an abot kan pagigin katutubo bilang sarong nasyon. Dugang pa ni Ibana an pagmidbid na ini kan nasyon bilang katutubo maninigo naman na pahiwason sa konteksto ngunyan kan miski si isay sa bilog na kinaban huli ta gabos man kita nagtalubo digdi sa parehong kinaban na nagtataong buhay sato.\nAn kakayahan na ining maghiwas kan abot kan katutubo lampaw pa sa nasyon dara mismo kan konsepto kan “kapwa-tawo” kaya an pamamanwaan dai nanggad nakukudalan. Kun sain yaon an satuyang kapwa yaon man an kahagadan kan pakikipagkapwa, an kahagadan kan pamamanwaan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1415,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan/#","title":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:32am\n# Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan\nPublished on Sunday, October 18, , 8:50pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, _dole out_ an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.\nMay kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( _mature_), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na “ _top-to-bottom approach_” nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. _Beneficiaries_ an apod sa mga tatabangan, bakong _participants_ kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang _Community Organizing_ ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.\nSa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto _squatter_. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na _squatter._ Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o _urban poor_ manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.\nDahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa _community organizing_. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa _[Civil Rights Movement]( Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si [Fr. Denis Murphy, SJ,]( kaidto sa pag-iriba kan _Civil Rights Movement_ bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni [Saul Alinsky]( Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa _community organizing_ sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa _on-the-job training_ sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).\nSarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an _community organizing_. An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.\nSu pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1383,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/si-charles-taylor-asin-an-eskwelahan-bilang-panalmingan/","title":"Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan\nPublished on Sunday, September 13, , 6:54pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o _muliticulturalism_. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta digdi nagin bantog na isusog ki Taylor an pagkasabot na sa panahon ngunyan an pagmidbid (recognition) saro nang pangangaipuhan sa buhay (vital need) kan tawo. Kun pagkakan an nagtataong buhay sa hawak asin an kakulangan o kawaran kaini an pwedeng magdulot kan pagkagadan kaini, an pagmidbid man o kawaran kaini an minabuhay o minapara sa identidad kan tawo.\nSabi ni Taylor an saro sa naghawan-dalan kan pagpapahalaga sa pagmidbid asin identidad iyo an pagkarumpag kan hirarkikal na sosyudad na nakaangkla sa pagsarig sa onra. Sa siring na sosyudad an kinatitindugan kan tawo an burabod kan onra, asin huli ta dai man gabos halangkaw an pwesto sa banwaan, nagkakapira sana man an yaon sa itaas, an kadaklan yaon sa ibaba na iyong minatangad sainda.\nSusog ki Taylor dai man bilog na nawara an pagtao asin pag-ako nin onra. Arog kan nahihling nyato miski ngunyan na panahon, sasaro o nagkapira sana man na mga bistadong indibidwal an tinatawan onra sa mga seremonya. Dai man kaya magkakaigwang halaga asin kahulugan an pagtaong onra kun gabos na yaon tatawan kan siring na pag-umaw. Alagad an kaibahan ngunyan na modernong panahon sabi ni Taylor ta igwa na kita nin agimadmad na an lambang tawo igwang dignidad. Sa ladong ini nagkakapantay-pantay an mga tawo sa tahaw kan saindang manlain-lain na mga pagkakaiba-iba.\nMas pinaurog pa an halaga kan pagmidbid susog ki Taylor huli sa pagsarig ngunyan sa pan-indibidwal na identidad kan tawo sa modernong panahon. Alagad sa satuyang nasyon na an kadaklan na tawo maki-pamilya o maki-sadiring tawo, padagos pa gayud kitang naghihinguwang makamukna kan “komunidad na lampas sa sakop kan sadiring tawo” kun sa gamit na termino ni Fernando Zialcita. An tinukoy ni Adrian Remodo na “pulitika kan sadiring tawo” sa saiyang artikulong yaon sa inot na isyu kan _Bikol Studies_ ) iyo pa man giraray an nagdadanay na klase nin pulitika bako lang sa Bikol kundi sa manlain-lain pang rehiyon kan Pilipinas.\nAlagad an paghangad nin demokrasya asin wala-tuong pagtuyaw sa nepotismo bagay na nagbuburabod sa pakasabot na igwang tubong pagkakapantay-pantay an mga tawo, na kapwa sinda nakakaaram kun ano an marahay asin maraot, asin kapwa igwang tubong pagkasabot sa kun ano an ikakarahay sa saindang buhay. Miski si Taylor na nagsurat kan saiyang saysay para sa saiyang mga kapwa taga Canada gamit an halimbawa kan sainda mismong karanasan nagsabi man na dai man nyato matatangkas an sadiri nyatong mga pamilya asin personal na karelasyon huli ta parte ini kan satong buhay. Alagad kaipuhan man giraray nyatong magkaigwa nin sadiring kabutan na ma-gikan sa satuyang sadiring pagkasabot, bilang sarong indibidwal na may sadiri man na buhay.\nTinawan duon nin Taylor na diyalohikal an buhay kan tawo kaya nahuhurma an identidad kan sarong indibidwal sa pakikipagkapwa o minsan sa pakikitusayan (struggle) sa mga bagay na buót mahiling saiya kan iba. Sa lado kan personal o pampublikong buhay kan indibidwal, an pakikidayalogo o pakikitusayan sa iba an nagtataong dalan sa pagmukna kan saiyag sadiring pagkamidbid sa sadiri o kan saiyang identidad.\nAn pagkasabot ni Taylor an nakatabang ki Charles Bingham nganing urog na ikapaliwanag an halaga kan pagmidbid sa pambulikong espasyo kan eskwelahan sa saiyang librong _Schools of Recognition_ ). Ginamit niya an metapora kan salming tanganing iladawan an katungdan kan pagmidbid asin bunga kan kawaran kaini sa eskwelahan. Segun ki Bingham, arog kan salming kun sain nyato nahihiling an satong lalawgon, an pagmidbid nagtatao man sato nin pakamidbid mismo sa sadiri. Kaya uyon ki Taylor, sinabi ni Bingham na an eskwelahan sarong lugar na panalmingan bilang sarong pampublikong espasyo.\nNamimidbidan kan sarong tawo sa eskwelahan an saiyang sadiri segun ki Bingham enot sa mga tekstwal na materyal na ginagamit sa pagkanuod arog kan mga binabasang literatura, dangan sa pakikipagkapwa o sa _interpersonal_ na relasyon kan sarong indibidwal sa ibang personang yaon sa eskwelahan. An sarong eskwelahan na nagpapatuod nin pag-ako ni pagkanimanlain-lain kaipuhan nin kurikulum na nagpapamidbid man nin pagkanimanlain-lain sa mga tekstong gamit sa pagkanuod mismo nganing namimidbidan kan mga paraadal na an publikong espasyo, kumpwesto nin mga indibidwal na kapwa igwang pagkasabot asin kapwa igwang kayang ikaambag sa pagkanuud gikan sa saindang mga dinakulaan na “kinaban”. Dai man nyato maninigaran na gabos kitang nakapageskwela o mga nageeskwela nagkaigwa nin ibang gawi nin pakamidbid sa sadiri na lain kan naguno nyato sa pamilya huli sa paghiling, paghuna asin pagtrato satuya kan mga nakaibanan nyato sa eskwelahan. Igwang magayon, marahay na mga memorya alagad igwa man mga maraot, makasuya asin makulog na mga karanasan.\nSabi ni Taylor, mas hayag na ngunyan an pangangaipuhan kan pagmidbid, urog na ngunyan na igwa na kitang pagkasabot na hinuhurma kita kaini, asin aram ta nang nagigin humà sa satong identidad an pagminus sa satuya o kawaran nin pagmidbid. Naunambitan ni Taylor si Frantz Fanon bilang saro sa mga nagpukaw kaini kan saiyang ibiniklad na an armas na gamit kan mga mananakop iyo an pagdikta kan saiyang imahen sa mga inuripon. Kaya an kaipuhan kan mga sinakop tanganing makatalingkas iyo an bagohon an imahen ninda sa sadiri na ipinatuod sa sainda. Si Fanon mismo na sarong katutubo sa mga isla kan Antilles nagdanas nin diskriminasyon nin huli sa saiyang kolor kan pagtungtong nya sa nasyon kan Pransya.\nNaghihinguwa man kitang makahaman nin panibagong imahen para sa satong mga sadiri matapos an mga nakaaging pananakop satuya. An paggamit kan satong tataramon tanganing ikapaliwanag an mga manlain-lain na pagkasabot saro nang halimbawa kaining kamawotan na magkaigwa nin panibagong pakamidbid huli ta kita ngani mismo kulang an pagsarig na kayang gibuhon ini kan satong linggwahe. Dikit an mga obrero huli ta bako ini an mayor na linggwaheng gamit sa pankinaban na ekonomiya asin pagpauswag sa sadiri.\nSa lado nin interpersonal na pagmidbid, kita na ngani mismong haros magkasaro sana man na banwaan an iniirokan, nasasakitan pang magin bukas sa pagkakaiba kan lambang saro. Sarong makusog na halimbawa kaini iyo an istorya ni Juan Escandor kan sarong agta na pinutol an saiyang sadiring muro tanganing ikapahiling sa saiyang mga kaklaseng sigeng panbansag saiya na, arog ninda, pula man an saiyang dugo. Ini an parehong persona na yaon sa likod kan karakter sa enot na kabtang kan librong _Labi_ ni Kristian Cordero.\nDakulang parte kan buhay nyato bilang mga indibidwal an mga panahon nin pagkanuud nyato sa eskwelahan, an publikong lugar kun sain kita nagkakaigwa nin pakamidbid sa sadiri na lain sa pakamidbid na kinagmatan nyato sa laog kan pamilya. Digdi ta nanunumpungan an mga ibang tawo na nabibisto ta bilang mga katubo asin mga kapwa indibidwal na nagmamawot man makanuud.  Susog ki Taylor, parehong pinapahalagahan sa demokrasya an pagkanimanlain-lain asin pagkapantay-pantay, na an lambang tawo igwa nin sadiring pagkasabot asin katalingkasan. An kaipuhan daa susog ki Taylor iyo an pag-ako kan tubong halaga na yaon sa lambang saro (presumption of equal worth). Kun an eskwelahan an pampublikong espasyong naghuhurma kan satong identidad, maninigo kun siring na haputon nyato kun anong klaseng mga eskwelahan an igwa kita ngunyan. Sain nakatungkos an satong mga eskwelahan kun iyan magigin panalmingan? Yan daw panalmingan nin mga indibidwal na murumawot an onra asin kaomawan o panalmingan nin mga indibidwal na pagpapahalaga sa dignidad kan lambang saro an pinakaultimong kamawutan?\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1648,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fpano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\\\">P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\\u00e1 risa ta matibay [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":119,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan/#","title":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:33am\n# Hustisya: pundasyon nin katuninungan\nPublished on Sunday, October 04, , 1:12pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMan-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.\nMay sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.\nMay sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.\nBakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.\nSarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.\nMay problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- _frame up_ pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga _urban poor_ na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.\nDai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1169,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala/#respond","title":"Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:34am\n# Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?\nPublished on Sunday, September 20, , 9:08pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( _defense mechanisms_). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( _cynicism_) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod.\nUrog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na _taxpayer_ pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An _dolomite_ na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa _military camps_ kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.\nAn pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan _frontliners_. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.\nAnong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1179,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/france-clavecilla/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | France Clavecillas","content":"Saturday, December 27, , 6:34am\n# France Clavecillas\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...\n## [Pàno sukulon an pagpadaba?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...\n## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNgunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...\n## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nAn ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":670,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-unibersidad-asin-an-birtwal-na-banwaan/","title":"An unibersidad asin an birtwal na banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# An unibersidad asin an birtwal na banwaan\nPublished on Sunday, September 20, , 9:54pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon, apwera kan pagguno nin mga kanuudan, sa pagsusog kan katutuuhan huli ta mas nagin maulyas lugod ini ngunyan. Madali nyakong malagalag sa kinaban na ini huli na lamang sa halimbawang dulot kan mga pabrikadong katutuuhan na kayang maipatubod tulos sa mga  nakakabasa kaini asin dai na minahapot kun totoo mananggad baya an saindang nabasa o nadalan.\nTutungkusan ko ngunyan an saro pang katuyuhan kan edukasyon kun sain an pagsusog sa katutuuhan nagigin sarong gawi nin pamamanwaan. Ginagamit ko an “pamamanwaan” bilang “citizenship” na ginamit man ni Mintz ) bilang dakitaramon kaini sa saiyang diksyunaryo. Urog nang kaipuhan ngunyan na, an birtwal na kinaban magin sarong birtwal na “banwaan.” An buot sabihon magin sarong espasyo nin mga namamanwaan na igwang pagpapahalaga sa katutuuhan asin sa saindang mga kapwa kahimanwa.\nAn pagpapakatawo nahahaman sa pamamanwaan. Saro ining pagkasabot na haloy nang namaanan kan mga suanoy na Griyego kaidtong panahon. _Polis a_ n apod ninda kan banwaan na iyo man an ugat na tataramon kan pulitika. Harayo sa maating impresyon o kahulugan kaini ngunyan, an pulitika sarong mabansay na gawi nin pamamanwaan, kun sain an mga kapwa igwang pagkasabot nagdidiriskusyon, naghihinirasan nin mga ideya asin nakikisumaro sa pagdesisyon sa buhay kan banwaan. An _agora_ iyo an sentro kan saindang _polis_. Kun sa satong panahon ngunyan, an _agora_ iyo an literal nyatong saudan na sentro nin komersyo. Alagad para sainda an agora iyo man an lugar kun sain sinda nakakanuud sa lambang saro, naghihinirasan nin mga kadunungan asin kan saindang mga gibong nagbibiklad kabansayan sa mga manlain-lain na lado arog kan literatura, arte, pilosopiya, asin iba pa. Nagigirumduman kong gayo pirmi an _agora_ pag minaagi ako asin nakikihinanyog sa mga gurang na paradebate na minapwesto dyan sa may plaza Rizal.\nAn pamamanwaan bilang gawi nin makatalingkasan na pagpahayag kan sadiri asin pag-ako kan saiyang kapwa bilang kapantay sa pag-urulay asin paghimo nin mga desisyon na nakakaapekto sa lambang saro tinawan linaw man kan Aleman na pilosopong si Jürgen Habermas. Tanganing mapangataman an katalingkasan kan lambang saro asin makahimo nin mga desisyon na dai pinaagi sa dikta kan pwersa o poder, kinakaipuhan daa susog ki Habermas an mga minasunod na panundon:\nInot, kaipuhan na an lambang saro na igwang kakayahan na magtaram asin magdesisyon matawan dalan na makisumaro sa pag-urulay. Ikaduwa, dapat tugutan an lambang saro na maghapot dapit sa ano man na sinabi kan iba; na tugutan dapat an lambang saro na magpahayag man kan saiyang sinasabuot; na dapat tugutan an lambang saro na maibiklad an saiyang mga gawi, mga kahagadan asin mga pangangaipuhan. Asin an ikatulo, iyo na mayo dapat maski sarong tagapahayag an pangaladan, sa pasaluib man o hayagan na pagpwersa, kan saiyang paghiro susog sa mga karapatan na tinukoy sa duwang nasambit na panundon.\nSa ngunyan na panahon madaling sabihon na garo natawan nin daing sagkod na katalingkasan an miski si isay man na magdakit sa birtwal na kinaban na makapagpahayag nin miski anong bagay. Alagad tibaad kaipuhan man nyatong mamaanan na ining katalingkasan na inaapag kan teknolohiya nagigin paon naman ngunyan nganing bawian kita nin awtonomiyang makapaghurop-hurop nguna asin makapagsiyasat bago kita mag-abot sa sarong masabot na desisyon arog na lamang kan pag-ako nyato asin pagsuporta nin sarong produkto, pulitiko, o kamawutan sa lokal man na sakop o pankinaban na abot. Yaon an hapot kun sisay an igwang kontrol ngunyan kan teknolohiya. Kun sisay an mga “dyos” na nakakahiling asin nakakaaram kan mga sinasabi asin ginigibo nyatong pinapasirip ta sa birtwal na kinaban. Kun anong mga pwersa an pwedeng yaon sa likod kan mga nagbibiklad kan saindang sadiri dara an “hashtag” na “pagpapakatotoo”?\nGaro kaipuhan nyato ngunyan maagimadmadan na sa bwirtwal na kinaban, huli sa kakayanan kan teknolohiya na manipularon an satong mga pagmati apwera kan mga hilom na intensyon kan mga dyosdyosan na nagkokontrol kaini gamit an poder, kwarta asin impluwensya, an “pagpapakatotoo” sarong bagay na kaipuhan pagdudahan na mismo. Urog nang mas nagin maulyas an katutuuhan na kaipuhan nyatong susogon. Kaipuhan ta nang mas paghuropan pang gayo an kahulugan asin abot kan “maninigo,” kan hustisya, ngunyan na an bilog na kinaban na mismo an abot kan satong pananaw.\nDati nang masakit an paghanap nin katutuhan, urog na an mabuhay susog sa katutuuhan na nadukhayan kaya dai man bago an agyat na ini sa pagpapakatawo.  Ngunyan, nagin maulyas man an katutuuhan sa birtwal na kinaban, mas pinahiwas man kaini an pakikisumarong pwedeng mapangyari nyato na nalimitaran dati kan distansya kan satong mga iniirokan na lugar o mga muhon na nagsusuhay kan mga manlain-lain na nasyon.\nBuhay an posibilidad na ini asin kaya tang pag-igutan na mapangyari. An modelo o ladawan kaining gawi nin pakikisumaro iyo an ideya kan Unibersidad. Sa saiyang saysay na “The Idea of the University—Learning Processes” sinusog ni Habermas an mga pagkasabot kan saiyang mga kapwa pilosopong Aleman manungod sa Unibersidad asin tinukoy ini bilang “mabansay na ladawan nin pagkabuhay” (ideal form of life). Sa termino kan mga Aleman, an edukasyon o _Bildung_ sarong proseso nin pagkanuud sa bilog na aspeto kan buhay kan tawo kun sain pinapatalubo an mga potensyal nin kabansayan, katalingkasan asin pagkasabot kan tawo. An idinugang o tinawan duon giraray ni Habermas iyo an dalan na ginigibo tanganing magin aktwal an mga ini. Iyo ini an komunikasyon ni ginigibo kan lambang kaayon sa komunidad nin mga tagapagsiyasat kun sain an katuyuhan iyo mismo an ikauuswag kan mga manlain-lain na kanuudan.\nSabi ni Habermas mahihiling mismo an gira kan Unibersidad sa mga siyentipikong pagsisiyasat na ginigibo ngunyan sa luwas kan eskwelahan arog kan mga journal kun sain maaaprubitsaran kan lambang parasiyasat an mga bunga kan mga pag-adal ninda. Alagad an urog pang mawot ipahayag ni Habermas iyo na an Unibersidad kaipuhan magdanay bilang sarong komunidad na igwang awtonomiya sa pagsiyasat asin pagsusog sa katutuuhan, talingkas sa darang tentasyon kan kwarta asin dikta kan poder sa pulitika. Bilang Unibersidad, iyo ini an nag-aandam sa sarong indibidwal sa saiyang pamamanwaan kun sain an pag-uswag kan komunidad asin bilog na banwaan an katuyuhan kan saiyang pagkanuud.\nAram man gayud ni Habermas na dai man talaga bilog na matatangkas an kwarta asin an impluwensya sa pagpadalagan kan eskwelahan kaya susog sa saiya, dapat dai magpasakop an Unibersidad sa sistema kan kwarta asin impluwensya. Sa Bikol asin iba pang mga rehiyon kan Pilipinas, mga pulitiko mismo kun bakong mga kapitalista an kagsadiri kan mga eskwelahan asin Unibersidad. Minsan man, an mga pampublikong Unibersidad minadulok sa mga haraning pulitiko nganing makaguno nin _budget_ na ngapit iyo an magigin paon kan utang na buot na sisingilon kan pulitiko. Ripasuhon na sana an katuyuhan mismo kan Unibersidad para sa mga paraadal tanganing mahiling kun nasakop na mananggad baya ini kan Sistema. Kun pansadiri sanang kauswagan o kaumawan an mga pinapangatamanan kan mga paraadal sa institusyon, buot sabihon kapital asin poder an mga buot nindang maguno. Pag-andaman ta na kun siring an saindang paghadihadian pag-abot kan panahon ta sa birtwal na kinaban mas naghiwas pa an abot kan saindang pwedeng sakupon.\nAlagad sa balyong lado, an birtwal na kinaban pwede man na magin mahiwas na espasyo nin mga namamanwaan na igwang pagpapahalaga sa katutuuhan, paghinanyog asin pagmakulog sa kapwa, pagkasabot, asin paninidugan para sa karahayan kan kagabsan. An ideya kan Unibersidad an ladawan kaini asin pwedeng gibuhon na mismo sa satuyang mga Unibersidad tanganing dai man ini magin mga pabrika na sana nin diploma para magkatrabaho o kasangkapan kan mga pulitiko.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1693,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fbakilid%2Fpano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"France Clavecillas\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/france-clavecilla\\/\",\"title\":\"P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/\\\">P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;P\\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\\u00e2?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\\u00e1 risa ta matibay [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":119,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/bakilid/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Bakilid","content":"Saturday, December 27, , 6:35am\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...\n## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNatuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na...\n## [An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nKun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid...\n## [An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan...\n## [Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari....\n## [Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an...\n## [Hustisya: pundasyon nin katuninungan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nMan-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon...\n## [Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":909,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.849Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/bakilid/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan/#respond","title":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:32am\n# Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan\nPublished on Sunday, October 18, , 8:50pm\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, _dole out_ an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.\nMay kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( _mature_), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na “ _top-to-bottom approach_” nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. _Beneficiaries_ an apod sa mga tatabangan, bakong _participants_ kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang _Community Organizing_ ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.\nSa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto _squatter_. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na _squatter._ Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o _urban poor_ manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.\nDahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa _community organizing_. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa _[Civil Rights Movement]( Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si [Fr. Denis Murphy, SJ,]( kaidto sa pag-iriba kan _Civil Rights Movement_ bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni [Saul Alinsky]( Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa _community organizing_ sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa _on-the-job training_ sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).\nSarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an _community organizing_. An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.\nSu pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.\n.\nNagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1383,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.850Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1410","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T13:12:20\",\"date_gmt\":\"T05:12:20\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T13:12:26\",\"modified_gmt\":\"T05:12:26\",\"slug\":\"hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Hustisya: pundasyon nin katuninungan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod.\\u00a0Sa sitwasyon ini, dara-dara san\\u00e1 kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an bu\\u00f3t. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man san\\u00e1 sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapas\\u00e2 kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. P\\u00e0no ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya sal\\u00e2 na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan pan\\u00f4 nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka-<em>frame up <\\/em>pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga <em>urban poor<\\/em> na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong sub\\u00f3 (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai man nawawara an pagl\\u00e1om na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagl\\u00e1om pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagl\\u00e1om nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":5,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[39],\"tags\":[205,69,47,74,211,515,355,49,588,76,624,72,236,623],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T05:12:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T05:12:26+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T05:12:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T05:12:26+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Hustisya: pundasyon nin katuninungan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T05:12:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T05:12:26+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bakilid,Bicol,BIkol,France Clavecillas,Freedom,Government,justice,Magbikol Kita,Peace,Poverty,Saul Alinsky,Social Justice,Social Problems,Urban Poor\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Bakilid\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/bakilid\\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bbf7da37f92e7e393f3eaaa92a\\\",\\\"name\\\":\\\"France Clavecillas\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/06-FranceC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"France Clavecillas\\\"},\\\"description\\\":\\\"Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/5\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":994,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:36:26.850Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fpag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban \\n \\n \\n \",\"description\":\"Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":89,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.759Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/mayong-ginurangan/","title":"Mayong ginurangan! | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Mayong ginurangan!\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”\nMapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.\nKun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.\nAn dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.\nIgwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.\nMaski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.\nIgwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.\nDati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.\nSa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.\nKun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.\nKun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n Christian Necoh STO. TOMAS\n on August 6, at 2:19 pm\n Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.\n Nina Koleen D. Bonilla\n on August 6, at 5:32 pm\n Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.\n Claire Marie Collantes\n on August 6, at 11:30 pm\n Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.\n on August 7, at 7:45 pm\n Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.\n Jamille Ann Y. Arevalo\n on August 7, at 10:49 pm\n Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.\n on August 7, at 11:15 pm\n Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.\n Jessa Antonette B. Lat\n on August 8, at 2:24 am\n Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.\n on August 8, at 6:02 pm\n Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.\n Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.\n Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.\n Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.\n on August 8, at 4:52 pm\n Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.\n Kendrick Gold P. Bayot\n on August 8, at 5:05 pm\n Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:27 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 8, at 9:31 pm\n Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.\n Ceasar Jay A. Quimco\n on August 8, at 9:32 pm\n Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.\n Ma. Hazel Donita S. Diaz\n on August 9, at 10:12 am\n Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.\n on August 9, at 6:01 pm\n Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.\n Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.\n on August 9, at 6:21 pm\n Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.\n Renato D. Agravante Jr.\n on August 9, at 6:48 pm\n Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.\n on August 9, at 8:16 pm\n Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?\n Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.\n Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.\n on August 9, at 8:27 pm\n An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.\n on August 9, at 8:27 pm\n Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.\n Marie Angela R. Dawal\n on August 9, at 8:37 pm\n Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.\n on August 9, at 11:20 pm\n Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.\n An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.\n on August 10, at 1:38 am\n Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.\n Meryll Dayne B. Solano\n on August 10, at 3:39 am\n Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.\n Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.\n on August 10, at 10:03 am\n Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.\n on August 10, at 11:45 am\n Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.\n Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.\n Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.\n on August 10, at 2:09 pm\n Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.\n Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:28 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 10, at 4:18 pm\n Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.\n Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.\n Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.\n (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )\n on August 10, at 6:13 pm\n Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.\n on August 10, at 6:48 pm\n Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.\n Maria Jchelze Zamora\n on August 10, at 7:15 pm\n Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.\n on August 10, at 7:41 pm\n Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.\n Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha","detected_lang":"bik","word_count":14885,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.759Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-paratukdo/","title":"An paratukdo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\nPublished on Sunday, August 23, , 7:56pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga kaaraman, mas mapararom an mga dati nang kanuudan, asin mas pang mapalangkaw an kalidad kan saindang disiplina. An bunga kaiyan nagdadarang kauswagan sa bilog na banwaan asin karahayan sa sosyudad. An propesyon kan pagtukdo ngani an nagmumundag kan mga iba pang propesyon na iyong nagsusustinir kan dalagan kan nasyon.\nSa diksyunaryo ni Malcolm Mintz ), dinakitaramon nya sa duwang magkasuhay na tumpok nin mga kahulugan—sa Ingles—an _tukdo_. Sa inot yaon an _“to teach, to coach, to train, to tutor, to educate, to instruct”_ mantang sa panduwa yaon an _“to point out, to indicate, to show, to designate, to specify”_. Tugmang gayo an duwang gawi nin pagdakitaramon na ini sa duwang kahulugan kan edukasyon na sinusog ko kan nakaagi sa mga ugat na tataramon sa Latin. An _educare_ o pagpatuod an risang buót sabihon kan pagtukdo sa inot, mantang sa ikaduwa man iyo an pagtukdo bilang _educere_ na an buót sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman” o pinaliwanag ko bilang pagsusog (R. pagtüöd) kan katutuuhan.\nKun iisipon, an gibo nin pagtukdo bilang “pagpatuod” haros ginigibo man kan maski si isay na tawong naghihiras kan saiyang kanuudan sa iba. Siring ngani kan sabi ni Gilbert Highet sa libro nyang _The Art of Teaching,_ sa pan-arualdaw na buhay, gabos kita nagtutukdo asin nakakanuod sa bilog nyatong pagkabuhay. An pagtukdo, sa propesyunal na lado man o bako, sarong katungdan sa kapwa asin bilog na banwaan huli ta pinagpapadanay kaini an padagos na pagkanuod nin tawo.\nAn pagkaigwa nin kanuudan an kundisyon tanganing makapagtukdo an maski si isay na tawo sa saiyang kapwa. Pagluwas ngani kan sarong indibidwal sa saiyang harong igwa na syang kakayahan na magtukdo huli ta igwa na syang mga ginunong kanuudan gikan sa saiyang mga inot na paratukdo sa pamilya. Garo kita mga almasi sa kanya-kanyang pamilya kun sain kita inot na inataman, minatuhan, asin pinatalubo digdi sa kinaban nin mga tawo. Asin sa pagtalubo nyato urog na naghiwas man an satuyang mga kanuudan sa kinaban sabay kan paghiwas man kan satong relasyon sa ibang tawo sa sosyudad. Kaya magin lisensyado man o bako, igwang sertipiko nin kahusayan asin pagtapos sa sarong kurso o mayo, an lambang tawo igwang kanuudan na pwede nyang ihiras (itukdo) sa saiyang kapwa dangan makaguno man nin kanuudan sa iba.\nAlagad an ikaduwang kahulugan kan pagtukdo nagtatao nin sarong ladawan na labi pa sa kakayahan na magpatuod nin sarong kaaraman, kakayahan o kahusayan. An pagsusog sa katutuuhan suanoy nang nasabutan na katungdan kan pagigin paratukdo. Yaon ini sa metapora kan Griyegong pilosopo na si Platon kun sain nya ilinadawan an masakit asin magabat na katungdan kan sarong nakaluwas na sa madiklom na kweba na magbwelta asin itukdo sa mga tawong natuod na an mga mata sa liwanag na gikan saná sa dasô, an dalan pasiring sa daing katampad na liwanag kan saldang. Sa mga pantas kaidtong panahon sa sirangan na parte kan kinaban, an paratukdo iyo an _guru_ na nagtutukdo kan Dalan sa paagi mismo kan saiyang gawi nin pagkabuhay sa arualdaw. Bago mag-abot an modernong panahon, si Santo Tomas Aquino nagsabing an paratukdo bako mismo an kagsadiri asin nagtatao nin katutuuhan kundi an nagpupukaw sa paraadal na madukhayan an katutuuhan na ibinanhi kan Dyos sa saiya mismong buót.\nAn kakayahan mismo kan sarong tawo na makasabot iyo man an bantog na sinarigan sa modernong panahon na kaipuhan itukdo. Sa kapahayagan ni Immanuel Kant, an katalingkasan kan tawo ultimong matatamo kun hihinguwahon nya mismong makasabot. Miski ngani sa kontemporanyong panahon kun sain an edukasyon mas nagkaigwa nang praktikal na katuyuhan, an kaipuhan itukdo siring kan sabi ni Alfred Northwhitehead iyo daa an mga buhay na kaisipan. Iyo kaini an igwang halaga sa totoong buhay, an sabay na nagagamit kan tawo sa saiyang hanap-buhay asin nagdadara saiya na kamùtan an pagkanuod sa buhay. Buót sabihon an buhay mismo an katutuuhan na katuyuhan kan pagtukdo.\nSa mga manlain-lain na perspektibong ini kan pagtukdo, mayo ni sarong nagsabing an paratukdo mismo an katutuuhan. An paratukdo iyo an nagtutukdo kan dalan alagad bako sya an dalan, urog nang bako siya an katutuuhan. Alagad sa satuyang karanasan, an paratukdo an nagigirumduman nyato sa mga manlain-lain tang nanudan. Sya kaya an satuyang nagin dungan sa pagkanuod. Kan panahon na kita nag-aadal, sya an satuyang nagin katuod o “kapwa-nagsususog (nagtütüöd) sa katutuuhan. Nag-agi giraray sya sa tinudan nya nang dalan nganing kita ibanan. Sya mismo ngani igwa pa giraray nanunudan, igwa pang mga nadudukhayan, asin urog pa syang naliliwanagan kan saiya mismong itinutukdo. Mas urog nya pang nasususog an padumanan, nakakahawan sya nin mga iba pang dalan pasiring sa parehong kaaantusan.\nUrog na nahihiling an pagigin magkatuod na ini sa mga kapwa paratukdo asin tagapagsiyasat _(researcher)_. Sa pag-adal asin pagsiyasat, nagtitinabangan an mga magkakatuod na magsusog sa katutuuhan. Nagsisinusugan sinda kan saindang mga nagunong kaaraman tanganing patutuuhan an sarong bagong kanuudan. Sa prosesong ini minsan sinda nagkakatinusayan huli sa manlainlain na pagkasabut kan dalan. Dawa ngani minsan dai nagkakainuyunan, sarong mahamis na bungang kanuudan pa man giraray an nahahaman sa katapusan.Sa konteksto kan pagsusog sa katutuuhan, nagliliwanag an ‘kabansayan’ bilang ladawan kan paratukdo, na pinaglapigutan ikasayod ni Vic Nierva susog sa nagdadalagan na kahulugan kaini sa tataramon alagad namemeligro na ngunyan na malingawan. An kabansayan gayod mismo an likas na bungang naguguno kan paglapigot na magsusog sa katutuuhan kaya sya nagigin maninigong paratukdo. Iyo ini an kalidad nin buhay na mayo sa tawong “mayong ginurangan” asin dai maninigong paratukdo.  An mabansay na paratukdo iyo an tawong, siring kan tinutukoy ni Albert Alejo , dai basta sanáng _inagihan_ kan panahon kundi _nag-aagi_ mismo sa panahon. Buót sabihon naglalapigot, naghihinguwa sa abot kan saiyang makakaya na magsusog sa katutuuhan. Asin sa proseso kan saiyang bilog na pagdanas, nanudan nya an kagayunan kan pagkanuod, an kagayunan kan buhay mismo na ngapit itutukdo nya sa ibang an katutuuhan kayan sinda mismo dapat an magdanas.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1433,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.759Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2650","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T12:02:47\",\"date_gmt\":\"T04:02:47\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T12:02:49\",\"modified_gmt\":\"T04:02:49\",\"slug\":\"pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. <em>Cosmopolitanism<\\/em> an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag <em>kosmo polites<\\/em> o \\u201cnamamanwaan kan kinaban\\u201d imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong <em>Lives of the Eminent Philosophers<\\/em> ni Diogenes Laertius ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang \\u201ckapwa\\u201d an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang \\u201cibang-tawo\\u201d, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.\\u00a0 Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin \\u201cdayuhan\\u201d asin \\u201ckatutubo\\u201d. Mantang an \\u201ckatutubo\\u201d saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong <em>Keywords<\\/em>, nagkaigwang negatibong konotasyon an \\u201ckatutubo\\u201d huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An \\u201cdakula\\u201d asin \\u201csadit\\u201d na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An \\u201chalangkaw\\u201d asin \\u201chababa\\u201d nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an \\u201chalangkaw\\u201d asin \\u201chababa\\u201d mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang \\u201chalangkaw\\u201d.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog ki Williams, an <em>civilization<\\/em> na gikan sa ugat na Latin na <em>civis<\\/em> o \\u201cnamamanwaan\\u201d nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa \\u201ckatutubo\\u201d an kahulugan kan pagigin \\u201cpur\\u00f2\\u201d o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin \\u201cmoderno\\u201d, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan \\u201ckultura\\u201d sa dibisyon kan \\u201ckatutubo\\u201d asin \\u201cdayuhan.\\u201d An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa \\u201cbaba\\u201d o \\u201clangkaw\\u201d kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga \\u201ckatutubo\\u201d sa kinaban.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an \\u201cpagtuod (inhabit) sa lugar\\u201d gikan sa Latin na <em>colonus <\\/em>(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an \\u201cpag-ataman nin mga pananom o hayop\\u201d na maitatakod man giraray sa kahulugan kan \\u201cpagtuod\\u201d bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang <em>refinement<\\/em>, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong \\u201chalangkaw\\u201d an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Garo an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong <em>multiculturalism, <\\/em>o sayudon ta sa Bikol na \\u201cpagkanimanlainlain-katudan,\\u201d an saro sa nagpapatunay kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing \\u201cmakapagdayo\\u201d sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong <em>Cultivating Humanity<\\/em>, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan (<em>multiculturalism<\\/em>) kun siring dapat pang mag-antos sa<em> <\\/em>pagkatarakod-katudan (<em>interculturalism<\\/em>). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, <em>Chauvinism <\\/em>kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an <em>Romanticism<\\/em>, o an paghiling na <em>exotic<\\/em>, kakaiba, asin pur\\u00f2 (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong \\u201clayas\\u201d sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Miski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun \\u201cpap\\u00e0no\\u201d magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,760,761,766,763,765,49,768,370,559,764,767,762,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T04:02:47+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T04:02:49+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T04:02:47+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:02:49+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T04:02:47+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:02:49+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Citizens of the world,cosmopolitanism,Diogenes Laertius,foreign,interculturalism,Magbikol Kita,Martha Nussbaum,Mga Tubong Kaisipan,multiculturalism,native,Raymond Williams,sociology,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1817,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.759Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2650","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.759Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/mayong-ginurangan/","title":"Mayong ginurangan! | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Mayong ginurangan!\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”\nMapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.\nKun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.\nAn dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.\nIgwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.\nMaski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.\nIgwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.\nDati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.\nSa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.\nKun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.\nKun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n Christian Necoh STO. TOMAS\n on August 6, at 2:19 pm\n Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.\n Nina Koleen D. Bonilla\n on August 6, at 5:32 pm\n Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.\n Claire Marie Collantes\n on August 6, at 11:30 pm\n Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.\n on August 7, at 7:45 pm\n Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.\n Jamille Ann Y. Arevalo\n on August 7, at 10:49 pm\n Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.\n on August 7, at 11:15 pm\n Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.\n Jessa Antonette B. Lat\n on August 8, at 2:24 am\n Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.\n on August 8, at 6:02 pm\n Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.\n Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.\n Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.\n Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.\n on August 8, at 4:52 pm\n Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.\n Kendrick Gold P. Bayot\n on August 8, at 5:05 pm\n Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:27 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 8, at 9:31 pm\n Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.\n Ceasar Jay A. Quimco\n on August 8, at 9:32 pm\n Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.\n Ma. Hazel Donita S. Diaz\n on August 9, at 10:12 am\n Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.\n on August 9, at 6:01 pm\n Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.\n Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.\n on August 9, at 6:21 pm\n Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.\n Renato D. Agravante Jr.\n on August 9, at 6:48 pm\n Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.\n on August 9, at 8:16 pm\n Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?\n Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.\n Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.\n on August 9, at 8:27 pm\n An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.\n on August 9, at 8:27 pm\n Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.\n Marie Angela R. Dawal\n on August 9, at 8:37 pm\n Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.\n on August 9, at 11:20 pm\n Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.\n An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.\n on August 10, at 1:38 am\n Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.\n Meryll Dayne B. Solano\n on August 10, at 3:39 am\n Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.\n Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.\n on August 10, at 10:03 am\n Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.\n on August 10, at 11:45 am\n Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.\n Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.\n Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.\n on August 10, at 2:09 pm\n Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.\n Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:28 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 10, at 4:18 pm\n Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.\n Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.\n Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.\n (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )\n on August 10, at 6:13 pm\n Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.\n on August 10, at 6:48 pm\n Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.\n Maria Jchelze Zamora\n on August 10, at 7:15 pm\n Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.\n on August 10, at 7:41 pm\n Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.\n Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha","detected_lang":"bik","word_count":14885,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.760Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagtanom-asin-pag-ataman-sa-sadiri-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya\nPublished on Sunday, August 30, , 3:23pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan _lockdown_, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa _social media_ iyo an saindang pagtanum-tanom. Tinanuman nin kun anong mga gulayon an mga bakanteng loteng nakatiwangwang sa likod o kataid kan saindang harong, an iba man sa mga pasô na ibinugtak o ikinalay sa saindang balkonahe. Kinahiligan man an mga ornamental na pananom asin masitas, na bako naman nganing bago. Nagirumduman ko lugod an sakuyang ina na sa lambang pagkaaga kinakaulay pa an saiyang mga _orchids_ mantang kinakarigos nya kan ihi sa irinolang dinugnuan ni tubig .\nSa mga propesyunal an pagtanum-tanom parte saná kan buhay na hugop-hugop pagretiro ta, urog na kun yaon sa syudad an istaran, dai man makasustinir nin pambuhay sa arualdaw an mga gulayon sa masitera. Buót sabihon kun bako nang dahil sa hanapbuhay, sa lado gayod nin katrangkiluhan kan buót na minamawot, lain sa pagparakayod sa trabaho, an tinataong kapanuan kan pagtanom. Sa pag-ataman gayod nin pananom igwang natural na katuninungan kan isip, o baad kaya mas nagsagom na sa mga gurang an sinabi sa banal na kasuratan na huli ta gikan sa daga kita gabos hinaman, sa daga man giraray kita mabalik sa kagadanan. Tibaad kaya an pagtanom mismo sarong gawi man nin pag-ataman sa sadiri asin natural na nagdudulot nin kabaskugan kan isip asin buót. Napapabilang gayod an pagtanum-tanom sa mga _recreational activities_ na sinambit ni Nepthaly Botor tanganing mapadanay an baskog-isip.\nAlagad an bagong _coronavirus_ na nagtanyog kan bilog na kinaban an nagpagimata giraray sa pinakatubong halaga kan pagtanom. An soberanya sa pagkakan _(food sovereignty)_ an ugat na katuyuhan kan pagtanom, kun kaya siring kan sabi ni Kalamaoka’aina Niheu, sarong doktor sa salud asin katutubo sa Hawaii, kinakaipuhan kan gabos na katutubo sa bilog na kinaban na magpuli sa saindang katutubong dunong asin syensya na nagdudulot nin katalingkasan asin soberanya alagad dai nanlalapas kan daga. Mala ta iyo ini mismo an ginibo kan mga tawo sa kinaban pag-abot kan pandemya. Gabos man kaya kita katutubo, iyan kun an buót sabihon, katutubo sa kinaban.\nDawa ngani an pagkakan nin bunga, dahon, o gamot nin mga pananom pa man giraray an ginigibo ta sa arualdaw nyatong buhay, nalingawan ining tubong kakayahan kan maski siisay man na magpatalubo nin pananom para sa saiya mismong pagkakan. Dahil ini ta napasairarom kita kan poder _(power)_ na nagpapadalagan ngunyan kan bilog na kinaban, huli sa globalisasyon, na iyong gayo an sabay na nagdara kan virus asin sabay na hinumâ mismo kan virus na ini.\nAn teyorya kan Pranses na pilosopong si Michel Foucault ( _Fokow_ an pakasayod) an maninigong gamiton bilang patugmadan kaining pagkasabot. Siring sa sarong makinarya, an _poder_ susog ki Foucault, iyo an nagpapadalagan kan sosyudad asin relasyon pantawo sa bilog na kinaban. An poder iyo an may kapot kan buhay asin kagadanan nyatong mga indibidwal huli ta hinuhurma kaini an satong pagkayaon sa kinaban urog na sa lado nin ekonomiya asin pulitika. Mayong lalawgon an poder na ini, mayong sasaro saná an may kagsadiri, alagad pwedeng magamit urog na kan nakakalamang huli sa posisyon, kwarta, asin impluwensya. Dai ngani ini nahihiling asin an kadaklan mayong malay sa palakaya kaini. Maski ngani si Foucault dai man nagtaong solusyon kun pàno makatalingkas sa poder huli ta sa saiyang panànaw iyo ini mismo an nagsasalapid kan relasyon pantawo.\nAlagad an pinag-igutan nyang siyasaton iyo an sarong gawing inaapod kan mga suanoy na Griyego asin Romano na _epimilea houtou_ o pag-ataman sa sadiri sa mga manlain na aspekto kan buhay pamamanwaan ninda kaidtong panahon. An pag-ataman kaya sa sadiri iyo an gibo nin kusang pagbuot kan sarong indibidwal na gamiton an poder sa paghurma kan sadiri. Alagad an kadipisilan na dara kaini iyo an paghiro sa manlain-lain na lado kan buhay katakod an saiyang kapwa uyon sa kumpas kan panahon o _kairos_ kun sa termino kan mga Griyego. Sarong katuyuhan kan pag-ataman sa sadiri an maninigong paggamit kan mga kasiraman _(pleasures)_ sa tamang gawi, tamang sukol asin tamang panahon na nagbubunga nin karahayan sa salud, magayon na relasyon asin pusog na banwaan.\nSa satong tataramon an ‘kasiraman’ dara tulos an imahen kan pagkakan huli ta bago pa man yan gamiton bilang metapora kan iba pang namamatian kan hawak, an dila an literal na kaghusga kan nananamitan na siram sa pagkakan. Mayo pang konsepto kaidto an mga Griyego kan digta nin kasalan na gikan sa Kristyanong doktrina alagad malinaw na sainda an pagkasabot na an salà, bunga kan dai pag-ataman o paltos na pag-ataman sa sadiri. An siram iyo an kalidad kan pagkakan na natural na nanamitan kan satong mga dila. Nadigtaan nin karatan an siram ngunyan na panahon huli sa mga tawong sige sanang pasiram-siram gikan sa mga hinabasan sa ibang tawong dai na nakakanamit nin masiram na pagkakan sa arualdaw.\nAn ‘siram’ asin ‘pagnamit’ nagdadara giraray satuya sa tubong katuyuhan kan pagtanom huli ta an pagkakan an nagtataong buhay. An pagtanom sarong pagpuli sa daga asin sa kumpas kan panahon. An pagtungtong, pagkapot asin pagdugkal giraray kan daga an sarong dalan sa pagpangataman kan satong sadiri sa tahaw kan mga poder na nakaabang pirmi na agawon an satong soberanya sa pagkakan. An pag-ataman sa sadiri na yaon sa gibo kan pagtanum asin pag-ataman nin pananom sarong kusog pulitikal, sa tubong kahulugan kaini bilang pag-ataman kan buhay pantawo sa banwaan huli sa pagbalik mismo sa _radicus_ o sa ugat, sa daga, kun sain nagtatalubo an buhay. Sarong kusog ining nadudukayan kan buót huli ta nakagamot mismo sa buhay, asin nagtataong buhay, siram, kabasugan, asin kapanuan sa arualdaw.\nDai ko saná aram kun nagtanum-tanom man si Foucault alagad an pag-ataman sa sadiri na saiyang sinusod pa sa mga suanoy na Griyego sa paghuna ko ginigibo ngunyan kan sakong agom mantang sinusurat ko an pyesang ini. Sa saiyang pangamot na magbuhayon nin mga pananom, luway-luway na rinaralain sa mga masitera an mga napatambo nyang mga strawberry na ibabarter nya naman sa mga amiga niya nin ibang klaseng pananom sa saiyang koleksyon. An pangamot na nagpatambo sa saiyang mga pananom an siring na pangamot na nagluluto kan samuyang kakanon sa arualdaw, nag-aataman kan aki, nagpapakarhay asin nagpapagayon kan harong susog sa saiyang kabutan. Dai kaipuhan bayadan, dai man ngani ipinagsusuriyaw kun gibong pagkamuot o bako, basta kun anong buhay an nahihiling nya sa pananom iyo man siring an mawot niya sa saiyang harong. Mabaskog na mga pananom asin mabaskog na harong.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1512,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.760Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi...\n## [An unibersidad asin an birtwal na banwaan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,...\n## [Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta...\n## [Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga...\n## [An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media...\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga...\n## [Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring...\n## [Matuud o butig?](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKu ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz )....\n## [Mayong ginurangan!](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":920,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.760Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani...\n## [An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man...\n## [An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang...\n## [An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain...\n## [An pamilya sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing...\n## [Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan...\n## [Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":943,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.760Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pagsasatubuanan-kan-edukasyon-sa-birtwal-na-kinaban/","title":"Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban\nPublished on Sunday, August 16, , 2:11pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan _tuud_ sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan _matuud_ sa Rinconada siring kan pakahulugan sa mga irinsya kaini sa mga lenggwaheng Bisaya iyo an “katutuuhan.” Mantang an _butig_ iyo man an pigsabing putik.\nIlinadawan ko an katutuuhan, gamit an Rinconadang tataramon, bilang iyo idtong sinususog (R. tinütüöd). Sa mga manlain lain na tradisyun nin kaisipan, yaon kadalasan an elemento nin paghanap bilang gawi kan sarong tawong nagmamawot maaraman an katutuuhan. An pagsusog o pagtüöd sarong paghinguwa. Siring sa paghanap sa sarong nawawarang bagay o lugar na padudumanan, an pagsusog igwang padagos na pagmawot asin daing untok na paghiro sagkod na madukhayan an bagay o lugar na padumanan.\nAn dinarang epekto kan pandemya satuya urog na sa lado nin edukasyon iyo an sapiritan na pagdakit kan proseso nin pagkanuod sa birtwal na kinaban. Dawa haloy naman na ginagamit sa edukasyon an Internet sa pagguno (download) asin paghiras (upload) nin kaaraman asin impormasyon, ngunyan sana nag-alsa-balutan an bilog na edukasyon pasiring sa linya kan internet sa paglaom na ligtas na mapadanay an dagus-dagos na pagkanuod kan mga nageeskwela.  An mga dating ginigibo sa eskwelahan ngunyan gigibuhon na sana sa sadiring harong gamit an mga kompyuter asin iba pang kagamitan na nakatakod sa linya kan teknolohiya.\nDinugangan kan teknolohiya an mga “bintana” kan harong, huli ta puon sa kinamumugtakan kan paraadal sa saiyang harong pwede niyang buksan an miski pirang “windows” sa saiyang kompyuter pasiring sa sarong kaaraman na yaon sa kahiwasan kan birtwal na kinaban.\nPirang bulan nang sibot an mga paratukdo sa pagtuod kun papàno magklase sa online na plataporma, asin paghimo nin mga materyales na pampatuod sa modular na gawi tanganing sadiring makanuod an mga paraadal susog sa malinaw na panundon asin susugan na hinimo kan titser. An gabos na mga paghinguwang ini na ginigibo miski gayod sain na parte kan kinaban ngunyan, iyo na mismo an pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban. Kayà mapara man an CoViD19 o kun magkaigwa man nin bakuna nganing dai na kita maipeksyon kaini, an sistemang ini kan edukasyon sa paghiling ko saro na sa mga pagtutudan nyatong paagi nin pagkanuod.\nBako saná man ngani an edukasyon an nagdakit sa birtwal na kinaban. An Internet iyo na an espesyo kan manlain lain na kasibutan kan tawo. Yaon na digdi ginigibo, asin urog pang pinarikas, an personal na komunikasyon nyato sa mga namumutan o ibang tawo, harani man o harayo. Haloy nang merkado publiko an internet kun sain an produkto o serbisyo, pwedeng maipabakal maski sain na parte kan kinaban na inaabot nin linya o signal. Risahon na mas nainot na an mga pulitiko sa social media kisa mga titser. Urog na pinakusog kan internet an impluwensyang kayang gunuon kan mga pulitiko. Marikas kayang naipapalupad an bareta ngunyan magin totoo man yan o pabrikado sana (fake news).\nAn pulitika ngunyan sa katunayan an nanginginutan na halimbawa asin patunay na madaling malagalag sa birtwal na kinaban o kun sa Rinconada, arog kan sinabi ko sa nakaaging kolum, mabutigan (mautikan). Madaling mapatubod ngunyan an mga tawo urog na kun an utimong basehan nin katutuuhan, inot, iyo an tulos na mahiling sa screen kan saiyang gadget, ikaduwa, kun igo na para sa saiya an sadiring interpretasyon kan nabasa o nadalan, asin ikatulo asin makangirhat, an pagkadayupot sa nagsasabi mismong “iyo ini an totoo” kisa sa katutuuhan mismo. Sa tulong ini, risang mayong paghinguwa na magsusog sa kun ano mananggad baya an totoo. Masakit pati an magsusog kayâ kun bakong katagasan nin payo, kahugakan an ulang nganing makaaram asin makasabot kan katutuuhan.\nKaya urog kahalaga ngunyan na haputon giraray baya an agyat sa edukasyon na bilog nang nagsatubuanan sa birtwal na kinaban. Apwera kan pagpatuod nin mga kakayahan asin pagtukdo nin mga kaaraman sa platapormang bertwal, ano an nagdadanay asin nalalain na katungdan kan edukasyon kumpara sa ekonomiya, pulitika, entertainment, asin iba pa na kasarong nag-iirok sa internet, alagad nagpapadanay asin nagtataong makatawong lalawgon sainda gabos? Kun rikas asin hiwas an ladawan kan birtwal na kinaban na bagong iirukan kan edukasyon, maninigo gayud na kagisikan man sa pagsusog sa katutuuhan an kaipuhan ngunyan. “Matuud o butig” an inot na kahaputan kan isip na mawot makaaram. Buot sabihon an sunod na mga paghinguwang gigibuhon nya iyo an pagsusog sa katutuuhan, asin an pagtukoy sa mga pabrikado sanáng kaaraman. Kayâ kritikal na pag-iisip na dapat mismo an pagmawot na makanuod. Maski ngani an kahulugan kan “edukasyon” susog sa mga Latin na tataramon na ginikanan kaini an katutuuhan haloy nang iyo an katuyuhan. Kun an buot sabihon kan _educare_ iyo an “to train” o patuudon, an _educere_ man “to draw out” (pabutwaon o patalubuon) o “to lead out” na buot sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman.” Sa madaling sabi, an edukasyon iyo an pagsusog (R. pagtüöd) kan kaliwanagan na mayo nang iba kundi an katutuuhan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1254,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.760Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Pagmidbid sa mga tubong kaisipan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong mahalagang lakdang an ginibo ni Padre Wilmer Tria na sayudon an konotatibang kahulugan kan “katutubo” huli ta tinawan nya kita nin pambungad na isipon. Ini daa an ano man na bagay na nagtubo asin nagtalubo sa sarong lugar. Malinaw na pananom an nagin basihan...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":426,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:31.760Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban/#comment-4800","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.324Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fpag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban \\n \\n \\n \",\"description\":\"Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":89,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.324Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/mayong-ginurangan/","title":"Mayong ginurangan! | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Mayong ginurangan!\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”\nMapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.\nKun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.\nAn dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.\nIgwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.\nMaski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.\nIgwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.\nDati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.\nSa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.\nKun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.\nKun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n Christian Necoh STO. TOMAS\n on August 6, at 2:19 pm\n Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.\n Nina Koleen D. Bonilla\n on August 6, at 5:32 pm\n Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.\n Claire Marie Collantes\n on August 6, at 11:30 pm\n Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.\n on August 7, at 7:45 pm\n Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.\n Jamille Ann Y. Arevalo\n on August 7, at 10:49 pm\n Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.\n on August 7, at 11:15 pm\n Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.\n Jessa Antonette B. Lat\n on August 8, at 2:24 am\n Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.\n on August 8, at 6:02 pm\n Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.\n Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.\n Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.\n Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.\n on August 8, at 4:52 pm\n Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.\n Kendrick Gold P. Bayot\n on August 8, at 5:05 pm\n Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:27 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 8, at 9:31 pm\n Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.\n Ceasar Jay A. Quimco\n on August 8, at 9:32 pm\n Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.\n Ma. Hazel Donita S. Diaz\n on August 9, at 10:12 am\n Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.\n on August 9, at 6:01 pm\n Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.\n Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.\n on August 9, at 6:21 pm\n Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.\n Renato D. Agravante Jr.\n on August 9, at 6:48 pm\n Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.\n on August 9, at 8:16 pm\n Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?\n Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.\n Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.\n on August 9, at 8:27 pm\n An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.\n on August 9, at 8:27 pm\n Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.\n Marie Angela R. Dawal\n on August 9, at 8:37 pm\n Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.\n on August 9, at 11:20 pm\n Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.\n An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.\n on August 10, at 1:38 am\n Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.\n Meryll Dayne B. Solano\n on August 10, at 3:39 am\n Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.\n Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.\n on August 10, at 10:03 am\n Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.\n on August 10, at 11:45 am\n Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.\n Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.\n Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.\n on August 10, at 2:09 pm\n Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.\n Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:28 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 10, at 4:18 pm\n Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.\n Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.\n Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.\n (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )\n on August 10, at 6:13 pm\n Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.\n on August 10, at 6:48 pm\n Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.\n Maria Jchelze Zamora\n on August 10, at 7:15 pm\n Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.\n on August 10, at 7:41 pm\n Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.\n Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha","detected_lang":"bik","word_count":14885,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.324Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-paratukdo/","title":"An paratukdo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\nPublished on Sunday, August 23, , 7:56pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga kaaraman, mas mapararom an mga dati nang kanuudan, asin mas pang mapalangkaw an kalidad kan saindang disiplina. An bunga kaiyan nagdadarang kauswagan sa bilog na banwaan asin karahayan sa sosyudad. An propesyon kan pagtukdo ngani an nagmumundag kan mga iba pang propesyon na iyong nagsusustinir kan dalagan kan nasyon.\nSa diksyunaryo ni Malcolm Mintz ), dinakitaramon nya sa duwang magkasuhay na tumpok nin mga kahulugan—sa Ingles—an _tukdo_. Sa inot yaon an _“to teach, to coach, to train, to tutor, to educate, to instruct”_ mantang sa panduwa yaon an _“to point out, to indicate, to show, to designate, to specify”_. Tugmang gayo an duwang gawi nin pagdakitaramon na ini sa duwang kahulugan kan edukasyon na sinusog ko kan nakaagi sa mga ugat na tataramon sa Latin. An _educare_ o pagpatuod an risang buót sabihon kan pagtukdo sa inot, mantang sa ikaduwa man iyo an pagtukdo bilang _educere_ na an buót sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman” o pinaliwanag ko bilang pagsusog (R. pagtüöd) kan katutuuhan.\nKun iisipon, an gibo nin pagtukdo bilang “pagpatuod” haros ginigibo man kan maski si isay na tawong naghihiras kan saiyang kanuudan sa iba. Siring ngani kan sabi ni Gilbert Highet sa libro nyang _The Art of Teaching,_ sa pan-arualdaw na buhay, gabos kita nagtutukdo asin nakakanuod sa bilog nyatong pagkabuhay. An pagtukdo, sa propesyunal na lado man o bako, sarong katungdan sa kapwa asin bilog na banwaan huli ta pinagpapadanay kaini an padagos na pagkanuod nin tawo.\nAn pagkaigwa nin kanuudan an kundisyon tanganing makapagtukdo an maski si isay na tawo sa saiyang kapwa. Pagluwas ngani kan sarong indibidwal sa saiyang harong igwa na syang kakayahan na magtukdo huli ta igwa na syang mga ginunong kanuudan gikan sa saiyang mga inot na paratukdo sa pamilya. Garo kita mga almasi sa kanya-kanyang pamilya kun sain kita inot na inataman, minatuhan, asin pinatalubo digdi sa kinaban nin mga tawo. Asin sa pagtalubo nyato urog na naghiwas man an satuyang mga kanuudan sa kinaban sabay kan paghiwas man kan satong relasyon sa ibang tawo sa sosyudad. Kaya magin lisensyado man o bako, igwang sertipiko nin kahusayan asin pagtapos sa sarong kurso o mayo, an lambang tawo igwang kanuudan na pwede nyang ihiras (itukdo) sa saiyang kapwa dangan makaguno man nin kanuudan sa iba.\nAlagad an ikaduwang kahulugan kan pagtukdo nagtatao nin sarong ladawan na labi pa sa kakayahan na magpatuod nin sarong kaaraman, kakayahan o kahusayan. An pagsusog sa katutuuhan suanoy nang nasabutan na katungdan kan pagigin paratukdo. Yaon ini sa metapora kan Griyegong pilosopo na si Platon kun sain nya ilinadawan an masakit asin magabat na katungdan kan sarong nakaluwas na sa madiklom na kweba na magbwelta asin itukdo sa mga tawong natuod na an mga mata sa liwanag na gikan saná sa dasô, an dalan pasiring sa daing katampad na liwanag kan saldang. Sa mga pantas kaidtong panahon sa sirangan na parte kan kinaban, an paratukdo iyo an _guru_ na nagtutukdo kan Dalan sa paagi mismo kan saiyang gawi nin pagkabuhay sa arualdaw. Bago mag-abot an modernong panahon, si Santo Tomas Aquino nagsabing an paratukdo bako mismo an kagsadiri asin nagtatao nin katutuuhan kundi an nagpupukaw sa paraadal na madukhayan an katutuuhan na ibinanhi kan Dyos sa saiya mismong buót.\nAn kakayahan mismo kan sarong tawo na makasabot iyo man an bantog na sinarigan sa modernong panahon na kaipuhan itukdo. Sa kapahayagan ni Immanuel Kant, an katalingkasan kan tawo ultimong matatamo kun hihinguwahon nya mismong makasabot. Miski ngani sa kontemporanyong panahon kun sain an edukasyon mas nagkaigwa nang praktikal na katuyuhan, an kaipuhan itukdo siring kan sabi ni Alfred Northwhitehead iyo daa an mga buhay na kaisipan. Iyo kaini an igwang halaga sa totoong buhay, an sabay na nagagamit kan tawo sa saiyang hanap-buhay asin nagdadara saiya na kamùtan an pagkanuod sa buhay. Buót sabihon an buhay mismo an katutuuhan na katuyuhan kan pagtukdo.\nSa mga manlain-lain na perspektibong ini kan pagtukdo, mayo ni sarong nagsabing an paratukdo mismo an katutuuhan. An paratukdo iyo an nagtutukdo kan dalan alagad bako sya an dalan, urog nang bako siya an katutuuhan. Alagad sa satuyang karanasan, an paratukdo an nagigirumduman nyato sa mga manlain-lain tang nanudan. Sya kaya an satuyang nagin dungan sa pagkanuod. Kan panahon na kita nag-aadal, sya an satuyang nagin katuod o “kapwa-nagsususog (nagtütüöd) sa katutuuhan. Nag-agi giraray sya sa tinudan nya nang dalan nganing kita ibanan. Sya mismo ngani igwa pa giraray nanunudan, igwa pang mga nadudukhayan, asin urog pa syang naliliwanagan kan saiya mismong itinutukdo. Mas urog nya pang nasususog an padumanan, nakakahawan sya nin mga iba pang dalan pasiring sa parehong kaaantusan.\nUrog na nahihiling an pagigin magkatuod na ini sa mga kapwa paratukdo asin tagapagsiyasat _(researcher)_. Sa pag-adal asin pagsiyasat, nagtitinabangan an mga magkakatuod na magsusog sa katutuuhan. Nagsisinusugan sinda kan saindang mga nagunong kaaraman tanganing patutuuhan an sarong bagong kanuudan. Sa prosesong ini minsan sinda nagkakatinusayan huli sa manlainlain na pagkasabut kan dalan. Dawa ngani minsan dai nagkakainuyunan, sarong mahamis na bungang kanuudan pa man giraray an nahahaman sa katapusan.Sa konteksto kan pagsusog sa katutuuhan, nagliliwanag an ‘kabansayan’ bilang ladawan kan paratukdo, na pinaglapigutan ikasayod ni Vic Nierva susog sa nagdadalagan na kahulugan kaini sa tataramon alagad namemeligro na ngunyan na malingawan. An kabansayan gayod mismo an likas na bungang naguguno kan paglapigot na magsusog sa katutuuhan kaya sya nagigin maninigong paratukdo. Iyo ini an kalidad nin buhay na mayo sa tawong “mayong ginurangan” asin dai maninigong paratukdo.  An mabansay na paratukdo iyo an tawong, siring kan tinutukoy ni Albert Alejo , dai basta sanáng _inagihan_ kan panahon kundi _nag-aagi_ mismo sa panahon. Buót sabihon naglalapigot, naghihinguwa sa abot kan saiyang makakaya na magsusog sa katutuuhan. Asin sa proseso kan saiyang bilog na pagdanas, nanudan nya an kagayunan kan pagkanuod, an kagayunan kan buhay mismo na ngapit itutukdo nya sa ibang an katutuuhan kayan sinda mismo dapat an magdanas.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1433,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.324Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2650","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T12:02:47\",\"date_gmt\":\"T04:02:47\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T12:02:49\",\"modified_gmt\":\"T04:02:49\",\"slug\":\"pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. <em>Cosmopolitanism<\\/em> an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag <em>kosmo polites<\\/em> o \\u201cnamamanwaan kan kinaban\\u201d imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong <em>Lives of the Eminent Philosophers<\\/em> ni Diogenes Laertius ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang \\u201ckapwa\\u201d an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang \\u201cibang-tawo\\u201d, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.\\u00a0 Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin \\u201cdayuhan\\u201d asin \\u201ckatutubo\\u201d. Mantang an \\u201ckatutubo\\u201d saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong <em>Keywords<\\/em>, nagkaigwang negatibong konotasyon an \\u201ckatutubo\\u201d huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An \\u201cdakula\\u201d asin \\u201csadit\\u201d na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An \\u201chalangkaw\\u201d asin \\u201chababa\\u201d nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an \\u201chalangkaw\\u201d asin \\u201chababa\\u201d mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang \\u201chalangkaw\\u201d.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog ki Williams, an <em>civilization<\\/em> na gikan sa ugat na Latin na <em>civis<\\/em> o \\u201cnamamanwaan\\u201d nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa \\u201ckatutubo\\u201d an kahulugan kan pagigin \\u201cpur\\u00f2\\u201d o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin \\u201cmoderno\\u201d, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan \\u201ckultura\\u201d sa dibisyon kan \\u201ckatutubo\\u201d asin \\u201cdayuhan.\\u201d An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa \\u201cbaba\\u201d o \\u201clangkaw\\u201d kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga \\u201ckatutubo\\u201d sa kinaban.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an \\u201cpagtuod (inhabit) sa lugar\\u201d gikan sa Latin na <em>colonus <\\/em>(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an \\u201cpag-ataman nin mga pananom o hayop\\u201d na maitatakod man giraray sa kahulugan kan \\u201cpagtuod\\u201d bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang <em>refinement<\\/em>, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong \\u201chalangkaw\\u201d an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Garo an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong <em>multiculturalism, <\\/em>o sayudon ta sa Bikol na \\u201cpagkanimanlainlain-katudan,\\u201d an saro sa nagpapatunay kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing \\u201cmakapagdayo\\u201d sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong <em>Cultivating Humanity<\\/em>, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan (<em>multiculturalism<\\/em>) kun siring dapat pang mag-antos sa<em> <\\/em>pagkatarakod-katudan (<em>interculturalism<\\/em>). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, <em>Chauvinism <\\/em>kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an <em>Romanticism<\\/em>, o an paghiling na <em>exotic<\\/em>, kakaiba, asin pur\\u00f2 (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong \\u201clayas\\u201d sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Miski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun \\u201cpap\\u00e0no\\u201d magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,760,761,766,763,765,49,768,370,559,764,767,762,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T04:02:47+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T04:02:49+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T04:02:47+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:02:49+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T04:02:47+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:02:49+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Citizens of the world,cosmopolitanism,Diogenes Laertius,foreign,interculturalism,Magbikol Kita,Martha Nussbaum,Mga Tubong Kaisipan,multiculturalism,native,Raymond Williams,sociology,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1817,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2650","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/mayong-ginurangan/","title":"Mayong ginurangan! | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Mayong ginurangan!\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”\nMapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.\nKun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.\nAn dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.\nIgwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.\nMaski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.\nIgwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.\nDati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.\nSa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.\nKun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.\nKun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n Christian Necoh STO. TOMAS\n on August 6, at 2:19 pm\n Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.\n Nina Koleen D. Bonilla\n on August 6, at 5:32 pm\n Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.\n Claire Marie Collantes\n on August 6, at 11:30 pm\n Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.\n on August 7, at 7:45 pm\n Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.\n Jamille Ann Y. Arevalo\n on August 7, at 10:49 pm\n Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.\n on August 7, at 11:15 pm\n Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.\n Jessa Antonette B. Lat\n on August 8, at 2:24 am\n Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.\n on August 8, at 6:02 pm\n Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.\n Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.\n Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.\n Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.\n on August 8, at 4:52 pm\n Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.\n Kendrick Gold P. Bayot\n on August 8, at 5:05 pm\n Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:27 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 8, at 9:31 pm\n Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.\n Ceasar Jay A. Quimco\n on August 8, at 9:32 pm\n Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.\n Ma. Hazel Donita S. Diaz\n on August 9, at 10:12 am\n Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.\n on August 9, at 6:01 pm\n Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.\n Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.\n on August 9, at 6:21 pm\n Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.\n Renato D. Agravante Jr.\n on August 9, at 6:48 pm\n Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.\n on August 9, at 8:16 pm\n Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?\n Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.\n Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.\n on August 9, at 8:27 pm\n An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.\n on August 9, at 8:27 pm\n Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.\n Marie Angela R. Dawal\n on August 9, at 8:37 pm\n Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.\n on August 9, at 11:20 pm\n Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.\n An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.\n on August 10, at 1:38 am\n Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.\n Meryll Dayne B. Solano\n on August 10, at 3:39 am\n Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.\n Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.\n on August 10, at 10:03 am\n Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.\n on August 10, at 11:45 am\n Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.\n Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.\n Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.\n on August 10, at 2:09 pm\n Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.\n Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:28 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 10, at 4:18 pm\n Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.\n Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.\n Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.\n (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )\n on August 10, at 6:13 pm\n Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.\n on August 10, at 6:48 pm\n Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.\n Maria Jchelze Zamora\n on August 10, at 7:15 pm\n Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.\n on August 10, at 7:41 pm\n Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.\n Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha","detected_lang":"bik","word_count":14885,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagtanom-asin-pag-ataman-sa-sadiri-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya\nPublished on Sunday, August 30, , 3:23pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan _lockdown_, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa _social media_ iyo an saindang pagtanum-tanom. Tinanuman nin kun anong mga gulayon an mga bakanteng loteng nakatiwangwang sa likod o kataid kan saindang harong, an iba man sa mga pasô na ibinugtak o ikinalay sa saindang balkonahe. Kinahiligan man an mga ornamental na pananom asin masitas, na bako naman nganing bago. Nagirumduman ko lugod an sakuyang ina na sa lambang pagkaaga kinakaulay pa an saiyang mga _orchids_ mantang kinakarigos nya kan ihi sa irinolang dinugnuan ni tubig .\nSa mga propesyunal an pagtanum-tanom parte saná kan buhay na hugop-hugop pagretiro ta, urog na kun yaon sa syudad an istaran, dai man makasustinir nin pambuhay sa arualdaw an mga gulayon sa masitera. Buót sabihon kun bako nang dahil sa hanapbuhay, sa lado gayod nin katrangkiluhan kan buót na minamawot, lain sa pagparakayod sa trabaho, an tinataong kapanuan kan pagtanom. Sa pag-ataman gayod nin pananom igwang natural na katuninungan kan isip, o baad kaya mas nagsagom na sa mga gurang an sinabi sa banal na kasuratan na huli ta gikan sa daga kita gabos hinaman, sa daga man giraray kita mabalik sa kagadanan. Tibaad kaya an pagtanom mismo sarong gawi man nin pag-ataman sa sadiri asin natural na nagdudulot nin kabaskugan kan isip asin buót. Napapabilang gayod an pagtanum-tanom sa mga _recreational activities_ na sinambit ni Nepthaly Botor tanganing mapadanay an baskog-isip.\nAlagad an bagong _coronavirus_ na nagtanyog kan bilog na kinaban an nagpagimata giraray sa pinakatubong halaga kan pagtanom. An soberanya sa pagkakan _(food sovereignty)_ an ugat na katuyuhan kan pagtanom, kun kaya siring kan sabi ni Kalamaoka’aina Niheu, sarong doktor sa salud asin katutubo sa Hawaii, kinakaipuhan kan gabos na katutubo sa bilog na kinaban na magpuli sa saindang katutubong dunong asin syensya na nagdudulot nin katalingkasan asin soberanya alagad dai nanlalapas kan daga. Mala ta iyo ini mismo an ginibo kan mga tawo sa kinaban pag-abot kan pandemya. Gabos man kaya kita katutubo, iyan kun an buót sabihon, katutubo sa kinaban.\nDawa ngani an pagkakan nin bunga, dahon, o gamot nin mga pananom pa man giraray an ginigibo ta sa arualdaw nyatong buhay, nalingawan ining tubong kakayahan kan maski siisay man na magpatalubo nin pananom para sa saiya mismong pagkakan. Dahil ini ta napasairarom kita kan poder _(power)_ na nagpapadalagan ngunyan kan bilog na kinaban, huli sa globalisasyon, na iyong gayo an sabay na nagdara kan virus asin sabay na hinumâ mismo kan virus na ini.\nAn teyorya kan Pranses na pilosopong si Michel Foucault ( _Fokow_ an pakasayod) an maninigong gamiton bilang patugmadan kaining pagkasabot. Siring sa sarong makinarya, an _poder_ susog ki Foucault, iyo an nagpapadalagan kan sosyudad asin relasyon pantawo sa bilog na kinaban. An poder iyo an may kapot kan buhay asin kagadanan nyatong mga indibidwal huli ta hinuhurma kaini an satong pagkayaon sa kinaban urog na sa lado nin ekonomiya asin pulitika. Mayong lalawgon an poder na ini, mayong sasaro saná an may kagsadiri, alagad pwedeng magamit urog na kan nakakalamang huli sa posisyon, kwarta, asin impluwensya. Dai ngani ini nahihiling asin an kadaklan mayong malay sa palakaya kaini. Maski ngani si Foucault dai man nagtaong solusyon kun pàno makatalingkas sa poder huli ta sa saiyang panànaw iyo ini mismo an nagsasalapid kan relasyon pantawo.\nAlagad an pinag-igutan nyang siyasaton iyo an sarong gawing inaapod kan mga suanoy na Griyego asin Romano na _epimilea houtou_ o pag-ataman sa sadiri sa mga manlain na aspekto kan buhay pamamanwaan ninda kaidtong panahon. An pag-ataman kaya sa sadiri iyo an gibo nin kusang pagbuot kan sarong indibidwal na gamiton an poder sa paghurma kan sadiri. Alagad an kadipisilan na dara kaini iyo an paghiro sa manlain-lain na lado kan buhay katakod an saiyang kapwa uyon sa kumpas kan panahon o _kairos_ kun sa termino kan mga Griyego. Sarong katuyuhan kan pag-ataman sa sadiri an maninigong paggamit kan mga kasiraman _(pleasures)_ sa tamang gawi, tamang sukol asin tamang panahon na nagbubunga nin karahayan sa salud, magayon na relasyon asin pusog na banwaan.\nSa satong tataramon an ‘kasiraman’ dara tulos an imahen kan pagkakan huli ta bago pa man yan gamiton bilang metapora kan iba pang namamatian kan hawak, an dila an literal na kaghusga kan nananamitan na siram sa pagkakan. Mayo pang konsepto kaidto an mga Griyego kan digta nin kasalan na gikan sa Kristyanong doktrina alagad malinaw na sainda an pagkasabot na an salà, bunga kan dai pag-ataman o paltos na pag-ataman sa sadiri. An siram iyo an kalidad kan pagkakan na natural na nanamitan kan satong mga dila. Nadigtaan nin karatan an siram ngunyan na panahon huli sa mga tawong sige sanang pasiram-siram gikan sa mga hinabasan sa ibang tawong dai na nakakanamit nin masiram na pagkakan sa arualdaw.\nAn ‘siram’ asin ‘pagnamit’ nagdadara giraray satuya sa tubong katuyuhan kan pagtanom huli ta an pagkakan an nagtataong buhay. An pagtanom sarong pagpuli sa daga asin sa kumpas kan panahon. An pagtungtong, pagkapot asin pagdugkal giraray kan daga an sarong dalan sa pagpangataman kan satong sadiri sa tahaw kan mga poder na nakaabang pirmi na agawon an satong soberanya sa pagkakan. An pag-ataman sa sadiri na yaon sa gibo kan pagtanum asin pag-ataman nin pananom sarong kusog pulitikal, sa tubong kahulugan kaini bilang pag-ataman kan buhay pantawo sa banwaan huli sa pagbalik mismo sa _radicus_ o sa ugat, sa daga, kun sain nagtatalubo an buhay. Sarong kusog ining nadudukayan kan buót huli ta nakagamot mismo sa buhay, asin nagtataong buhay, siram, kabasugan, asin kapanuan sa arualdaw.\nDai ko saná aram kun nagtanum-tanom man si Foucault alagad an pag-ataman sa sadiri na saiyang sinusod pa sa mga suanoy na Griyego sa paghuna ko ginigibo ngunyan kan sakong agom mantang sinusurat ko an pyesang ini. Sa saiyang pangamot na magbuhayon nin mga pananom, luway-luway na rinaralain sa mga masitera an mga napatambo nyang mga strawberry na ibabarter nya naman sa mga amiga niya nin ibang klaseng pananom sa saiyang koleksyon. An pangamot na nagpatambo sa saiyang mga pananom an siring na pangamot na nagluluto kan samuyang kakanon sa arualdaw, nag-aataman kan aki, nagpapakarhay asin nagpapagayon kan harong susog sa saiyang kabutan. Dai kaipuhan bayadan, dai man ngani ipinagsusuriyaw kun gibong pagkamuot o bako, basta kun anong buhay an nahihiling nya sa pananom iyo man siring an mawot niya sa saiyang harong. Mabaskog na mga pananom asin mabaskog na harong.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1512,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi...\n## [An unibersidad asin an birtwal na banwaan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,...\n## [Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta...\n## [Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga...\n## [An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media...\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga...\n## [Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring...\n## [Matuud o butig?](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKu ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz )....\n## [Mayong ginurangan!](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":920,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani...\n## [An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man...\n## [An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang...\n## [An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain...\n## [An pamilya sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing...\n## [Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan...\n## [Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":943,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pagsasatubuanan-kan-edukasyon-sa-birtwal-na-kinaban/","title":"Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban\nPublished on Sunday, August 16, , 2:11pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan _tuud_ sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan _matuud_ sa Rinconada siring kan pakahulugan sa mga irinsya kaini sa mga lenggwaheng Bisaya iyo an “katutuuhan.” Mantang an _butig_ iyo man an pigsabing putik.\nIlinadawan ko an katutuuhan, gamit an Rinconadang tataramon, bilang iyo idtong sinususog (R. tinütüöd). Sa mga manlain lain na tradisyun nin kaisipan, yaon kadalasan an elemento nin paghanap bilang gawi kan sarong tawong nagmamawot maaraman an katutuuhan. An pagsusog o pagtüöd sarong paghinguwa. Siring sa paghanap sa sarong nawawarang bagay o lugar na padudumanan, an pagsusog igwang padagos na pagmawot asin daing untok na paghiro sagkod na madukhayan an bagay o lugar na padumanan.\nAn dinarang epekto kan pandemya satuya urog na sa lado nin edukasyon iyo an sapiritan na pagdakit kan proseso nin pagkanuod sa birtwal na kinaban. Dawa haloy naman na ginagamit sa edukasyon an Internet sa pagguno (download) asin paghiras (upload) nin kaaraman asin impormasyon, ngunyan sana nag-alsa-balutan an bilog na edukasyon pasiring sa linya kan internet sa paglaom na ligtas na mapadanay an dagus-dagos na pagkanuod kan mga nageeskwela.  An mga dating ginigibo sa eskwelahan ngunyan gigibuhon na sana sa sadiring harong gamit an mga kompyuter asin iba pang kagamitan na nakatakod sa linya kan teknolohiya.\nDinugangan kan teknolohiya an mga “bintana” kan harong, huli ta puon sa kinamumugtakan kan paraadal sa saiyang harong pwede niyang buksan an miski pirang “windows” sa saiyang kompyuter pasiring sa sarong kaaraman na yaon sa kahiwasan kan birtwal na kinaban.\nPirang bulan nang sibot an mga paratukdo sa pagtuod kun papàno magklase sa online na plataporma, asin paghimo nin mga materyales na pampatuod sa modular na gawi tanganing sadiring makanuod an mga paraadal susog sa malinaw na panundon asin susugan na hinimo kan titser. An gabos na mga paghinguwang ini na ginigibo miski gayod sain na parte kan kinaban ngunyan, iyo na mismo an pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban. Kayà mapara man an CoViD19 o kun magkaigwa man nin bakuna nganing dai na kita maipeksyon kaini, an sistemang ini kan edukasyon sa paghiling ko saro na sa mga pagtutudan nyatong paagi nin pagkanuod.\nBako saná man ngani an edukasyon an nagdakit sa birtwal na kinaban. An Internet iyo na an espesyo kan manlain lain na kasibutan kan tawo. Yaon na digdi ginigibo, asin urog pang pinarikas, an personal na komunikasyon nyato sa mga namumutan o ibang tawo, harani man o harayo. Haloy nang merkado publiko an internet kun sain an produkto o serbisyo, pwedeng maipabakal maski sain na parte kan kinaban na inaabot nin linya o signal. Risahon na mas nainot na an mga pulitiko sa social media kisa mga titser. Urog na pinakusog kan internet an impluwensyang kayang gunuon kan mga pulitiko. Marikas kayang naipapalupad an bareta ngunyan magin totoo man yan o pabrikado sana (fake news).\nAn pulitika ngunyan sa katunayan an nanginginutan na halimbawa asin patunay na madaling malagalag sa birtwal na kinaban o kun sa Rinconada, arog kan sinabi ko sa nakaaging kolum, mabutigan (mautikan). Madaling mapatubod ngunyan an mga tawo urog na kun an utimong basehan nin katutuuhan, inot, iyo an tulos na mahiling sa screen kan saiyang gadget, ikaduwa, kun igo na para sa saiya an sadiring interpretasyon kan nabasa o nadalan, asin ikatulo asin makangirhat, an pagkadayupot sa nagsasabi mismong “iyo ini an totoo” kisa sa katutuuhan mismo. Sa tulong ini, risang mayong paghinguwa na magsusog sa kun ano mananggad baya an totoo. Masakit pati an magsusog kayâ kun bakong katagasan nin payo, kahugakan an ulang nganing makaaram asin makasabot kan katutuuhan.\nKaya urog kahalaga ngunyan na haputon giraray baya an agyat sa edukasyon na bilog nang nagsatubuanan sa birtwal na kinaban. Apwera kan pagpatuod nin mga kakayahan asin pagtukdo nin mga kaaraman sa platapormang bertwal, ano an nagdadanay asin nalalain na katungdan kan edukasyon kumpara sa ekonomiya, pulitika, entertainment, asin iba pa na kasarong nag-iirok sa internet, alagad nagpapadanay asin nagtataong makatawong lalawgon sainda gabos? Kun rikas asin hiwas an ladawan kan birtwal na kinaban na bagong iirukan kan edukasyon, maninigo gayud na kagisikan man sa pagsusog sa katutuuhan an kaipuhan ngunyan. “Matuud o butig” an inot na kahaputan kan isip na mawot makaaram. Buot sabihon an sunod na mga paghinguwang gigibuhon nya iyo an pagsusog sa katutuuhan, asin an pagtukoy sa mga pabrikado sanáng kaaraman. Kayâ kritikal na pag-iisip na dapat mismo an pagmawot na makanuod. Maski ngani an kahulugan kan “edukasyon” susog sa mga Latin na tataramon na ginikanan kaini an katutuuhan haloy nang iyo an katuyuhan. Kun an buot sabihon kan _educare_ iyo an “to train” o patuudon, an _educere_ man “to draw out” (pabutwaon o patalubuon) o “to lead out” na buot sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman.” Sa madaling sabi, an edukasyon iyo an pagsusog (R. pagtüöd) kan kaliwanagan na mayo nang iba kundi an katutuuhan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1254,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Pagmidbid sa mga tubong kaisipan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong mahalagang lakdang an ginibo ni Padre Wilmer Tria na sayudon an konotatibang kahulugan kan “katutubo” huli ta tinawan nya kita nin pambungad na isipon. Ini daa an ano man na bagay na nagtubo asin nagtalubo sa sarong lugar. Malinaw na pananom an nagin basihan...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":426,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:40.325Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban/#comment-4800","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fpag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban \\n \\n \\n \",\"description\":\"Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":89,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/mayong-ginurangan/","title":"Mayong ginurangan! | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Mayong ginurangan!\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”\nMapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.\nKun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.\nAn dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.\nIgwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.\nMaski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.\nIgwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.\nDati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.\nSa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.\nKun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.\nKun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n Christian Necoh STO. TOMAS\n on August 6, at 2:19 pm\n Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.\n Nina Koleen D. Bonilla\n on August 6, at 5:32 pm\n Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.\n Claire Marie Collantes\n on August 6, at 11:30 pm\n Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.\n on August 7, at 7:45 pm\n Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.\n Jamille Ann Y. Arevalo\n on August 7, at 10:49 pm\n Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.\n on August 7, at 11:15 pm\n Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.\n Jessa Antonette B. Lat\n on August 8, at 2:24 am\n Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.\n on August 8, at 6:02 pm\n Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.\n Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.\n Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.\n Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.\n on August 8, at 4:52 pm\n Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.\n Kendrick Gold P. Bayot\n on August 8, at 5:05 pm\n Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:27 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 8, at 9:31 pm\n Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.\n Ceasar Jay A. Quimco\n on August 8, at 9:32 pm\n Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.\n Ma. Hazel Donita S. Diaz\n on August 9, at 10:12 am\n Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.\n on August 9, at 6:01 pm\n Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.\n Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.\n on August 9, at 6:21 pm\n Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.\n Renato D. Agravante Jr.\n on August 9, at 6:48 pm\n Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.\n on August 9, at 8:16 pm\n Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?\n Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.\n Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.\n on August 9, at 8:27 pm\n An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.\n on August 9, at 8:27 pm\n Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.\n Marie Angela R. Dawal\n on August 9, at 8:37 pm\n Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.\n on August 9, at 11:20 pm\n Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.\n An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.\n on August 10, at 1:38 am\n Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.\n Meryll Dayne B. Solano\n on August 10, at 3:39 am\n Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.\n Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.\n on August 10, at 10:03 am\n Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.\n on August 10, at 11:45 am\n Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.\n Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.\n Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.\n on August 10, at 2:09 pm\n Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.\n Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:28 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 10, at 4:18 pm\n Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.\n Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.\n Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.\n (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )\n on August 10, at 6:13 pm\n Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.\n on August 10, at 6:48 pm\n Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.\n Maria Jchelze Zamora\n on August 10, at 7:15 pm\n Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.\n on August 10, at 7:41 pm\n Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.\n Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha","detected_lang":"bik","word_count":14885,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban/#respond","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-paratukdo/","title":"An paratukdo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\nPublished on Sunday, August 23, , 7:56pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga kaaraman, mas mapararom an mga dati nang kanuudan, asin mas pang mapalangkaw an kalidad kan saindang disiplina. An bunga kaiyan nagdadarang kauswagan sa bilog na banwaan asin karahayan sa sosyudad. An propesyon kan pagtukdo ngani an nagmumundag kan mga iba pang propesyon na iyong nagsusustinir kan dalagan kan nasyon.\nSa diksyunaryo ni Malcolm Mintz ), dinakitaramon nya sa duwang magkasuhay na tumpok nin mga kahulugan—sa Ingles—an _tukdo_. Sa inot yaon an _“to teach, to coach, to train, to tutor, to educate, to instruct”_ mantang sa panduwa yaon an _“to point out, to indicate, to show, to designate, to specify”_. Tugmang gayo an duwang gawi nin pagdakitaramon na ini sa duwang kahulugan kan edukasyon na sinusog ko kan nakaagi sa mga ugat na tataramon sa Latin. An _educare_ o pagpatuod an risang buót sabihon kan pagtukdo sa inot, mantang sa ikaduwa man iyo an pagtukdo bilang _educere_ na an buót sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman” o pinaliwanag ko bilang pagsusog (R. pagtüöd) kan katutuuhan.\nKun iisipon, an gibo nin pagtukdo bilang “pagpatuod” haros ginigibo man kan maski si isay na tawong naghihiras kan saiyang kanuudan sa iba. Siring ngani kan sabi ni Gilbert Highet sa libro nyang _The Art of Teaching,_ sa pan-arualdaw na buhay, gabos kita nagtutukdo asin nakakanuod sa bilog nyatong pagkabuhay. An pagtukdo, sa propesyunal na lado man o bako, sarong katungdan sa kapwa asin bilog na banwaan huli ta pinagpapadanay kaini an padagos na pagkanuod nin tawo.\nAn pagkaigwa nin kanuudan an kundisyon tanganing makapagtukdo an maski si isay na tawo sa saiyang kapwa. Pagluwas ngani kan sarong indibidwal sa saiyang harong igwa na syang kakayahan na magtukdo huli ta igwa na syang mga ginunong kanuudan gikan sa saiyang mga inot na paratukdo sa pamilya. Garo kita mga almasi sa kanya-kanyang pamilya kun sain kita inot na inataman, minatuhan, asin pinatalubo digdi sa kinaban nin mga tawo. Asin sa pagtalubo nyato urog na naghiwas man an satuyang mga kanuudan sa kinaban sabay kan paghiwas man kan satong relasyon sa ibang tawo sa sosyudad. Kaya magin lisensyado man o bako, igwang sertipiko nin kahusayan asin pagtapos sa sarong kurso o mayo, an lambang tawo igwang kanuudan na pwede nyang ihiras (itukdo) sa saiyang kapwa dangan makaguno man nin kanuudan sa iba.\nAlagad an ikaduwang kahulugan kan pagtukdo nagtatao nin sarong ladawan na labi pa sa kakayahan na magpatuod nin sarong kaaraman, kakayahan o kahusayan. An pagsusog sa katutuuhan suanoy nang nasabutan na katungdan kan pagigin paratukdo. Yaon ini sa metapora kan Griyegong pilosopo na si Platon kun sain nya ilinadawan an masakit asin magabat na katungdan kan sarong nakaluwas na sa madiklom na kweba na magbwelta asin itukdo sa mga tawong natuod na an mga mata sa liwanag na gikan saná sa dasô, an dalan pasiring sa daing katampad na liwanag kan saldang. Sa mga pantas kaidtong panahon sa sirangan na parte kan kinaban, an paratukdo iyo an _guru_ na nagtutukdo kan Dalan sa paagi mismo kan saiyang gawi nin pagkabuhay sa arualdaw. Bago mag-abot an modernong panahon, si Santo Tomas Aquino nagsabing an paratukdo bako mismo an kagsadiri asin nagtatao nin katutuuhan kundi an nagpupukaw sa paraadal na madukhayan an katutuuhan na ibinanhi kan Dyos sa saiya mismong buót.\nAn kakayahan mismo kan sarong tawo na makasabot iyo man an bantog na sinarigan sa modernong panahon na kaipuhan itukdo. Sa kapahayagan ni Immanuel Kant, an katalingkasan kan tawo ultimong matatamo kun hihinguwahon nya mismong makasabot. Miski ngani sa kontemporanyong panahon kun sain an edukasyon mas nagkaigwa nang praktikal na katuyuhan, an kaipuhan itukdo siring kan sabi ni Alfred Northwhitehead iyo daa an mga buhay na kaisipan. Iyo kaini an igwang halaga sa totoong buhay, an sabay na nagagamit kan tawo sa saiyang hanap-buhay asin nagdadara saiya na kamùtan an pagkanuod sa buhay. Buót sabihon an buhay mismo an katutuuhan na katuyuhan kan pagtukdo.\nSa mga manlain-lain na perspektibong ini kan pagtukdo, mayo ni sarong nagsabing an paratukdo mismo an katutuuhan. An paratukdo iyo an nagtutukdo kan dalan alagad bako sya an dalan, urog nang bako siya an katutuuhan. Alagad sa satuyang karanasan, an paratukdo an nagigirumduman nyato sa mga manlain-lain tang nanudan. Sya kaya an satuyang nagin dungan sa pagkanuod. Kan panahon na kita nag-aadal, sya an satuyang nagin katuod o “kapwa-nagsususog (nagtütüöd) sa katutuuhan. Nag-agi giraray sya sa tinudan nya nang dalan nganing kita ibanan. Sya mismo ngani igwa pa giraray nanunudan, igwa pang mga nadudukhayan, asin urog pa syang naliliwanagan kan saiya mismong itinutukdo. Mas urog nya pang nasususog an padumanan, nakakahawan sya nin mga iba pang dalan pasiring sa parehong kaaantusan.\nUrog na nahihiling an pagigin magkatuod na ini sa mga kapwa paratukdo asin tagapagsiyasat _(researcher)_. Sa pag-adal asin pagsiyasat, nagtitinabangan an mga magkakatuod na magsusog sa katutuuhan. Nagsisinusugan sinda kan saindang mga nagunong kaaraman tanganing patutuuhan an sarong bagong kanuudan. Sa prosesong ini minsan sinda nagkakatinusayan huli sa manlainlain na pagkasabut kan dalan. Dawa ngani minsan dai nagkakainuyunan, sarong mahamis na bungang kanuudan pa man giraray an nahahaman sa katapusan.Sa konteksto kan pagsusog sa katutuuhan, nagliliwanag an ‘kabansayan’ bilang ladawan kan paratukdo, na pinaglapigutan ikasayod ni Vic Nierva susog sa nagdadalagan na kahulugan kaini sa tataramon alagad namemeligro na ngunyan na malingawan. An kabansayan gayod mismo an likas na bungang naguguno kan paglapigot na magsusog sa katutuuhan kaya sya nagigin maninigong paratukdo. Iyo ini an kalidad nin buhay na mayo sa tawong “mayong ginurangan” asin dai maninigong paratukdo.  An mabansay na paratukdo iyo an tawong, siring kan tinutukoy ni Albert Alejo , dai basta sanáng _inagihan_ kan panahon kundi _nag-aagi_ mismo sa panahon. Buót sabihon naglalapigot, naghihinguwa sa abot kan saiyang makakaya na magsusog sa katutuuhan. Asin sa proseso kan saiyang bilog na pagdanas, nanudan nya an kagayunan kan pagkanuod, an kagayunan kan buhay mismo na ngapit itutukdo nya sa ibang an katutuuhan kayan sinda mismo dapat an magdanas.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1433,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2650","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T12:02:47\",\"date_gmt\":\"T04:02:47\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T12:02:49\",\"modified_gmt\":\"T04:02:49\",\"slug\":\"pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. <em>Cosmopolitanism<\\/em> an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag <em>kosmo polites<\\/em> o \\u201cnamamanwaan kan kinaban\\u201d imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong <em>Lives of the Eminent Philosophers<\\/em> ni Diogenes Laertius ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang \\u201ckapwa\\u201d an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang \\u201cibang-tawo\\u201d, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.\\u00a0 Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin \\u201cdayuhan\\u201d asin \\u201ckatutubo\\u201d. Mantang an \\u201ckatutubo\\u201d saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong <em>Keywords<\\/em>, nagkaigwang negatibong konotasyon an \\u201ckatutubo\\u201d huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An \\u201cdakula\\u201d asin \\u201csadit\\u201d na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An \\u201chalangkaw\\u201d asin \\u201chababa\\u201d nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an \\u201chalangkaw\\u201d asin \\u201chababa\\u201d mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang \\u201chalangkaw\\u201d.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog ki Williams, an <em>civilization<\\/em> na gikan sa ugat na Latin na <em>civis<\\/em> o \\u201cnamamanwaan\\u201d nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa \\u201ckatutubo\\u201d an kahulugan kan pagigin \\u201cpur\\u00f2\\u201d o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin \\u201cmoderno\\u201d, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan \\u201ckultura\\u201d sa dibisyon kan \\u201ckatutubo\\u201d asin \\u201cdayuhan.\\u201d An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa \\u201cbaba\\u201d o \\u201clangkaw\\u201d kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga \\u201ckatutubo\\u201d sa kinaban.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an \\u201cpagtuod (inhabit) sa lugar\\u201d gikan sa Latin na <em>colonus <\\/em>(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an \\u201cpag-ataman nin mga pananom o hayop\\u201d na maitatakod man giraray sa kahulugan kan \\u201cpagtuod\\u201d bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang <em>refinement<\\/em>, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong \\u201chalangkaw\\u201d an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Garo an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong <em>multiculturalism, <\\/em>o sayudon ta sa Bikol na \\u201cpagkanimanlainlain-katudan,\\u201d an saro sa nagpapatunay kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing \\u201cmakapagdayo\\u201d sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong <em>Cultivating Humanity<\\/em>, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan (<em>multiculturalism<\\/em>) kun siring dapat pang mag-antos sa<em> <\\/em>pagkatarakod-katudan (<em>interculturalism<\\/em>). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, <em>Chauvinism <\\/em>kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an <em>Romanticism<\\/em>, o an paghiling na <em>exotic<\\/em>, kakaiba, asin pur\\u00f2 (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong \\u201clayas\\u201d sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Miski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun \\u201cpap\\u00e0no\\u201d magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,760,761,766,763,765,49,768,370,559,764,767,762,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa ngunyan na panahon, kaw\\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T04:02:47+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T04:02:49+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T04:02:47+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:02:49+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T04:02:47+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T04:02:49+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Citizens of the world,cosmopolitanism,Diogenes Laertius,foreign,interculturalism,Magbikol Kita,Martha Nussbaum,Mga Tubong Kaisipan,multiculturalism,native,Raymond Williams,sociology,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1817,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2650","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/mayong-ginurangan/","title":"Mayong ginurangan! | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Mayong ginurangan!\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”\nMapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.\nKun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.\nAn dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.\nIgwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.\nMaski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.\nIgwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.\nDati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.\nSa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.\nKun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.\nKun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n Christian Necoh STO. TOMAS\n on August 6, at 2:19 pm\n Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.\n Nina Koleen D. Bonilla\n on August 6, at 5:32 pm\n Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.\n Claire Marie Collantes\n on August 6, at 11:30 pm\n Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.\n on August 7, at 7:45 pm\n Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.\n Jamille Ann Y. Arevalo\n on August 7, at 10:49 pm\n Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.\n on August 7, at 11:15 pm\n Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.\n Jessa Antonette B. Lat\n on August 8, at 2:24 am\n Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.\n on August 8, at 6:02 pm\n Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.\n Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.\n Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.\n Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.\n on August 8, at 4:52 pm\n Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.\n Kendrick Gold P. Bayot\n on August 8, at 5:05 pm\n Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:27 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 8, at 9:31 pm\n Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.\n Ceasar Jay A. Quimco\n on August 8, at 9:32 pm\n Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.\n Ma. Hazel Donita S. Diaz\n on August 9, at 10:12 am\n Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.\n on August 9, at 6:01 pm\n Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.\n Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.\n on August 9, at 6:21 pm\n Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.\n Renato D. Agravante Jr.\n on August 9, at 6:48 pm\n Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.\n on August 9, at 8:16 pm\n Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?\n Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.\n Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.\n on August 9, at 8:27 pm\n An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.\n on August 9, at 8:27 pm\n Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.\n Marie Angela R. Dawal\n on August 9, at 8:37 pm\n Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.\n on August 9, at 11:20 pm\n Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.\n An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.\n on August 10, at 1:38 am\n Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.\n Meryll Dayne B. Solano\n on August 10, at 3:39 am\n Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.\n Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.\n on August 10, at 10:03 am\n Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.\n on August 10, at 11:45 am\n Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.\n Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.\n Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.\n on August 10, at 2:09 pm\n Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.\n Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.\n Christine Mae A. Nale\n on August 10, at 2:28 pm\n Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.\n on August 10, at 4:18 pm\n Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.\n Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.\n Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.\n (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )\n on August 10, at 6:13 pm\n Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.\n on August 10, at 6:48 pm\n Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.\n Maria Jchelze Zamora\n on August 10, at 7:15 pm\n Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.\n on August 10, at 7:41 pm\n Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.\n Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha","detected_lang":"bik","word_count":14885,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagtanom-asin-pag-ataman-sa-sadiri-sa-panahon-nin-pandemya/","title":"An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya\nPublished on Sunday, August 30, , 3:23pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan _lockdown_, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa _social media_ iyo an saindang pagtanum-tanom. Tinanuman nin kun anong mga gulayon an mga bakanteng loteng nakatiwangwang sa likod o kataid kan saindang harong, an iba man sa mga pasô na ibinugtak o ikinalay sa saindang balkonahe. Kinahiligan man an mga ornamental na pananom asin masitas, na bako naman nganing bago. Nagirumduman ko lugod an sakuyang ina na sa lambang pagkaaga kinakaulay pa an saiyang mga _orchids_ mantang kinakarigos nya kan ihi sa irinolang dinugnuan ni tubig .\nSa mga propesyunal an pagtanum-tanom parte saná kan buhay na hugop-hugop pagretiro ta, urog na kun yaon sa syudad an istaran, dai man makasustinir nin pambuhay sa arualdaw an mga gulayon sa masitera. Buót sabihon kun bako nang dahil sa hanapbuhay, sa lado gayod nin katrangkiluhan kan buót na minamawot, lain sa pagparakayod sa trabaho, an tinataong kapanuan kan pagtanom. Sa pag-ataman gayod nin pananom igwang natural na katuninungan kan isip, o baad kaya mas nagsagom na sa mga gurang an sinabi sa banal na kasuratan na huli ta gikan sa daga kita gabos hinaman, sa daga man giraray kita mabalik sa kagadanan. Tibaad kaya an pagtanom mismo sarong gawi man nin pag-ataman sa sadiri asin natural na nagdudulot nin kabaskugan kan isip asin buót. Napapabilang gayod an pagtanum-tanom sa mga _recreational activities_ na sinambit ni Nepthaly Botor tanganing mapadanay an baskog-isip.\nAlagad an bagong _coronavirus_ na nagtanyog kan bilog na kinaban an nagpagimata giraray sa pinakatubong halaga kan pagtanom. An soberanya sa pagkakan _(food sovereignty)_ an ugat na katuyuhan kan pagtanom, kun kaya siring kan sabi ni Kalamaoka’aina Niheu, sarong doktor sa salud asin katutubo sa Hawaii, kinakaipuhan kan gabos na katutubo sa bilog na kinaban na magpuli sa saindang katutubong dunong asin syensya na nagdudulot nin katalingkasan asin soberanya alagad dai nanlalapas kan daga. Mala ta iyo ini mismo an ginibo kan mga tawo sa kinaban pag-abot kan pandemya. Gabos man kaya kita katutubo, iyan kun an buót sabihon, katutubo sa kinaban.\nDawa ngani an pagkakan nin bunga, dahon, o gamot nin mga pananom pa man giraray an ginigibo ta sa arualdaw nyatong buhay, nalingawan ining tubong kakayahan kan maski siisay man na magpatalubo nin pananom para sa saiya mismong pagkakan. Dahil ini ta napasairarom kita kan poder _(power)_ na nagpapadalagan ngunyan kan bilog na kinaban, huli sa globalisasyon, na iyong gayo an sabay na nagdara kan virus asin sabay na hinumâ mismo kan virus na ini.\nAn teyorya kan Pranses na pilosopong si Michel Foucault ( _Fokow_ an pakasayod) an maninigong gamiton bilang patugmadan kaining pagkasabot. Siring sa sarong makinarya, an _poder_ susog ki Foucault, iyo an nagpapadalagan kan sosyudad asin relasyon pantawo sa bilog na kinaban. An poder iyo an may kapot kan buhay asin kagadanan nyatong mga indibidwal huli ta hinuhurma kaini an satong pagkayaon sa kinaban urog na sa lado nin ekonomiya asin pulitika. Mayong lalawgon an poder na ini, mayong sasaro saná an may kagsadiri, alagad pwedeng magamit urog na kan nakakalamang huli sa posisyon, kwarta, asin impluwensya. Dai ngani ini nahihiling asin an kadaklan mayong malay sa palakaya kaini. Maski ngani si Foucault dai man nagtaong solusyon kun pàno makatalingkas sa poder huli ta sa saiyang panànaw iyo ini mismo an nagsasalapid kan relasyon pantawo.\nAlagad an pinag-igutan nyang siyasaton iyo an sarong gawing inaapod kan mga suanoy na Griyego asin Romano na _epimilea houtou_ o pag-ataman sa sadiri sa mga manlain na aspekto kan buhay pamamanwaan ninda kaidtong panahon. An pag-ataman kaya sa sadiri iyo an gibo nin kusang pagbuot kan sarong indibidwal na gamiton an poder sa paghurma kan sadiri. Alagad an kadipisilan na dara kaini iyo an paghiro sa manlain-lain na lado kan buhay katakod an saiyang kapwa uyon sa kumpas kan panahon o _kairos_ kun sa termino kan mga Griyego. Sarong katuyuhan kan pag-ataman sa sadiri an maninigong paggamit kan mga kasiraman _(pleasures)_ sa tamang gawi, tamang sukol asin tamang panahon na nagbubunga nin karahayan sa salud, magayon na relasyon asin pusog na banwaan.\nSa satong tataramon an ‘kasiraman’ dara tulos an imahen kan pagkakan huli ta bago pa man yan gamiton bilang metapora kan iba pang namamatian kan hawak, an dila an literal na kaghusga kan nananamitan na siram sa pagkakan. Mayo pang konsepto kaidto an mga Griyego kan digta nin kasalan na gikan sa Kristyanong doktrina alagad malinaw na sainda an pagkasabot na an salà, bunga kan dai pag-ataman o paltos na pag-ataman sa sadiri. An siram iyo an kalidad kan pagkakan na natural na nanamitan kan satong mga dila. Nadigtaan nin karatan an siram ngunyan na panahon huli sa mga tawong sige sanang pasiram-siram gikan sa mga hinabasan sa ibang tawong dai na nakakanamit nin masiram na pagkakan sa arualdaw.\nAn ‘siram’ asin ‘pagnamit’ nagdadara giraray satuya sa tubong katuyuhan kan pagtanom huli ta an pagkakan an nagtataong buhay. An pagtanom sarong pagpuli sa daga asin sa kumpas kan panahon. An pagtungtong, pagkapot asin pagdugkal giraray kan daga an sarong dalan sa pagpangataman kan satong sadiri sa tahaw kan mga poder na nakaabang pirmi na agawon an satong soberanya sa pagkakan. An pag-ataman sa sadiri na yaon sa gibo kan pagtanum asin pag-ataman nin pananom sarong kusog pulitikal, sa tubong kahulugan kaini bilang pag-ataman kan buhay pantawo sa banwaan huli sa pagbalik mismo sa _radicus_ o sa ugat, sa daga, kun sain nagtatalubo an buhay. Sarong kusog ining nadudukayan kan buót huli ta nakagamot mismo sa buhay, asin nagtataong buhay, siram, kabasugan, asin kapanuan sa arualdaw.\nDai ko saná aram kun nagtanum-tanom man si Foucault alagad an pag-ataman sa sadiri na saiyang sinusod pa sa mga suanoy na Griyego sa paghuna ko ginigibo ngunyan kan sakong agom mantang sinusurat ko an pyesang ini. Sa saiyang pangamot na magbuhayon nin mga pananom, luway-luway na rinaralain sa mga masitera an mga napatambo nyang mga strawberry na ibabarter nya naman sa mga amiga niya nin ibang klaseng pananom sa saiyang koleksyon. An pangamot na nagpatambo sa saiyang mga pananom an siring na pangamot na nagluluto kan samuyang kakanon sa arualdaw, nag-aataman kan aki, nagpapakarhay asin nagpapagayon kan harong susog sa saiyang kabutan. Dai kaipuhan bayadan, dai man ngani ipinagsusuriyaw kun gibong pagkamuot o bako, basta kun anong buhay an nahihiling nya sa pananom iyo man siring an mawot niya sa saiyang harong. Mabaskog na mga pananom asin mabaskog na harong.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1512,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi...\n## [An unibersidad asin an birtwal na banwaan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,...\n## [Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta...\n## [Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga...\n## [An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media...\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga...\n## [Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring...\n## [Matuud o butig?](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKu ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz )....\n## [Mayong ginurangan!](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":920,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani...\n## [An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man...\n## [An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang...\n## [An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain...\n## [An pamilya sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing...\n## [Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan...\n## [Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":943,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pagsasatubuanan-kan-edukasyon-sa-birtwal-na-kinaban/","title":"Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:36am\n# Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban\nPublished on Sunday, August 16, , 2:11pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan _tuud_ sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan _matuud_ sa Rinconada siring kan pakahulugan sa mga irinsya kaini sa mga lenggwaheng Bisaya iyo an “katutuuhan.” Mantang an _butig_ iyo man an pigsabing putik.\nIlinadawan ko an katutuuhan, gamit an Rinconadang tataramon, bilang iyo idtong sinususog (R. tinütüöd). Sa mga manlain lain na tradisyun nin kaisipan, yaon kadalasan an elemento nin paghanap bilang gawi kan sarong tawong nagmamawot maaraman an katutuuhan. An pagsusog o pagtüöd sarong paghinguwa. Siring sa paghanap sa sarong nawawarang bagay o lugar na padudumanan, an pagsusog igwang padagos na pagmawot asin daing untok na paghiro sagkod na madukhayan an bagay o lugar na padumanan.\nAn dinarang epekto kan pandemya satuya urog na sa lado nin edukasyon iyo an sapiritan na pagdakit kan proseso nin pagkanuod sa birtwal na kinaban. Dawa haloy naman na ginagamit sa edukasyon an Internet sa pagguno (download) asin paghiras (upload) nin kaaraman asin impormasyon, ngunyan sana nag-alsa-balutan an bilog na edukasyon pasiring sa linya kan internet sa paglaom na ligtas na mapadanay an dagus-dagos na pagkanuod kan mga nageeskwela.  An mga dating ginigibo sa eskwelahan ngunyan gigibuhon na sana sa sadiring harong gamit an mga kompyuter asin iba pang kagamitan na nakatakod sa linya kan teknolohiya.\nDinugangan kan teknolohiya an mga “bintana” kan harong, huli ta puon sa kinamumugtakan kan paraadal sa saiyang harong pwede niyang buksan an miski pirang “windows” sa saiyang kompyuter pasiring sa sarong kaaraman na yaon sa kahiwasan kan birtwal na kinaban.\nPirang bulan nang sibot an mga paratukdo sa pagtuod kun papàno magklase sa online na plataporma, asin paghimo nin mga materyales na pampatuod sa modular na gawi tanganing sadiring makanuod an mga paraadal susog sa malinaw na panundon asin susugan na hinimo kan titser. An gabos na mga paghinguwang ini na ginigibo miski gayod sain na parte kan kinaban ngunyan, iyo na mismo an pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban. Kayà mapara man an CoViD19 o kun magkaigwa man nin bakuna nganing dai na kita maipeksyon kaini, an sistemang ini kan edukasyon sa paghiling ko saro na sa mga pagtutudan nyatong paagi nin pagkanuod.\nBako saná man ngani an edukasyon an nagdakit sa birtwal na kinaban. An Internet iyo na an espesyo kan manlain lain na kasibutan kan tawo. Yaon na digdi ginigibo, asin urog pang pinarikas, an personal na komunikasyon nyato sa mga namumutan o ibang tawo, harani man o harayo. Haloy nang merkado publiko an internet kun sain an produkto o serbisyo, pwedeng maipabakal maski sain na parte kan kinaban na inaabot nin linya o signal. Risahon na mas nainot na an mga pulitiko sa social media kisa mga titser. Urog na pinakusog kan internet an impluwensyang kayang gunuon kan mga pulitiko. Marikas kayang naipapalupad an bareta ngunyan magin totoo man yan o pabrikado sana (fake news).\nAn pulitika ngunyan sa katunayan an nanginginutan na halimbawa asin patunay na madaling malagalag sa birtwal na kinaban o kun sa Rinconada, arog kan sinabi ko sa nakaaging kolum, mabutigan (mautikan). Madaling mapatubod ngunyan an mga tawo urog na kun an utimong basehan nin katutuuhan, inot, iyo an tulos na mahiling sa screen kan saiyang gadget, ikaduwa, kun igo na para sa saiya an sadiring interpretasyon kan nabasa o nadalan, asin ikatulo asin makangirhat, an pagkadayupot sa nagsasabi mismong “iyo ini an totoo” kisa sa katutuuhan mismo. Sa tulong ini, risang mayong paghinguwa na magsusog sa kun ano mananggad baya an totoo. Masakit pati an magsusog kayâ kun bakong katagasan nin payo, kahugakan an ulang nganing makaaram asin makasabot kan katutuuhan.\nKaya urog kahalaga ngunyan na haputon giraray baya an agyat sa edukasyon na bilog nang nagsatubuanan sa birtwal na kinaban. Apwera kan pagpatuod nin mga kakayahan asin pagtukdo nin mga kaaraman sa platapormang bertwal, ano an nagdadanay asin nalalain na katungdan kan edukasyon kumpara sa ekonomiya, pulitika, entertainment, asin iba pa na kasarong nag-iirok sa internet, alagad nagpapadanay asin nagtataong makatawong lalawgon sainda gabos? Kun rikas asin hiwas an ladawan kan birtwal na kinaban na bagong iirukan kan edukasyon, maninigo gayud na kagisikan man sa pagsusog sa katutuuhan an kaipuhan ngunyan. “Matuud o butig” an inot na kahaputan kan isip na mawot makaaram. Buot sabihon an sunod na mga paghinguwang gigibuhon nya iyo an pagsusog sa katutuuhan, asin an pagtukoy sa mga pabrikado sanáng kaaraman. Kayâ kritikal na pag-iisip na dapat mismo an pagmawot na makanuod. Maski ngani an kahulugan kan “edukasyon” susog sa mga Latin na tataramon na ginikanan kaini an katutuuhan haloy nang iyo an katuyuhan. Kun an buot sabihon kan _educare_ iyo an “to train” o patuudon, an _educere_ man “to draw out” (pabutwaon o patalubuon) o “to lead out” na buot sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman.” Sa madaling sabi, an edukasyon iyo an pagsusog (R. pagtüöd) kan kaliwanagan na mayo nang iba kundi an katutuuhan.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1254,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.588Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:37am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Pagmidbid sa mga tubong kaisipan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong mahalagang lakdang an ginibo ni Padre Wilmer Tria na sayudon an konotatibang kahulugan kan “katutubo” huli ta tinawan nya kita nin pambungad na isipon. Ini daa an ano man na bagay na nagtubo asin nagtalubo sa sarong lugar. Malinaw na pananom an nagin basihan...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":426,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:38:44.589Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#comment-333","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\">An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban/#","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2519","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Sun, 25 Oct :55:24 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":36,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/#","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:41am\n# An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\nPublished on Sunday, October 25, , 4:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin _tipping point_ siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.\nDuwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.\nAlagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.\nPag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.\nKun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.\nHaloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.\nMadanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.\nPirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.\nMay mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1661,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#comment-331","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/#","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:40am\n# An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:09pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.\nPara sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman.\nIyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong _In a Different Voice_) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.\nPara sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.\nAlagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.\nAlagad sa saiyang librong _The Birth of Pleasure_ ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.”\nSarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.\nAn mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.\nMagayon an mamuot  asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1477,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.036Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1535","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:55:20\",\"date_gmt\":\"T08:55:20\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T16:55:24\",\"modified_gmt\":\"T08:55:24\",\"slug\":\"an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin <em>tipping point<\\/em> siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Duwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Haloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Madanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na \\u201can harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,\\u201d magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,75,220,450,49,370,451,129,85,190,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:55:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T08:55:24+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:55:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:55:24+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:55:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:55:24+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Education,Family,Internet,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Online Education,Pandemic,Security,Technology,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1502,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\">An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/#respond","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:41am\n# An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\nPublished on Sunday, October 25, , 4:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin _tipping point_ siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.\nDuwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.\nAlagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.\nPag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.\nKun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.\nHaloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.\nMadanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.\nPirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.\nMay mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1661,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1647","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:09:42\",\"date_gmt\":\"T09:09:42\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T16:53:20\",\"modified_gmt\":\"T08:53:20\",\"slug\":\"an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an bu\\u00f3t sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamu\\u00f3t. An pagpadangat iyo an pagkamu\\u00f3t na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamu\\u00f3t na yaon sa pag-ataman.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong <em>In a Different Voice <\\/em>) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinar\\u00e0 ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa bu\\u00f3t signos na mismo kan moral na pagbu\\u00f3t.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad sa saiyang librong <em>The Birth of Pleasure<\\/em> ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: \\u201cAn pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-bu\\u00f3t sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat\\upagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kam\\u00f9tan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,&nbsp; kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na \\u201cpagkamuot\\u201d alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Magayon an mamuot\\u00a0 asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,731,342,730,285,49,370,63,728],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T09:09:42+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T08:53:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:09:42+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:53:20+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:09:42+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:53:20+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Carol Gilligan,ethics,Feminism,Love,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Victor John Loquias,Women\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1326,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1647","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:40am\n# An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:09pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.\nPara sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman.\nIyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong _In a Different Voice_) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.\nPara sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.\nAlagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.\nAlagad sa saiyang librong _The Birth of Pleasure_ ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.”\nSarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.\nAn mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.\nMagayon an mamuot  asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1477,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/#respond","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:40am\n# An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:09pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.\nPara sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman.\nIyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong _In a Different Voice_) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.\nPara sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.\nAlagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.\nAlagad sa saiyang librong _The Birth of Pleasure_ ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.”\nSarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.\nAn mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.\nMagayon an mamuot  asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1477,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\">An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\">An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":120,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1535","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:41am\n# An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\nPublished on Sunday, October 25, , 4:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin _tipping point_ siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.\nDuwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.\nAlagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.\nPag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.\nKun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.\nHaloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.\nMadanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.\nPirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.\nMay mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1661,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\">An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":120,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Fri, 18 Dec :53:20 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":38,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#respond","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1505","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T20:55:54\",\"date_gmt\":\"T12:55:54\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T20:55:57\",\"modified_gmt\":\"T12:55:57\",\"slug\":\"an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pamilya sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Disgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong <em>The Struggle for Recognition<\\/em>, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.&nbsp; An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado (<em>Strong Family, Weak State<\\/em>).&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Malinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,104,220,49,370,129,686,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T12:55:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:55:57+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T12:55:54+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:55:57+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T12:55:54+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:55:57+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Covid19,Family,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Pandemic,Social Theory,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1465,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2519","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:02:36\",\"date_gmt\":\"T14:02:36\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T22:02:50\",\"modified_gmt\":\"T14:02:50\",\"slug\":\"an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong <em>Santigwar <\\/em>), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na <em>Pagpukaw <\\/em>)<em>, <\\/em>\\u201can iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.\\u201d An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o <em>diagnosis <\\/em>parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, \\u201csa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na <em>philia <\\/em>asin <em>Sophia<\\/em>. \\u201cKatuod\\u201d an literal na dakitaramon kan <em>philia<\\/em> sa satuyang lenggwahe, mantang \\u201ckadunungan\\u201d (kun susugon an pinili ni Tria [] para kaini) o \\u201cpagkasabot\\u201d (kun susugon an pinilli ni Remodo [] sa journal na <em>Bikolnon<\\/em>) man an <em>sophia<\\/em>. Pagkamuut sa pagkasabot o <em>love of wisdom<\\/em> kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an <em>philia <\\/em>iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na <em>social critique <\\/em>o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an <em>critique<\\/em> gikan sa suanoy na Griyegong <em>krinein<\\/em> kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an bu\\u00f3t sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Bu\\u00f3t sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Santigwaron niyato an banwaan.<br>Kumua nin dakulang daso\\u00a0<br>Na dai napapara an liwanag<br>Gamiton an kalayo kan bulkan<br>Na minapaisog kan satuyang mga kalag.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong \\u201cdai napapara an liwanag\\u201d asin an \\u201ckalayo kan bulkan na minapaisog\\u201d sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Danay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan <em>fake news<\\/em>. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na bu\\u00f3t sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Linalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Papano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,65,752,49,370,64,753,349,754,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:02:36+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T14:02:50+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:02:36+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:02:50+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:02:36+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:02:50+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":2,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Philosophy,Kristian Cordero,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Philosophy,Santigwar,social critique,Social malady,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\">An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:02.037Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#comment-333","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\">An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/pag-adal-kan-mga-manlain-lain-na-kultura-pasiring-sa-pagigin-namamanwaan-kan-kinaban/#","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban\nPublished on Tuesday, January 12, , 12:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. _Cosmopolitanism_ an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog kaining pananaw. Isinususog sa suanoy na Griyegong si Diogenes Laertius kan Sinope an terminong kosmopolitanismo huli ta sya an inot na nagsayod kaini minsan haputon kun taga sain sya, dangan nagsimbag _kosmo polites_ o “namamanwaan kan kinaban” imbes nang sambiton an saiyang sadiring syudad. Mababasa an istorya kan buhay ni Diogenes sa librong _Lives of the Eminent Philosophers_ ni Diogenes Laertius ).\nBakong arog ngunyan kun sain kaipuhan sanang mag log-in sa social media tanganing makanumpong nin mga tawo sain man na parte kan kinaban, kaipuhan pa kaidtong panahon na dayuhon mismo an mga lugar na yaon sa balyong kadagaan nganing makanumpungan an mga kapwa-tawo. Alagad bako pirming matuninong an mga pagkakanumpungan na ini huli ta sa kasaysayan kan kinaban, igwang darang byolensya an mga minadayo na katakod kan saindang mga pansadiring katuyuhan siring kan pananakop, o kun bako man sa lado kan minadayo, byolensya mismo an ipinapansambat kan mga katutubo sa lugar na bakong bukas sa pag-ako kan kapwang minadayo o minabisita. An pagkanimanlain-lain asin pagkakaiba an inot na nahihiling kan duwang taong gikan sa magkaibang lugar na nagkakanumpungan. Garo bako tulos na pagmidbid sa kada saro bilang “kapwa” an inot na nagigin kasimbagan ninda sa pagkanumpungan na ini. Garo inot ngunang nahihiling an kapwa-tawo bilang “ibang-tawo”, garo naiinot an paghunang malain an pagkanimanlain-lain. An makuring bunga kan paghunang ini iyo an kaisipan na dapat pagbarangaon asin ralain-lainon an mga tawo.  Nagbuburabod ini sa kaluyahan o kawaran nin pagbuot na midbidon asin akuon an ibang lalawgon bilang kapwa. Iyo man ini an kawsa kan pagkabaranga kan mga tawo sa mga manlain lain na banwaan sa mga iba-ibang kapanahunan miski sa sadiring lugar na mismong kapwa ninda iniirukan.\nIgwang pagtusayan sa tahaw kan pagigin “dayuhan” asin “katutubo”. Mantang an “katutubo” saro sana man na terminong pwedeng gamiton kuta na pantukoy sa sarong nabubuhay, nagtalubo o namundag sa sarong lugar, susog ki Raymond Williams ) sa saiyang librong _Keywords_, nagkaigwang negatibong konotasyon an “katutubo” huli sa pulitikal na pananakop asin dominasyon. Itinakod sa pagigin katutubo an pagigin hababang nilalang na nag-iirok sa lugar na sinakop kan dayuhan. Susog ki Williams, nagin kumon na pan-apod ini sa mga bakong Europeo kan mga panahon nin kolonyalismo asin imperyalismo. An “dakula” asin “sadit” na pwede man sana ngani kutang magin mga literal na ladawan kan porma kan hawak kan tawo, nagin lugod mga estado pulitikal kan mga tawo sa banwaan. An “halangkaw” asin “hababa” nagkaigwa nin sosyopulitikal na kahulugan na naglaladawan sa tawong igwang poder asin kapangyarihan dangan kan tawong maluya asin ipinasairarom sa kusog kan makapangyarihan. Apwera sa kusog pulitikal an “halangkaw” asin “hababa” mga nagin dibisyon man sa kultura kan mga tawo. Nagigin sukulan an raning naabtan kan kultura sa sibilisasyon tanganing apudon ining halangkaw o hababa. Kaya miski sagkod ngunyan na panahon garo baga nagkaigwa nin pagsayuma na apudon bilang sarong katutubo huli ta garo naitampad ini sa pagigin dai sibilisado. Garo sarong kasusupgan an apudon na katutubo huli sa paghuna na kulang ini kan mga katudan na angay sa nakaistar sa kasentruhan, sa sibilisadong lugar, sa lugar sain yaon an kulturang “halangkaw”.\nSusog ki Williams, an _civilization_ na gikan sa ugat na Latin na _civis_ o “namamanwaan” nagtutukoy na ngunyan sa nahaman o estado nin organisadong buhay panbanwaan. Pwede ining gamiton pantukoy sa kauswagan na naabtan kan banwaan sa iba-ibang panahon siring kan sibilisasyon industriyal, siyentipiko asin teknolohikal. Garo nagtundag man sa “katutubo” an kahulugan kan pagigin “purò” o pagigin dai pang gayo nagamusan kan yaon sa luwas o kan pagigin “moderno”, preserbado pa an kulturang inaakong katutubo sa lugar. Yaon an aspekto kan “kultura” sa dibisyon kan “katutubo” asin “dayuhan.” An kultura mismo an nagigin timbangan kan kalidad kan pagkanimanlain-lain. Tinitimbang susog sa “baba” o “langkaw” kaini gikan sa daga, o sa natura asin ikaduwang naturang (kultura) nahaman sa lawig kan panahon na pagbuhay sa kinaban. An tinatambunan kaining pagkasabot na nagdudulot kan pagkalingaw kan pangabsan na kamugtakan nyato gabos bilang tawo sain man sa kinaban iyo an katutuuhan na gabos kita mga “katutubo” sa kinaban.\nKadakol kahulugan kan kultura. Susog pa ki Wiliams, iyo ini an saro sa mga pinakakumplikadong tataramon huli ta halawig na an kasaysayan kaini asin nagsarangasanga na an mga pagkasabot sa iba-ibang disiplina. An nagkapira sa mga kahulugan kaini iyo an “pagtuod (inhabit) sa lugar” gikan sa Latin na _colonus_(colony) asin pagkultibar (cultivate). Kun hihimayon ini, yaon na an elemento kan pagsakop kun sain kinukudalan kan nagtutuod sa lugar an mga abot kan saiyang binibirikan. An saro pa sa pinakainot na kahulugan kan kultura na nasusog ni Williams iyo an “pag-ataman nin mga pananom o hayop” na maitatakod man giraray sa kahulugan kan “pagtuod” bilang mga bagay na ginigibo kan mga tawo dapit sa pagbuhay ninda sa lugar. Iyo ini an mga patugmadan kan ngapit nagin mga metaporikal na kahulugan kun sain an kultura nagtutukoy na sa kabilugan kan mga kauswagan kan tawo asin kan saiyang banwaan. An kultura asin sibilisasyon haros magkahulugan na sa puntong ini siring sa pagkasabot kan pirang mga Aleman na parasurat. Sa mga Pranses asin Ingles man daa gikan an pananaw sa kultura bilang _refinement_, mga kalidad na kadalasan nyatong hinuhunang ipinapahiling kan sarong “halangkaw” an pinag-adalan, igwang arte sa gawi, pagpili asin pannamit lain sa pangabsan na pinapahiling kan kadaklan.\nGaro an pagtubod sa hirarkiya imbes nang pagkanimanlainlain an nagdudulot sa sarong tawo na hunaon an saiyang kultura bilang mas maurag ki sa iba. Sa mga kapanuhanan kan kolonyalismo asin imperyalismo naghahadi pa an paghunang mas halangkaw an kultura na ginikanan kan mananakop huli sa nahihiling nyang kauswagan kan saiyang banwaan. Kauswagan, bakong pagkanimanlainlain, an ipinapansukol sa nanunumpungan na banwaan sa ibang lugar na saiyang naabtan. Alagad sa ngunyan na panahon, dawa gayud igwa pa man giraray mga naghuhunang mas maurag sinda kisa iba, mas naghiwas naman an agimadmad kan mga tawo pag-abot sa pagkanimanlainlain dara kan modernong transportasyon, mga makabagong teknolohiya nin komunikasyon, asin internet. An terminong _multiculturalism,_ o sayudon ta sa Bikol na “pagkanimanlainlain-katudan,” an saro sa nagpapatunay kaini.\nBako nang kaulangan an rayo o distansya tanganing “makapagdayo” sa ibang lugar asin manumpangan an kapwa-tawo sa balyog parte kan kinaban. An pag-adal kan mga manlain-lain na kultura kaya nang gibuhon bago pa man makaduman mismo sa lugar asin komunidad kan mga tawong igwa kan siring na mga gawi nin pamumuhay. Sublion ko ki Martha Nussbaum ) sa saiyang librong _Cultivating Humanity_, an kanuudan na mahalaga para sa pagigin namamanwaan kan kinaban an pag-adal kan mga manlainlain na kultura bako sana tanganing maagimadmadan an pagkanimanlain kan kultura kundi mamaanan urog na an saindang pagkatarakod-takod. An pagkasabot kan pagkamanlainlain-katudan ( _multiculturalism_) kun siring dapat pang mag-antos sapagkatarakod-katudan ( _interculturalism_). Mahihimo ini kun malilikayan an duwang gawi nin pag-iisip. Inot iyo an paghunang mas maurag an sadiring kultura ki sa iba. Mapaabaw-abaw an arog kaining paghusga sa ibang kultura asin komunidad, _Chauvinism_ kun sa terminong gamit ni Nussbaum. An ikaduwa iyo an _Romanticism_, o an paghiling na _exotic_, kakaiba, asin purò (kaya sarong ngangalasan) an ibang kultura. Sa Rinconada an terminong “layas” sa kadlagan (wild, untamed) an angay na gamiton para sa paghunang ini. Sabi ni Nussbaum uso ini sa mga taga sulnopan na naghahangad nin katalingkasan sa saindang modernong gawi nin pagkabuhay asin mawot magbalik sa mga mas katutubong gawi. Mapaabaw-abaw man giraray ini huli sa paghunang lain na maray an iba, bako pang sibilisado, asin mayong pagkakaagid sa sadiri (kaya maninigong sadirihon).\nSa reyalidad, igwang pagkakatarakod-takod an mga katudan asin kanuudan kan mga tawo sa kinaban. Igwang mga pagkakabaing na mamaanan sa pagkanimanlain-lain kun tutungkusan sana sa pag-adal. Huli ta an gabos pwede nang makiaram asin kayang man-impluwensya sa social media dapit sa miski anong bagay, maninigo na an pakikiaram nakagamot sa pagka-aram asin pagkasabot sa kapwa. Mahalaga asin urog kapraktikal man na pag-andam ini para sa mga nag-aadal ngunyan asin ngapit madayo sa ibang lugar tanganing maghanap-buhay o mag-irok na mismo duman. An pagmidbid kan mga kaibahan asin pagkakaagid-agid kan lambang kultura dakulang lakdang tanganing makapamuhay sa gawing nalilikayan an byolensyang pwedeng darahon kan sadiri sa iba o mamidbidan tulos an byolensyang naghahalat sa sarong bagong salta. An kamawutan iyo na makipamuhay sa katahawan kan mga pagkakaiba asin pagkanimanlain-lain asin, kun makakaya man sana, likayan na makapagdolot nin byolensya sa lambang saro.\nMiski pa igwa nin pagkakaiba-iba sa mga gawi kan tawo nin pagsimbag sa mga problema o katungdan sa buhay, an pagsabot kun “papàno” magsimbag an gikan sa magkaibang kultura an pwedeng magin inot na lakdang pasiring sa pagkasinarabutan. Mas nagkakaigwang dalan nganing makapag-ulay asin makapagdesisyun nin matuninong imbes nang sa madahas na paagi. Mantang mas naghihiwas an kaisipan kan lambang saro mas naghihiwas man an kinaban para sa gabos. Sa inot pa sana kaya, gabos man talaga kita katutubo sa kinaban. An pag-ako kaini dangan an pag-ako kan ibang tawo bilang kapwa an mga pambungad pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\nJethro Paul C. Catindig\non January 24, at 10:04 am\nDyos mabalos po sa kasulatan na ini!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1973,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\">An pamilya sa panahon nin pandemya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pamilya sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":108,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2519","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:38am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Sun, 25 Oct :55:24 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":36,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/#","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:41am\n# An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\nPublished on Sunday, October 25, , 4:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin _tipping point_ siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.\nDuwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.\nAlagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.\nPag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.\nKun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.\nHaloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.\nMadanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.\nPirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.\nMay mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1661,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#comment-331","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/#","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:40am\n# An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:09pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.\nPara sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman.\nIyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong _In a Different Voice_) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.\nPara sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.\nAlagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.\nAlagad sa saiyang librong _The Birth of Pleasure_ ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.”\nSarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.\nAn mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.\nMagayon an mamuot  asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1477,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1535","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:55:20\",\"date_gmt\":\"T08:55:20\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T16:55:24\",\"modified_gmt\":\"T08:55:24\",\"slug\":\"an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin <em>tipping point<\\/em> siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Duwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Haloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Madanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na \\u201can harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,\\u201d magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,75,220,450,49,370,451,129,85,190,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:55:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T08:55:24+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:55:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:55:24+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:55:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:55:24+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Education,Family,Internet,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Online Education,Pandemic,Security,Technology,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1502,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\">An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya/#respond","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:41am\n# An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\nPublished on Sunday, October 25, , 4:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin _tipping point_ siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.\nDuwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.\nAlagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.\nPag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.\nKun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.\nHaloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.\nMadanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.\nPirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.\nMay mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1661,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1647","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:09:42\",\"date_gmt\":\"T09:09:42\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T16:53:20\",\"modified_gmt\":\"T08:53:20\",\"slug\":\"an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an bu\\u00f3t sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamu\\u00f3t. An pagpadangat iyo an pagkamu\\u00f3t na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamu\\u00f3t na yaon sa pag-ataman.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong <em>In a Different Voice <\\/em>) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinar\\u00e0 ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa bu\\u00f3t signos na mismo kan moral na pagbu\\u00f3t.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad sa saiyang librong <em>The Birth of Pleasure<\\/em> ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: \\u201cAn pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-bu\\u00f3t sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat\\upagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kam\\u00f9tan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,&nbsp; kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na \\u201cpagkamuot\\u201d alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Magayon an mamuot\\u00a0 asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,731,342,730,285,49,370,63,728],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T09:09:42+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T08:53:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:09:42+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:53:20+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:09:42+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:53:20+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Carol Gilligan,ethics,Feminism,Love,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Victor John Loquias,Women\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1326,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1647","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:40am\n# An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:09pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.\nPara sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman.\nIyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong _In a Different Voice_) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.\nPara sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.\nAlagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.\nAlagad sa saiyang librong _The Birth of Pleasure_ ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.”\nSarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.\nAn mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.\nMagayon an mamuot  asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1477,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya/#respond","title":"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:42am\n# An pamilya sa panahon nin pandemya\nPublished on Sunday, October 18, , 8:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.\nAn bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.\nDisgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.\nAlagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.\nAn pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong _The Struggle for Recognition_, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.\nPero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.  An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.\nAn matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado ( _Strong Family, Weak State_).\nMalinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.\nKun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/#respond","title":"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:40am\n# An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:09pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan kaibanan mi pa sya garo nagkakahugis giraray sa pisikal na reyalidad sa mga namamasdan kong gawi kan sakuyang agom sa arualdaw ming pag-ibanan. Nagbubutwa man kaya sa sakuyang agimadmad an mga pagkakaiba kan samuyang personalidad sa mga paagi mi nin pag-atubang sa mga bagay-bagay dapit sa pagpapamilya, na minapagirumdom man giraray kan mga pagkakaibang namamasdan ko kaidto sa sakuyang ama asin ina. Igwang kalidad nin personalidad na bako man na eksklusibo sana sa mga ina asin kababaihan, pero garo mas nangungurog asin maririsa sainda kadaklan na beses.\nPara sa mga kakabaihan, agom asin ina, an pag-ataman asin pagigin mainatom sa saindang mga namumutan garo natural sanang parte kan saindang buhay sa arualdaw. An pagkamuot asin pag-ataman duwang bagay na dai mapagsuhay sainda. Para sa sarong tawong nakadanas nang mag-akong sabay kan duwang ini, yan an buót sabihon kan pinapadangat. Pwede kayang an pag-ataman ginigibo man sa ngaran nin trabaho sana, minsan an hayop asin pananom inaataman dahil sa hilig, o an sarong bagay inaataman nganing dai maraot asin ikapabakal. Kundi sa pagpadangat an pag-ataman minaburabod mismo sa pagkamuót. An pagpadangat iyo an pagkamuót na kongkretong namamatian mismo sa pag-ataman, pagkamuót na yaon sa pag-ataman.\nIyo ini an tinungkusan ni Carol Gilligan na sarong peministang sikolohista sa saiyang librong _In a Different Voice_) bilang susugan kan moral na pagdesisyon na ipinapahiling sa gawi kan mga kababaihan. Tinampadan nya an pag-adal na ginibo kan saiyang maestrong si Lawrence Kohlberg kun sain an nagbutwang prinsipyo kan pagdesisyon moral iyo an susog sa paggurang (maturity) na itinatakod sa kakayahan na magsurosadiring-buhay asin maghanap-buhay. Susog ki Gilligan iniitsapwera kaini an mga datos na gikan sa mga kababaihan dapit sa moral na pagdesisyon asin daing gayo tinawan nin nagkanigong pagmidbid pabor sa pananaw na sinarà ni Kohlberg sa mga datos na gikan sa anas mga kalalakihan.\nPara sa mga kababaihan, bakong pagsuhay asin pagsurosadiring buhay an burabod kan mga kaisimbagan sa hapot na itinao ni Gilligan sa mga nakisumaro sa saiyang pag-adal. An mga desisyon na hinihimo ninda minagikan sa paghimati, responsibilidad asin pagpadangat. Miski pa si mga kababaihan na nag-uswag naman ngani sa mga manlain-lain na propesyon, ipinapasipara nguna an saindang nagunong kanuudan para sa mas personal na lado kan saindang buhay kun sain imbwelto an pagpadangat. Pagpadangat an patugmadan ninda kadaklan na beses kan mga man manlain-lain na pagdesisyon.\nAlagad dai intensyon ni Gillligan na pagsuhayon an kalalakihan asin kababaihan sa duwang magkaibang kinaban. Susog saiya, pinapahiwas niya sana an pananaw na inot nang tinukoy kan saiyang maestro dapit sa pagtalubo kan mga indibidwal magin babayi man o lalaki. Sa katunayan, sabi nya, magkasalipan na dimensyon kan paggurang an pagsuhay asin an pagpadangat. Mantang an pagsurosadiring buhay nakaangkla sa etika nin mga karapatan, an danay na pagkatakod-buot minagikan man sa etika nin pagpadangat. Para ki Gilligan marka nin paggurang an pagmidbid kan duwang ladong ini kan buhay kan tawo. Dangan an urog kahalagang kaipuhan na magsunod sa agimadmad na ini iyo an pagbuot asin paghinguwa mismo na magpadangat. An pagsurosadiring-buhay asin an pagpadangat na udok sa buót signos na mismo kan moral na pagbuót.\nAlagad sa saiyang librong _The Birth of Pleasure_ ) mahihiling na ilinagak naman ngani ni Gilligan an pagpadangat sa mga guna kan sekswalidad. Susog saiya: “An pagtalingkas kan pagkamuot asin kagayagayahan-buót sa patriyarkiya kan pagkalalaki o pagkababayi nangangahulugan nin pag-untok kan pagsurohay-suhay dangan paglaog sa katibaadan kan pagpadangat—pagsabot kan saiyang mga naaraman, paghimati kan saiyang mga namamaanan, an hubang pag-atubang sa presensya kan namumutan, paghuba kan mga panhilom na gubing kan pagkalalaki asin pagkababayi, miski pa gurano pinagayon kan kultura.”\nSarong katibaadan an magpadangat, katibaadan na makulgan, dai balosan, kamùtan o padangaton man kan pinapadangat asin kun ano-ano pang mga katibaadan. Alagad bako kayang sadiri an pinapaurog kan nagpapadangat kundi an saiya mismong pinapadangat kaya inaako nya mismo an mga katibaadan na ini. Bako man gayud harayo kun sambiton nyato si Maria bilang sarong ladawan nin pagigin ina na rinimpos na sana sa saiyang puso an mga tataramon kan saiyang aki na naglampaw tanganing maghulit sa templo na nagpahadit na maray sa saiya. Ki Maria mahihiling an ladawan kan pagkasaro kan pagpadangat asin pagtubod. Alagad pwera sa pagtubod, yaon man an pagpatawad sa pagpadangat. Giraray bako man gayud harayo kun sambiton bilang ladawan nin pagpatawad an amang inako man giraray an saiyang aking naglampaw bitbit an hiras nyang pamana, na gusto naman kutang magsurosadiri alagad nagpuli matapos waldason an saiyang mga pagrurugaring. Yaon man sa pagpadangat an pag-ako kan katungdan siring na lamang kan sarong tugang na udok sa buot na nag-aako kan katungdan kan pagigin magurang sa saiyang mga tugang huli ta kapos sinda sa kabuhayan. Dai mawawara an paglapigot sa pagpadangat siring kan duwang nagkakaminuotan na nag-aandam naman para sa buhay na minamawot ninda sa maabot na panahon sa tahaw kan daing kasiguraduhan. Sa ngunyan na panahon urog na kaumaw-umaw lugod an mga nagdedesisyon man giraray na magpadangat sa tahaw kan dai pag-ako o kakulangan nin pag-ako sainda kan banwaan,  kawaran proteksyon kan ley sa saindang pagsaro, asin pag-alaman kan diskriminasyon asin panunuya-nuya kan mga tawong habong itukal an pagkamuut sa kinatudan na baynaryong (binary) pag-iisip kan pagkalalaki asin pagkababayi. Sa sainda mahihiling an ladawan kan pagpadangat bilang pag-ako kan katibaadan na gikan mismo sa banwaan.\nAn mga halimbawang sinambit nagpapahayag sana man na kaya asin pwedeng gibuhon kan miski sisay man an magpadangat. Gabos man kayang tawo igwang buot asin namumuot. Alagad an garo nagtataong laman kan hirong ini gikan sa buot iyo an pagpadangat sa namumutan. Makusog an tanog kan elemento nin pagmati sa tataramon na “pagkamuot” alagad kun papano kongkretong namamatian kan namumutan an pagkamuot na ini garo malinaw na sinasayod kan tawong nagsasabing siya pinadangat.\nMagayon an mamuot  asin magayagaya sa buot an magpadangat dara an gabos kaining katibaadan. Siring kan sabi ni Gilligan, an pagsurosadiri asin pagpadangat mga parehong burabod nin kahulugan sa buhay kan tawo sa kinaban. Dai kaipuhan pagtimbangon kun siring an duwang bagay na parehong timbangan mismo kan satong pagkayaon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1477,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1505","title":"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:42am\n# An pamilya sa panahon nin pandemya\nPublished on Sunday, October 18, , 8:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.\nAn bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.\nDisgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.\nAlagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.\nAn pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong _The Struggle for Recognition_, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.\nPero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.  An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.\nAn matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado ( _Strong Family, Weak State_).\nMalinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.\nKun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\">An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\">An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":120,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1535","title":"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:41am\n# An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya\nPublished on Sunday, October 25, , 4:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas naman sa personal na sakop kan pamilya arog kan ekonomiya asin pulitika. An pag-iisip kaya madali sanang maipatuod sa laog kan pamilya, sa mga aki asin iba pang myembro kaini. Garo angay na sabihon na sa laog kan pamilya an virus asin ideya nagkakaigwa nin _tipping point_ siring kan sabi ni Malcolm Gladwell ). Tulo daa an dahilan kun tano ta an sadit na bagay o simpleng ideya nagdadakula asin naglalakop arog kan mekanismo kan mga epidemya. Inot iyo an kusog kan nagkapirang indibidwal na iyong nagdadara kan virus o ideya dangan dai nag-aaram na nang-uulakit na palan sa kadaklan. Ikaduwa, an kusog asin pagkamadinukot kan sarong virus o ideya, dangan an ikatolo iyo an biglaan na pagkuriyat kan virus o paglakop kan ideya huli sa pagkasensitibo kan mga tawo sa saindang kundisyon asin kinamumugtakan. Kun makanuud kita sa pinagsasapo nyato ngunyan na pandemya urog na kan disgrasyang idinulot sa pamilya kan palyadong sistema pwedeng sa laog kan pamilya mismo magpuon an dakulang pagbabago sa banwaan asin pagbabago kan pamilya mismo.\nDuwang dalan an hinawan kan pandemya para sa pamilya kun sain an dakulang pagbabagong ini, sa ikakarahay man o ikakaraot, nagin yaon na mismo asin dai na madudulagan pa. Inot iyo an dati nang yaon asin nagdulot na nin pagbabago sa buhay kan pamilya: an teknolohiya asin an internet na nakakapagtakod sa tawo sa birtwal na kinaban. Distansya an pinarang kaulangan kaini huli ta bako nang problema an rayo kan magkakapamilya sa pakikipagkomunikar sa lambang saro. Alagad an katumbalikan kaini ta, huli sa kadakol man an kasibutan na yaon sa birtwal na kinaban asin pwedeng kabangkagan, pwedeng magin dikit na sana lugod an panahon na pwedeng idulot kan lambang saro miski sa laog kan saindang harong. An ikaduwang dalan iyo an pagdara kan edukasyon mismo sa laog kan harong huli ta dai pa giraray makaruluwas an mga eskwela dara kan peligro sa salud. Arog kan teknolohiya, an edukasyon garo nagsasakop naman kan harong. Giraray, an epekto kaini ta an oras na pwede kutang idulot sa mga personal na gibuhon sa harong napapaduman na sa paggibo kan mga requirement kan eskwelahan sa modular o online classes. Apwera pa kaini an magabat na katungdan asin agyat sa mga magurang na direktang antabayan an saindang mga kaakian sa pag-adal mismo. Sa mga naghahanap buhay na magurang o tugang na nakikihiras naman kan katungdan, dugang ining pasakit na kaipuhan na sanang atubangon. Sabi ngani kayan, mapakusog na sana sa satuya an bagay na dai nyato ikagadan.\nAlagad an pagpahiwas kan agimadmad asin pagpararom kan pagmati bagay na dara man kan teknolohiya asin internet huli ta pwedeng maaraman kan sarong tawong dai nakakaluwas sa harong an mga pangyayari bako sana sa saindang banwaan kundi pati na sa bilog na kinaban. Sigurado man na igwang kanuudan na maguguno mismo an mga kamagurangan sa pag-ako ninda giraray kan pagtukdo sa saindang mga aki asin pag-antabay ninda sa bilog na proseso kan edukasyon ngunyan.\nPag-abot sa teknolohiya, mas nakakalamang na an mga kaakian asin kahobenan sa paggamit kan saindang mga gadget asin iba pang kanuudan teknolohikal. Duda ko mas mahiwas naman an saindang agimadmad pag abot sa pamamanwaan, sa ekonomiya asin pulitika kisa mga gurang. Alagad igwa syempreng mga nanununod naman sa gawi kan saindang mga kamagurangan. Sa pulitika halimbawa, an mga nagmamana kan poder asin posisyon kan saindang mga magurang mas nagkaigwa pa lugod nin dugang na makinarya huli sa teknolohiya asin rikas kan impluwensyang pwedeng ipalakop sa internet.\nKun madinukot an virus sa laog kan pamilya siring man kayan an impluwensya. Kaipuhan sanang magkaigwa nin utang na buot sa nasa posisyon an sarong myembro kan pamilya ta an gabos damay kayan sa pagtubos. Sibut sa paggibo nin mga pabrikadong impormasyon o barita an mga paslo sa poder ta an pagbari kan katotoohan asin paglagalag kan tawo ngunyan mas pinadali na kan teknolohiya. Saro sanang myembro kan pamilya an kaipuhan mahulog sa patibong ta siya na an bahalang magdara kayan sa saiyang harong. Sabi ngani kan saro kong nagin estudyante, dai na kaipuhan ngunyan nin mga armas o bomba nganing punan an sarong gyera mundyal, sarong pabrikadong barita sana an kaipuhan, asin dakulon tulos an biktima, nanginginutan na digdi si mga madaling mapatubod asin basang na sanang minaako kan nabasa o nadalan.\nHaloy naman an mga arog kaining pagtuyaw sa sistema kan banwaan. Baka ngani sa pag-agi kan haloy na panahon kun igwang makabasa kan pyesang ini, asin siring pa man giraray an sistema, panluyahan lugod sya nin buot asin paglaom. Bako naman nganing bago an mga sinasabi ko ta an sakuyang ama mismo na aktibista kan saiyang panahon siring naman kaini an mga sinabi. Kan sya nabubuhay pa danay na sana an pagirumdom sa sakuya na pagklase asin sadiri na sana lugod daa an atupagon. Alagad dai nasigbo an baga kan saiyang pagmawut nin maulyas na pagbabago sa banwaan sagkod sa saiyang kagadanan. Igo na ini tanganing magsarig asin magdanay na maghinguwa asin magmawot nin ikakarahay kan banwaan.\nMadanay an pamilya bilang institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan panbanwaan nyatong buhay. Si Karl Marx asin an saiyang katuod na si Friedrich Engels nagmawut kan saindang panahon na mapara an pamilya tanganing magtaong dalan sa ideyal na sosyalismong banwaan. Saro ining bagay na garo dai nanggad mangyayari urog na sa satuyang makipamilyang kultura. Si buhay pamilya mismo ni Marx garo taliwas sa kamawutan na mapara an pamilya. Sa bayograpiya ni Marx susog ki Francis Wheen ), mahihiling na sa tahaw kan saindang makuring pagtios an debosyon ni Marx sa saiyang mga aki asin agom nagdanay sagkod sa saiyang pagkagadan. Baad nakatakod sana kaya an kamawutan nindang idto ni Engels sa pagtrato ninda kan pamilya bilang saro sa mga estrukturang pinapadalagan kan ekonomiya. Dai mangyayari an abolisyon kan pamilya alagad dai man pwedeng maghadi an pamilya sa buhay panbanwaan kan tawo. An pamilya an nagtatao kan mga pambungad na pagmidbid (recognition) na iyong kaipuhan sagkod sa magtalubo an tawo bilang sarong indibidwal na may pagkasabot, paghimate asin paghinguwa. Alagad an mga paghinguwa dai dapat nakatungkos sana sa saiyang pamilya asin namumutan kundi, asin urog na, para sa banwaan.\nPirmi man igwang pagbabago sa buhay kan mga tawo, alagad an magbago nin pukaw asin igwang paghinguwa sarong makusog na pwersa nganing an mga simpleng gibo na pwedeng magpuon sa pamilya magkaigwa nin mas mahiwas na kaabtan. Panahon ngunyan na ripasuhon an mga pinapahalagahan mismo sa laog kan pamilya. Tibaad kaipuhan kan mga magurang na mas makanuod pang magbutas kan saindang mga aki, asin pagtudan sa laog kan saindang pamilya an pagmawut sa ikakarahay kan bilog na banwaan. Tibaad iyo ini an dalan nganing sa mas haloy na panahon mas maprotehiran mismo an pamilya bilang sarong institusyon sa personal lado kan satong buhay panbanwaan.\nMay mga muhon an personal na relasyon, kaipuhan pirming hawanan yan tanganing mahiling pirmi na an kinaban dai sana nag-iitok sa laog kan pamilya. Tibaad sa padagos asin danay nyatong pagpamidbid sa laog kan satong pamilya kan kaisipan na “an harong pinupulian alagad an buhay idinudulot sa banwaan,” magkaigwa nin pagbabago asin mas marhay na banwaan sa maabot.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1661,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.023Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/\\\">An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Garo mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang nababanwit ko sa kahiwasan kan ordinaryo asin arualdaw ming pagkabuhay kaidto kan [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":120,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-kababaihan-asin-an-etika-nin-pagpadangat-ni-carol-gilligan/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Fri, 18 Dec :53:20 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":38,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya/#respond","title":"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:39am\n# An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\nPublished on Monday, December 21, , 10:02pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong _Santigwar_), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na _Pagpukaw_) _,_“an iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.” An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.\nKundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o _diagnosis_ parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, “sa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.”\nSa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)\nSabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na _philia_ asin _Sophia_. “Katuod” an literal na dakitaramon kan _philia_ sa satuyang lenggwahe, mantang “kadunungan” (kun susugon an pinili ni Tria \\[\\] para kaini) o “pagkasabot” (kun susugon an pinilli ni Remodo \\[\\] sa journal na _Bikolnon_) man an _sophia_. Pagkamuut sa pagkasabot o _love of wisdom_ kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an _philia_ iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.\nMas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na _social critique_ o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an _critique_ gikan sa suanoy na Griyegong _krinein_ kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an buót sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Buót sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.\nAlagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:\nSantigwaron niyato an banwaan.\nKumua nin dakulang daso\nNa dai napapara an liwanag\nGamiton an kalayo kan bulkan\nNa minapaisog kan satuyang mga kalag.\nSa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong “dai napapara an liwanag” asin an “kalayo kan bulkan na minapaisog” sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.\nSa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.\nDanay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan _fake news_. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na buót sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.\nLinalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.\nAn ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.\nPapano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\non January 14, at 11:50 am\nMaurag padi. Pero may typo error. 😁\n2. ![Victor John M. Loquias](\nVictor John M. Loquias\non January 15, at 10:57 am\nSalamat padi! Rigmat kan mata mo padi haha! Dai ko narisa\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2029,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1505","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T20:55:54\",\"date_gmt\":\"T12:55:54\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T20:55:57\",\"modified_gmt\":\"T12:55:57\",\"slug\":\"an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pamilya sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Disgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong <em>The Struggle for Recognition<\\/em>, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.&nbsp; An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado (<em>Strong Family, Weak State<\\/em>).&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Malinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,104,220,49,370,129,686,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T12:55:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:55:57+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T12:55:54+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:55:57+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T12:55:54+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:55:57+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Covid19,Family,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Pandemic,Social Theory,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1465,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2519","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:02:36\",\"date_gmt\":\"T14:02:36\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T22:02:50\",\"modified_gmt\":\"T14:02:50\",\"slug\":\"an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong <em>Santigwar <\\/em>), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero sa saiyang huruphurop sa journal na <em>Pagpukaw <\\/em>)<em>, <\\/em>\\u201can iba pag naghilang mapuon nguna sa pagsantigwar ta iyo an barato, igwa man ibang baliktad. Si mga may kaya sa doktor nguna, dangan pag dai na kaya minadulok na sa parasantigwar, saka minakapot sa tarom, minabalyo sa bangin nin pagtubod asin pagduda, marahay sana an kahilangan.\\u201d An pagdulok kaya sa parasantigwar man o doktor, minagikan man sana sa kabutan kan tawo na maumayan sa minamating hilang sa hawak.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kundi sa paggamit niya kan santigwar bilang metapora nagibuhan na nin tulay ni Cordero tanganing maidakit sa ibang lado asin kinaban nin mga kahulugan an gawi nin pagbulong na ini. An dating katuyuhan kan pagsantigwar na kaumayan sa hawak asin ginigibo kan parasantigwar nagin saro nang gawi nin pagbulong sa banwaan na pasan na kan mga parasurat gamit an lenggwahe imbes nang lusang plato, kandila asin lana sa pananantigwar. Sa metaporikal na pinagdarhan kaini, nagigin magkaulian an kultural-antropolohikal na dimensyon kan santigwar asin an gawi kan modernong medisina sa pagbulong. An pagtukoy nin hilang o <em>diagnosis <\\/em>parehong ginigibo kan parasantigwar asin doktor. Kun ipasipara an klase nin mga pan-umay na itinatao kan parasantigwar asin doktor, an bulong na itinatao susog man sa kun ano an namidbidan na kahilangan sa hawak. An pagtukoy kan kahilangan kan banwaan iyo man an katungdan kan parasurat. Kaya, susog ki Cordero, \\u201csa pagsantigwar, minimidbid kan tawo an saiyang hilang. Iyo ini an inot na tangga sa kaumayan, an bistuhon asin akuon na may hilang an banwa, na may makulog an banwa asin magdulok sa mga para-santigwar na iyo an matabang satuya tanganing bistuhon an kaiwal.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa pagsurat ni Cordero sa lenggaweng Bikolnon, ibinugtak man an katungdan kan pagsantigwar sa sadiring banwaan kan mga parasurat. Alagad an gawing ini igwa man nin panpangabsan na halaga. Susog ki P. Wilmer Tria, na iyong midbid kong nagpatuod kan pamimilosopiya gamit an sadiring tataramon sa Bikol, an sarong huruphurop nagkakaigwa nin pilosopikal na dimensyon kun pampangabsan an mga abot kaini. (An paggamit kan sadiring tataramon na Bikol sa pamimilosopiya sarong inisyatibang duwang dekada na kan pinunan ni P. Tria asin iba pang mga pagiriba. Ini sarong pagmidbid kan sadiring mga rekurso kultural, lenggwahe asin iba pang mga kakayahan sa mga paghuruphurop, pagsurat, asin pagtukdo nin pilosopiya.)&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sabay na ipinasan ni Cordero an pampublikong katungdan kan pilosopiya sa pagsayod kan pagsantigwar bilang metaporikal na katungdan kan parasurat. Kundi kadakul na kayang depinisyon kan pilosopiya ngunyan puon kan iminundag ini sa tataramon kan mga suanoy na Griyego gikan sa pinag-agom na <em>philia <\\/em>asin <em>Sophia<\\/em>. \\u201cKatuod\\u201d an literal na dakitaramon kan <em>philia<\\/em> sa satuyang lenggwahe, mantang \\u201ckadunungan\\u201d (kun susugon an pinili ni Tria [] para kaini) o \\u201cpagkasabot\\u201d (kun susugon an pinilli ni Remodo [] sa journal na <em>Bikolnon<\\/em>) man an <em>sophia<\\/em>. Pagkamuut sa pagkasabot o <em>love of wisdom<\\/em> kun sa tubong kahulugan sa tataramon na Griyego. Huli ta an pagigin katuod igwa nin mga tangga, asin an <em>philia <\\/em>iyo an kahurohalangkawing gawi nin pakikipagkatuod na kun sain an pinapaurog iyo mismo an katuod, nagkanigong nang apudon ini bilang pagkamuot, pagkamuot sa kadunungan mismo o pagkamuot sa pagkasabot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mas maninigong hilingon kun siring kun papano sinasabot an pilosopiya susog sa naggigibo kaini, o sa namimilosopiya mismo, imbes nang magbase sa hinuhunang saro sanang depinisyon nin pilosopiya. An pilosopikal na gawing nakatakod sa metaporikal na kahulugan kan pananantigwar iyo an kabaing sa kontemporanyong gawi nin pamimilosopiya ngunyan na <em>social critique <\\/em>o apudon nyatong pagkritiko sa banwaan. Inampon man ngani kan linggwaheng Ingles an <em>critique<\\/em> gikan sa suanoy na Griyegong <em>krinein<\\/em> kun sain yaon an mga gawi kan paghuruphurop, pag-atid-atid asin pagsabot sa halaga kan mga bagay-bagay. Kadaklan na beses an pagkritiko itinatampad sana sa pagparatuyaw, bagay na gibo man talaga kan sarong nagkikritiko. Kabali an pagtuyaw sa gibo kan pagkritiko kun an bu\\u00f3t sabihon kaini iyo an pagtukoy kan mga tataramon asin gibong lihis sa katutuuhan. Bu\\u00f3t sabihon, an paghurop-hurop na gibo kan pagkritiko igwang katuyuhan na magbiklad kan katutuuhan miski pa mag-atubang sa pag-alaman na pwedeng darahon kan pagtuyaw sa mga salang gibo o gawing nakakapalagalag parayo sa katutuuhan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad sa gamit ni Cordero na simbolo kan parasantigwar kan banwaan, malinaw kun sisay mananggad an inaatangan nya kan katungdan nin pagkritiko kan banwaan:&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Santigwaron niyato an banwaan.<br>Kumua nin dakulang daso\\u00a0<br>Na dai napapara an liwanag<br>Gamiton an kalayo kan bulkan<br>Na minapaisog kan satuyang mga kalag.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa mga nakakaaram kan alegorya kan lungib ni Platon, an mga parasurat nin mito, rawit dawit asin iba pa sa linya nin literatura ilinadawan sa imahen kan mga yaon sa laog kan lungib na nagdadalan kan mga anino sa lanob gikan sa mga bagay na ipinapasali sa atubangan kan kalayo na yaon sa saindang likod. An dasong \\u201cdai napapara an liwanag\\u201d asin an \\u201ckalayo kan bulkan na minapaisog\\u201d sa kalag anas mga simbolong lain sa gamit ni Platon para sa pilosopo na nakatalingkas sa mga kadena, nagkamang paluwas kan lungib dangan luway luway na iminuklat an mga mata sa liwanag na gikan sa saldang. Susog ki Platon, an katungdan kan pilosopo iyo na magbwelta sa laog kan lungib tanganing ihiras an saiyang natanaw sa luwas dawa pa ngani saro ining magigin dipisil na gibuhon huli sa katibaadan na dai man tulos sya tutubudan kan saiyang mga pag-iriba.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paggamit kan daso asin kalayo kan bulkan, na kun sain an kusog ipinapamati gikan sa kairaruman kan daga pag minatuga, linadawan man ni Cordero an katalingkasan na pwedeng idulot kan mga parasurat sa literatura gamit an imahenasyon: an daso bilang liwanag tanganing mamidbidan an mga yawa sa banwaan na naka-iba asin nagdulot nin kahilangan, dangan an kalayo kan bulkan bilang representasyon kan imahenasyon na pwedeng gamiton na armas tanganing mabuhay tumang sa mga yawang nakapaipli sa banwaan. An mga yawa kayang ini kaibanan mismo sa kapalibutan alagad dai mga nahihiling o namamaanan siring kan pagtubod sa pagsantigwar.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Danay pa man giraray na gibuhon an pagsantigwar sa banwaan na katungdan kan mga obrero sa literatura. Garo mas nagin makuri pa nganing gayo an mga kahilangan kan banwaan nyato. Napapangaranan na ngani alagad mas nagin masakit lugod mamidbidan arog kan <em>fake news<\\/em>. Nagkapandemya na asin igwa nang bakuna para kaini alagad an mga kahilangan kan banwaan na pinabutwa mismo kan pandemya arog kan salang pagsimbag sa mga problema kan sosyudad, pag-elihir sa pwesto asin danay na pagsuporta sa mga salang tawo sa gubyerno, pagtanaw ni utang na bu\\u00f3t sa mga nagibuhan kan mga yaon sa pwesto imbes nang pagtrato kaini bilang katungdan ninda mismo, kawaran nin pantay asin maninigong suporta sa lambang sektor kan banwaan, an danay na paggamit kan kasaraditan sa personal o pulitikal na ambisyon, asin kadakul pang simtomas kan mga kahilangan kan banwaan, garo mawawalat na dai mababakunahan sagkod na magin garo sipon na sana satuya an CoViD19.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Linalauman na madulok sa mga parasurat an mga tawong minidbid na an saindang mga sadiri na naghihilang tanganing sinda maumayan. Alagad garo bakong arog kaini kadali an dalan sa kaumayan siring kan linalauman. Inot, garo pinagtudan nang pugulon kan mga tawo an minamating kulog kan saindang banwaan siring kan pagpugol kan sarong may kahilangan sa hawak asin habong magdulok miski sa doktor o parasantigwar. An hawak kan tawong kinumbinsir an saiyang sadiri na mayong hilang ngapit nagagadan sa kawaran kan bulong na kaipuhan kaini. Alagad an banwaan na kinumbinsir man an saiyang sadiri na normal sana an gabos, nagbubutwa sa gawi kan pamumuhay kan mga kaayon digdi an pagkalapa na yaon sa kawaran nin hustisya, magayon na buhay para sa mas kadaklan, asin imahensyon na mabuhay nin mas urog pa kisa sa dikta asin patuod kan mga naghahading poder sa banwaan. An malala ta naipapatuod ini sa mga minasunod na henerasyon sagkod sa bilog nang mapara an pagmati sa kulog kaini asin magkagamot na nin palta rason para kaini.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An ikaduwa ta an mga parasurat dai man libre sa pananantigwar. Kaayon mismo sya sa naghihilang na banwaan. Kaayon sya sa kinaban nin mga pinapahalagahan, igwa man sya nin mga sinusurog, mga sinasarigan asin dai pinapanigan. Sabi ngani kayan, pulitikal na gibo man daa an pagsurat. Kaya igwa man kaipuhan gibuhon an tawong nagbabasa o nagdudulok sa mga parasurat, iyo ini an pagsantigwar man sa mismong nananantigwar. Sa pilosopikal na kinaantosan kan pagsantigwar, bako sanang para sa mga parasurat an panbanwaan na katungdan kaini. An pagmidbid sa mga yawa sa banwaan, pangabsan na gibuhon kan lambang indibidwal na kaayon digdi.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Papano nyato kun siring mamimidbidan an mga yawang ini kun natuod na kitang hunaon na mayong kahilangan an satuyang banwaan? Siring kan nararanasan nyato gabos na simtomas kun sain naaaraman nyatong may hilang o magkakahilang kita, an pag(hi)mati an nagsisirbing senyal satuya na igwang malain na nangyayari sa laog kan satuyang banwaan, na dawa dai man nyato nahihiling pero naapektuhan an bilog nyatong pagkabuhay, an bilog nyatong banwaan. Bakong parasantigwar o doktor mismo an nagbubulong sa hawak, yaon na sa hawak mismo an nagdadarang kaumayan, an hawak mismo an nagpapaumay sa sadiri kaini. An simbag nyato, an ginigibo ta, pag nakamati kita kan mga sintomas nin hilang an magigin susugan kan kapalaran kan satong banwaan sa maabot na panahon.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,65,752,49,370,64,753,349,754,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man giraray napara an pagsarig sa kaumayan na dulot kan pagpasantigwar. Sabi ngani ni Cordero [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:02:36+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T14:02:50+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:02:36+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:02:50+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:02:36+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:02:50+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":2,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Philosophy,Kristian Cordero,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Philosophy,Santigwar,social critique,Social malady,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pagsantigwar-sa-banwaan-puon-metapora-sagkod-pilosopiya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/\\\">An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-edukasyon-asin-teknolohiya-sa-laog-kan-pamilya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain na kultura sa banwaan kun sain sinasakop kaini an ibang ladong luwas [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":114,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1505","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T20:55:54\",\"date_gmt\":\"T12:55:54\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T20:55:57\",\"modified_gmt\":\"T12:55:57\",\"slug\":\"an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An pamilya sa panahon nin pandemya\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Disgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong <em>The Struggle for Recognition<\\/em>, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.&nbsp; An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado (<em>Strong Family, Weak State<\\/em>).&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Malinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,104,220,49,370,129,686,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T12:55:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:55:57+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T12:55:54+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:55:57+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An pamilya sa panahon nin pandemya\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T12:55:54+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:55:57+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Covid19,Family,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Pandemic,Social Theory,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1465,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:42:27.024Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1420","title":"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:43am\n# Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo\nPublished on Sunday, October 04, , 3:44pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya kan Shantung sa Tsina. Tulong taon pa saná sya kan magadan an saiyang ama. Sunod na nagadan an saiyang ina kan sya duwang pulo may apat. Sinasabing tulong taon na ipinagmundo ni Confucius an saiyang ina kaya nakapaghurup-hurop sya nin hararom sa halawig na panahon mantang nag-aadal nin kasaysayan sagkod na sya magdesisyon na magdulot nin pagbabago sa saiyang banwaan.\nBako pang burunyog an Tsina sa panahon ni Confucius; baranga sa manlain-lain na mga pyudal na banwaan na danay an pakigera sa kada saro. Mayong kahusayan sa banwaan: an mga dapat mamayo iyo an pinagbubutan, nag-iinagawan sa poder an mga yaon sa gubyerno, an mga ama ginagadan kan sadiring mga aki sa ngaran nin kapangyarihan. Byolensya asin kararatan sa pulitika an naghahadi. An nagsasapo nin makuring pagsakit iyo an mga kasaraditan na nagbabayad kan halangkaw na buwis na ipinatong kan mga namamayo nganing magpayaman. Ini an kamugtakan kan saiyang panahon na minawot nyang irahayon.\nSusog sa usipon nagparahanap si Confucius sa manlain-lain na banwaan kan Tsina nin hading makuyog sa saiyang mga katukduan. Ta mayo syang nahanap, idinulot nya an saiyang buhay sa pagtukdo sa mga kahobenan dara an paglaom na sinda an mga makapagpapabago kan banwaan sa panahon na sinda na an mga manungdan. Sya an sinasabing inot na nagkugos kan bokasyon sa pagtukdo sa Tsina. Sa _Lun Yu_ ( _Analects_) makukuang nagsabi si Confucius: “an hilom na maghingowang masabutan an bagay na nanudan, an danay na mag-adal, asin dai mapawot sa pag-adal—bakong ako an tinutukoy kaini?.” Sa pagtukdo, mahihiling na ki Confucius an metodong nakatungkos sa epektibong pagkanuod kan para-adal o _student-centered learning_ huli ta an saro sa mga gawi kan saiyang pagtukdo iyo an pag-ayon kan itinutukdo sa manlain-lain na karakter asin sirkumstansya kan mga estudyante. Parantay an saiyang paghiling sa mga para-adal maggikan man sinda sa pamilyang halangkaw o hababa an estado sa banwaan. Alagad sa mga hugakon asin mayong pagkamuot sa pagkanuod, dai man sya madulot nin panahon. Susog sa saiya “dai ako matukdo sa dai man nagmamawot na makanuod o magpaliwanag sa dai man naghihinguwang makasabot. Kun ibiniklad ko na an sarong kanto kan kwadrado alagad dai man sya naghurop asin nagsusog kan natatadang tulo, dai na ako saiya liwat matukdo.” Pagtukdo an ginurangan na propesyon ni Confucius. Miski sa pagrumarom kan saiyang buhay, idinulot niya pa man giraray an mga huring taon sa pag-adal asin pagpakarhay-surat ( _editing_) kan mga daan na tekstong ngunyan inaapod na _Confucian Classics_ sagkod na sya magadan kan 479 B.C.\nPara ki Confucius an pagtukdo sarong katungdan, sarong kasimbagan sa pangapudan nin pagbabago sa banwaan.  Igwang pulitikal na halaga an propesyon kan pagtukdo huli ta para saiya “an katuyuhan kan edukasyon iyo an makapagtao nin urog karahay na giya sa mga presenteng namamayo asin an magkulibat sainda kan mga nakaatang na katungdan asin responsibilidad.” Kaya nobleng maray an gibong ini ta an dapat na magin bunga nin halawig na proseso nin pagkanuod iyo an ikakarahay kan kagabsan sa banwaan. Sa pananaw ni Confucius, kamawutan kan edukasyon na usayon asin pakarhayon an banwaan. An paghimo kaini yaon sa pagpatuod asin pagtukdo sa mga tawo na magin marhay.  Nahiling ni Confucius an dalan kaini sa pag-atubang liwat kan mga tawo sa kanya-kanyang mga katungdan o “pagtanos kan mga pangaran” ( _rectification of names_). Inaapod ini ninda Henry Rosemont asin Roger T. Ames ) na “etika nin katungdan” ( _role ethics_) mantang si Hans-Georg Moeller ) tinutukoy ini bilang “moralidad nin pakikiayon ( _morality of inclusion_). Nagkakauyon sindang duwa sa pagsabot kan katukduan ni Confucius na an sarong indibidwal sarong “sentro nin mga relasyon” asin dai nanggad makakalas sa konteksto kan banwaan na tinalubuan nya asin iniirukan. Kayâ an saiyang pagkayaon sa kinaban bako sanang pagsimbag sa saro o nagkapirang mga katungdan huli ta sya _mismo_ an saiyang katungdan. Arog kan mga suanoy na Griyegong pilosopo, nasabòtan na ni Confucius kaidto na an natura kan tawo iyo an mabuhay na kaibanan an saiyang kapwa sa banwaan. Buot sabihon “an pagkayaon kan tawo sarong pakiki-ayon” sa iba. An katungdan kan tawo iyo an pinakakongkretong patunay kan katutuuhan na ini kan saiyang pagkayaon, an gakod na nagbubugkos kan saiyang sadiri sa sa saiyang kapwa sain man sya magduman. Mahihiling ini sa limang mga tubong relasyon kan mga tawo sa komunidad: an relasyon kan mag-agom, kan aki sa saiyang magurang, kan ministro asin pamayo asin kan magkatuod. Kan hinapot si Confucius manungod sa gubyerno, an saiyang simbag: “an mga hadi magpakahadi, an mga ministro magpakaministro, an mga ama magpaka-ama asin an mga aki magpaka aki. Iyo mananggad! Simbag kan Duke, ‘ta kun dai magpakahadi an hadi, magpakaministro an ministro, magpakaama an ama asin magpakaaki an aki, mararaot an bilog na banwaan.’” Edukasyon an kasangkapan sa pag-irahay kan raot na banwaan asin pagmundag kan “tawong marhay” o _chun tze_, an ladawan kan pagigin totoong tawo para ki Confucius. Dawa siisay kaya ining magibo ta bukas an edukasyon para sa gabos. “Sa edukasyon, mayong dakula o sadit na tawo.” “Haros magkakapareho sana man an natura kan lambang tawo, napapalain sana sinda sa kanuudan asin gawi.” An katungdan kan pagtukdo asin kamawotan kan edukasyon para ki Confucius iyo an paghurma kan “tawong marhay.” Asin nahiling nya an moldeng hurmahan kaini sa “Gawing Marhay”, an _Dao_ na para ki Confucius, _The Moral Way_.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1353,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/vic-loquias/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Victor John Loquias","content":"Saturday, December 27, , 6:44am\n# Victor John Loquias\n[Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi...\n## [An unibersidad asin an birtwal na banwaan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,...\n## [Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta...\n## [Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga...\n## [An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media...\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga...\n## [Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring...\n## [Matuud o butig?](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKu ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz )....\n## [Mayong ginurangan!](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":920,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fsi-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\" Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo \\n \\n \\n \",\"description\":\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an \\u201cinot na paratukdo\\u201d kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo\\u00a0 na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":79,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo/#respond","title":"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:44am\n# Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo\nPublished on Sunday, October 04, , 3:44pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya kan Shantung sa Tsina. Tulong taon pa saná sya kan magadan an saiyang ama. Sunod na nagadan an saiyang ina kan sya duwang pulo may apat. Sinasabing tulong taon na ipinagmundo ni Confucius an saiyang ina kaya nakapaghurup-hurop sya nin hararom sa halawig na panahon mantang nag-aadal nin kasaysayan sagkod na sya magdesisyon na magdulot nin pagbabago sa saiyang banwaan.\nBako pang burunyog an Tsina sa panahon ni Confucius; baranga sa manlain-lain na mga pyudal na banwaan na danay an pakigera sa kada saro. Mayong kahusayan sa banwaan: an mga dapat mamayo iyo an pinagbubutan, nag-iinagawan sa poder an mga yaon sa gubyerno, an mga ama ginagadan kan sadiring mga aki sa ngaran nin kapangyarihan. Byolensya asin kararatan sa pulitika an naghahadi. An nagsasapo nin makuring pagsakit iyo an mga kasaraditan na nagbabayad kan halangkaw na buwis na ipinatong kan mga namamayo nganing magpayaman. Ini an kamugtakan kan saiyang panahon na minawot nyang irahayon.\nSusog sa usipon nagparahanap si Confucius sa manlain-lain na banwaan kan Tsina nin hading makuyog sa saiyang mga katukduan. Ta mayo syang nahanap, idinulot nya an saiyang buhay sa pagtukdo sa mga kahobenan dara an paglaom na sinda an mga makapagpapabago kan banwaan sa panahon na sinda na an mga manungdan. Sya an sinasabing inot na nagkugos kan bokasyon sa pagtukdo sa Tsina. Sa _Lun Yu_ ( _Analects_) makukuang nagsabi si Confucius: “an hilom na maghingowang masabutan an bagay na nanudan, an danay na mag-adal, asin dai mapawot sa pag-adal—bakong ako an tinutukoy kaini?.” Sa pagtukdo, mahihiling na ki Confucius an metodong nakatungkos sa epektibong pagkanuod kan para-adal o _student-centered learning_ huli ta an saro sa mga gawi kan saiyang pagtukdo iyo an pag-ayon kan itinutukdo sa manlain-lain na karakter asin sirkumstansya kan mga estudyante. Parantay an saiyang paghiling sa mga para-adal maggikan man sinda sa pamilyang halangkaw o hababa an estado sa banwaan. Alagad sa mga hugakon asin mayong pagkamuot sa pagkanuod, dai man sya madulot nin panahon. Susog sa saiya “dai ako matukdo sa dai man nagmamawot na makanuod o magpaliwanag sa dai man naghihinguwang makasabot. Kun ibiniklad ko na an sarong kanto kan kwadrado alagad dai man sya naghurop asin nagsusog kan natatadang tulo, dai na ako saiya liwat matukdo.” Pagtukdo an ginurangan na propesyon ni Confucius. Miski sa pagrumarom kan saiyang buhay, idinulot niya pa man giraray an mga huring taon sa pag-adal asin pagpakarhay-surat ( _editing_) kan mga daan na tekstong ngunyan inaapod na _Confucian Classics_ sagkod na sya magadan kan 479 B.C.\nPara ki Confucius an pagtukdo sarong katungdan, sarong kasimbagan sa pangapudan nin pagbabago sa banwaan.  Igwang pulitikal na halaga an propesyon kan pagtukdo huli ta para saiya “an katuyuhan kan edukasyon iyo an makapagtao nin urog karahay na giya sa mga presenteng namamayo asin an magkulibat sainda kan mga nakaatang na katungdan asin responsibilidad.” Kaya nobleng maray an gibong ini ta an dapat na magin bunga nin halawig na proseso nin pagkanuod iyo an ikakarahay kan kagabsan sa banwaan. Sa pananaw ni Confucius, kamawutan kan edukasyon na usayon asin pakarhayon an banwaan. An paghimo kaini yaon sa pagpatuod asin pagtukdo sa mga tawo na magin marhay.  Nahiling ni Confucius an dalan kaini sa pag-atubang liwat kan mga tawo sa kanya-kanyang mga katungdan o “pagtanos kan mga pangaran” ( _rectification of names_). Inaapod ini ninda Henry Rosemont asin Roger T. Ames ) na “etika nin katungdan” ( _role ethics_) mantang si Hans-Georg Moeller ) tinutukoy ini bilang “moralidad nin pakikiayon ( _morality of inclusion_). Nagkakauyon sindang duwa sa pagsabot kan katukduan ni Confucius na an sarong indibidwal sarong “sentro nin mga relasyon” asin dai nanggad makakalas sa konteksto kan banwaan na tinalubuan nya asin iniirukan. Kayâ an saiyang pagkayaon sa kinaban bako sanang pagsimbag sa saro o nagkapirang mga katungdan huli ta sya _mismo_ an saiyang katungdan. Arog kan mga suanoy na Griyegong pilosopo, nasabòtan na ni Confucius kaidto na an natura kan tawo iyo an mabuhay na kaibanan an saiyang kapwa sa banwaan. Buot sabihon “an pagkayaon kan tawo sarong pakiki-ayon” sa iba. An katungdan kan tawo iyo an pinakakongkretong patunay kan katutuuhan na ini kan saiyang pagkayaon, an gakod na nagbubugkos kan saiyang sadiri sa sa saiyang kapwa sain man sya magduman. Mahihiling ini sa limang mga tubong relasyon kan mga tawo sa komunidad: an relasyon kan mag-agom, kan aki sa saiyang magurang, kan ministro asin pamayo asin kan magkatuod. Kan hinapot si Confucius manungod sa gubyerno, an saiyang simbag: “an mga hadi magpakahadi, an mga ministro magpakaministro, an mga ama magpaka-ama asin an mga aki magpaka aki. Iyo mananggad! Simbag kan Duke, ‘ta kun dai magpakahadi an hadi, magpakaministro an ministro, magpakaama an ama asin magpakaaki an aki, mararaot an bilog na banwaan.’” Edukasyon an kasangkapan sa pag-irahay kan raot na banwaan asin pagmundag kan “tawong marhay” o _chun tze_, an ladawan kan pagigin totoong tawo para ki Confucius. Dawa siisay kaya ining magibo ta bukas an edukasyon para sa gabos. “Sa edukasyon, mayong dakula o sadit na tawo.” “Haros magkakapareho sana man an natura kan lambang tawo, napapalain sana sinda sa kanuudan asin gawi.” An katungdan kan pagtukdo asin kamawotan kan edukasyon para ki Confucius iyo an paghurma kan “tawong marhay.” Asin nahiling nya an moldeng hurmahan kaini sa “Gawing Marhay”, an _Dao_ na para ki Confucius, _The Moral Way_.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1353,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan/#respond","title":"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:43am\n# Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan\nPublished on Sunday, October 11, , 10:10pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong _Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao_ ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na maririsa mo naman sa saimong dila sa kasagkuran kan libro.\nAn “Loob” bilang metapora asin ugat na tataramon an nagin burabod nin pagkasabot mismo ni Alejo sa kahulugan kan pagkatawo. Susog saiya kulang kun isipon an “laog” (loob) bilang kasalungat sana kan “luwas” huli ta sa iskultura, an laog kumpwesto nin hiwas, rarom, asin laog.  Daing gayo sakop an mga konotasyon na ini sa terminong “buót” na iyong katampad kan “loob” sa satuyang tataramon. Alagad yaon mananggad an mga kahulugan na ini kun kita maghurop asin maghinanyog sa mga itinutukdong konsepto ni Alejo .\nRisahon na sa titulo pa sana, igwa nang pasabot na kaipuhan nyatong magdagos sa reyalidad kan pagigin tawo. Kaipuhan nyatong maglaog sa buot mismo, o kun sa maludok na mga tataramon ni Padre Wilmer Tria ), sa “pinakapanlaog na santwaryo kan pagigin tawo.” An imahen na gamit kan titulo kan libro ni Alejo para sa tawo iyo an harong na binubukasan tanganing padaguson an nagkatok. Sa nagkakatok, igwa nang pagpamidbid kan sadiri bilang kapwa-tawo, sa nagpapadagos yaon an pag-ako asin pagpalaog sa saiyang harong kan nagtuyo saiya. Sa gawing ini  yaon na mismo an pakikipagkapwa na iyong dalan sa pagkasabot kan buot. Susog ki Alejo, pag nagdagos sa harong na ini mahihiling na an buot palan sarong kinaban mismo na may hiwas, rarom asin laog.\nAn hiwas iyo an bilog na espasyong naaabot kan paghiling, puon sa sarong lado sagkod sa balyo, puon sa kinatitindugan sagkod sa bilog na kapalibutan. Paghiling o pagtanaw an gamit nyatong panukol sa hiwas. Kun harayo an mga kasagkuran kan naabot kan pananaw sinasabi nyatong mahiwas, mantang kipot kun magkahararani an mga magkasalipan na lado. An rarom iyo an apod sa pagkakahulog puon sa ibabaw, pababa, sagkod sa irarom o sa dai na mamaanan kan mga mata. Kun pananaw an panukol sa hiwas, pagtugkad man an ginagamit sa rarom. Kun sa mga parasira an kahiwasan iyo an inaabot pag minapalawod, an kararuman man iyo an linaladop pag minapanang sira o pag minarurop nin perlas. An katahawan kan dagat iyo an urog kasakit aboton kun sain yaon an dai namamaanan alagad makahandal na kararuman. Pwedeng mawara huli kan rayo sa pangpang asin pwedeng malamos huli sa dai matugkad na kairaruman. An laog man iyo an espasyong nabibilog sa pagtalaban kan hiwas asin rarom na pwedeng magin laganan siring halimbawa sa tapayan, magin iirokan siring sa harong, o pwedeng magin sarong bilog na kinaban. An laog pwedeng iyo idto mismong yaon sa laog. Iyo ini an sukulan kan reyalidad, o kan kapanuan kan laog bilang laganan.\nSusog ki Alejo, an mga istrukturang ini kan “loob” iyo man mismo an arkitektura kan tawo bilang “loob”. An tawo saro man na kinaban na igwang hiwas, rarom asin laog. Salamat ki Padre Tria huli ta sa saiyang mga kapaliwanagan na itinao kun ano an “buót”, an mga konsepto ni Alejo dapit sa loob pwede man nyatong ikasayod sa satuyang tataramon. An “buót” daa kan tawo iyo an ubod kan satuyang pagkatawo, iyo man ini an burabod kan satuyang pagkasabot, mga sinasabuót, asin mga pagbuót. Arog kan ruwida na igwang sentro asin rayos, an buót man sarong sentro na minahiwas sagkod sa mga kayang maabot kan pagkasabot kan tawo, kayang mahurop na rarom kan saiyang mga pagmati, asin kayang mga maisagibo susog sa saiyang mga pagbuót. Sa mga termino ni Alejo an buót iyo an kinaban kan satuyang “Abot-Malay”, “Abot-Dama” asin “Abot-Kaya”.\nBilang kinaban nin “Abot-Malay” an tawo bilang buót iyo an kabilugan kan saiyang pagkasabot na minapuon sa pagkaigwa niya nin agimadmad sa sadiri, sa saiyang kapwa, sa kapalibutan, asin sa pagtubod niya sa Daing-Kasagkuran na yaon dawa dai naaabot kan saiyang tanaw. Kabilang digdi an saiyang mga kaaraman sa manlain-lain na lado asin ngapit nagigin kadunungan huli sa rayo kan kinakaabtan. Parte pa kan abot-malay an saiyang mga kaisipan, memorya, imahenasyon, an pagtanaw sa maabot na panahon asin mga posibilidad sa buhay.\nAlagad an buót bilang kinaban nin “Abot-Dama” iyo an nagpaparum kan saiyang pagkasabot. Iyo ini an bilog na kinaban kan saiyang mga namamatian, mga sinasabuót, pakikidumamay asin pagmakulog sa kapwa, pagkakatakod sa mga bagay na saiyang pinapahalagahan asin paghimate kan dai matugkad na “Daing-Kasagkuran” na yaon sa kairaruman kan saiyang buót. An pagmati sarong pagdanas na nakakabaing sa darang kan init na gikan sa baga. Nagpapatotoo ini na nakatakod sya sa saiyang kapwa asin sa kinaban na saiyang iirukan. Ini an dahilan kun tano ta nagsasagom sa saiya an kulog na namamatian kan ibang tawong nagsasakit o nagtitios, o kun tano ta nakukulugan man siya pag nagagaba an saiyang harong huli sa bagyo o kun hinahabon an mga bagay na saiyang pinagpagalan.\nAn tawo bilang kinaban nin “Abot-Kaya” iyo an hiro kan sa saiyang pagbuót, paghinguwa asin paggibo sa abot kan saiyang kakayanan, paninindugan asin paninimbagan sa mga katungdan na gikan saiyang mga kabutan. An abot-kaya an lado kan gibo na iyong nagtataong kongkretong laman kan pagkabuhay sa kinaban. An gibo an nagsasahawak kan hiwas asin rarom kan buót sa panahon. Sinasabing “bilog an buót” kan tawong nagdedesisyon ta sya nanunugang maninindugan sagkod na mapangyari an saiyang kabutan. Buót sabihon igwang sabay na pagsarig sa saiyang kakayahan asin pagsarig na kakayanon nya sa lawig kan panahon an saiyang mga pinagmarhay na gibuhon. Dai sana sya aagihan kan panahon kundi pag-aagihan nya mismo an panahon tanganing magin makahulugan an kada aldaw asin momento kan saiyang buhay. Sabi ngani kayan, an totoong tubo, mahamis daa sagkod sa puro. Sain gikan an kusog kan sarong tawong nagpapakasarig sa panahon? Mistersyoso alagad totoong an pagdulot kan saiyang paghinguwa sa saiyang namumutan o sa saiyang pinaglilingkudan iyo mismo an nagigin burabod kan saiyang kusog. Kayà gayod pag minasarig an tawo mismo sa Daing-Kasagkuran, sarong klase man nin kusog an nagugunong nagburabod mismo sa pagtubod.\nKun ini an “Kamatuuran” (katotohanan) kan pagkatawo, an kahulugan kan edukasyon na dati ko nang tinukoy bilang pagtuod o pagsusog sa katutuuhan sarong pagkanuod mismo kan pagigin tawo. An pagpapakatawo buót sabihon iyo mismo an katuyuhan kan pagkanuud, sarong dai natatapos na edukasyon sa pagpapakatawo. Sa koteksto kan pagtuod sa kinaban, an edukasyon iyo mismo an bilog na proseso kan pagkabuhay sa kinaban, an kongkretong pamumuhay sa kinaban asin pakikipamuhay kaibanan an satuyang kapwa.\nBako sanang kaaraman an katuyuhan kan edukasyon sa luwas o laog man kan mga eskwelahan kundi kanuudan sa kinaban mismo, an pagpahiwas kan abot kan satong mga agimadmad asin pagkasabot, an pagpararom kan abot kan satong mga pagmati, asin an pagpauswag kan abot kan satong mga kakayanan pasiring sa pagkapano kan satong buhay sa kinaban. Dangan sa pagkanuod na ini, mamundag an sarong gawi nin pagsarig na bako sanang bunga nin paarog, o butang pagtubod sa dikta o patakot, kundi sa pagkadukhay mismo kan Daing-Kasagkuran na yaon sa kairaruman kan buót alagad urog kahiwas asin kaurog pa sa mga abot kan satuyang buót.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1617,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/page/2/#","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Saturday, December 27, , 6:45am\n# [Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi...\n## [An unibersidad asin an birtwal na banwaan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,...\n## [Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta...\n## [Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga...\n## [An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media...\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga...\n## [Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring...\n## [Matuud o butig?](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKu ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz )....\n## [Mayong ginurangan!](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":917,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Saturday, December 27, , 6:45am\n# [Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon, kawáng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani...\n## [An pagsantigwar sa banwaan: puon metapora sagkod pilosopiya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa saiyang katiripunan nin mga rawitdawit sa librong Santigwar ), iminundag ni Kristian S. Cordero bilang metapora an daan nang gawi nin pananantigwar. Dawa ngani mas dakol na an nagtutubod ngunyan sa modernong medisina asin pagpabulong sa doktor, dai pa man...\n## [An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang...\n## [An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain...\n## [An pamilya sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing...\n## [Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan...\n## [Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":940,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1463","title":"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:43am\n# Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan\nPublished on Sunday, October 11, , 10:10pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong _Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao_ ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na maririsa mo naman sa saimong dila sa kasagkuran kan libro.\nAn “Loob” bilang metapora asin ugat na tataramon an nagin burabod nin pagkasabot mismo ni Alejo sa kahulugan kan pagkatawo. Susog saiya kulang kun isipon an “laog” (loob) bilang kasalungat sana kan “luwas” huli ta sa iskultura, an laog kumpwesto nin hiwas, rarom, asin laog.  Daing gayo sakop an mga konotasyon na ini sa terminong “buót” na iyong katampad kan “loob” sa satuyang tataramon. Alagad yaon mananggad an mga kahulugan na ini kun kita maghurop asin maghinanyog sa mga itinutukdong konsepto ni Alejo .\nRisahon na sa titulo pa sana, igwa nang pasabot na kaipuhan nyatong magdagos sa reyalidad kan pagigin tawo. Kaipuhan nyatong maglaog sa buot mismo, o kun sa maludok na mga tataramon ni Padre Wilmer Tria ), sa “pinakapanlaog na santwaryo kan pagigin tawo.” An imahen na gamit kan titulo kan libro ni Alejo para sa tawo iyo an harong na binubukasan tanganing padaguson an nagkatok. Sa nagkakatok, igwa nang pagpamidbid kan sadiri bilang kapwa-tawo, sa nagpapadagos yaon an pag-ako asin pagpalaog sa saiyang harong kan nagtuyo saiya. Sa gawing ini  yaon na mismo an pakikipagkapwa na iyong dalan sa pagkasabot kan buot. Susog ki Alejo, pag nagdagos sa harong na ini mahihiling na an buot palan sarong kinaban mismo na may hiwas, rarom asin laog.\nAn hiwas iyo an bilog na espasyong naaabot kan paghiling, puon sa sarong lado sagkod sa balyo, puon sa kinatitindugan sagkod sa bilog na kapalibutan. Paghiling o pagtanaw an gamit nyatong panukol sa hiwas. Kun harayo an mga kasagkuran kan naabot kan pananaw sinasabi nyatong mahiwas, mantang kipot kun magkahararani an mga magkasalipan na lado. An rarom iyo an apod sa pagkakahulog puon sa ibabaw, pababa, sagkod sa irarom o sa dai na mamaanan kan mga mata. Kun pananaw an panukol sa hiwas, pagtugkad man an ginagamit sa rarom. Kun sa mga parasira an kahiwasan iyo an inaabot pag minapalawod, an kararuman man iyo an linaladop pag minapanang sira o pag minarurop nin perlas. An katahawan kan dagat iyo an urog kasakit aboton kun sain yaon an dai namamaanan alagad makahandal na kararuman. Pwedeng mawara huli kan rayo sa pangpang asin pwedeng malamos huli sa dai matugkad na kairaruman. An laog man iyo an espasyong nabibilog sa pagtalaban kan hiwas asin rarom na pwedeng magin laganan siring halimbawa sa tapayan, magin iirokan siring sa harong, o pwedeng magin sarong bilog na kinaban. An laog pwedeng iyo idto mismong yaon sa laog. Iyo ini an sukulan kan reyalidad, o kan kapanuan kan laog bilang laganan.\nSusog ki Alejo, an mga istrukturang ini kan “loob” iyo man mismo an arkitektura kan tawo bilang “loob”. An tawo saro man na kinaban na igwang hiwas, rarom asin laog. Salamat ki Padre Tria huli ta sa saiyang mga kapaliwanagan na itinao kun ano an “buót”, an mga konsepto ni Alejo dapit sa loob pwede man nyatong ikasayod sa satuyang tataramon. An “buót” daa kan tawo iyo an ubod kan satuyang pagkatawo, iyo man ini an burabod kan satuyang pagkasabot, mga sinasabuót, asin mga pagbuót. Arog kan ruwida na igwang sentro asin rayos, an buót man sarong sentro na minahiwas sagkod sa mga kayang maabot kan pagkasabot kan tawo, kayang mahurop na rarom kan saiyang mga pagmati, asin kayang mga maisagibo susog sa saiyang mga pagbuót. Sa mga termino ni Alejo an buót iyo an kinaban kan satuyang “Abot-Malay”, “Abot-Dama” asin “Abot-Kaya”.\nBilang kinaban nin “Abot-Malay” an tawo bilang buót iyo an kabilugan kan saiyang pagkasabot na minapuon sa pagkaigwa niya nin agimadmad sa sadiri, sa saiyang kapwa, sa kapalibutan, asin sa pagtubod niya sa Daing-Kasagkuran na yaon dawa dai naaabot kan saiyang tanaw. Kabilang digdi an saiyang mga kaaraman sa manlain-lain na lado asin ngapit nagigin kadunungan huli sa rayo kan kinakaabtan. Parte pa kan abot-malay an saiyang mga kaisipan, memorya, imahenasyon, an pagtanaw sa maabot na panahon asin mga posibilidad sa buhay.\nAlagad an buót bilang kinaban nin “Abot-Dama” iyo an nagpaparum kan saiyang pagkasabot. Iyo ini an bilog na kinaban kan saiyang mga namamatian, mga sinasabuót, pakikidumamay asin pagmakulog sa kapwa, pagkakatakod sa mga bagay na saiyang pinapahalagahan asin paghimate kan dai matugkad na “Daing-Kasagkuran” na yaon sa kairaruman kan saiyang buót. An pagmati sarong pagdanas na nakakabaing sa darang kan init na gikan sa baga. Nagpapatotoo ini na nakatakod sya sa saiyang kapwa asin sa kinaban na saiyang iirukan. Ini an dahilan kun tano ta nagsasagom sa saiya an kulog na namamatian kan ibang tawong nagsasakit o nagtitios, o kun tano ta nakukulugan man siya pag nagagaba an saiyang harong huli sa bagyo o kun hinahabon an mga bagay na saiyang pinagpagalan.\nAn tawo bilang kinaban nin “Abot-Kaya” iyo an hiro kan sa saiyang pagbuót, paghinguwa asin paggibo sa abot kan saiyang kakayanan, paninindugan asin paninimbagan sa mga katungdan na gikan saiyang mga kabutan. An abot-kaya an lado kan gibo na iyong nagtataong kongkretong laman kan pagkabuhay sa kinaban. An gibo an nagsasahawak kan hiwas asin rarom kan buót sa panahon. Sinasabing “bilog an buót” kan tawong nagdedesisyon ta sya nanunugang maninindugan sagkod na mapangyari an saiyang kabutan. Buót sabihon igwang sabay na pagsarig sa saiyang kakayahan asin pagsarig na kakayanon nya sa lawig kan panahon an saiyang mga pinagmarhay na gibuhon. Dai sana sya aagihan kan panahon kundi pag-aagihan nya mismo an panahon tanganing magin makahulugan an kada aldaw asin momento kan saiyang buhay. Sabi ngani kayan, an totoong tubo, mahamis daa sagkod sa puro. Sain gikan an kusog kan sarong tawong nagpapakasarig sa panahon? Mistersyoso alagad totoong an pagdulot kan saiyang paghinguwa sa saiyang namumutan o sa saiyang pinaglilingkudan iyo mismo an nagigin burabod kan saiyang kusog. Kayà gayod pag minasarig an tawo mismo sa Daing-Kasagkuran, sarong klase man nin kusog an nagugunong nagburabod mismo sa pagtubod.\nKun ini an “Kamatuuran” (katotohanan) kan pagkatawo, an kahulugan kan edukasyon na dati ko nang tinukoy bilang pagtuod o pagsusog sa katutuuhan sarong pagkanuod mismo kan pagigin tawo. An pagpapakatawo buót sabihon iyo mismo an katuyuhan kan pagkanuud, sarong dai natatapos na edukasyon sa pagpapakatawo. Sa koteksto kan pagtuod sa kinaban, an edukasyon iyo mismo an bilog na proseso kan pagkabuhay sa kinaban, an kongkretong pamumuhay sa kinaban asin pakikipamuhay kaibanan an satuyang kapwa.\nBako sanang kaaraman an katuyuhan kan edukasyon sa luwas o laog man kan mga eskwelahan kundi kanuudan sa kinaban mismo, an pagpahiwas kan abot kan satong mga agimadmad asin pagkasabot, an pagpararom kan abot kan satong mga pagmati, asin an pagpauswag kan abot kan satong mga kakayanan pasiring sa pagkapano kan satong buhay sa kinaban. Dangan sa pagkanuod na ini, mamundag an sarong gawi nin pagsarig na bako sanang bunga nin paarog, o butang pagtubod sa dikta o patakot, kundi sa pagkadukhay mismo kan Daing-Kasagkuran na yaon sa kairaruman kan buót alagad urog kahiwas asin kaurog pa sa mga abot kan satuyang buót.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1617,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan/#","title":"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:43am\n# Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan\nPublished on Sunday, October 11, , 10:10pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong _Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao_ ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na maririsa mo naman sa saimong dila sa kasagkuran kan libro.\nAn “Loob” bilang metapora asin ugat na tataramon an nagin burabod nin pagkasabot mismo ni Alejo sa kahulugan kan pagkatawo. Susog saiya kulang kun isipon an “laog” (loob) bilang kasalungat sana kan “luwas” huli ta sa iskultura, an laog kumpwesto nin hiwas, rarom, asin laog.  Daing gayo sakop an mga konotasyon na ini sa terminong “buót” na iyong katampad kan “loob” sa satuyang tataramon. Alagad yaon mananggad an mga kahulugan na ini kun kita maghurop asin maghinanyog sa mga itinutukdong konsepto ni Alejo .\nRisahon na sa titulo pa sana, igwa nang pasabot na kaipuhan nyatong magdagos sa reyalidad kan pagigin tawo. Kaipuhan nyatong maglaog sa buot mismo, o kun sa maludok na mga tataramon ni Padre Wilmer Tria ), sa “pinakapanlaog na santwaryo kan pagigin tawo.” An imahen na gamit kan titulo kan libro ni Alejo para sa tawo iyo an harong na binubukasan tanganing padaguson an nagkatok. Sa nagkakatok, igwa nang pagpamidbid kan sadiri bilang kapwa-tawo, sa nagpapadagos yaon an pag-ako asin pagpalaog sa saiyang harong kan nagtuyo saiya. Sa gawing ini  yaon na mismo an pakikipagkapwa na iyong dalan sa pagkasabot kan buot. Susog ki Alejo, pag nagdagos sa harong na ini mahihiling na an buot palan sarong kinaban mismo na may hiwas, rarom asin laog.\nAn hiwas iyo an bilog na espasyong naaabot kan paghiling, puon sa sarong lado sagkod sa balyo, puon sa kinatitindugan sagkod sa bilog na kapalibutan. Paghiling o pagtanaw an gamit nyatong panukol sa hiwas. Kun harayo an mga kasagkuran kan naabot kan pananaw sinasabi nyatong mahiwas, mantang kipot kun magkahararani an mga magkasalipan na lado. An rarom iyo an apod sa pagkakahulog puon sa ibabaw, pababa, sagkod sa irarom o sa dai na mamaanan kan mga mata. Kun pananaw an panukol sa hiwas, pagtugkad man an ginagamit sa rarom. Kun sa mga parasira an kahiwasan iyo an inaabot pag minapalawod, an kararuman man iyo an linaladop pag minapanang sira o pag minarurop nin perlas. An katahawan kan dagat iyo an urog kasakit aboton kun sain yaon an dai namamaanan alagad makahandal na kararuman. Pwedeng mawara huli kan rayo sa pangpang asin pwedeng malamos huli sa dai matugkad na kairaruman. An laog man iyo an espasyong nabibilog sa pagtalaban kan hiwas asin rarom na pwedeng magin laganan siring halimbawa sa tapayan, magin iirokan siring sa harong, o pwedeng magin sarong bilog na kinaban. An laog pwedeng iyo idto mismong yaon sa laog. Iyo ini an sukulan kan reyalidad, o kan kapanuan kan laog bilang laganan.\nSusog ki Alejo, an mga istrukturang ini kan “loob” iyo man mismo an arkitektura kan tawo bilang “loob”. An tawo saro man na kinaban na igwang hiwas, rarom asin laog. Salamat ki Padre Tria huli ta sa saiyang mga kapaliwanagan na itinao kun ano an “buót”, an mga konsepto ni Alejo dapit sa loob pwede man nyatong ikasayod sa satuyang tataramon. An “buót” daa kan tawo iyo an ubod kan satuyang pagkatawo, iyo man ini an burabod kan satuyang pagkasabot, mga sinasabuót, asin mga pagbuót. Arog kan ruwida na igwang sentro asin rayos, an buót man sarong sentro na minahiwas sagkod sa mga kayang maabot kan pagkasabot kan tawo, kayang mahurop na rarom kan saiyang mga pagmati, asin kayang mga maisagibo susog sa saiyang mga pagbuót. Sa mga termino ni Alejo an buót iyo an kinaban kan satuyang “Abot-Malay”, “Abot-Dama” asin “Abot-Kaya”.\nBilang kinaban nin “Abot-Malay” an tawo bilang buót iyo an kabilugan kan saiyang pagkasabot na minapuon sa pagkaigwa niya nin agimadmad sa sadiri, sa saiyang kapwa, sa kapalibutan, asin sa pagtubod niya sa Daing-Kasagkuran na yaon dawa dai naaabot kan saiyang tanaw. Kabilang digdi an saiyang mga kaaraman sa manlain-lain na lado asin ngapit nagigin kadunungan huli sa rayo kan kinakaabtan. Parte pa kan abot-malay an saiyang mga kaisipan, memorya, imahenasyon, an pagtanaw sa maabot na panahon asin mga posibilidad sa buhay.\nAlagad an buót bilang kinaban nin “Abot-Dama” iyo an nagpaparum kan saiyang pagkasabot. Iyo ini an bilog na kinaban kan saiyang mga namamatian, mga sinasabuót, pakikidumamay asin pagmakulog sa kapwa, pagkakatakod sa mga bagay na saiyang pinapahalagahan asin paghimate kan dai matugkad na “Daing-Kasagkuran” na yaon sa kairaruman kan saiyang buót. An pagmati sarong pagdanas na nakakabaing sa darang kan init na gikan sa baga. Nagpapatotoo ini na nakatakod sya sa saiyang kapwa asin sa kinaban na saiyang iirukan. Ini an dahilan kun tano ta nagsasagom sa saiya an kulog na namamatian kan ibang tawong nagsasakit o nagtitios, o kun tano ta nakukulugan man siya pag nagagaba an saiyang harong huli sa bagyo o kun hinahabon an mga bagay na saiyang pinagpagalan.\nAn tawo bilang kinaban nin “Abot-Kaya” iyo an hiro kan sa saiyang pagbuót, paghinguwa asin paggibo sa abot kan saiyang kakayanan, paninindugan asin paninimbagan sa mga katungdan na gikan saiyang mga kabutan. An abot-kaya an lado kan gibo na iyong nagtataong kongkretong laman kan pagkabuhay sa kinaban. An gibo an nagsasahawak kan hiwas asin rarom kan buót sa panahon. Sinasabing “bilog an buót” kan tawong nagdedesisyon ta sya nanunugang maninindugan sagkod na mapangyari an saiyang kabutan. Buót sabihon igwang sabay na pagsarig sa saiyang kakayahan asin pagsarig na kakayanon nya sa lawig kan panahon an saiyang mga pinagmarhay na gibuhon. Dai sana sya aagihan kan panahon kundi pag-aagihan nya mismo an panahon tanganing magin makahulugan an kada aldaw asin momento kan saiyang buhay. Sabi ngani kayan, an totoong tubo, mahamis daa sagkod sa puro. Sain gikan an kusog kan sarong tawong nagpapakasarig sa panahon? Mistersyoso alagad totoong an pagdulot kan saiyang paghinguwa sa saiyang namumutan o sa saiyang pinaglilingkudan iyo mismo an nagigin burabod kan saiyang kusog. Kayà gayod pag minasarig an tawo mismo sa Daing-Kasagkuran, sarong klase man nin kusog an nagugunong nagburabod mismo sa pagtubod.\nKun ini an “Kamatuuran” (katotohanan) kan pagkatawo, an kahulugan kan edukasyon na dati ko nang tinukoy bilang pagtuod o pagsusog sa katutuuhan sarong pagkanuod mismo kan pagigin tawo. An pagpapakatawo buót sabihon iyo mismo an katuyuhan kan pagkanuud, sarong dai natatapos na edukasyon sa pagpapakatawo. Sa koteksto kan pagtuod sa kinaban, an edukasyon iyo mismo an bilog na proseso kan pagkabuhay sa kinaban, an kongkretong pamumuhay sa kinaban asin pakikipamuhay kaibanan an satuyang kapwa.\nBako sanang kaaraman an katuyuhan kan edukasyon sa luwas o laog man kan mga eskwelahan kundi kanuudan sa kinaban mismo, an pagpahiwas kan abot kan satong mga agimadmad asin pagkasabot, an pagpararom kan abot kan satong mga pagmati, asin an pagpauswag kan abot kan satong mga kakayanan pasiring sa pagkapano kan satong buhay sa kinaban. Dangan sa pagkanuod na ini, mamundag an sarong gawi nin pagsarig na bako sanang bunga nin paarog, o butang pagtubod sa dikta o patakot, kundi sa pagkadukhay mismo kan Daing-Kasagkuran na yaon sa kairaruman kan buót alagad urog kahiwas asin kaurog pa sa mga abot kan satuyang buót.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1617,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo/#","title":"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:44am\n# Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo\nPublished on Sunday, October 04, , 3:44pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNamaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an “inot na paratukdo” kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo  na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya kan Shantung sa Tsina. Tulong taon pa saná sya kan magadan an saiyang ama. Sunod na nagadan an saiyang ina kan sya duwang pulo may apat. Sinasabing tulong taon na ipinagmundo ni Confucius an saiyang ina kaya nakapaghurup-hurop sya nin hararom sa halawig na panahon mantang nag-aadal nin kasaysayan sagkod na sya magdesisyon na magdulot nin pagbabago sa saiyang banwaan.\nBako pang burunyog an Tsina sa panahon ni Confucius; baranga sa manlain-lain na mga pyudal na banwaan na danay an pakigera sa kada saro. Mayong kahusayan sa banwaan: an mga dapat mamayo iyo an pinagbubutan, nag-iinagawan sa poder an mga yaon sa gubyerno, an mga ama ginagadan kan sadiring mga aki sa ngaran nin kapangyarihan. Byolensya asin kararatan sa pulitika an naghahadi. An nagsasapo nin makuring pagsakit iyo an mga kasaraditan na nagbabayad kan halangkaw na buwis na ipinatong kan mga namamayo nganing magpayaman. Ini an kamugtakan kan saiyang panahon na minawot nyang irahayon.\nSusog sa usipon nagparahanap si Confucius sa manlain-lain na banwaan kan Tsina nin hading makuyog sa saiyang mga katukduan. Ta mayo syang nahanap, idinulot nya an saiyang buhay sa pagtukdo sa mga kahobenan dara an paglaom na sinda an mga makapagpapabago kan banwaan sa panahon na sinda na an mga manungdan. Sya an sinasabing inot na nagkugos kan bokasyon sa pagtukdo sa Tsina. Sa _Lun Yu_ ( _Analects_) makukuang nagsabi si Confucius: “an hilom na maghingowang masabutan an bagay na nanudan, an danay na mag-adal, asin dai mapawot sa pag-adal—bakong ako an tinutukoy kaini?.” Sa pagtukdo, mahihiling na ki Confucius an metodong nakatungkos sa epektibong pagkanuod kan para-adal o _student-centered learning_ huli ta an saro sa mga gawi kan saiyang pagtukdo iyo an pag-ayon kan itinutukdo sa manlain-lain na karakter asin sirkumstansya kan mga estudyante. Parantay an saiyang paghiling sa mga para-adal maggikan man sinda sa pamilyang halangkaw o hababa an estado sa banwaan. Alagad sa mga hugakon asin mayong pagkamuot sa pagkanuod, dai man sya madulot nin panahon. Susog sa saiya “dai ako matukdo sa dai man nagmamawot na makanuod o magpaliwanag sa dai man naghihinguwang makasabot. Kun ibiniklad ko na an sarong kanto kan kwadrado alagad dai man sya naghurop asin nagsusog kan natatadang tulo, dai na ako saiya liwat matukdo.” Pagtukdo an ginurangan na propesyon ni Confucius. Miski sa pagrumarom kan saiyang buhay, idinulot niya pa man giraray an mga huring taon sa pag-adal asin pagpakarhay-surat ( _editing_) kan mga daan na tekstong ngunyan inaapod na _Confucian Classics_ sagkod na sya magadan kan 479 B.C.\nPara ki Confucius an pagtukdo sarong katungdan, sarong kasimbagan sa pangapudan nin pagbabago sa banwaan.  Igwang pulitikal na halaga an propesyon kan pagtukdo huli ta para saiya “an katuyuhan kan edukasyon iyo an makapagtao nin urog karahay na giya sa mga presenteng namamayo asin an magkulibat sainda kan mga nakaatang na katungdan asin responsibilidad.” Kaya nobleng maray an gibong ini ta an dapat na magin bunga nin halawig na proseso nin pagkanuod iyo an ikakarahay kan kagabsan sa banwaan. Sa pananaw ni Confucius, kamawutan kan edukasyon na usayon asin pakarhayon an banwaan. An paghimo kaini yaon sa pagpatuod asin pagtukdo sa mga tawo na magin marhay.  Nahiling ni Confucius an dalan kaini sa pag-atubang liwat kan mga tawo sa kanya-kanyang mga katungdan o “pagtanos kan mga pangaran” ( _rectification of names_). Inaapod ini ninda Henry Rosemont asin Roger T. Ames ) na “etika nin katungdan” ( _role ethics_) mantang si Hans-Georg Moeller ) tinutukoy ini bilang “moralidad nin pakikiayon ( _morality of inclusion_). Nagkakauyon sindang duwa sa pagsabot kan katukduan ni Confucius na an sarong indibidwal sarong “sentro nin mga relasyon” asin dai nanggad makakalas sa konteksto kan banwaan na tinalubuan nya asin iniirukan. Kayâ an saiyang pagkayaon sa kinaban bako sanang pagsimbag sa saro o nagkapirang mga katungdan huli ta sya _mismo_ an saiyang katungdan. Arog kan mga suanoy na Griyegong pilosopo, nasabòtan na ni Confucius kaidto na an natura kan tawo iyo an mabuhay na kaibanan an saiyang kapwa sa banwaan. Buot sabihon “an pagkayaon kan tawo sarong pakiki-ayon” sa iba. An katungdan kan tawo iyo an pinakakongkretong patunay kan katutuuhan na ini kan saiyang pagkayaon, an gakod na nagbubugkos kan saiyang sadiri sa sa saiyang kapwa sain man sya magduman. Mahihiling ini sa limang mga tubong relasyon kan mga tawo sa komunidad: an relasyon kan mag-agom, kan aki sa saiyang magurang, kan ministro asin pamayo asin kan magkatuod. Kan hinapot si Confucius manungod sa gubyerno, an saiyang simbag: “an mga hadi magpakahadi, an mga ministro magpakaministro, an mga ama magpaka-ama asin an mga aki magpaka aki. Iyo mananggad! Simbag kan Duke, ‘ta kun dai magpakahadi an hadi, magpakaministro an ministro, magpakaama an ama asin magpakaaki an aki, mararaot an bilog na banwaan.’” Edukasyon an kasangkapan sa pag-irahay kan raot na banwaan asin pagmundag kan “tawong marhay” o _chun tze_, an ladawan kan pagigin totoong tawo para ki Confucius. Dawa siisay kaya ining magibo ta bukas an edukasyon para sa gabos. “Sa edukasyon, mayong dakula o sadit na tawo.” “Haros magkakapareho sana man an natura kan lambang tawo, napapalain sana sinda sa kanuudan asin gawi.” An katungdan kan pagtukdo asin kamawotan kan edukasyon para ki Confucius iyo an paghurma kan “tawong marhay.” Asin nahiling nya an moldeng hurmahan kaini sa “Gawing Marhay”, an _Dao_ na para ki Confucius, _The Moral Way_.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1353,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Sun, 04 Oct :04:59 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":35,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/page/3/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Saturday, December 27, , 6:45am\n# [Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [Pagmidbid sa mga tubong kaisipan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong mahalagang lakdang an ginibo ni Padre Wilmer Tria na sayudon an konotatibang kahulugan kan “katutubo” huli ta tinawan nya kita nin pambungad na isipon. Ini daa an ano man na bagay na nagtubo asin nagtalubo sa sarong lugar. Malinaw na pananom an nagin basihan...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":423,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1420","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T15:44:14\",\"date_gmt\":\"T07:44:14\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:04:59\",\"modified_gmt\":\"T09:04:59\",\"slug\":\"si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo\"},\"content\":{\"rendered\":\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;]\\n\\t\\t\\t[et_pb_row admin_label=&#;row&#;]\\n\\t\\t\\t\\t[et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;]\\n<p>Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an \\u201cinot na paratukdo\\u201d kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo\\u00a0 na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya kan Shantung sa Tsina. Tulong taon pa san\\u00e1 sya kan magadan an saiyang ama. Sunod na nagadan an saiyang ina kan sya duwang pulo may apat. Sinasabing tulong taon na ipinagmundo ni Confucius an saiyang ina kaya nakapaghurup-hurop sya nin hararom sa halawig na panahon mantang nag-aadal nin kasaysayan sagkod na sya magdesisyon na magdulot nin pagbabago sa saiyang banwaan.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bako pang burunyog an Tsina sa panahon ni Confucius; baranga sa manlain-lain na mga pyudal na banwaan na danay an pakigera sa kada saro. Mayong kahusayan sa banwaan: an mga dapat mamayo iyo an pinagbubutan, nag-iinagawan sa poder an mga yaon sa gubyerno, an mga ama ginagadan kan sadiring mga aki sa ngaran nin kapangyarihan. Byolensya asin kararatan sa pulitika an naghahadi. An nagsasapo nin makuring pagsakit iyo an mga kasaraditan na nagbabayad kan halangkaw na buwis na ipinatong kan mga namamayo nganing magpayaman. Ini an kamugtakan kan saiyang panahon na minawot nyang irahayon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa usipon nagparahanap si Confucius sa manlain-lain na banwaan kan Tsina nin hading makuyog sa saiyang mga katukduan. Ta mayo syang nahanap, idinulot nya an saiyang buhay sa pagtukdo sa mga kahobenan dara an paglaom na sinda an mga makapagpapabago kan banwaan sa panahon na sinda na an mga manungdan. Sya an sinasabing inot na nagkugos kan bokasyon sa pagtukdo sa Tsina. Sa <em>Lun Yu<\\/em> (<em>Analects<\\/em>) makukuang nagsabi si Confucius: \\u201can hilom na maghingowang masabutan an bagay na nanudan, an danay na mag-adal, asin dai mapawot sa pag-adal\\ubakong ako an tinutukoy kaini?.\\u201d Sa pagtukdo, mahihiling na ki Confucius an metodong nakatungkos sa epektibong pagkanuod kan para-adal o <em>student-centered learning<\\/em> huli ta an saro sa mga gawi kan saiyang pagtukdo iyo an pag-ayon kan itinutukdo sa manlain-lain na karakter asin sirkumstansya kan mga estudyante. Parantay an saiyang paghiling sa mga para-adal maggikan man sinda sa pamilyang halangkaw o hababa an estado sa banwaan. Alagad sa mga hugakon asin mayong pagkamuot sa pagkanuod, dai man sya madulot nin panahon. Susog sa saiya \\u201cdai ako matukdo sa dai man nagmamawot na makanuod o magpaliwanag sa dai man naghihinguwang makasabot. Kun ibiniklad ko na an sarong kanto kan kwadrado alagad dai man sya naghurop asin nagsusog kan natatadang tulo, dai na ako saiya liwat matukdo.\\u201d Pagtukdo an ginurangan na propesyon ni Confucius. Miski sa pagrumarom kan saiyang buhay, idinulot niya pa man giraray an mga huring taon sa pag-adal asin pagpakarhay-surat (<em>editing<\\/em>) kan mga daan na tekstong ngunyan inaapod na <em>Confucian Classics<\\/em> sagkod na sya magadan kan 479 B.C.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para ki Confucius an pagtukdo sarong katungdan, sarong kasimbagan sa pangapudan nin pagbabago sa banwaan.\\u00a0 Igwang pulitikal na halaga an propesyon kan pagtukdo huli ta para saiya \\u201can katuyuhan kan edukasyon iyo an makapagtao nin urog karahay na giya sa mga presenteng namamayo asin an magkulibat sainda kan mga nakaatang na katungdan asin responsibilidad.\\u201d Kaya nobleng maray an gibong ini ta an dapat na magin bunga nin halawig na proseso nin pagkanuod iyo an ikakarahay kan kagabsan sa banwaan. Sa pananaw ni Confucius, kamawutan kan edukasyon na usayon asin pakarhayon an banwaan. An paghimo kaini yaon sa pagpatuod asin pagtukdo sa mga tawo na magin marhay.\\u00a0 Nahiling ni Confucius an dalan kaini sa pag-atubang liwat kan mga tawo sa kanya-kanyang mga katungdan o \\u201cpagtanos kan mga pangaran\\u201d (<em>rectification of names<\\/em>). Inaapod ini ninda Henry Rosemont asin Roger T. Ames ) na \\u201cetika nin katungdan\\u201d (<em>role ethics<\\/em>) mantang si Hans-Georg Moeller ) tinutukoy ini bilang \\u201cmoralidad nin pakikiayon (<em>morality of inclusion<\\/em>). Nagkakauyon sindang duwa sa pagsabot kan katukduan ni Confucius na an sarong indibidwal sarong \\u201csentro nin mga relasyon\\u201d asin dai nanggad makakalas sa konteksto kan banwaan na tinalubuan nya asin iniirukan. Kay\\u00e2 an saiyang pagkayaon sa kinaban bako sanang pagsimbag sa saro o nagkapirang mga katungdan huli ta sya <em>mismo<\\/em> an saiyang katungdan. Arog kan mga suanoy na Griyegong pilosopo, nasab\\u00f2tan na ni Confucius kaidto na an natura kan tawo iyo an mabuhay na kaibanan an saiyang kapwa sa banwaan. Buot sabihon \\u201can pagkayaon kan tawo sarong pakiki-ayon\\u201d sa iba. An katungdan kan tawo iyo an pinakakongkretong patunay kan katutuuhan na ini kan saiyang pagkayaon, an gakod na nagbubugkos kan saiyang sadiri sa sa saiyang kapwa sain man sya magduman. Mahihiling ini sa limang mga tubong relasyon kan mga tawo sa komunidad: an relasyon kan mag-agom, kan aki sa saiyang magurang, kan ministro asin pamayo asin kan magkatuod. Kan hinapot si Confucius manungod sa gubyerno, an saiyang simbag: \\u201can mga hadi magpakahadi, an mga ministro magpakaministro, an mga ama magpaka-ama asin an mga aki magpaka aki. Iyo mananggad! Simbag kan Duke, \\uta kun dai magpakahadi an hadi, magpakaministro an ministro, magpakaama an ama asin magpakaaki an aki, mararaot an bilog na banwaan.\\u\\u201d\\u00a0Edukasyon an kasangkapan sa pag-irahay kan raot na banwaan asin pagmundag kan \\u201ctawong marhay\\u201d o <em>chun tze<\\/em>, an ladawan kan pagigin totoong tawo para ki Confucius. Dawa siisay kaya ining magibo ta bukas an edukasyon para sa gabos. \\u201cSa edukasyon, mayong dakula o sadit na tawo.\\u201d \\u201cHaros magkakapareho sana man an natura kan lambang tawo, napapalain sana sinda sa kanuudan asin gawi.\\u201d An katungdan kan pagtukdo asin kamawotan kan edukasyon para ki Confucius iyo an paghurma kan \\u201ctawong marhay.\\u201d Asin nahiling nya an moldeng hurmahan kaini sa \\u201cGawing Marhay\\u201d, an <em>Dao <\\/em>na para ki Confucius, <em>The Moral Way<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column]\\n\\t\\t\\t[\\/et_pb_row]\\n\\t\\t[\\/et_pb_section]\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an \\u201cinot na paratukdo\\u201d kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo\\u00a0 na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an \\u201cinot na paratukdo\\u201d kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo\\u00a0 na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya kan Shantung sa Tsina. Tulong taon pa san\\u00e1 sya kan magadan an saiyang ama. Sunod na nagadan an saiyang ina kan sya duwang pulo may apat. Sinasabing tulong taon na ipinagmundo ni Confucius an saiyang ina kaya nakapaghurup-hurop sya nin hararom sa halawig na panahon mantang nag-aadal nin kasaysayan sagkod na sya magdesisyon na magdulot nin pagbabago sa saiyang banwaan.\\u00a0<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Bako pang burunyog an Tsina sa panahon ni Confucius; baranga sa manlain-lain na mga pyudal na banwaan na danay an pakigera sa kada saro. Mayong kahusayan sa banwaan: an mga dapat mamayo iyo an pinagbubutan, nag-iinagawan sa poder an mga yaon sa gubyerno, an mga ama ginagadan kan sadiring mga aki sa ngaran nin kapangyarihan. Byolensya asin kararatan sa pulitika an naghahadi. An nagsasapo nin makuring pagsakit iyo an mga kasaraditan na nagbabayad kan halangkaw na buwis na ipinatong kan mga namamayo nganing magpayaman. Ini an kamugtakan kan saiyang panahon na minawot nyang irahayon.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Susog sa usipon nagparahanap si Confucius sa manlain-lain na banwaan kan Tsina nin hading makuyog sa saiyang mga katukduan. Ta mayo syang nahanap, idinulot nya an saiyang buhay sa pagtukdo sa mga kahobenan dara an paglaom na sinda an mga makapagpapabago kan banwaan sa panahon na sinda na an mga manungdan. Sya an sinasabing inot na nagkugos kan bokasyon sa pagtukdo sa Tsina. Sa <em>Lun Yu<\\/em> (<em>Analects<\\/em>) makukuang nagsabi si Confucius: \\u201can hilom na maghingowang masabutan an bagay na nanudan, an danay na mag-adal, asin dai mapawot sa pag-adal\\ubakong ako an tinutukoy kaini?.\\u201d Sa pagtukdo, mahihiling na ki Confucius an metodong nakatungkos sa epektibong pagkanuod kan para-adal o <em>student-centered learning<\\/em> huli ta an saro sa mga gawi kan saiyang pagtukdo iyo an pag-ayon kan itinutukdo sa manlain-lain na karakter asin sirkumstansya kan mga estudyante. Parantay an saiyang paghiling sa mga para-adal maggikan man sinda sa pamilyang halangkaw o hababa an estado sa banwaan. Alagad sa mga hugakon asin mayong pagkamuot sa pagkanuod, dai man sya madulot nin panahon. Susog sa saiya \\u201cdai ako matukdo sa dai man nagmamawot na makanuod o magpaliwanag sa dai man naghihinguwang makasabot. Kun ibiniklad ko na an sarong kanto kan kwadrado alagad dai man sya naghurop asin nagsusog kan natatadang tulo, dai na ako saiya liwat matukdo.\\u201d Pagtukdo an ginurangan na propesyon ni Confucius. Miski sa pagrumarom kan saiyang buhay, idinulot niya pa man giraray an mga huring taon sa pag-adal asin pagpakarhay-surat (<em>editing<\\/em>) kan mga daan na tekstong ngunyan inaapod na <em>Confucian Classics<\\/em> sagkod na sya magadan kan 479 B.C.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Para ki Confucius an pagtukdo sarong katungdan, sarong kasimbagan sa pangapudan nin pagbabago sa banwaan.\\u00a0 Igwang pulitikal na halaga an propesyon kan pagtukdo huli ta para saiya \\u201can katuyuhan kan edukasyon iyo an makapagtao nin urog karahay na giya sa mga presenteng namamayo asin an magkulibat sainda kan mga nakaatang na katungdan asin responsibilidad.\\u201d Kaya nobleng maray an gibong ini ta an dapat na magin bunga nin halawig na proseso nin pagkanuod iyo an ikakarahay kan kagabsan sa banwaan. Sa pananaw ni Confucius, kamawutan kan edukasyon na usayon asin pakarhayon an banwaan. An paghimo kaini yaon sa pagpatuod asin pagtukdo sa mga tawo na magin marhay.\\u00a0 Nahiling ni Confucius an dalan kaini sa pag-atubang liwat kan mga tawo sa kanya-kanyang mga katungdan o \\u201cpagtanos kan mga pangaran\\u201d (<em>rectification of names<\\/em>). Inaapod ini ninda Henry Rosemont asin Roger T. Ames ) na \\u201cetika nin katungdan\\u201d (<em>role ethics<\\/em>) mantang si Hans-Georg Moeller ) tinutukoy ini bilang \\u201cmoralidad nin pakikiayon (<em>morality of inclusion<\\/em>). Nagkakauyon sindang duwa sa pagsabot kan katukduan ni Confucius na an sarong indibidwal sarong \\u201csentro nin mga relasyon\\u201d asin dai nanggad makakalas sa konteksto kan banwaan na tinalubuan nya asin iniirukan. Kay\\u00e2 an saiyang pagkayaon sa kinaban bako sanang pagsimbag sa saro o nagkapirang mga katungdan huli ta sya <em>mismo<\\/em> an saiyang katungdan. Arog kan mga suanoy na Griyegong pilosopo, nasab\\u00f2tan na ni Confucius kaidto na an natura kan tawo iyo an mabuhay na kaibanan an saiyang kapwa sa banwaan. Buot sabihon \\u201can pagkayaon kan tawo sarong pakiki-ayon\\u201d sa iba. An katungdan kan tawo iyo an pinakakongkretong patunay kan katutuuhan na ini kan saiyang pagkayaon, an gakod na nagbubugkos kan saiyang sadiri sa sa saiyang kapwa sain man sya magduman. Mahihiling ini sa limang mga tubong relasyon kan mga tawo sa komunidad: an relasyon kan mag-agom, kan aki sa saiyang magurang, kan ministro asin pamayo asin kan magkatuod. Kan hinapot si Confucius manungod sa gubyerno, an saiyang simbag: \\u201can mga hadi magpakahadi, an mga ministro magpakaministro, an mga ama magpaka-ama asin an mga aki magpaka aki. Iyo mananggad! Simbag kan Duke, \\uta kun dai magpakahadi an hadi, magpakaministro an ministro, magpakaama an ama asin magpakaaki an aki, mararaot an bilog na banwaan.\\u\\u201d\\u00a0Edukasyon an kasangkapan sa pag-irahay kan raot na banwaan asin pagmundag kan \\u201ctawong marhay\\u201d o <em>chun tze<\\/em>, an ladawan kan pagigin totoong tawo para ki Confucius. Dawa siisay kaya ining magibo ta bukas an edukasyon para sa gabos. \\u201cSa edukasyon, mayong dakula o sadit na tawo.\\u201d \\u201cHaros magkakapareho sana man an natura kan lambang tawo, napapalain sana sinda sa kanuudan asin gawi.\\u201d An katungdan kan pagtukdo asin kamawotan kan edukasyon para ki Confucius iyo an paghurma kan \\u201ctawong marhay.\\u201d Asin nahiling nya an moldeng hurmahan kaini sa \\u201cGawing Marhay\\u201d, an <em>Dao <\\/em>na para ki Confucius, <em>The Moral Way<\\/em>.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":952} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[638,69,47,639,637,316,493,49,370,587,63],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Namaanan na kaidtong panahon ni Confucius, an \\u201cinot na paratukdo\\u201d kan suanoy na Tsina, an panbawaan na katungdan kan sarong paratukdo\\u00a0 na iyong nagtaong kahulugan asin katuyuhan kan saiyang bilog na pagkabuhay. Namundag sya kan taon 551 B.C. sa banwaan kan Lu na ngunyan iyo na an probinsya [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:44:14+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:04:59+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:44:14+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:04:59+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Si Confucius asin an katungdan kan pagtukdo\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:44:14+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:04:59+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Analects,Bicol,BIkol,China,Confucius,Edukasyon,Learning,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Oriental Philosophy,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/si-confucius-asin-an-katungdan-kan-pagtukdo\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":2132,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.149Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fmga-tubong-kaisipan%2Fan-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Victor John Loquias\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/vic-loquias\\/\",\"title\":\"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/\\\">An pamilya sa panahon nin pandemya<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An pamilya sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":108,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.150Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/mga-tubong-kaisipan/an-pamilya-sa-panahon-nin-pandemya/#","title":"An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:42am\n# An pamilya sa panahon nin pandemya\nPublished on Sunday, October 18, , 8:55pm\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.\nAn bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.\nDisgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.\nAlagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.\nAn pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong _The Struggle for Recognition_, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.\nPero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.  An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.\nAn matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado ( _Strong Family, Weak State_).\nMalinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.\nKun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.\n.\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1633,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.150Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1463","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:10:27\",\"date_gmt\":\"T14:10:27\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T05:08:28\",\"modified_gmt\":\"T21:08:28\",\"slug\":\"hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na maririsa mo naman sa saimong dila sa kasagkuran kan libro.&nbsp; \\n\\n\\n\\n An \\u201cLoob\\u201d bilang metapora asin ugat na tataramon an nagin burabod nin pagkasabot mismo ni Alejo sa kahulugan kan pagkatawo. Susog saiya kulang kun isipon an \\u201claog\\u201d (loob) bilang kasalungat sana kan \\u201cluwas\\u201d huli ta sa iskultura, an laog kumpwesto nin hiwas, rarom, asin laog.&nbsp; Daing gayo sakop an mga konotasyon na ini sa terminong \\u201cbu\\u00f3t\\u201d na iyong katampad kan \\u201cloob\\u201d sa satuyang tataramon. Alagad yaon mananggad an mga kahulugan na ini kun kita maghurop asin maghinanyog sa mga itinutukdong konsepto ni Alejo .&nbsp; \\n\\n\\n\\n Risahon na sa titulo pa sana, igwa nang pasabot na kaipuhan nyatong magdagos sa reyalidad kan pagigin tawo. Kaipuhan nyatong maglaog sa buot mismo, o kun sa maludok na mga tataramon ni Padre Wilmer Tria ), sa \\u201cpinakapanlaog na santwaryo kan pagigin tawo.\\u201d An imahen na gamit kan titulo kan libro ni Alejo para sa tawo iyo an harong na binubukasan tanganing padaguson an nagkatok. Sa nagkakatok, igwa nang pagpamidbid kan sadiri bilang kapwa-tawo, sa nagpapadagos yaon an pag-ako asin pagpalaog sa saiyang harong kan nagtuyo saiya. Sa gawing ini&nbsp; yaon na mismo an pakikipagkapwa na iyong dalan sa pagkasabot kan buot. Susog ki Alejo, pag nagdagos sa harong na ini mahihiling na an buot palan sarong kinaban mismo na may hiwas, rarom asin laog. \\n\\n\\n\\n An hiwas iyo an bilog na espasyong naaabot kan paghiling, puon sa sarong lado sagkod sa balyo, puon sa kinatitindugan sagkod sa bilog na kapalibutan. Paghiling o pagtanaw an gamit nyatong panukol sa hiwas. Kun harayo an mga kasagkuran kan naabot kan pananaw sinasabi nyatong mahiwas, mantang kipot kun magkahararani an mga magkasalipan na lado. An rarom iyo an apod sa pagkakahulog puon sa ibabaw, pababa, sagkod sa irarom o sa dai na mamaanan kan mga mata. Kun pananaw an panukol sa hiwas, pagtugkad man an ginagamit sa rarom. Kun sa mga parasira an kahiwasan iyo an inaabot pag minapalawod, an kararuman man iyo an linaladop pag minapanang sira o pag minarurop nin perlas. An katahawan kan dagat iyo an urog kasakit aboton kun sain yaon an dai namamaanan alagad makahandal na kararuman. Pwedeng mawara huli kan rayo sa pangpang asin pwedeng malamos huli sa dai matugkad na kairaruman. An laog man iyo an espasyong nabibilog sa pagtalaban kan hiwas asin rarom na pwedeng magin laganan siring halimbawa sa tapayan, magin iirokan siring sa harong, o pwedeng magin sarong bilog na kinaban. An laog pwedeng iyo idto mismong yaon sa laog. Iyo ini an sukulan kan reyalidad, o kan kapanuan kan laog bilang laganan. \\n\\n\\n\\n Susog ki Alejo, an mga istrukturang ini kan \\u201cloob\\u201d iyo man mismo an arkitektura kan tawo bilang \\u201cloob\\u201d. An tawo saro man na kinaban na igwang hiwas, rarom asin laog. Salamat ki Padre Tria huli ta sa saiyang mga kapaliwanagan na itinao kun ano an \\u201cbu\\u00f3t\\u201d, an mga konsepto ni Alejo dapit sa loob pwede man nyatong ikasayod sa satuyang tataramon. An \\u201cbu\\u00f3t\\u201d daa kan tawo iyo an ubod kan satuyang pagkatawo, iyo man ini an burabod kan satuyang pagkasabot, mga sinasabu\\u00f3t, asin mga pagbu\\u00f3t. Arog kan ruwida na igwang sentro asin rayos, an bu\\u00f3t man sarong sentro na minahiwas sagkod sa mga kayang maabot kan pagkasabot kan tawo, kayang mahurop na rarom kan saiyang mga pagmati, asin kayang mga maisagibo susog sa saiyang mga pagbu\\u00f3t. Sa mga termino ni Alejo an bu\\u00f3t iyo an kinaban kan satuyang \\u201cAbot-Malay\\u201d, \\u201cAbot-Dama\\u201d asin \\u201cAbot-Kaya\\u201d.&nbsp; \\n\\n\\n\\n Bilang kinaban nin \\u201cAbot-Malay\\u201d an tawo bilang bu\\u00f3t iyo an kabilugan kan saiyang pagkasabot na minapuon sa pagkaigwa niya nin agimadmad sa sadiri, sa saiyang kapwa, sa kapalibutan, asin sa pagtubod niya sa Daing-Kasagkuran na yaon dawa dai naaabot kan saiyang tanaw. Kabilang digdi an saiyang mga kaaraman sa manlain-lain na lado asin ngapit nagigin kadunungan huli sa rayo kan kinakaabtan. Parte pa kan abot-malay an saiyang mga kaisipan, memorya, imahenasyon, an pagtanaw sa maabot na panahon asin mga posibilidad sa buhay. \\n\\n\\n\\n Alagad an bu\\u00f3t bilang kinaban nin \\u201cAbot-Dama\\u201d iyo an nagpaparum kan saiyang pagkasabot. Iyo ini an bilog na kinaban kan saiyang mga namamatian, mga sinasabu\\u00f3t, pakikidumamay asin pagmakulog sa kapwa, pagkakatakod sa mga bagay na saiyang pinapahalagahan asin paghimate kan dai matugkad na \\u201cDaing-Kasagkuran\\u201d na yaon sa kairaruman kan saiyang bu\\u00f3t. An pagmati sarong pagdanas na nakakabaing sa darang kan init na gikan sa baga. Nagpapatotoo ini na nakatakod sya sa saiyang kapwa asin sa kinaban na saiyang iirukan. Ini an dahilan kun tano ta nagsasagom sa saiya an kulog na namamatian kan ibang tawong nagsasakit o nagtitios, o kun tano ta nakukulugan man siya pag nagagaba an saiyang harong huli sa bagyo o kun hinahabon an mga bagay na saiyang pinagpagalan. \\n\\n\\n\\n An tawo bilang kinaban nin \\u201cAbot-Kaya\\u201d iyo an hiro kan sa saiyang pagbu\\u00f3t, paghinguwa asin paggibo sa abot kan saiyang kakayanan, paninindugan asin paninimbagan sa mga katungdan na gikan saiyang mga kabutan. An abot-kaya an lado kan gibo na iyong nagtataong kongkretong laman kan pagkabuhay sa kinaban. An gibo an nagsasahawak kan hiwas asin rarom kan bu\\u00f3t sa panahon. Sinasabing \\u201cbilog an bu\\u00f3t\\u201d kan tawong nagdedesisyon ta sya nanunugang maninindugan sagkod na mapangyari an saiyang kabutan. Bu\\u00f3t sabihon igwang sabay na pagsarig sa saiyang kakayahan asin pagsarig na kakayanon nya sa lawig kan panahon an saiyang mga pinagmarhay na gibuhon. Dai sana sya aagihan kan panahon kundi pag-aagihan nya mismo an panahon tanganing magin makahulugan an kada aldaw asin momento kan saiyang buhay. Sabi ngani kayan, an totoong tubo, mahamis daa sagkod sa puro. Sain gikan an kusog kan sarong tawong nagpapakasarig sa panahon? Mistersyoso alagad totoong an pagdulot kan saiyang paghinguwa sa saiyang namumutan o sa saiyang pinaglilingkudan iyo mismo an nagigin burabod kan saiyang kusog. Kay\\u00e0 gayod pag minasarig an tawo mismo sa Daing-Kasagkuran, sarong klase man nin kusog an nagugunong nagburabod mismo sa pagtubod. \\n\\n\\n\\n Kun ini an \\u201cKamatuuran\\u201d (katotohanan) kan pagkatawo, an kahulugan kan edukasyon na dati ko nang tinukoy bilang pagtuod o pagsusog sa katutuuhan sarong pagkanuod mismo kan pagigin tawo. An pagpapakatawo bu\\u00f3t sabihon iyo mismo an katuyuhan kan pagkanuud, sarong dai natatapos na edukasyon sa pagpapakatawo. Sa koteksto kan pagtuod sa kinaban, an edukasyon iyo mismo an bilog na proseso kan pagkabuhay sa kinaban, an kongkretong pamumuhay sa kinaban asin pakikipamuhay kaibanan an satuyang kapwa. \\n\\n\\n\\n Bako sanang kaaraman an katuyuhan kan edukasyon sa luwas o laog man kan mga eskwelahan kundi kanuudan sa kinaban mismo, an pagpahiwas kan abot kan satong mga agimadmad asin pagkasabot, an pagpararom kan abot kan satong mga pagmati, asin an pagpauswag kan abot kan satong mga kakayanan pasiring sa pagkapano kan satong buhay sa kinaban. Dangan sa pagkanuod na ini, mamundag an sarong gawi nin pagsarig na bako sanang bunga nin paarog, o butang pagtubod sa dikta o patakot, kundi sa pagkadukhay mismo kan Daing-Kasagkuran na yaon sa kairaruman kan bu\\u00f3t alagad urog kahiwas asin kaurog pa sa mga abot kan satuyang bu\\u00f3t. \\n\\n\\n\\n . \\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\" Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na [&hellip;] \\n\",\"protected\":false},\"author\":3,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[41],\"tags\":[69,47,65,661,662,493,660,49,370,250,63],\"yoast_head\":\" \\n Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n\\t \\n \\n \\n \\n \\n\\t \\n {\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:10:27+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T21:08:28+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:10:27+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T21:08:28+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Philosophy,Buot,Laog,Learning,Loob,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Truth,Victor John Loquias\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Mga Tubong Kaisipan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/mga-tubong-kaisipan\\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\\\",\\\"name\\\":\\\"Victor John Loquias\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/04-VicL.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Victor John Loquias\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\\\"}]} \\n \",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/3\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1350,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:45:57.150Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1303","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T14:24:48\",\"date_gmt\":\"T06:24:48\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:00:15\",\"modified_gmt\":\"T13:00:15\",\"slug\":\"si-ina-sa-luwas-kan-bikol\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Si Ina sa luwas kan Bikol\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Bilang sarong Bikolano, sarong Nague\\u00f1o, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Se\\u00f1ora de Pe\\u00f1afrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Pe\\u00f1afrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Haloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Pe\\u00f1afrancia.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Septyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Pe\\u00f1afrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin <em>Vicar<\\/em> kan Parokya kan Pe\\u00f1afrancia\\usi Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Pe\\u00f1afrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin <em>Fluvial Procession<\\/em>. Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin \\u201cViva la Virgen!\\u201d kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man san\\u00e1 nagbalik sa Naga.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa&nbsp; pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na san\\u00e1.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ang debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Pe\\u00f1afrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom\\uo nagpapasairarom\\usa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Viva la Virgen!&nbsp; <\\/em>Sagkod pa man.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Bilang sarong Bikolano, sarong Nague\\u00f1o, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Se\\u00f1ora de Pe\\u00f1afrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Pe\\u00f1afrancia sagkod sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[69,47,550,281,58,291,49,229,61,536,551,539],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Bilang sarong Bikolano, sarong Nague\\u00f1o, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Se\\u00f1ora de Pe\\u00f1afrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Pe\\u00f1afrancia sagkod sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T06:24:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:00:15+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T06:24:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:00:15+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Si Ina sa luwas kan Bikol\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T06:24:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:00:15+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikolano,Catholic Church,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Migrant Workers,OFW,Pe\\\\u00f1afrancia,Pe\\\\u00f1afrancia Abroad,Voyadores\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":951,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.070Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/solo-trip/#respond","title":"Solo trip | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:50am\nPublished on Sunday, October 11, , 11:42pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.\nBago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.\nSa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.\nDakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.\nPoon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga _rider_ garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.\nPoon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an _average_ kan byahe.\nMinsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.\nDai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an _average_. Sa _highway_ nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin _cellphone_ sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.\nMahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.\nPara ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1282,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.070Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1590","title":"Handal | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:48am\nPublished on Sunday, November 08, , 6:15pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga _transmission tower_ kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan.\n, sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.\nSa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.\nNaistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.\nMaski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini.\nAn mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara.\nGulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man.\nKan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe.\n, patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1295,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/iskam/#","title":"Iskam | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:48am\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:45pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong _set_ nin _encyclopedia_ na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa.\nKun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may _Grollier’s Encyclopedia,_ o kaya, pinakamalupit sa gabos, _Encyclopedia Brittanica_. Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong.\nSi Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- _sideline_ man sa pagtinda nin _Tupperware_. Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may _lifetime replacement warranty_ palan an _Tupperware_, kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray.\nSabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na _steak_ na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi.\nNgunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin _Tupperware_. Sa sarong pidaso nin _Tupperware_, pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- _sideline_ na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.\nAn hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad.\n_“Investment.”_ Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- _invest_ man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta.\nAn makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na.\nMakahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- _invest_.\nAn paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal.\nDigdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan _Immigration_, kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya.\nDaing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga _encyclopedia_ na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1438,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1472","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T23:42:11\",\"date_gmt\":\"T15:42:11\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:01:40\",\"modified_gmt\":\"T13:01:40\",\"slug\":\"solo-trip\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Solo trip\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Bu\\u00f3t sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani san\\u00e1 an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na san\\u00e1 an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan san\\u00e1, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay san\\u00e1 an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na san\\u00e1 an motosiklo, ta an mga <em>rider<\\/em> garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an <em>average<\\/em> kan byahe.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig\\uay siram sana!\\upayts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an <em>average<\\/em>. Sa <em>highway<\\/em> nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin <em>cellphone<\\/em> sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay\\usa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa san\\u00e1, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[69,47,680,682,554,220,58,291,49,681,679,678],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Solo trip | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Solo trip | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T15:42:11+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:01:40+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Solo trip | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T15:42:11+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:01:40+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Solo trip\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T15:42:11+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:01:40+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol Transport,Bikolano Abroad,Death,Family,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Philippine Roads,Road System,Travel\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/solo-trip\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":4,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1103,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/solo-trip/#","title":"Solo trip | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:50am\nPublished on Sunday, October 11, , 11:42pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.\nBago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.\nSa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.\nDakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.\nPoon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga _rider_ garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.\nPoon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an _average_ kan byahe.\nMinsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.\nDai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an _average_. Sa _highway_ nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin _cellphone_ sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.\nMahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.\nPara ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1282,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pag-naraot-an-sira/#respond","title":"Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:51am\n# Pag naraot an sirâ\nPublished on Sunday, September 27, , 5:45pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod.\nHaloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram.\nSaro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa _supermarket_. Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang _drainage_; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar.\nUrog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si _supermarket_, dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo.\nInabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, _blue fin tuna_, bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong _yellow fin_ na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina.\nKaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na _endangered species_. Nadanyaran naman pati an mga _yellow fin_ sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag.\nIyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa  pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1232,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pag-atang/","title":"Pag-atang | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:47am\nPublished on Sunday, July 26, , 2:17am\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “ _Oblation”_—sarong lalaki na magayon an hitsura kan lawas, nakatangad sa kalangitan, asin nakabukas an duwang takyag. An buot sabihon kan “Oblation” sa Bikol, _pag-atang_, o sa ordinaryong tataramon man sa Ingles, _offering_.\nSa kahaluyan ko sa UP, dai ko maisip kung ano an buót na i-atang kan lalaking rebulto. Dai man ngani sako klaro kun sya mismo an atang, na, kumbaga sa urulay na medyo hararom, “sacrificial lamb” sya. An pagkakaintindi kan kadaklan, na iyo man an pigpapaburan ko, sya nag-aatang kan sadiri nya, an intiro nyang pagkatawo. Kun kiisay man nya inaatang an sadiri nya—kun sa banwaan, kun sa Dyos, kun sa eskwela, iyan dakol asin haloy pang urulay.\nMadali mag-isip nin _oblation_ pag nahihiling ko an mga overseas Filipino workers (OFW). Milyun-milyon sinda na nasa luwas kan Pilipinas. Nag-atang na sinda kan saindang sadiri para sa agom, aki, makuina, makuama, tugang, magurang, makuapo pa. Sa init nin disyerto, sa lipot nin nyebe, sa tahaw nin dagat, asin manlain-lain pang lugar. Waiter, katabang, paraluto, tripulante, paratukdo, inhinyero, nars, doktor, computer programmer—kun ililista ko gabos, ubos an pirang papel. Pigtao na ninda an ganot, oras, luha, para makatabang sa iba. Ngunyan, sa panahon nin epidemya, inatang na ninda pati buhay.\nHinahalat ko na saro sa mga aldaw na maabot, may sarong Pilipino na magtyaga na dangugon an mga istorya kan mga tawong binawian habang nagtratrabaho sa tahaw kan epidemyang ngunyan nagraradas sa kinaban. Habo kong malingawan kan kinaban an mga pangaran ninda. Sa Estados Unidos pa saná, gatos na an mga Pilipinong nagadan sa CoViD19 mantang ginigibo ninda an saindang trabaho. Mga propesyunal ining mga tawong ini, halangkaw an tinapusan sa saindang edukasyon. Aram ninda an gustong sabihon kan maglaog sa tahaw kan kahilangan, pero dai sinda nagpadaog sa takot. Kun nuarin kadaklan kan tawo nagpirmi na saná sa saindang mga harong, sinda, nagkukubugkubog sa puso, nagsulot kan saindang _scrub suit_ o uniporme, naglaag nin kung ano na sanáng PPE an yaon, nagpangadyi, asin nagsirbi sa saindang ospital o opisina o trabaho. Aram ninda an peligro, pero dai sinda nagpadaog sa takot. Bakong an apod sa mga tawong dai nagpadaog sa kataktan, “bayani?”\nGusto ko, saru-saruon an mga istorya kan mga ini. Gibuhan sinda nin rebulto sa mga banwa ninda, para mahiling kan gabos na dai nauubusan nin mga bayani an Pilipinas. Gusto ko na bako saná sa mga pamilya ninda magirumduman na si nanay ninda, o si tatay ninda, si tiyo o si tiya, dai nagpadaog sa kataktan. Na makusog an buót kan Pilipino, na maski sain sa kinaban, ipinahiling ninda na an Pilipino nabubuhay bako saná sa sadiri, kundi para sa ibang tawo man, maski dai ninda kabisto, maski dai ninda kalahi.\nSatuya pa saná sa Bikol, pirang tawo na an arog kaini an ginibo? Mayo ni sarong probinsya an makakasabi na dai sindang istorya nin mga tawong arog kaini. Sa kadakulan na saná ngani kan mga istorya, minsan nalilingawan ta na pambihira an gibu-gibong siring kaini. Dai kaipuhan na mabadil o makibadilan para masabi na bayani an sarong tawo. Sa pagsalbar kan buhay kan iba, maski madanyaran an sadiring buhay, kabayanihan an apod kaiyan.\nKun iisipon sa ibang aspekto, maugma na mamundo an nahihiling ta sa tahaw kan epidemya o pandemya na nangyayari ngunyan. Sa Pilipinas man, o sa luwas kaini, pinahiling na naman kan Pilipino an saindang isog asin kabuútan. Isog na magtabang sa iba, kabuútan na magsakripisyo kan saindang sadiri. Maski baliktadon ta pa, na gibuhon tang isog, para isakripisyo an sadiri, kabuútan para atamanon o mag-ataman nin iba. Orgulyo kan kada saro sato an ginibo ninda, asin ta dai pa man natatapos an pandemya, sigurado ko na, lugod dai man mangyari na, may madadagdag pa sa lista kan mga Pilipinong nagbulós, naghagad nin tabang sa Dyos, nagkusog-buót para sa maabot na aldaw nin trabaho, asin ginibo na an saindang _“oblation”_, an saindang pag-atang.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1107,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1400","title":"Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:50am\n# Pag naraot an sirâ\nPublished on Sunday, September 27, , 5:45pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod.\nHaloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram.\nSaro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa _supermarket_. Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang _drainage_; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar.\nUrog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si _supermarket_, dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo.\nInabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, _blue fin tuna_, bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong _yellow fin_ na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina.\nKaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na _endangered species_. Nadanyaran naman pati an mga _yellow fin_ sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag.\nIyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa  pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1232,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1472","title":"Solo trip | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:49am\nPublished on Sunday, October 11, , 11:42pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.\nBago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.\nSa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.\nDakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.\nPoon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga _rider_ garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.\nPoon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an _average_ kan byahe.\nMinsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.\nDai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an _average_. Sa _highway_ nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin _cellphone_ sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.\nMahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.\nPara ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1282,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1649","title":"Iskam | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:47am\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:45pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong _set_ nin _encyclopedia_ na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa.\nKun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may _Grollier’s Encyclopedia,_ o kaya, pinakamalupit sa gabos, _Encyclopedia Brittanica_. Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong.\nSi Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- _sideline_ man sa pagtinda nin _Tupperware_. Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may _lifetime replacement warranty_ palan an _Tupperware_, kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray.\nSabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na _steak_ na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi.\nNgunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin _Tupperware_. Sa sarong pidaso nin _Tupperware_, pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- _sideline_ na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.\nAn hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad.\n_“Investment.”_ Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- _invest_ man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta.\nAn makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na.\nMakahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- _invest_.\nAn paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal.\nDigdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan _Immigration_, kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya.\nDaing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga _encyclopedia_ na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1438,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/handal/#","title":"Handal | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:49am\nPublished on Sunday, November 08, , 6:15pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga _transmission tower_ kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan.\n, sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.\nSa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.\nNaistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.\nMaski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini.\nAn mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara.\nGulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man.\nKan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe.\n, patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1295,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1303","title":"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:51am\n# Si Ina sa luwas kan Bikol\nPublished on Sunday, September 13, , 2:24pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi.\nHaloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia.\nSeptyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin _Vicar_ kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon.\nNautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin _Fluvial Procession_. Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga.\nSa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná.\nAng debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta:\n_Viva la Virgen!_ Sagkod pa man.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1115,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/handal/#respond","title":"Handal | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:49am\nPublished on Sunday, November 08, , 6:15pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga _transmission tower_ kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan.\n, sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.\nSa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.\nNaistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.\nMaski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini.\nAn mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara.\nGulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man.\nKan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe.\n, patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1295,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1590","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T18:15:48\",\"date_gmt\":\"T10:15:48\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:01:34\",\"modified_gmt\":\"T13:01:34\",\"slug\":\"handal\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Handal\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga <em>transmission tower<\\/em> kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>, sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako\\ukan soltero pa, o bien kami\\ukan pamilyado na\\unag mag-irok sa iba ibang lugar.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Naistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin ang\\u00e1t si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo\\uo kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka\\usi liog kan agom mo si inagihan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napal\\u00e1. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag\\uAy! Lalo na si batag!\\uubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Gulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>, patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[69,47,708,58,291,49,377,707,709],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Handal | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Handal | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\", huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T10:15:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:01:34+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Handal | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T10:15:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:01:34+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Handal\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T10:15:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:01:34+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Climate,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,resilience,Typhoons,Weather\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/handal\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1108,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/iskam/#respond","title":"Iskam | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:48am\nPublished on Tuesday, December 08, , 5:45pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong _set_ nin _encyclopedia_ na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa.\nKun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may _Grollier’s Encyclopedia,_ o kaya, pinakamalupit sa gabos, _Encyclopedia Brittanica_. Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong.\nSi Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- _sideline_ man sa pagtinda nin _Tupperware_. Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may _lifetime replacement warranty_ palan an _Tupperware_, kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray.\nSabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na _steak_ na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi.\nNgunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin _Tupperware_. Sa sarong pidaso nin _Tupperware_, pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- _sideline_ na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.\nAn hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad.\n_“Investment.”_ Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- _invest_ man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta.\nAn makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na.\nMakahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- _invest_.\nAn paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal.\nDigdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan _Immigration_, kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya.\nDaing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga _encyclopedia_ na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1438,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/mga-tubong-kaisipan/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Mga Tubong Kaisipan","content":"Saturday, December 27, , 6:46am\n# [Mga Tubong Kaisipan](\nSi Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\n## [An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi...\n## [An unibersidad asin an birtwal na banwaan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nTuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon,...\n## [Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o muliticulturalism. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta...\n## [Mga la ka-dyosnon pero bukö man na sadyosan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKin matuud na sa baluy unang magigimat-an a mga kaulugan ka ngabilün, sa balüy ko man nanggayüd natüran a terminong “sadyosan.” Ki madiris ko di dakül na beses marürüngog kadto sa balüy ag sa luwas, san kasentruwan ka Iriga pagkabisara nya su mga madiyün saka amiga...\n## [An pagtanom asin pag-ataman sa sadiri sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nDaing gayo namalisyahan alagad sarong pagpuli sa pagbuhay saka gawing katutubo kan pagtanom an itinulod kaining pandemya sa satuya. Kan pagpuon kan lockdown, maski ngani sagkod ngunyan, maririsang an saro sa mga gibo kan kadaklan na tawong minapasirip sa social media...\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nNgunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga...\n## [Pagsasatubuanan kan edukasyon sa birtwal na kinaban](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKan nakaagi kong kolumn, ginamit ko an kinagimatan kong tataramon sa Rinconada tanganing susugon an sarong kahulugan kan tuud sa gamit asin pagkasabot kan mga taga-Rinconada asin nadukhayan ko sa mga Bisayang diksyunaryo. An buot sabihon kan matuud sa Rinconada siring...\n## [Matuud o butig?](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nKu ginigibo ko su research ko manüngöd sa Bikolnon na konsepto sa edukasyon, sa karayan buot ka Ateneo de Naga University Research Council, sinarigan kong mga teksto su daan na diskyunaryo ni Marcos de Lisboa ) ag su Bikol Dictionary ni Malcolm Mintz )....\n## [Mayong ginurangan!](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong estudyante ko sa Seminar of Filipino Philosophy an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":917,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pag-naraot-an-sira/#","title":"Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:51am\n# Pag naraot an sirâ\nPublished on Sunday, September 27, , 5:45pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod.\nHaloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram.\nSaro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa _supermarket_. Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang _drainage_; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar.\nUrog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si _supermarket_, dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo.\nInabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, _blue fin tuna_, bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong _yellow fin_ na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina.\nKaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na _endangered species_. Nadanyaran naman pati an mga _yellow fin_ sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag.\nIyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa  pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1232,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1400","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T17:45:38\",\"date_gmt\":\"T09:45:38\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:00:12\",\"modified_gmt\":\"T13:00:12\",\"slug\":\"pag-naraot-an-sira\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pag naraot an sir\\u00e2\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Dakol na mga bagay an naapresyar ko na san\\u00e1 kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Haloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Saro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang \\u sagkod \\u, mayo man garong muyang magduman sa <em>supermarket<\\/em>. Maati, malaboy, mabat\\u00e2, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang <em>drainage<\\/em>; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Urog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si <em>supermarket<\\/em>, dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada \\u, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na san\\u00e1 an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, <em>blue fin tuna<\\/em>, bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong <em>yellow fin<\\/em> na iyo na san\\u00e1 an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na <em>endangered species<\\/em>. Nadanyaran naman pati an mga <em>yellow fin<\\/em> sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo san\\u00e1, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa\\u00a0 pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man san\\u00e1 an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na san\\u00e1 man nanggad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Dakol na mga bagay an naapresyar ko na san\\u00e1 kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[69,47,191,621,615,132,58,291,49,618,617,619,616],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pag naraot an sir\\u00e2 | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pag naraot an sir\\u00e2 | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Dakol na mga bagay an naapresyar ko na san\\u00e1 kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T09:45:38+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:00:12+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pag naraot an sir\\\\u00e2 | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T09:45:38+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:00:12+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pag naraot an sir\\\\u00e2\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T09:45:38+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:00:12+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Environment,Environmental Concern,Fishing,Food Security,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Market,Naga City Public Market,Sea Products,Tuna\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/pag-naraot-an-sira\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1063,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:51:43.071Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/si-ina-sa-luwas-kan-bikol/#respond","title":"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:52am\n# Si Ina sa luwas kan Bikol\nPublished on Sunday, September 13, , 2:24pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi.\nHaloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia.\nSeptyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin _Vicar_ kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon.\nNautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin _Fluvial Procession_. Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga.\nSa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná.\nAng debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta:\n_Viva la Virgen!_ Sagkod pa man.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1115,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:52:15.174Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/surat-ki-emmanuel/#respond","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:57am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/parens-patriae/#","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, August 15, , 7:40pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/\n_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.\nMay sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.\nBago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:\nBistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.\nSarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.\nIyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.\nMayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.\nSi inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.\nSi sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.\nBako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.\nUya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.\nIpadagos ta na an istorya.\nMatatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.\nDiretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=920","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, August 15, , 7:40pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/\n_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.\nMay sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.\nBago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:\nBistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.\nSarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.\nIyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.\nMayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.\nSi inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.\nSi sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.\nBako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.\nUya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.\nIpadagos ta na an istorya.\nMatatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.\nDiretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagkatapos-nagsubang-na-si-mga-burak/#","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:53am\n# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak\nPublished on Sunday, August 30, , 1:46pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.\nKan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.\nGirumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”\nDipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \\[may _snow_\\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!\nPag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.\nNasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.\nHaloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.\nMay edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.\nSobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.\nDai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.\nSa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.\nNag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.\nNagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1246,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2474","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:56am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2474","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:56am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\n# Kerwin Orville Tate\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako...\n## [Pag naraot an sirâ](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso...\n## [Si Ina sa luwas kan Bikol](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa...\n## [Pagkatapos, nagsubang na si mga burak](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga...\n## [Parens patriae](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nPa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":889,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagkatapos-nagsubang-na-si-mga-burak/#respond","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:53am\n# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak\nPublished on Sunday, August 30, , 1:46pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.\nKan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.\nGirumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”\nDipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \\[may _snow_\\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!\nPag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.\nNasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.\nHaloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.\nMay edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.\nSobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.\nDai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.\nSa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.\nNag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.\nNagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1246,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1598","title":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:57am\n# Halipot na saysay kan O’Bikoliana\nPublished on Sunday, November 08, , 8:15pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nKun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.\nBakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.\nAn tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.\nDara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.\nImportante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.\nSa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .\nAn seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.\nPursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.\nAn tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.\nHali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”\nDakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.\nTanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.\nTuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.\nAn mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.\nMedyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.\nSi Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1208,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\n# Kerwin Orville Tate\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":473,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/920","title":"","content":"{\"id\":920,\"date\":\"T19:40:20\",\"date_gmt\":\"T11:40:20\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=920\"},\"modified\":\"T20:58:38\",\"modified_gmt\":\"T12:58:38\",\"slug\":\"parens-patriae\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Parens patriae\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p><strong>Pa \\u rens pa \\u tri \\u ae<\\/strong> \\/\\u02c8par\\unz \\u02c8patri-\\u,\\u02c8patri-\\u012b\\/<br><em>noun<\\/em> (Law) <strong>parens patriae<\\/strong> the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa san\\u00e1 nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda \\u201cbilog\\u201d. Sa Estados Unidos, an apod sainda \\u201cTNT o Tago Ng Tago\\u201d. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. <em>Natural causes<\\/em> daa, sabi kan medico legal.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras san\\u00e1. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang <em>parens patriae<\\/em>, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-ak\\u00e0 kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ipadagos ta na an istorya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Pa \\u rens pa \\u tri \\u ae \\/\\u02c8par\\unz \\u02c8patri-\\u,\\u02c8patri-\\u012b\\/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[418,69,47,60,59,58,291,49,229,61,417],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Parens patriae | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Parens patriae | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Pa \\u rens pa \\u tri \\u ae \\/\\u02c8par\\unz \\u02c8patri-\\u,\\u02c8patri-\\u012b\\/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:40:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:58:38+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Parens patriae | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:40:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:58:38+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Parens patriae\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:40:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:58:38+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"America,Bicol,BIkol,Filipino Abroad,Filipino Diaspora,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Migrant Workers,OFW,Parens patriae\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/920\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=920\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/920\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/920\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=920\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=920\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=920\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1095,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagpuli/","title":"Pagpuli | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, July 11, , 1:53am\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik sa banwang dinakulaan.\nPara sa kadaklan na mga Pilipino na nasa luwas, an pagbalik sa Pilipinas inaapod na pagpuli, o _homecoming_. Digdi sa Estados Unidos, na iyo an iniirukan nin pinakadakol na bilang nin mga Pilipino sa luwas kan Pilipinas (base sa US Census Bureau maabot sa 3.4M an mga Pilipino digdi) pag hinahapot an Pilipino digdi, an pagkakahapot “Nuarin ka mapuli?” o “Kailan ka uuwi?”. Napapaisisp ako kaini, ta minsan, an hinahapot, tulo o apat nang dekada nakaistar sa New Jersey o California, haloy nang may harong o may sadiring condominium, asin dekada naman na US citizen, pero pagpuli pa man nanggad ang apod sa pagbalik sa Pilipinas. Aram  ninda na an pagbalik ninda minsan duwa o tolong semana, o kaya sarong bulan, kun haloy si leave na tinao kan kumpanya, pero dai inaapod na pagbisita an pagpuli ninda. Pagbalik sa US, kun hinapot, masimbag “Nagpuli pa saná ako kan sarong bulan.” o kaya “Kauuwi ko lang.”\nNaghali ako sa Naga taon , matapos makagradwar nin kolehiyo. Nagpa-Manila ako ta kaipuhan ko mag-adal giraray. Bago pa man ako makatapos kan panduwa kong kurso, nagpuon na akong magtrabaho. Sa gobyerno ako naglaog, asin naswertehan na nakalaog ako sa presente kong trabaho, na pwedeng masabing iyo an naging pangapudan para sako. Sa nakaaging 25 taon, siguro naka-5 taon man ako nin pag-irok sa Naga. Kan nagdedesisyon kami kan sakong kahirakan na agom, dai kami nagduwa-duwa sa pagdesidir na magpatugdok nin harong sa Naga. Maugmang lugar kaya baga. Saka may masiram na kinalas ki Tiyo Ilyo duman sa may kanto.\nDai ko pigpili an maghali sa Bikol, urog na sa Naga. Napiritan akong maghali ta iyo an kinakaipuhan. Kaiba ako kan milyun-milyon na mga kahimanwa ta na naghahanap nin ikabubuhay kan saindang mga pamilya, na nakahanap nin empleyo sa luwas kan satuyang rona. Sa kahaluyan kan gibo na ini, dai na mabilang an mga nasurat, naisapelikula, ginibuhan kanta asin iba pa. Kadakol istorya nin kadakol na buhay an ginibo na. Kadakol an gigibuhon pa. Idadagdag ko lang ang sakuyang mga nahiling asin nadangog.\nPadagos an pagluwas nin mga Pilipino sa satong nasyon. Naghahanap pa man nanggad nin paagi para makatabang sa saindang mga pamilya. Padagos pa man nanggad si mga naghali sa saindang pagkayod, para mapaklase si tugang, o aki, o minsan, pati na si maku-ina o maku-ama o makuapo. Mantang dipisil an buhay sato, dai man garo matatapos tulos ini. Dakulaon nang parte kan satuyang ekonomiya an pigpapadara kan satuyang mga pamilya na nasa luwas. Aram ta na ini, na uminabot na sa puntong minsan pag hinapot mo an kaakian ngunyan kan saindang ambisyon sa buhay, sasabihon saimo gusto nindang mag-adal nin tultol tanganing maka-abroad. Dai ko masabi kun ini maugma o malain, pero iyo ini an katutuuhan sa ngunyan.\nMakulog sa buot an maghali sa Pilipinas. Dai mo aram kung ano aabuton mo sa lugar na padudumanan, lalo na kun inot mong paghali ini, o kay inot mong trabaho sa luwas. Iba an tataramon, iba an hitsura kan tawo, iba an pagkakan, iba an kultura, minsan pati an pagbadu-bado, iba pa man nanggad.\nAn kadaklan na tinanom (dai ta na ibali an kamoteng kahoy) kaipuhan kun ilalaag sa  bagong lugar, dapat kaiba an ugat. Kun dai, magagadan ini. Iyo man siguro an tawo. Kaya excited an mga Pilipino pag may haling Pilipinas na nag-abot nin pasalubong na Chippy, Chiz Curls, Chocnut, asin pulburon. An tinanom naghahalat nin fertilizer o pataba.\nDikit lang ang naghali sa Pilipinas na may sadiring isip na, na dai naglalaom na sarong aldaw, makatapos lang nin obligasyon sa buhay, masakay man sinda sa sarong eroplano pasiring sa NAIA, asin maistar na nin haloy, na mapirmi na sinda sa lugar na kinadakulaan. Na pagkatapos kan gabos na pagsakit asin pagtrabaho, sinda man mapuli.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1095,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/parens-patriae/#respond","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, August 15, , 7:40pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/\n_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.\nMay sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.\nBago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:\nBistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.\nSarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.\nIyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.\nMayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.\nSi inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.\nSi sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.\nBako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.\nUya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.\nIpadagos ta na an istorya.\nMatatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.\nDiretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/halipot-na-saysay-kan-obikoliana/#respond","title":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:58am\n# Halipot na saysay kan O’Bikoliana\nPublished on Sunday, November 08, , 8:15pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nKun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.\nBakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.\nAn tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.\nDara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.\nImportante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.\nSa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .\nAn seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.\nPursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.\nAn tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.\nHali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”\nDakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.\nTanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.\nTuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.\nAn mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.\nMedyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.\nSi Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1208,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1598","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T20:15:28\",\"date_gmt\":\"T12:15:28\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:04:53\",\"modified_gmt\":\"T09:04:53\",\"slug\":\"halipot-na-saysay-kan-obikoliana\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Halipot na saysay kan O\\uBikoliana\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kun may Filipiniana, igwa man nin O\\uBikoliana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi&nbsp; sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\\uBrien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O\\uBrien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)&nbsp; kan Bikol,&nbsp; asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, <em>The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O\\uBrien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O\\uBrien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.&nbsp; Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O\\uBrien sa paagi kan O\\uBikoliana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan&nbsp; Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O\\uBrien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O\\uBikoliana kan .<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An seksyon kan O\\uBikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga&nbsp; nobela, mga video saka CDs,&nbsp; mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin&nbsp; manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pursigido an mga myembro kan AdeN Class \\u na susuportahan an O\\uBikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O\\uBikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An tataramon na O\\uBikoliana ideya ni Ernie \\u201cBido\\u201d Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School \\u.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Hali sa tulong tataramon an O\\uBikoliana: <em>OB<\\/em>, an gaha o apod ki Padre. <em>O\\uBrien<\\/em> kan saiyang mga estudyante; <em>Bikol<\\/em>, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin <em>aniana<\\/em>, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, \\u201cselected items of information.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O\\uBikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na bu\\u00f3t adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O\\uBrien, piglaunch kan O\\uBikoliana kan an Annual James O\\uBrien, SJ, Memorial Lecture Series saka an&nbsp; <em>Hurop-Hurop<\\/em>, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O\\uBrien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,&nbsp; kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga tema asin nagtararam sa Annual James O\\uBrien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:&nbsp; Dr. Danny Gerona, Fr. O\\uB and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Medyo may pagkapareho an O\\uBIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O\\uBikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O\\uBikoliana bilang sarong&nbsp; research resource.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School \\u, pigdescribe an O\\uBikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class \\u. Sabi ni Villanueva, \\u201cAt present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O\\uBrien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kun may Filipiniana, igwa man nin O\\uBikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi&nbsp; sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\\uBrien, SJ, [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[718,69,47,719,272,68,49,315],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Halipot na saysay kan O\\uBikoliana | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Halipot na saysay kan O\\uBikoliana | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kun may Filipiniana, igwa man nin O\\uBikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi&nbsp; sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\\uBrien, SJ, [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T12:15:28+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:04:53+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Halipot na saysay kan O\\\\uBikoliana | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T12:15:28+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:04:53+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Halipot na saysay kan O\\\\uBikoliana\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T12:15:28+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:04:53+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Ateneo de Naga University,Bicol,BIkol,Bikol Culture,Bikol History,Greg Castilla,Magbikol Kita,Pataratara\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":4,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2474","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:27:00\",\"date_gmt\":\"T13:27:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T22:57:41\",\"modified_gmt\":\"T14:57:41\",\"slug\":\"surat-ki-emmanuel\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Surat ki Emmanuel\"},\"content\":{\"rendered\":\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;]\\n\\t\\t\\t[et_pb_row admin_label=&#;row&#;]\\n\\t\\t\\t\\t[et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;]\\n<p>Dear Emmanuel,<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta pan\\u00f4 ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagl\\u00e1om. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:&nbsp; Katuninungan. Kaugmahan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An \\u201ckasalan\\u201d nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Arog mo man, Emmanuel,&nbsp; itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.&nbsp; An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:&nbsp; Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kas\\u00e0lan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Bu\\u00f3t sabihon \\u201ctotal salvation\\u201d kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ano, tama ako o sala?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.<\\/p>\\n[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column]\\n\\t\\t\\t[\\/et_pb_row]\\n\\t\\t[\\/et_pb_section]\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0 Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp; Saro pang [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Dear Emmanuel,<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp;<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta pan\\u00f4 ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagl\\u00e1om. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:&nbsp; Katuninungan. Kaugmahan.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An \\u201ckasalan\\u201d nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Arog mo man, Emmanuel,&nbsp; itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.&nbsp; An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:&nbsp; Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?&nbsp;<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kas\\u00e0lan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Bu\\u00f3t sabihon \\u201ctotal salvation\\u201d kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ano, tama ako o sala?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[69,47,748,750,68,749,49,747,315,751],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0 Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp; Saro pang [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:27:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T14:57:41+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:27:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:57:41+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Surat ki Emmanuel\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:27:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:57:41+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Christmas,Christmas Prayer,Greg Castilla,Joy,Magbikol Kita,Pasko,Pataratara,Social Realities\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":2084,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.058Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/si-ina-sa-luwas-kan-bikol/#","title":"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:52am\n# Si Ina sa luwas kan Bikol\nPublished on Sunday, September 13, , 2:24pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi.\nHaloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia.\nSeptyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin _Vicar_ kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon.\nNautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin _Fluvial Procession_. Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga.\nSa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná.\nAng debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta:\n_Viva la Virgen!_ Sagkod pa man.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1115,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.059Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Saturday, December 27, , 6:55am\n# [Layason Officer](\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako...\n## [Pag naraot an sirâ](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso...\n## [Si Ina sa luwas kan Bikol](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa...\n## [Pagkatapos, nagsubang na si mga burak](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga...\n## [Parens patriae](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nPa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":888,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.059Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Saturday, December 27, , 6:55am\n# [Layason Officer](\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":472,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.059Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/surat-ki-emmanuel/#","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:57am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.059Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1105","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:53am\n# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak\nPublished on Sunday, August 30, , 1:46pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.\nKan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.\nGirumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”\nDipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \\[may _snow_\\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!\nPag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.\nNasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.\nHaloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.\nMay edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.\nSobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.\nDai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.\nSa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.\nNag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.\nNagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1246,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:11.059Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/surat-ki-emmanuel/#respond","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:57am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/parens-patriae/#","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, August 15, , 7:40pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/\n_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.\nMay sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.\nBago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:\nBistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.\nSarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.\nIyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.\nMayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.\nSi inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.\nSi sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.\nBako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.\nUya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.\nIpadagos ta na an istorya.\nMatatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.\nDiretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=920","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, August 15, , 7:40pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/\n_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.\nMay sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.\nBago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:\nBistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.\nSarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.\nIyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.\nMayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.\nSi inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.\nSi sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.\nBako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.\nUya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.\nIpadagos ta na an istorya.\nMatatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.\nDiretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagkatapos-nagsubang-na-si-mga-burak/#","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:53am\n# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak\nPublished on Sunday, August 30, , 1:46pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.\nKan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.\nGirumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”\nDipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \\[may _snow_\\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!\nPag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.\nNasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.\nHaloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.\nMay edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.\nSobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.\nDai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.\nSa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.\nNag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.\nNagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1246,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2474","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:56am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2474","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:56am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\n# Kerwin Orville Tate\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako...\n## [Pag naraot an sirâ](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso...\n## [Si Ina sa luwas kan Bikol](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa...\n## [Pagkatapos, nagsubang na si mga burak](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga...\n## [Parens patriae](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nPa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":889,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagkatapos-nagsubang-na-si-mga-burak/#respond","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:53am\n# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak\nPublished on Sunday, August 30, , 1:46pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.\nKan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.\nGirumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”\nDipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \\[may _snow_\\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!\nPag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.\nNasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.\nHaloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.\nMay edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.\nSobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.\nDai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.\nSa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.\nNag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.\nNagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1246,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1598","title":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:57am\n# Halipot na saysay kan O’Bikoliana\nPublished on Sunday, November 08, , 8:15pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nKun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.\nBakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.\nAn tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.\nDara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.\nImportante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.\nSa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .\nAn seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.\nPursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.\nAn tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.\nHali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”\nDakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.\nTanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.\nTuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.\nAn mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.\nMedyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.\nSi Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1208,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.688Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/author/kerwin-orville-tate/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\n# Kerwin Orville Tate\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":473,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/920","title":"","content":"{\"id\":920,\"date\":\"T19:40:20\",\"date_gmt\":\"T11:40:20\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=920\"},\"modified\":\"T20:58:38\",\"modified_gmt\":\"T12:58:38\",\"slug\":\"parens-patriae\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Parens patriae\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p><strong>Pa \\u rens pa \\u tri \\u ae<\\/strong> \\/\\u02c8par\\unz \\u02c8patri-\\u,\\u02c8patri-\\u012b\\/<br><em>noun<\\/em> (Law) <strong>parens patriae<\\/strong> the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa san\\u00e1 nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda \\u201cbilog\\u201d. Sa Estados Unidos, an apod sainda \\u201cTNT o Tago Ng Tago\\u201d. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. <em>Natural causes<\\/em> daa, sabi kan medico legal.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras san\\u00e1. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang <em>parens patriae<\\/em>, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-ak\\u00e0 kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ipadagos ta na an istorya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Pa \\u rens pa \\u tri \\u ae \\/\\u02c8par\\unz \\u02c8patri-\\u,\\u02c8patri-\\u012b\\/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":6,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[42],\"tags\":[418,69,47,60,59,58,291,49,229,61,417],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Parens patriae | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Parens patriae | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Pa \\u rens pa \\u tri \\u ae \\/\\u02c8par\\unz \\u02c8patri-\\u,\\u02c8patri-\\u012b\\/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:40:20+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:58:38+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Parens patriae | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:40:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:58:38+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Parens patriae\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:40:20+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:58:38+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"America,Bicol,BIkol,Filipino Abroad,Filipino Diaspora,Kerwin Orville Tate,Layason Officer,Magbikol Kita,Migrant Workers,OFW,Parens patriae\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Layason Officer\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/layason-officer\\/parens-patriae\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/dcfc6aece0e23db60fa35b\\\",\\\"name\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/03-KerwinT.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kerwin Orville Tate\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/920\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/6\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=920\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/920\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/920\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=920\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=920\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=920\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1095,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/pagpuli/","title":"Pagpuli | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, July 11, , 1:53am\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik sa banwang dinakulaan.\nPara sa kadaklan na mga Pilipino na nasa luwas, an pagbalik sa Pilipinas inaapod na pagpuli, o _homecoming_. Digdi sa Estados Unidos, na iyo an iniirukan nin pinakadakol na bilang nin mga Pilipino sa luwas kan Pilipinas (base sa US Census Bureau maabot sa 3.4M an mga Pilipino digdi) pag hinahapot an Pilipino digdi, an pagkakahapot “Nuarin ka mapuli?” o “Kailan ka uuwi?”. Napapaisisp ako kaini, ta minsan, an hinahapot, tulo o apat nang dekada nakaistar sa New Jersey o California, haloy nang may harong o may sadiring condominium, asin dekada naman na US citizen, pero pagpuli pa man nanggad ang apod sa pagbalik sa Pilipinas. Aram  ninda na an pagbalik ninda minsan duwa o tolong semana, o kaya sarong bulan, kun haloy si leave na tinao kan kumpanya, pero dai inaapod na pagbisita an pagpuli ninda. Pagbalik sa US, kun hinapot, masimbag “Nagpuli pa saná ako kan sarong bulan.” o kaya “Kauuwi ko lang.”\nNaghali ako sa Naga taon , matapos makagradwar nin kolehiyo. Nagpa-Manila ako ta kaipuhan ko mag-adal giraray. Bago pa man ako makatapos kan panduwa kong kurso, nagpuon na akong magtrabaho. Sa gobyerno ako naglaog, asin naswertehan na nakalaog ako sa presente kong trabaho, na pwedeng masabing iyo an naging pangapudan para sako. Sa nakaaging 25 taon, siguro naka-5 taon man ako nin pag-irok sa Naga. Kan nagdedesisyon kami kan sakong kahirakan na agom, dai kami nagduwa-duwa sa pagdesidir na magpatugdok nin harong sa Naga. Maugmang lugar kaya baga. Saka may masiram na kinalas ki Tiyo Ilyo duman sa may kanto.\nDai ko pigpili an maghali sa Bikol, urog na sa Naga. Napiritan akong maghali ta iyo an kinakaipuhan. Kaiba ako kan milyun-milyon na mga kahimanwa ta na naghahanap nin ikabubuhay kan saindang mga pamilya, na nakahanap nin empleyo sa luwas kan satuyang rona. Sa kahaluyan kan gibo na ini, dai na mabilang an mga nasurat, naisapelikula, ginibuhan kanta asin iba pa. Kadakol istorya nin kadakol na buhay an ginibo na. Kadakol an gigibuhon pa. Idadagdag ko lang ang sakuyang mga nahiling asin nadangog.\nPadagos an pagluwas nin mga Pilipino sa satong nasyon. Naghahanap pa man nanggad nin paagi para makatabang sa saindang mga pamilya. Padagos pa man nanggad si mga naghali sa saindang pagkayod, para mapaklase si tugang, o aki, o minsan, pati na si maku-ina o maku-ama o makuapo. Mantang dipisil an buhay sato, dai man garo matatapos tulos ini. Dakulaon nang parte kan satuyang ekonomiya an pigpapadara kan satuyang mga pamilya na nasa luwas. Aram ta na ini, na uminabot na sa puntong minsan pag hinapot mo an kaakian ngunyan kan saindang ambisyon sa buhay, sasabihon saimo gusto nindang mag-adal nin tultol tanganing maka-abroad. Dai ko masabi kun ini maugma o malain, pero iyo ini an katutuuhan sa ngunyan.\nMakulog sa buot an maghali sa Pilipinas. Dai mo aram kung ano aabuton mo sa lugar na padudumanan, lalo na kun inot mong paghali ini, o kay inot mong trabaho sa luwas. Iba an tataramon, iba an hitsura kan tawo, iba an pagkakan, iba an kultura, minsan pati an pagbadu-bado, iba pa man nanggad.\nAn kadaklan na tinanom (dai ta na ibali an kamoteng kahoy) kaipuhan kun ilalaag sa  bagong lugar, dapat kaiba an ugat. Kun dai, magagadan ini. Iyo man siguro an tawo. Kaya excited an mga Pilipino pag may haling Pilipinas na nag-abot nin pasalubong na Chippy, Chiz Curls, Chocnut, asin pulburon. An tinanom naghahalat nin fertilizer o pataba.\nDikit lang ang naghali sa Pilipinas na may sadiring isip na, na dai naglalaom na sarong aldaw, makatapos lang nin obligasyon sa buhay, masakay man sinda sa sarong eroplano pasiring sa NAIA, asin maistar na nin haloy, na mapirmi na sinda sa lugar na kinadakulaan. Na pagkatapos kan gabos na pagsakit asin pagtrabaho, sinda man mapuli.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1095,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/parens-patriae/#respond","title":"Parens patriae | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:54am\nPublished on Saturday, August 15, , 7:40pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/\n_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.\nMay sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.\nBago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:\nBistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.\nSarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.\nIyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.\nMayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.\nSi inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.\nSi sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.\nBako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.\nUya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.\nIpadagos ta na an istorya.\nMatatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.\nDiretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1279,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/halipot-na-saysay-kan-obikoliana/#respond","title":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:58am\n# Halipot na saysay kan O’Bikoliana\nPublished on Sunday, November 08, , 8:15pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nKun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.\nBakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.\nAn tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.\nDara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.\nImportante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.\nSa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .\nAn seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.\nPursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.\nAn tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.\nHali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”\nDakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.\nTanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.\nTuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.\nAn mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.\nMedyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.\nSi Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1208,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1598","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T20:15:28\",\"date_gmt\":\"T12:15:28\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:04:53\",\"modified_gmt\":\"T09:04:53\",\"slug\":\"halipot-na-saysay-kan-obikoliana\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Halipot na saysay kan O\\uBikoliana\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kun may Filipiniana, igwa man nin O\\uBikoliana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi&nbsp; sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\\uBrien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O\\uBrien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)&nbsp; kan Bikol,&nbsp; asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, <em>The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O\\uBrien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O\\uBrien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.&nbsp; Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O\\uBrien sa paagi kan O\\uBikoliana.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan&nbsp; Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O\\uBrien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O\\uBikoliana kan .<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An seksyon kan O\\uBikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga&nbsp; nobela, mga video saka CDs,&nbsp; mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin&nbsp; manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pursigido an mga myembro kan AdeN Class \\u na susuportahan an O\\uBikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O\\uBikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An tataramon na O\\uBikoliana ideya ni Ernie \\u201cBido\\u201d Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School \\u.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Hali sa tulong tataramon an O\\uBikoliana: <em>OB<\\/em>, an gaha o apod ki Padre. <em>O\\uBrien<\\/em> kan saiyang mga estudyante; <em>Bikol<\\/em>, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin <em>aniana<\\/em>, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, \\u201cselected items of information.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O\\uBikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na bu\\u00f3t adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O\\uBrien, piglaunch kan O\\uBikoliana kan an Annual James O\\uBrien, SJ, Memorial Lecture Series saka an&nbsp; <em>Hurop-Hurop<\\/em>, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O\\uBrien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,&nbsp; kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga tema asin nagtararam sa Annual James O\\uBrien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:&nbsp; Dr. Danny Gerona, Fr. O\\uB and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Medyo may pagkapareho an O\\uBIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O\\uBikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O\\uBikoliana bilang sarong&nbsp; research resource.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School \\u, pigdescribe an O\\uBikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class \\u. Sabi ni Villanueva, \\u201cAt present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O\\uBrien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kun may Filipiniana, igwa man nin O\\uBikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi&nbsp; sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\\uBrien, SJ, [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[718,69,47,719,272,68,49,315],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Halipot na saysay kan O\\uBikoliana | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Halipot na saysay kan O\\uBikoliana | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kun may Filipiniana, igwa man nin O\\uBikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi&nbsp; sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\\uBrien, SJ, [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T12:15:28+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:04:53+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Halipot na saysay kan O\\\\uBikoliana | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T12:15:28+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:04:53+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Halipot na saysay kan O\\\\uBikoliana\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T12:15:28+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:04:53+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Ateneo de Naga University,Bicol,BIkol,Bikol Culture,Bikol History,Greg Castilla,Magbikol Kita,Pataratara\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":4,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2474","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:27:00\",\"date_gmt\":\"T13:27:00\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T22:57:41\",\"modified_gmt\":\"T14:57:41\",\"slug\":\"surat-ki-emmanuel\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Surat ki Emmanuel\"},\"content\":{\"rendered\":\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;]\\n\\t\\t\\t[et_pb_row admin_label=&#;row&#;]\\n\\t\\t\\t\\t[et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;]\\n<p>Dear Emmanuel,<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta pan\\u00f4 ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagl\\u00e1om. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:&nbsp; Katuninungan. Kaugmahan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An \\u201ckasalan\\u201d nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Arog mo man, Emmanuel,&nbsp; itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.&nbsp; An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:&nbsp; Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kas\\u00e0lan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Bu\\u00f3t sabihon \\u201ctotal salvation\\u201d kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ano, tama ako o sala?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.<\\/p>\\n[\\/et_pb_text][\\/et_pb_column]\\n\\t\\t\\t[\\/et_pb_row]\\n\\t\\t[\\/et_pb_section]\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0 Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp; Saro pang [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"on\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Dear Emmanuel,<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp;<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta pan\\u00f4 ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagl\\u00e1om. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:&nbsp; Katuninungan. Kaugmahan.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An \\u201ckasalan\\u201d nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Arog mo man, Emmanuel,&nbsp; itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.&nbsp; An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:&nbsp; Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?&nbsp;<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kas\\u00e0lan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Bu\\u00f3t sabihon \\u201ctotal salvation\\u201d kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ano, tama ako o sala?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[69,47,748,750,68,749,49,747,315,751],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \\u201cparadoxical figures\\u201d.\\u00a0\\u00a0 Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.&nbsp; Saro pang [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:27:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T14:57:41+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:27:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:57:41+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Surat ki Emmanuel\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:27:00+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T14:57:41+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Christmas,Christmas Prayer,Greg Castilla,Joy,Magbikol Kita,Pasko,Pataratara,Social Realities\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/surat-ki-emmanuel\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":2084,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/layason-officer/si-ina-sa-luwas-kan-bikol/#","title":"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:52am\n# Si Ina sa luwas kan Bikol\nPublished on Sunday, September 13, , 2:24pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Peñafrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi.\nHaloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Peñafrancia.\nSeptyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Peñafrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin _Vicar_ kan Parokya kan Peñafrancia—si Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon.\nNautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Peñafrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin _Fluvial Procession_. Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin “Viva la Virgen!” kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man saná nagbalik sa Naga.\nSa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na saná.\nAng debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Peñafrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom—o nagpapasairarom—sa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta:\n_Viva la Virgen!_ Sagkod pa man.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1115,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/halipot-na-saysay-kan-obikoliana/#","title":"Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:58am\n# Halipot na saysay kan O’Bikoliana\nPublished on Sunday, November 08, , 8:15pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nKun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.\nBakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.\nAn tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.\nDara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.\nImportante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.\nSa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .\nAn seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.\nPursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.\nAn tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.\nHali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”\nDakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.\nTanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.\nTuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.\nAn mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.\nMedyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.\nSi Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1208,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Saturday, December 27, , 6:55am\n# [Layason Officer](\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nKan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako...\n## [Pag naraot an sirâ](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nDakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso...\n## [Si Ina sa luwas kan Bikol](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa...\n## [Pagkatapos, nagsubang na si mga burak](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga...\n## [Parens patriae](\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nPa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":888,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/layason-officer/page/2/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Layason Officer","content":"Saturday, December 27, , 6:55am\n# [Layason Officer](\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nSa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nBilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":472,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/surat-ki-emmanuel/#","title":"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:57am\nPublished on Saturday, December 19, , 9:27pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nNagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.\nIpinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.\nSaro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?\nIba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?\nMantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.\nKwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.\nMala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.\nMay mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?\nHabo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.\nAn gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.\nKan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.\nAlagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?\nSa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.\nLabing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.\nArog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.\nIning mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.\nKan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.\nAram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?\nBakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.\nAno, tama ako o sala?\nMawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.\nKaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.\nSana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1315,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1105","title":"Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:53am\n# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak\nPublished on Sunday, August 30, , 1:46pm\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nAn sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.\nKan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.\nGirumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”\nDipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \\[may _snow_\\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!\nPag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.\nNasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.\nHaloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.\nMay edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.\nSobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.\nDai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.\nSa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.\nNag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.\nNagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.\n.\nSi Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1246,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T22:58:15.689Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/225","title":"","content":"{\"id\":225,\"date\":\"T01:25:41\",\"date_gmt\":\"T01:25:41\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=225\"},\"modified\":\"T17:31:04\",\"modified_gmt\":\"T09:31:04\",\"slug\":\"ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada \\u.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Magayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Haloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, \\u201cBikolano, sir.\\u201d&nbsp; Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,&nbsp; simbag tulos ninda, \\u201cIyo man, sir.\\u201d Sabay hapot ko na naman, \\u201cAno ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?\\u201d&nbsp; Kun minsan minangisi na san\\u00e1, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng&nbsp; ginagamit.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos <em>automatic<\\/em> ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Naiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa san\\u00e1 pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Yaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong&nbsp; aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging <em>endangered<\\/em> an lenggwaheng Bikol.&nbsp; Baka ngani magi pang <em>extinct<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa Wikipedia, \\u201cEndangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Idineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin <em>language endangerment<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An inot na duwa&nbsp; iyo an inaapod na <em>safe<\\/em>&nbsp; saka <em>vulnerable<\\/em>, kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An sunod inaapod na <em>definitely endangered<\\/em>, kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pan-apat iyo an inaapod na <em>severely endangered<\\/em>, kun sain an lenggwahe&nbsp; ginagamit na san\\u00e1 kan mga gurang <em>(oldest generation)<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pan-lima iyo an inaapod na <em>critically endangered<\\/em>, kun sain kakadikit na san\\u00e1 sa mga gurang <em>(oldest generation)<\\/em> an naggagamit kan lengwahe.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ano kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano\\usi Fr. James O\\uBrien.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>High school pa san\\u00e1 kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O\\uBrien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Ingles, sabi nya, \\u201cOur Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.\\u201d Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Siguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O\\uBrien, \\u201cBikol is the best.\\u201d&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat san\\u00e1 na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ngunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Minsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya&nbsp; sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.&nbsp; Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin <em>extinct<\\/em> sa maabot na .<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Saro na daw an lenggwaheng Bikol digdi?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[69,47,60,59,68,71,45,49,70],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T01:25:41+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:31:04+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T01:25:41+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:31:04+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T01:25:41+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:31:04+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Filipino Abroad,Filipino Diaspora,Greg Castilla,Hegemony,Language,Magbikol Kita,Tagalog\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/225\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=225\"}],\"version-history\":[{\"count\":6,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/225\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/225\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=225\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=225\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=225\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1168,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1383","title":"Buhay Amerika | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:58am\nPublished on Sunday, September 27, , 2:17pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nTaon kan nag-abot ako sa Amerika.\nBago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na nasyon (third world countries)  arog kan Pilipinas.\nSa eroplano pa lang, nasa imahinasyon ko na an mga darakulang harong na natatakupan nin yelo, mga skyscrapers, mga kawat sa NBA, mga magagayon na artista sa Hollywood na personal kong mahihiling, matitibay na Amerikanong atleta, mga kotseng Mustang, saka mga tindahan na panô nin manlai-lain na tsokolate.\nAn inot kong ekspiryensa kan inaapod na “American values” nangyari sa airport. An impresyon ko kan si mga opisyales kan imigrasyon garo bako sindang parapakiamigo. Trabaho, bakong personal na pakikipagrelasyon, an importante sainda. Garo pirming suspetsado sa mga bagong abot na imigrante.\nGulping hapot sakuya an imigrasyon: Ano ta gusto kong mag-migrate sa Amerika? Sain ako maistar? Ano an magigi kong trabaho saka kun pàno ako mabubuhay sa Amerika? Conscious kan sakuyang Pinoy accent, luhay-luhay, pero panô nin kumpyansa kong sinimbag si mga kahaputan. Medyo ninerbyos ako ta baka kun dai ako maintindihan pabalikon ako sa Pilipinas. Si pagmate ko, bakong legal na imigrante si paghiling sakuya kundi sarong istranghero na may maraot na plano.\nGrabe si kaugmahan ko kan tinatakan na si pasaporte ko kan si _alien registration number_ saka sinabi kan si opisyal kan imigrasyon na mareresibe ko sa mail an green card ko.\nPag-abot naman sa kustom, pinabuksan si sakuyang maleta. Si mga dara-dara kong kakanon na bakong tipikal na kakanon nin mga Amerikano, arog kan sitsaron kinumpiska. Mayo man akong maginibo kundi magngurob-ngurob na lang. Excited na baya akong makaluwas nin airport tanganing maekspiryensa an buhay sa Amerika.\nPaghali sa airport paduman sa apartment na dadagusan mi ni agom, nag-agi kami sa Interstate 5 kan Washington. Mayo man akong narisang pagkakaiba kan Interstate 5 kumpara sa North Diversion Road sa Pilipinas. Si parong kan pine trees na inagihan mi pareho man kan si parong kan mga aguho sa Baguio kun sain ako nagbabakasyon kun summer kan nasa kolehiyo pa ako. An Seattle Kingdome—bago ini ginaba kan taon tanganing magin mas moderno—na dakulang sports facility, garo man lang Araneta Coliseum, kun sain pinatumba ni Flash Elorde an Amerikanong si Harold Gomes kan dekada 60. Mayong pakilabot (indifference) si namatian ko sa primerong aldaw ko sa Amerika. Garo man lang ako nasa Pilipinas.\nAminado ako na may ibang mga bagay na yaon sa sarong syudad sa Amerika na mayo sa Pilipinas kan panahon na nag-abot ako sa Amerika. Nanibago ako sa mga makinang pwedeng ribayan an papel na dolyar na magin karatsotso (coins), mga bangkong self-service (self-service banks), parking meters, underground parking garage, asin iba pa.\nLuway-luway akong na-attract sa panteknolohiyang kauswagan sa Amerika. Naobserbahan ko sa mga kapwa ko Pilipino na grabe an epekto sainda kan  konsumerismo. May nabisto akong mga Pilipinong teenagers na mas gusto nindang magtrabaho sa McDonalds kisa mag-adal tanganing makabakal tulos nin kotse. Maski ako mas gusto kong pirming panô an refrigerator mi nin mga prutas, tsokolate, keso, beer, hams, asin iba pa. Dai ko nareparo, nalingawan ko na si simpleng buhay ko sa Pilipinas. Marhay palan an buhay sa Amerika, sabi ko sa sadiri ko. Madaling magkakotse o magkaigwa nin harong ta madaling mag-utang basta may trabaho.\nPagkaagi nin pirang bulan, nahiling ko an ibang aspekto kan buhay sa Amerika na dati dai ko nahiling. An mga harong pirming sarado an mga bintana; garo pirming mayong mga tawo, garo na lugod haunted house an luwas. An mga buses panô nin mga gurang na an mga lalawgon panô nin kamunduan. Pag naglalakaw ako sa kasentruhan gulpi akong nasasabatan na mga burat saka mga tawong may hilang sa isip. An pampublikong opisina para sa mga nangangaipo (public assistance office) pirming panô nin mga tawo na nag-aapply nin food stamps saka medical coupons. Pwede man palan mangyari na an sarong nasyon arog kan Amerika na poderoso asin makusog an pwersa militar magkaigwa nin mga tawo na tikapo sa mga materyal na bagay. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nPag-abot ko kan dekada ‘80, kadikiton pang marhay an mga mayong harong (homeless) sa Seattle. Ngunyan kun sain-sain mo na mahihiling an mga homeless na nagtutururog sa tent sa gilid kan mga tinampo. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini?\nAn mga malls panô nin mga binibentang appliances, mga bado, mga sapatos, mga gadgets, mga TV, asin mga computers na gibo sa Korea, China, Indonesia, Philippines, Malaysia, Guatemala, El Salvador kun sain barato an sweldo kan mga trabahador. Kaya palan gulpi an mga mayong trabaho ta an mga darakulang kumpanya sa Amerika sa third world na mga nasyon na nagpapagibo kan saindang mga produkto. Kaya gulpi an Amerikanong mayong trabaho.  Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nKan magpuon na akong maghanap nin trabaho, pirmi akong hinahanapan nin lokal na ekspiryensa maski kwalipikado ako. Sa hiling ko unfair na hagadan nin lokal na ekspiryensa an sarong tawo na bagong abot sa Amerika. Naaraman ko sa mga kapareho ko imigrante na arog palan kaini an istilo kan ibang kumpanya kun habo nindang maghire nin mga bagong salta, maski kwalipikado an aplikante. An iba naman sasabihan kang overqualified. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nMinsan may sinusundan akong Amerikano sa linya para magbayad ako kan si binakal kong mga groceries. Pag-abot sakuya, hinagadan akong ID kan kahera, pero si sinusundan kong puting Amerikano dai pighagadan. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini?\nNababasa ko sa mga dyaryo na kadaklan sa mga preso mga Aprikano-Amerikano. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nAn inaapud na mga Indians (Native Americans) pirming mga traydor o bakong sibilisado kun i-portray sa mga sine sa Hollywood. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nKadaklan sa mga presidente kan mga darakulang bangko asin mga korporasyon anas putting kalalakihan. Anong nangyari sa  kababaihan? Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nDakulang agyat (challenge) an mabuhay sa Amerika. An tentasyon lalo na sa bagong abot na imigrante iyo an masilaw sa mga materyal na bagay dangan dai na makiaram sa problema kan sosyudad. Sadiri na saná an iniisip. Totoong may oportunidad sa Amerika para sa gabos. Pero an oportunidad na ini dai nahuhulog hali sa langit, kundi ipinapakipaglaban. Ipinaglaban ini kan si mga nainot na Pilipino na nag-arabot kan s arog na Carlos Bulosan, Larry Itliong, Philip Vera Cruz kaibahan an mga minoryang imigrante arog kan mga Mehikano, Hapones, asin Intsik.\nKaya an hapot sa mga bagong abot na imigrante: Anong klaseng buhay an gusto nindo sa Amerika?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol/#respond","title":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:01am\n# Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\nPublished on Saturday, July 11, , 1:25am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic \\[Nierva\\] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60.\nPero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko.\nMagayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan.\nHaloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit.\nSa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos _automatic_ ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan.\nSa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano.\nNaiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit?\nMay makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang.\nMay bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki.\nYaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol?\nSa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging _endangered_ an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang _extinct_.\nSusog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.”\nIdineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin _language endangerment_.\nAn inot na duwa  iyo an inaapod na _safe_  saka _vulnerable_, kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong.\nAn sunod inaapod na _definitely endangered_, kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe.\nAn pan-apat iyo an inaapod na _severely endangered_, kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang _(oldest generation)_.\nAn pan-lima iyo an inaapod na _critically endangered_, kun sain kakadikit na saná sa mga gurang _(oldest generation)_ an naggagamit kan lengwahe.\nAno kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol?\nMay pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien.\nHigh school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.\nSa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan.\nSiguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”\nDai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.\nNgunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.\nMinsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton.\nSusog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin _extinct_ sa maabot na .\nSaro na daw an lenggwaheng Bikol digdi?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1351,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/buhay-amerika/#respond","title":"Buhay Amerika | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:59am\nPublished on Sunday, September 27, , 2:17pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nTaon kan nag-abot ako sa Amerika.\nBago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na nasyon (third world countries)  arog kan Pilipinas.\nSa eroplano pa lang, nasa imahinasyon ko na an mga darakulang harong na natatakupan nin yelo, mga skyscrapers, mga kawat sa NBA, mga magagayon na artista sa Hollywood na personal kong mahihiling, matitibay na Amerikanong atleta, mga kotseng Mustang, saka mga tindahan na panô nin manlai-lain na tsokolate.\nAn inot kong ekspiryensa kan inaapod na “American values” nangyari sa airport. An impresyon ko kan si mga opisyales kan imigrasyon garo bako sindang parapakiamigo. Trabaho, bakong personal na pakikipagrelasyon, an importante sainda. Garo pirming suspetsado sa mga bagong abot na imigrante.\nGulping hapot sakuya an imigrasyon: Ano ta gusto kong mag-migrate sa Amerika? Sain ako maistar? Ano an magigi kong trabaho saka kun pàno ako mabubuhay sa Amerika? Conscious kan sakuyang Pinoy accent, luhay-luhay, pero panô nin kumpyansa kong sinimbag si mga kahaputan. Medyo ninerbyos ako ta baka kun dai ako maintindihan pabalikon ako sa Pilipinas. Si pagmate ko, bakong legal na imigrante si paghiling sakuya kundi sarong istranghero na may maraot na plano.\nGrabe si kaugmahan ko kan tinatakan na si pasaporte ko kan si _alien registration number_ saka sinabi kan si opisyal kan imigrasyon na mareresibe ko sa mail an green card ko.\nPag-abot naman sa kustom, pinabuksan si sakuyang maleta. Si mga dara-dara kong kakanon na bakong tipikal na kakanon nin mga Amerikano, arog kan sitsaron kinumpiska. Mayo man akong maginibo kundi magngurob-ngurob na lang. Excited na baya akong makaluwas nin airport tanganing maekspiryensa an buhay sa Amerika.\nPaghali sa airport paduman sa apartment na dadagusan mi ni agom, nag-agi kami sa Interstate 5 kan Washington. Mayo man akong narisang pagkakaiba kan Interstate 5 kumpara sa North Diversion Road sa Pilipinas. Si parong kan pine trees na inagihan mi pareho man kan si parong kan mga aguho sa Baguio kun sain ako nagbabakasyon kun summer kan nasa kolehiyo pa ako. An Seattle Kingdome—bago ini ginaba kan taon tanganing magin mas moderno—na dakulang sports facility, garo man lang Araneta Coliseum, kun sain pinatumba ni Flash Elorde an Amerikanong si Harold Gomes kan dekada 60. Mayong pakilabot (indifference) si namatian ko sa primerong aldaw ko sa Amerika. Garo man lang ako nasa Pilipinas.\nAminado ako na may ibang mga bagay na yaon sa sarong syudad sa Amerika na mayo sa Pilipinas kan panahon na nag-abot ako sa Amerika. Nanibago ako sa mga makinang pwedeng ribayan an papel na dolyar na magin karatsotso (coins), mga bangkong self-service (self-service banks), parking meters, underground parking garage, asin iba pa.\nLuway-luway akong na-attract sa panteknolohiyang kauswagan sa Amerika. Naobserbahan ko sa mga kapwa ko Pilipino na grabe an epekto sainda kan  konsumerismo. May nabisto akong mga Pilipinong teenagers na mas gusto nindang magtrabaho sa McDonalds kisa mag-adal tanganing makabakal tulos nin kotse. Maski ako mas gusto kong pirming panô an refrigerator mi nin mga prutas, tsokolate, keso, beer, hams, asin iba pa. Dai ko nareparo, nalingawan ko na si simpleng buhay ko sa Pilipinas. Marhay palan an buhay sa Amerika, sabi ko sa sadiri ko. Madaling magkakotse o magkaigwa nin harong ta madaling mag-utang basta may trabaho.\nPagkaagi nin pirang bulan, nahiling ko an ibang aspekto kan buhay sa Amerika na dati dai ko nahiling. An mga harong pirming sarado an mga bintana; garo pirming mayong mga tawo, garo na lugod haunted house an luwas. An mga buses panô nin mga gurang na an mga lalawgon panô nin kamunduan. Pag naglalakaw ako sa kasentruhan gulpi akong nasasabatan na mga burat saka mga tawong may hilang sa isip. An pampublikong opisina para sa mga nangangaipo (public assistance office) pirming panô nin mga tawo na nag-aapply nin food stamps saka medical coupons. Pwede man palan mangyari na an sarong nasyon arog kan Amerika na poderoso asin makusog an pwersa militar magkaigwa nin mga tawo na tikapo sa mga materyal na bagay. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nPag-abot ko kan dekada ‘80, kadikiton pang marhay an mga mayong harong (homeless) sa Seattle. Ngunyan kun sain-sain mo na mahihiling an mga homeless na nagtutururog sa tent sa gilid kan mga tinampo. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini?\nAn mga malls panô nin mga binibentang appliances, mga bado, mga sapatos, mga gadgets, mga TV, asin mga computers na gibo sa Korea, China, Indonesia, Philippines, Malaysia, Guatemala, El Salvador kun sain barato an sweldo kan mga trabahador. Kaya palan gulpi an mga mayong trabaho ta an mga darakulang kumpanya sa Amerika sa third world na mga nasyon na nagpapagibo kan saindang mga produkto. Kaya gulpi an Amerikanong mayong trabaho.  Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nKan magpuon na akong maghanap nin trabaho, pirmi akong hinahanapan nin lokal na ekspiryensa maski kwalipikado ako. Sa hiling ko unfair na hagadan nin lokal na ekspiryensa an sarong tawo na bagong abot sa Amerika. Naaraman ko sa mga kapareho ko imigrante na arog palan kaini an istilo kan ibang kumpanya kun habo nindang maghire nin mga bagong salta, maski kwalipikado an aplikante. An iba naman sasabihan kang overqualified. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nMinsan may sinusundan akong Amerikano sa linya para magbayad ako kan si binakal kong mga groceries. Pag-abot sakuya, hinagadan akong ID kan kahera, pero si sinusundan kong puting Amerikano dai pighagadan. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini?\nNababasa ko sa mga dyaryo na kadaklan sa mga preso mga Aprikano-Amerikano. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nAn inaapud na mga Indians (Native Americans) pirming mga traydor o bakong sibilisado kun i-portray sa mga sine sa Hollywood. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nKadaklan sa mga presidente kan mga darakulang bangko asin mga korporasyon anas putting kalalakihan. Anong nangyari sa  kababaihan? Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nDakulang agyat (challenge) an mabuhay sa Amerika. An tentasyon lalo na sa bagong abot na imigrante iyo an masilaw sa mga materyal na bagay dangan dai na makiaram sa problema kan sosyudad. Sadiri na saná an iniisip. Totoong may oportunidad sa Amerika para sa gabos. Pero an oportunidad na ini dai nahuhulog hali sa langit, kundi ipinapakipaglaban. Ipinaglaban ini kan si mga nainot na Pilipino na nag-arabot kan s arog na Carlos Bulosan, Larry Itliong, Philip Vera Cruz kaibahan an mga minoryang imigrante arog kan mga Mehikano, Hapones, asin Intsik.\nKaya an hapot sa mga bagong abot na imigrante: Anong klaseng buhay an gusto nindo sa Amerika?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=225","title":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:01am\n# Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\nPublished on Saturday, July 11, , 1:25am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic \\[Nierva\\] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60.\nPero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko.\nMagayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan.\nHaloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit.\nSa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos _automatic_ ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan.\nSa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano.\nNaiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit?\nMay makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang.\nMay bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki.\nYaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol?\nSa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging _endangered_ an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang _extinct_.\nSusog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.”\nIdineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin _language endangerment_.\nAn inot na duwa  iyo an inaapod na _safe_  saka _vulnerable_, kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong.\nAn sunod inaapod na _definitely endangered_, kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe.\nAn pan-apat iyo an inaapod na _severely endangered_, kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang _(oldest generation)_.\nAn pan-lima iyo an inaapod na _critically endangered_, kun sain kakadikit na saná sa mga gurang _(oldest generation)_ an naggagamit kan lengwahe.\nAno kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol?\nMay pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien.\nHigh school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.\nSa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan.\nSiguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”\nDai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.\nNgunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.\nMinsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton.\nSusog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin _extinct_ sa maabot na .\nSaro na daw an lenggwaheng Bikol digdi?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1351,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=844","title":"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:00am\n# An edukasyon susog ki Carlos Bulosan\nPublished on Sunday, August 09, , 10:14am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSiisay si Carlos Bulosan?\nSi Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon.\nDara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.\nSa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle.\nSegun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos.\nNaiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,  iyo an _Nasa Puso an Amerika_( _America is in the Heart),_ kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na panô nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika.\nKan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt—Katalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios.\nMay mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na “Third World Consciousness.” Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon.\nKan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon.\nApwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan.\nInot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An  paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan.\nPanduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang _Nasa Puso an Amerika_, malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo.\nIyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, _What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge,_ na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo.\nDagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, “An pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.” An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso.\nPalibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog  sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad.\nArog kan sinabi ni Bulosan: “And education—what kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.”\nSa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo.\nPantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako sanáng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad.\nPwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika.\nPan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan “ideolohiya,” malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon.\nAn balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, “I believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions…(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.”\nSabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, “The notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.”\nAn mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na saná nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung pàno an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo.\nAn mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo.\nAn eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon.\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1793,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan/#","title":"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:00am\n# An edukasyon susog ki Carlos Bulosan\nPublished on Sunday, August 09, , 10:14am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSiisay si Carlos Bulosan?\nSi Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon.\nDara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.\nSa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle.\nSegun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos.\nNaiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,  iyo an _Nasa Puso an Amerika_( _America is in the Heart),_ kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na panô nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika.\nKan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt—Katalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios.\nMay mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na “Third World Consciousness.” Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon.\nKan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon.\nApwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan.\nInot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An  paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan.\nPanduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang _Nasa Puso an Amerika_, malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo.\nIyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, _What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge,_ na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo.\nDagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, “An pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.” An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso.\nPalibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog  sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad.\nArog kan sinabi ni Bulosan: “And education—what kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.”\nSa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo.\nPantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako sanáng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad.\nPwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika.\nPan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan “ideolohiya,” malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon.\nAn balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, “I believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions…(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.”\nSabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, “The notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.”\nAn mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na saná nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung pàno an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo.\nAn mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo.\nAn eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon.\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1793,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan/#respond","title":"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:00am\n# An edukasyon susog ki Carlos Bulosan\nPublished on Sunday, August 09, , 10:14am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSiisay si Carlos Bulosan?\nSi Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin  pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon.\nDara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.\nSa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle.\nSegun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos.\nNaiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,  iyo an _Nasa Puso an Amerika_( _America is in the Heart),_ kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na panô nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika.\nKan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt—Katalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios.\nMay mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na “Third World Consciousness.” Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon.\nKan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon.\nApwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan.\nInot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An  paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan.\nPanduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang _Nasa Puso an Amerika_, malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo.\nIyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, _What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge,_ na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo.\nDagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, “An pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.” An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso.\nPalibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog  sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad.\nArog kan sinabi ni Bulosan: “And education—what kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.”\nSa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo.\nPantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako sanáng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad.\nPwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika.\nPan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan “ideolohiya,” malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon.\nAn balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen’s and Warehousemen’s Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, “I believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions…(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.”\nSabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, “The notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.”\nAn mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na saná nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung pàno an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo.\nAn mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo.\nAn eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon.\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1793,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol/#respond","title":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:01am\n# Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\nPublished on Saturday, July 11, , 1:25am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic \\[Nierva\\] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60.\nPero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko.\nMagayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan.\nHaloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit.\nSa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos _automatic_ ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan.\nSa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano.\nNaiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit?\nMay makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang.\nMay bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki.\nYaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol?\nSa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging _endangered_ an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang _extinct_.\nSusog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.”\nIdineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin _language endangerment_.\nAn inot na duwa  iyo an inaapod na _safe_  saka _vulnerable_, kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong.\nAn sunod inaapod na _definitely endangered_, kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe.\nAn pan-apat iyo an inaapod na _severely endangered_, kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang _(oldest generation)_.\nAn pan-lima iyo an inaapod na _critically endangered_, kun sain kakadikit na saná sa mga gurang _(oldest generation)_ an naggagamit kan lengwahe.\nAno kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol?\nMay pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien.\nHigh school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.\nSa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan.\nSiguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”\nDai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.\nNgunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.\nMinsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton.\nSusog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin _extinct_ sa maabot na .\nSaro na daw an lenggwaheng Bikol digdi?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1351,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/844","title":"","content":"{\"id\":844,\"date\":\"T10:14:29\",\"date_gmt\":\"T02:14:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=844\"},\"modified\":\"T17:29:54\",\"modified_gmt\":\"T09:29:54\",\"slug\":\"an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Siisay si Carlos Bulosan?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin&nbsp; pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dara kan saiyang pagka-aktibista, gusto syang i-deport kan gobyerno kan kapanahunan nin McCarthyismo sa Amerika. Alagad sinuportahan sya kan mga progresibong Amerikano kaya dai nadagos an planong pagdeport saiya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa huring panahon kan saiyang buhay, nag-irok si Bulosan sa Seattle, Washington, kun sain nagi syang aktibong miyembro kan International Longshoremen\\us and Warehousemen\\us Union (ILUW), Local 37. Binawian si Bulosan nin buhay kan Setyembre 11, , sa edad na 44 anyos. Piglubong si Bulosan sa sementeryo kan Mt. Peasant sa Seattle.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Segun sa amigo nyang si Chris Mensalvas, nagadan si Bulosan na mayong nawalat kundi sarong lumang amerikana, lumang medyas saka mga manuskritong dai tapos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Naiiba si Bulosan sa ibang mga awtor ta sya an nag-edukar sa sadiri nya (self-educated). Mahilig syang magbasa nin mga libro. Second year high school an natapusan nya sa Pilipinas bago nagmigrate sa Amerika, alagad nakanuod syang magsurat nin mga rawitdawit, mga halipot na usipon, mga saysay (essays), asin mga nobela na may manlainlain na tema. Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakatago sa archives kan Unibersidad kan Washington. An saiyang pinakapamosong nobela, na inot na ipinublikar kan ,&nbsp; iyo an <em>Nasa Puso an Amerika <\\/em>(<em>America is in the Heart),<\\/em> kun sain tinawan nyang buhay an mga ekspiryensya kan mga migranteng Pilipino sa Amerika na pan\\u00f4 nin pagsakit. An librong ini ginagamit na teksbuk sa kursong Asian Studies sa ibang unibersidad sa Amerika.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , saro si Bulosan, kaibahan an iba pang awtor na si Will Durant, Booth Tarkington, saka si Vincent Benet, sa napiling magsurat nin teksto sa sarong dibuho ni Norman Rockwell na kun sain ikinurit an Apat na Katalingkasan ni Presidente Franklin Roosevelt\\uKatalingkasan sa Pagtubod, Katalingkasan sa Pagtios, Katalingkasan sa Pagpahayag, saka Katalingkasan sa Pagkatakot. Si Bulosan an nagsurat kan essay manunungod sa Katalingkasan sa Pagtios.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May mga nagkapirang akademikong iskolar na an nag-analisar kan mga ideya asin sinurat ni Bulosan. Saro na dyan si Sonny San Juan na kun sain pinag-estudyaran nya an rebolusyonaryong kaisipan ni Bulosan. Si Susan Evangelista man pig-estudyaran an nagin kontribusyon ni Bulosan sa pagpauswag kan inaapud na \\u201cThird World Consciousness.\\u201d Alagad mayo pang nag-analisar kun ano an nagin kontribusyon kan mga ideya ni Bulosan sa tunay na kahulugan kan edukasyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan pinag-adalan asin pinag-analisar ko an mga sinurat ni Bulosan bilang parte kan sakuyang doktorado sa multikultural na edukasyon sa Unibersidad kan Washington, may mga pananaw syang pigtukar na nagkontribwer sa totoo asin tamang kahulugan kan edukasyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Apwera kan saiyang mga progresibong ideya bilang sarong unyonista, maliwanag sa mga sinurat ni Bulosan na an pagigin edukado sarong proseso na pwedeng mangyari sa luwas kan eskwelahan o sa luwas kan pormal na pagtukdo. Saro ining kaisipan na pwedeng mag-agyat sa presenteng sistema kan edukasyon ngunyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot, maliwanag sa mga obra ni Bulosan na an sosyal na kundisyon kan mga tawo pwedeng magin lehitimong gikanan nin mga ideyang pan-edukasyon. An&nbsp; paghiling o konseptong ini dai nawawara sa gabos nyang mga obra. Nahiling ni Bulosan sa sosyal na kundisyon kan mga tawo, lalo na kan mga Pilipino sa Amerika, kun ano an saindang tunay na kamugtakan. Dara kan saiyang exposure, nagimata sya sa mga pagtios kan mga Pilipino na biktima nin rasismo. Igdi nagpuon an saiyang edukasyon. Naagimadmadan ni Bulosan na an kaaraman (knowledge) pirming nakabase o nakadepende sa partikular na oras asin kongkretong kundisyon na saiyang hinihiruan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Panduwa, mayong lugar an pagigin nyutral sa sarong sosyudad na igwa nin mga nang-aapi saka inaapi. Sa nobela nyang <em>Nasa Puso an Amerika<\\/em>, malinaw na gusto nyang ipamuklat sa mga tawo na kada sosyudad pirming may grupong dominante, saka may grupong pigdodominar. Sa arog kaining relasyon pansosyudad (social relation), pirmi nang bentahe an grupong dominante ta kontrolado ninda an midya, an kapulisan, an pwersa militar, asin an mga lider kan gobyerno na nagsusurat kan mga ley. An mga nasa poder iyo an nagdedesisyon kun anong values o mga pagtubod an dapat ipasabot sa mga tawo. An grupong pigdodominar pirmi nang dehado. An magin silensyo sa arog kaining kamugtakan o magin nyutral sarong manipestasyon nin pagsuporta sa status quo o sa dominanteng grupo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Iyo man ini an gustong sabihon ni Lorraine Code sa libro nyang, <em>What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge,<\\/em> na an satuyang mga kaaraman pirming resulta o impluwensyado kan sosyal na posisyon kan dominanteng grupo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dagdag man ni Alan Singer na sarong edukador, \\u201cAn pagigin silensyo sa tahaw kan mga importanteng isyu kan sosyudad kontra sa paghanap nin tamang kaaraman, akademikong pagurulay, asin sa tamang pagdiskubre kan satuyang mga dapat maaraman.\\u201d An arog kaining kaisipan nagpapataratara na an edukasyon bakong nyutral na proseso.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Palibhasa an eskwelahan iyo an sinusulugan kan mga kaaraman na nagpapakusog&nbsp; sa dominanteng grupo nganing mapadanay ninda an impluwensya sa sosyudad, dapat lang na an mga maestro asin mga maestra mapagmata sa kun ano an dapat itukdo kun may nag-aapi saka may inaapi o kun may pag-abuso sa karapatan pantawo o may kakulangan nin hustisya sa sosyudad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Arog kan sinabi ni Bulosan: \\u201cAnd education\\uwhat kind? The filth that the culture-mongers teach in schools? That one race is inferior to another race because of the pigmentation of skin? Books that are written by the cultural procurers of the ruling class.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa simpleng pagsabi, kaipuhan i-deconstruct an presenteng pagtukdo nin kaaraman. An dekonstruksyon nagpupuon sa pagdesidir kun pabor o kontra an sarong tawo sa kakulangan nin hustisya, pagkapantay-pantay, o karapatan pantawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pantulo, an aksyon politikal o paghiro (political action) importanteng elemento kan edukasyon na dai maiibitaran. An edukasyon, para ki Bulosan, pirmi nang may politikal na implikasyon. Tubod si Bulosan na an buhay kan tawo nakasentro sa pagbabago kan sosyudad. Kaya an edukasyon, para saiya, bako san\\u00e1ng an pag-acquire nin kadunungan kundi an magin aktibo sa pagbabago kan sosyudad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pwedeng sabihon na may impluwensya si Bulosan ki Paulo Freire, an Brazilian na edukador, na nagsabi na dapat an mga estudyante magpartisipar sa sarong pag-aadal na kun sain an teorya isinasapraktika.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pan-apat, an edukasyon dapat may ideolohiya. Maski dai nya ngani pig-define kun ano an gusto nyang sabihon kan \\u201cideolohiya,\\u201d malinaw sa mga sinurat nya na igwa syang balangkas o salming (framework) kung sain inaalisar nya asin naiintindihan nya an mga sosyal asin politikal na nangyayari saka kun ano an dapat gibuhon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An balangkas na ini malinaw sa sinurat nyang editoryal kan sa yearbook kan International Longshoremen\\us and Warehousemen\\us Union, Local 37 (Seattle). Sabi nya, \\u201cI believe that this Yearbook fully presents our case to the working men and women of America; that it explains once and for all time that we do not discriminate against sex, race or national origin, political and religious convictions\\u(that we) are demanding higher wages and better living conditions, preservation of our civil rights and liberties as guaranteed by the Constitution of the United States and a chance to live in a world of peace.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sabi ni Antonia Darder, sarong edukador na Amerikana, na nagsurat 40 taon pagkatapos magadan si Bulosan, \\u201cThe notion of ideology cannot be ignored within the context of a critical ideology, for it defines for students the perceptual field from which to make sense of the world.\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga polisiya kan eskewelahan, arog kan polisiya sa pagdisiplina kan mga estudyante, pagtao nin onra sa katapusan kan taon, o pagtaram nin English, dai man yan basta na san\\u00e1 nahulog hali sa langit. Repleksyon an mga iyan nin sarong ideolohikal na paghiling (ideological perspective) na sinusunod kan administrasyon. Kun anong subjects an mga dapat itukdo saka kung p\\u00e0no an mga ini itutukdo nakabase nanggad sa sarong ideolohiya o perspektibo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga nasambit na pananaw ni Bulosan nagpapatunay na an totoong edukasyon dapat magin sarong sangkap o armas na dapat gamiton nganing magkaigwa nin hustisya asin pagkapantay-pantay an mga tawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An eksperiensya ni Bulosan nagpapatotoo na an mga tawo na bakong edukador sa tradisyonal na paagi pwedeng maging edukador asin makapagtao nin mga ideya na importante sa pagpauswag kan edukasyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin&nbsp; pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":8,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[40],\"tags\":[318,69,47,317,75,316,68,322,325,49,315,326,323,324,293,321,320],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Siisay si Carlos Bulosan? Si Bulosan sarong awtor, aktibista, asin komentarista sa pulitika na nagin&nbsp; pamosong parasurat sa Amerika. Ipinangaki sya sa Binalonan, Pangasinan, kan Nobyembre 24, . Sa edad na 19 anyos, nagpaduman sya sa Amerika asin nagin makusog asin epektibong boses kan mga migranteng Pilipino na biktima nin rasismo asin opresyon. Dara kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T02:14:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:29:54+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T02:14:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:29:54+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An edukasyon susog ki Carlos Bulosan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T02:14:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:29:54+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"America is in the Heart,Bicol,BIkol,Carlos Bulosan,Education,Edukasyon,Greg Castilla,Literature,Lorraine Code,Magbikol Kita,Pataratara,Paulo Freire,Philippine Literature,social relations,United States,USA,Washington\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pataratara\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/an-edukasyon-susog-ki-carlos-bulosan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ef0ea8e3ee13e49\\\",\\\"name\\\":\\\"Greg Castilla\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/05-GregC.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Greg Castilla\\\"},\\\"description\\\":\\\"Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/844\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/8\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=844\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/844\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/844\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=844\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=844\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=844\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1616,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpataratara%2Fano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Greg Castilla\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\",\"title\":\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\">Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":110,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpataratara%2Fano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Greg Castilla\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\",\"title\":\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\">Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":110,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/buhay-amerika/#","title":"Buhay Amerika | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 6:59am\nPublished on Sunday, September 27, , 2:17pm\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nTaon kan nag-abot ako sa Amerika.\nBago ako nagpa-Amerika, may mga nabasa na ako asin nadangog na gulping oportunidad sa Amerika. Apwera kaini, nadadalan ko sa mga sine kan ako nagdadakula na magayon an Amerika asin kadakol nin mga manlain-lain na higanteng istruktura asin mga imbensyon  na mayo sa inaapod na Third World na nasyon (third world countries)  arog kan Pilipinas.\nSa eroplano pa lang, nasa imahinasyon ko na an mga darakulang harong na natatakupan nin yelo, mga skyscrapers, mga kawat sa NBA, mga magagayon na artista sa Hollywood na personal kong mahihiling, matitibay na Amerikanong atleta, mga kotseng Mustang, saka mga tindahan na panô nin manlai-lain na tsokolate.\nAn inot kong ekspiryensa kan inaapod na “American values” nangyari sa airport. An impresyon ko kan si mga opisyales kan imigrasyon garo bako sindang parapakiamigo. Trabaho, bakong personal na pakikipagrelasyon, an importante sainda. Garo pirming suspetsado sa mga bagong abot na imigrante.\nGulping hapot sakuya an imigrasyon: Ano ta gusto kong mag-migrate sa Amerika? Sain ako maistar? Ano an magigi kong trabaho saka kun pàno ako mabubuhay sa Amerika? Conscious kan sakuyang Pinoy accent, luhay-luhay, pero panô nin kumpyansa kong sinimbag si mga kahaputan. Medyo ninerbyos ako ta baka kun dai ako maintindihan pabalikon ako sa Pilipinas. Si pagmate ko, bakong legal na imigrante si paghiling sakuya kundi sarong istranghero na may maraot na plano.\nGrabe si kaugmahan ko kan tinatakan na si pasaporte ko kan si _alien registration number_ saka sinabi kan si opisyal kan imigrasyon na mareresibe ko sa mail an green card ko.\nPag-abot naman sa kustom, pinabuksan si sakuyang maleta. Si mga dara-dara kong kakanon na bakong tipikal na kakanon nin mga Amerikano, arog kan sitsaron kinumpiska. Mayo man akong maginibo kundi magngurob-ngurob na lang. Excited na baya akong makaluwas nin airport tanganing maekspiryensa an buhay sa Amerika.\nPaghali sa airport paduman sa apartment na dadagusan mi ni agom, nag-agi kami sa Interstate 5 kan Washington. Mayo man akong narisang pagkakaiba kan Interstate 5 kumpara sa North Diversion Road sa Pilipinas. Si parong kan pine trees na inagihan mi pareho man kan si parong kan mga aguho sa Baguio kun sain ako nagbabakasyon kun summer kan nasa kolehiyo pa ako. An Seattle Kingdome—bago ini ginaba kan taon tanganing magin mas moderno—na dakulang sports facility, garo man lang Araneta Coliseum, kun sain pinatumba ni Flash Elorde an Amerikanong si Harold Gomes kan dekada 60. Mayong pakilabot (indifference) si namatian ko sa primerong aldaw ko sa Amerika. Garo man lang ako nasa Pilipinas.\nAminado ako na may ibang mga bagay na yaon sa sarong syudad sa Amerika na mayo sa Pilipinas kan panahon na nag-abot ako sa Amerika. Nanibago ako sa mga makinang pwedeng ribayan an papel na dolyar na magin karatsotso (coins), mga bangkong self-service (self-service banks), parking meters, underground parking garage, asin iba pa.\nLuway-luway akong na-attract sa panteknolohiyang kauswagan sa Amerika. Naobserbahan ko sa mga kapwa ko Pilipino na grabe an epekto sainda kan  konsumerismo. May nabisto akong mga Pilipinong teenagers na mas gusto nindang magtrabaho sa McDonalds kisa mag-adal tanganing makabakal tulos nin kotse. Maski ako mas gusto kong pirming panô an refrigerator mi nin mga prutas, tsokolate, keso, beer, hams, asin iba pa. Dai ko nareparo, nalingawan ko na si simpleng buhay ko sa Pilipinas. Marhay palan an buhay sa Amerika, sabi ko sa sadiri ko. Madaling magkakotse o magkaigwa nin harong ta madaling mag-utang basta may trabaho.\nPagkaagi nin pirang bulan, nahiling ko an ibang aspekto kan buhay sa Amerika na dati dai ko nahiling. An mga harong pirming sarado an mga bintana; garo pirming mayong mga tawo, garo na lugod haunted house an luwas. An mga buses panô nin mga gurang na an mga lalawgon panô nin kamunduan. Pag naglalakaw ako sa kasentruhan gulpi akong nasasabatan na mga burat saka mga tawong may hilang sa isip. An pampublikong opisina para sa mga nangangaipo (public assistance office) pirming panô nin mga tawo na nag-aapply nin food stamps saka medical coupons. Pwede man palan mangyari na an sarong nasyon arog kan Amerika na poderoso asin makusog an pwersa militar magkaigwa nin mga tawo na tikapo sa mga materyal na bagay. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nPag-abot ko kan dekada ‘80, kadikiton pang marhay an mga mayong harong (homeless) sa Seattle. Ngunyan kun sain-sain mo na mahihiling an mga homeless na nagtutururog sa tent sa gilid kan mga tinampo. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini?\nAn mga malls panô nin mga binibentang appliances, mga bado, mga sapatos, mga gadgets, mga TV, asin mga computers na gibo sa Korea, China, Indonesia, Philippines, Malaysia, Guatemala, El Salvador kun sain barato an sweldo kan mga trabahador. Kaya palan gulpi an mga mayong trabaho ta an mga darakulang kumpanya sa Amerika sa third world na mga nasyon na nagpapagibo kan saindang mga produkto. Kaya gulpi an Amerikanong mayong trabaho.  Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nKan magpuon na akong maghanap nin trabaho, pirmi akong hinahanapan nin lokal na ekspiryensa maski kwalipikado ako. Sa hiling ko unfair na hagadan nin lokal na ekspiryensa an sarong tawo na bagong abot sa Amerika. Naaraman ko sa mga kapareho ko imigrante na arog palan kaini an istilo kan ibang kumpanya kun habo nindang maghire nin mga bagong salta, maski kwalipikado an aplikante. An iba naman sasabihan kang overqualified. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nMinsan may sinusundan akong Amerikano sa linya para magbayad ako kan si binakal kong mga groceries. Pag-abot sakuya, hinagadan akong ID kan kahera, pero si sinusundan kong puting Amerikano dai pighagadan. Bigla akong napaisip ako. Ano ta arog kaini?\nNababasa ko sa mga dyaryo na kadaklan sa mga preso mga Aprikano-Amerikano. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nAn inaapud na mga Indians (Native Americans) pirming mga traydor o bakong sibilisado kun i-portray sa mga sine sa Hollywood. Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nKadaklan sa mga presidente kan mga darakulang bangko asin mga korporasyon anas putting kalalakihan. Anong nangyari sa  kababaihan? Bigla akong napaisip. Ano ta arog kaini?\nDakulang agyat (challenge) an mabuhay sa Amerika. An tentasyon lalo na sa bagong abot na imigrante iyo an masilaw sa mga materyal na bagay dangan dai na makiaram sa problema kan sosyudad. Sadiri na saná an iniisip. Totoong may oportunidad sa Amerika para sa gabos. Pero an oportunidad na ini dai nahuhulog hali sa langit, kundi ipinapakipaglaban. Ipinaglaban ini kan si mga nainot na Pilipino na nag-arabot kan s arog na Carlos Bulosan, Larry Itliong, Philip Vera Cruz kaibahan an mga minoryang imigrante arog kan mga Mehikano, Hapones, asin Intsik.\nKaya an hapot sa mga bagong abot na imigrante: Anong klaseng buhay an gusto nindo sa Amerika?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol/#","title":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:01am\n# Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\nPublished on Saturday, July 11, , 1:25am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic \\[Nierva\\] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60.\nPero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko.\nMagayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan.\nHaloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit.\nSa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos _automatic_ ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan.\nSa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano.\nNaiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit?\nMay makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang.\nMay bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki.\nYaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol?\nSa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging _endangered_ an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang _extinct_.\nSusog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.”\nIdineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin _language endangerment_.\nAn inot na duwa  iyo an inaapod na _safe_  saka _vulnerable_, kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong.\nAn sunod inaapod na _definitely endangered_, kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe.\nAn pan-apat iyo an inaapod na _severely endangered_, kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang _(oldest generation)_.\nAn pan-lima iyo an inaapod na _critically endangered_, kun sain kakadikit na saná sa mga gurang _(oldest generation)_ an naggagamit kan lengwahe.\nAno kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol?\nMay pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien.\nHigh school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.\nSa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan.\nSiguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”\nDai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.\nNgunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.\nMinsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton.\nSusog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin _extinct_ sa maabot na .\nSaro na daw an lenggwaheng Bikol digdi?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1351,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pataratara/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol/#","title":"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:01am\n# Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?\nPublished on Saturday, July 11, , 1:25am\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nSobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic \\[Nierva\\] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako nagdadakula kan dekada ’60.\nPero napaghuna-huna ko na an importante sa sarong lenggwahe nagkakairintindihan an mga tao. Kun nagkakairintindihan kami kan si mga tambay kaidto sa istasyon kan tren sa Sipocot saka kan sakuyang mga kakawat asin kaklase, napag-isipan ko na maiitindihan kan mga kapwa ko Bikolano an mga susuraton ko.\nMagayon asin suportado ko ining proyekto ni Vic. Dakulang tabang ini nganing mas maintindihan ta pa an esensya kan kulturang Bikolnon kun ginagamit ta an satuyang sadiring lenggwahe sa pagtaram, sa pagsurat, asin saka sa pag-intindi kan mga bagay-bagay na nangyayari sa satuyang kapalibutan.\nHaloy na panahon akong mayo sa Pilipinas ta nag-migrate kami sa Amerika kan . Kan nagbalik ako sa Naga kan tanganing magtukdo sa sarong unibersidad, narisa ko na Tagalog ng magtararam an mga estudyante. Pag hinahapot ko an mga estudyante kun Bikolano sinda o Tagalog, an simbag, “Bikolano, sir.”  Sabay hapot ko kun tatao sindang magtaram nin Bikol,  simbag tulos ninda, “Iyo man, sir.” Sabay hapot ko na naman, “Ano ta Tagalog kamo kun magtaram o makiulay sakuya?”  Kun minsan minangisi na saná, pero mayong malinaw na eksplanasyon kun tano ta Tagalog, bakong Bikol, an lenggwaheng  ginagamit.\nSa opinyon ko, unconscious o tuod na an mga estudyante na magtararam sa Tagalog kaya dai na ninda maeksplikar kun tano ta Tagalog, imbes na Bikol, an saindang ginagamit. Arog baga kaiyan an tawo. Pag tuod asin pirming ginagamit o ginigibo an sarong bagay, halos _automatic_ ng ginigibo ini, dai na pinag-iisipan.\nSa SM malinaw kun tano Tagalog magtararam an mga salesgirls. Sabi sakuya kan nakapirang salesgirls, may reglamento daa an management kan SM na dapat Tagalog an saindang gamiton pag nakikiulay sa customers ta tibaad bako man gabos na customers mga Bikolano.\nNaiintindihan ko an arog kaining reglamento, pero ano ta maski Bikolano o Bikolana an mga customers, Tagalog man giraray an dapat ginagamit?\nMay makuapo ako sa sobrino na Grade 1 pa saná pero Tagalog na kun magtaram sa laog asin sa luwas kan harong. Parehong Bikolano an mga magurang.\nMay bistado man akong aki, limang taon an edad, purong Bikolano an mga magurang, pero Tagalog na kun magtaram. Dai tataong magtaram sa Bikol an aki.\nYaon sain an pagkukulang kan mga magurang o mga edukador ta may tendensya an mga aki ngunyan na magtaram sa Tagalog imbes na sa Bikol?\nSa paghiling ko, kun padagos an arog kaining tendensya kan mga Bikolanong  aki asin mga jovenes na magtararam sa Tagalog, maabot an panahon na magiging _endangered_ an lenggwaheng Bikol.  Baka ngani magi pang _extinct_.\nSusog sa Wikipedia, “Endangered language is a language that is at risk of falling out of use as its speakers shift to speaking another language.”\nIdineklara kan UNESCO na igwang limang klase nin _language endangerment_.\nAn inot na duwa  iyo an inaapod na _safe_  saka _vulnerable_, kun sain an lenggwahe dai pigtataram kan mga aki sa luwas kan harong.\nAn sunod inaapod na _definitely endangered_, kun sain dai na pigtataram kan mga aki an lengwahe.\nAn pan-apat iyo an inaapod na _severely endangered_, kun sain an lenggwahe  ginagamit na saná kan mga gurang _(oldest generation)_.\nAn pan-lima iyo an inaapod na _critically endangered_, kun sain kakadikit na saná sa mga gurang _(oldest generation)_ an naggagamit kan lengwahe.\nAno kaya an mangyayari kun an masunod na henerasyon sa satuyang mga lolo asin mga lola dai na nagtatararam nin Bikol?\nMay pagka-ironic ngani ta an nagtanom sa isip ko na ipagrukyaw an kulturang Bikolnon, kaiba na an pagsurat saka pagtaram nin Bikol, sarong Heswitang Amerikano—si Fr. James O’Brien.\nHigh school pa saná kami sa Ateneo de Naga, pigtukdo na samuya ni Fr. O’Brien na importanteng mamutan asin buhayon tang mga Bikolano an sadiri tang kultura, kaiba na an lenggwahe, ta ini an magtatao nin kahulugan sa satuyang pagkatao.\nSa Ingles, sabi nya, “Our Bikol culture will define us as a people. You abandon your culture, and you lose your identity. You lose your language and you are nothing.” Hararom na kaisipan na sagkod ngunyan dai ko nalilingawan.\nSiguro iniisip kan ibang mga Bikolano na mas sikat o prestihiyoso an Tagalog kumpara sa lenggwaheng Bikol. An simbag dyan ni Fr. O’Brien, “Bikol is the best.”\nDai ko man sinasabi na bakong importante an Tagalog. An sinasabi ko dapat saná na magtaram kita sa Bikol. An henerasyon ko anas man matibay magtaram nin Tagalog. Pero kun kami-kami an nag-uurulay, Bikol man giraray an samuyang ginagamit.\nNgunyan iba na an panahon. Pag parehong Bikolano o Bikolana an nag-uurulay, may tendensya na magtaram sa Tagalog.\nMinsan na-ospital ako kan yaon ako sa Naga. Sarong aldaw, pig-eksplikar sakuya  sa Tagalog kan si Bikolanong doktor si resulta kan si ultrasound. Sinabihan ko sya sa Bikol na pwede man kaming mag-ulay sa Bikol ta pareho man kami Bikolano. Pero si simbag nya sa Tagalog man giraray. Dai man ako nagpadaog, sinimbag ko liwat sya sa Bikol. Garo kami ido saka ikos, maski na ngani nagkakaintindihan, mayong gustong magpadaog kun anong lenggwahe an gagamiton.\nSusog sa mga eksperto, igwang 6,000 sagkod 7,000 na lenggwahe sa kinaban.  Mga 50 sagkod 90 porsyento kaini magigin _extinct_ sa maabot na .\nSaro na daw an lenggwaheng Bikol digdi?\n.\nTubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1351,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fpataratara%2Fano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Greg Castilla\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/greg-castilla\\/\",\"title\":\"Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/\\\">Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pataratara\\/ano-daw-an-mangyayari-sa-lenggwaheng-bikol\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Ano daw an mangyayari sa lenggwaheng Bikol?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Sobra an sakuyang kaugmahan kan imbitaran ako ni Vic [Nierva] na magsurat sa website Magbikol Kita. Pero may kaibahan na nerbyos an sakuyang ugma ta dai man ako nagsusurat sa Bikol. Mayo akong aram sa Bikol grammar. Sabi ko ki Vic, an Bikol ko Bikol Sipocot na nanudan ko sa istasyon kan tren kan ako [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":110,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:01:54.607Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=888","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-102","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=787","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:06am\n# Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\nPublished on Saturday, August 01, , 10:47pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\n![]( kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, _Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, _. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).\nHistorikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga _pueblo_ o _probinsya_ bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o _fixed boundaries_).\nKan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga _provincia_, _partido_, _alcaldia_, _pueblo_, _visita_, aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.\nSagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.\nAn mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)\nKan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .\nKan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .\nPanahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang _the “Bicol provinces.”_ Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte _ipso facto_ kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.\nKan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.\nKan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa _administrative code_ kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.\nSusog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:\n1\\. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;\n2\\. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;\n3\\. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;\n4\\. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;\n5\\. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.\nMaririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.\nKan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.\nAn pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?\nKun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na _Presidential Decree No. 1_, maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing _decree_ na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang _Integrated Reorganization Plan_, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.\nAn pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.\nSa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon?\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1945,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago/#","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:07am\n# Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\nPublished on Saturday, August 01, , 10:47pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\n![]( kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, _Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, _. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).\nHistorikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga _pueblo_ o _probinsya_ bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o _fixed boundaries_).\nKan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga _provincia_, _partido_, _alcaldia_, _pueblo_, _visita_, aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.\nSagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.\nAn mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)\nKan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .\nKan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .\nPanahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang _the “Bicol provinces.”_ Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte _ipso facto_ kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.\nKan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.\nKan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa _administrative code_ kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.\nSusog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:\n1\\. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;\n2\\. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;\n3\\. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;\n4\\. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;\n5\\. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.\nMaririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.\nKan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.\nAn pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?\nKun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na _Presidential Decree No. 1_, maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing _decree_ na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang _Integrated Reorganization Plan_, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.\nAn pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.\nSa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon?\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1945,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/#","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1174","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:38:16\",\"date_gmt\":\"T14:38:16\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T20:35:32\",\"modified_gmt\":\"T12:35:32\",\"slug\":\"justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga <em>principalia<\\/em> asin mga <em>darakulang tawo<\\/em> kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano <em>elite <\\/em>huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga <em>principalia<\\/em> kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang <em>Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development <\\/em>asin <em>Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, <\\/em>, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa <em>Philippine Studies<\\/em> asin <em>The Journal of History<\\/em> an pira san\\u00e1 sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paagi kan halipot na artikulong ini, bu\\u00f3t kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas\\uduwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo\\usa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong <em>genealogy<\\/em> o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang <em>principal<\\/em> asin munisipal na <em>elite<\\/em> kan Gubat.&nbsp;<br><\\/p>\\n\\n\\n\\n<div class=\\\"wp-block-image\\\"><figure class=\\\"aligncenter size-large is-resized\\\"><img loading=\\\"lazy\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Justino-Encinas.jpg\\\" alt=\\\"\\\" class=\\\"wp-image-\\\" width=\\\"341\\\" height=\\\"432\\\"\\/><figcaption>Si Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.<\\/figcaption><\\/figure><\\/div>\\n\\n\\n\\n<p>An artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay san\\u00e1, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.<br><br>An Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa <em>Catalogo Alfabetico de Apellidos<\\/em> na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga <em>pueblos costales<\\/em> kan Sorsogon\\uarog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga <em>elite<\\/em> o mga <em>principales<\\/em> kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga <em>municipal elites<\\/em> kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga <em>principalia <\\/em>o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga <em>elite<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin <em>gobernadorcillo<\\/em> kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirili\\u00e1n kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng <em>principales<\\/em> kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) <em>elite<\\/em> nin huli sa gamit kan titulo na \\u201cDon\\u201d asin sinda mga <em>principalia<\\/em> nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Don Francisco an minimidbid na <em>patriarch<\\/em> kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong <em>family tree<\\/em> na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka-<em>municipal presidente<\\/em> kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 <em>Philippine Legislature<\\/em>, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An saiyang medyo-hermano <em>(half-brother)<\\/em> na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Namundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin <em>Bachelor of Arts<\\/em> asin <em>Doctor of Dental Surgery<\\/em> sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , \\u, sagkod \\u sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa <em>Official Directory kan<\\/em> <em>House of Representatives<\\/em> na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa <em>health<\\/em> an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya san\\u00e1 kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na <em>Juez de Paz<\\/em> kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Di\\u00f1o sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Di\\u00f1o\\una si Frivaldo asin Encinas mga \\u201ctrapo\\u201d o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo\\udai man nag-ubra.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People\\us Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Madudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa san\\u00e1. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga <em>biographical sketches<\\/em> ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa san\\u00e1 kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? P\\u00e0no an <em>political dynamic<\\/em>s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre san\\u00e1 man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an bu\\u00f3t? Asin urog sa gabos, p\\u00e0no sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">DD<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[69,47,518,519,115,306,49,517,269,516],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:38:16+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:35:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Justino-Encinas.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"8 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Justino-Encinas.jpg\\\",\\\"width\\\":744,\\\"height\\\":944},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:38:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:38:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":4,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Encinas,Gubat,History,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Magbikol Kita,Political History,Saysay,Sorsogon\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":47,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":2317,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-100","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat/#","title":"Amigotismo sagkod an \"Some Are Smarter than Others\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:04am\n# Amigotismo sagkod an “Some Are Smarter than Others” ni Ricardo L. Manapat\nPublished on Sunday, August 16, , 1:52pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an _annotated_ _reissue_ kan _Some Are Smarter than Others_ ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o _cronyism_) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.\nNagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang _folleto_ sanána pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong _underground_ na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan _folleto_ sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na _The Octopus_, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.\nDawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na _death threats_. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero _(exile)_ sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan _folleto_.\nAn _Some Are Smarter than Others_ iyo an pinahiwas asin _updated_ na bersyon kan _The Octopus_. Pinabisto kaini an konsepto nin _crony capitalism_ sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.\nTinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga _artworks_ asin alahas na binarakal ni Imelda.\nIpinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an _crony capitalism_ sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan _Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Tomas de Comyn sagkod an _Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ _historically established pattern of behavior_” kan tradisyunal na _elite_ sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan _indulto de comercio_ kun sain an _alcalde mayor_ nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga _chartered_ na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ _party of the century_.” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.\nSarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga _choice positions_, _monopolies_, _concessions_, _government contracts_, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.\nDai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an _Presidential Commission on Good Governance_ o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa _board of directors_ kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.\nMakulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.\nAlagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong _Kilusang Bagong Lipunan_) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila.\nPagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an _Some Are Smarter than Others_ kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta _photocopies_ saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa _internet_ tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.\nSa panahon kan _disinformation_ asin kan mga bayad na _trolls_, an historikal na impormasyon sa _Some Are Smarter than Others_ an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga _passages_ gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.\nLugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang _grito de guerra_: dai liwat, dai nanggad.\n_Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos’ Crony Capitalism, mag-email sana sa_ [_](mailto:) _o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee_. _Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan._\n.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1857,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-975","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.562Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=666","title":"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:07am\n# Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol”\nPublished on Sunday, July 26, , 2:17am\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod pang marhay an pag-adal kan manlainlain na mga rehiyon, probinsya, syudad, sagkod munisipalidad, o an inaapod na _local history_. Kun igwa man nin nagkapirang naisurat, bakong sopistikada an saindang mga metodo, dawa pa igwa sinda nin mga primaryang burabod na hali sa mga artsibo. Kun igwa man nin mga maray-maray, an mga kasaysayan na ini manungod sa Cordillera o Sulu. Susog ki Larkin, dai pang gayo naaadalan an ibang mga Kristyanong grupo arog nin mga Pampangan, Bisaya, Bikolano, asbp.\nMas tinawan nin panahon kan mga historyador an pagsurat nin mga inaapod na “national” o “general histories” kan Pilipinas kaidto. Tinawan ninda nin urog na importansya an mga ‘darakulang’ pangyayari sa Manila sagkod sa mga kataraid kaining probinsya (Batangas, Laguna, Cavite, sagkod Bulacan), an eksenang politikal sa gobyerno nasyonal, siring man an mga agi-agi kan mga prominenteng persona o kan mga “bayani.” Maray na halimbawa kaini an _Revolt of the Masses: The Story Bonifacio and the Katipunan_ sagkod _History of the Filipino People_ ni Teodoro Agoncillo. _The First Filipino_ ni Leon Ma. Guerrero, _Between Two Empires_ ni Theodore Friend, an mga libro ni Greogorio Zaide, asbp. “An malain lugod kaiyan,” sabi kan Heswitang historyador na si Fr. Francisco Mallari, “baad isipon nin mga tawo na an kasaysayan kan Manila (o kan Katagalugan) iyo na an kasaysayan kan Pilipinas, o kaya an Manila an Pilipinas!” Kaya nasa background saná kan kabisera an mga lokalidad.\nIgwa man nin tendensya an “national history” na i-postular an pagkaparareho kan pagdanas kan sarong pangyayari—na kun ano an nangyari sa Manila (o sa Katagalugan), iyo man an nangyari sa ibang rehiyon o probinsya. An isyu kan _friar estates_ sa Calamba (kun sain _inquilino_ an pamilya ni Rizal) sarong maray na halimbawa kaini. Susog ki Filomeno Aguilar Jr. lokalisado saná ini sa Katagalugan. Bako ining isyu sa mga taga-Mindoro, kun sain may 20,000-ektaryang daga an mga Rekoletos sagkod sa mga taga-Cebu kun sain igwang mga daga an mga Agustino. An kumbensyunal na pagsurat nin kasaysayan minasabi na garo baga isyu an _friar estates_ sa bilog na Pilipinas, alagad bako man. Nagkataon sana gayod na si Rizal an ehemplo kaya naging ‘nasyunal’ ini.\nPara maresolba an siring na mga problema, kaipuhan na urog pang adalan an mga manlainlain na lokalikad sa Pilipinas, isurat an mga naratibong nakapalibot digdi, urog na an mga madali nang malingawan, tangarig makakua nin mga datos na masuplay kan inapod ni Larkin na “building blocks” sa pagbilog nin “substansyal na edipisyo para sa pagsurat kan satuyang kasaysayan.”\nKan dekada 70, dinangog kan mga historyador—banyaga man o Pilipino—an pangapudan ni Larkin. Naging prolipikong _interes_ anlokal na kasaysayan nin Pilipinas sadkod sa nagsunod na duwang dekada. Kadaklan sa mga pag-adal, nagpokus sa manlainlain na mga etnolingwistikong mga grupo sa luwas kan Katagalugan, pinaghurup-hurupan an pagkakalain sa “sentro” kan saindang pagdanas kan kolonyalismo, sagkod nagsurat nin kasaysayan na awtonomiko sa kabisera. An mga pag-adal ninda Larkin (Pampanga), Alfred McCoy (Iloilo), Michael Cullinane (Cebu), Bruce Cruikshank (Samar), sagkod Norman Owen (Kabikolan), pira saná sa mga marhay na halimbawa kaini. Igwa man nin kontribusyon an mga Pilipinang historyador, arog nina Rosario Mendoza Cortes, kagsurat kan _Pangasinan: _ ) sagkod Milagros Guerrero, kagsurat kan _Luzon at War_ ).\nKan dekada 80, naging prolipiko man an pagsurat kan kasaysayan nin Bikol sa panginot ni Norman Owen, kagsurat kan _Prosperity without Progress_ na ipinublikar kan . Base ini sa saiyang disertastyon sa Michigan kan . Dai man matatawadan an kontribusyon ni Fr. Paco Mallari. Kan , naipublikar nya sa _Philippine Studies_ an pinakainot nyang artikulo dapit sa Bikol, kun sain tinukar nya an kasaysayan sa likod kan pangaran kan kalye Dinaga sa Naga. Puon kan na-assign siya sa Xavier University kan , sunud-sunod an mga naipublikar nyang mga artikulo dapit sa Bikol sagkod an saiyang inot na libro, an _Ibalon Under Storm and Siege_ kan . Kan , naipublikar ni Danilo Madrid Gerona an _From Epic to History_: _A Brief Introduction to Bikol History_. Dawa sarong _cursory study_, ini an primerong pagpurbar nin pagsurat kan kasaysayan nin Bikol puon _precolonial period_ sagkod sa pagtapos kan Gyera kan . Dakulang kontribusyon man an mga panurat ni Stephen Henry Totanes dapit sa mga _principalia_ sa Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano, urog na an _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ ) sagkod _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _ ), na saiyang tesis para sa MA sagkod doktorado sa kasaysayan sa UP Diliman.\nKan , sa panginot ni Fr. Raul Bonoan, SJ, sagkod kan Philippine National Historical Society (PNHS), natawan nin nasyunal na atensyon an kasaysayan kan Bikol kan ginibo an ika-11 kumpersenya sa lokal na kasaysayan sa Ateneo de Naga. Susog ki Dr. Francis Navarro, na kaidto sarong hoben na paratukdo asin ngunyan propesor sa Ateneo de Manila University, ilinaag ni Fr. Bonoan an Bikol sa mapa kan Pilipinas, dangan ipinamidbid nya an rehiyon (sagkod an kasaysayan kaini) sa mga historyador na nakabase sa Manila kan dinara niya an kumperensya sa Naga. Yaon kaidto an mga batikan na mga historyador na sina Fr. John Schumacher, SJ, Fr. Rolando S. dela Goza, CM, Isagani Medina, Luis Dery, Eden Gripaldo, asbp, na nagbarasa kan saindang mga papel manungod sa Bikol. An proceedings kan nasabing kumperensya ipinublikar sa _The Journal of History_ kan .\nSagkod ngunyan, padagos pang nagbubuskad an pag-adal nin lokal na kasaysayan sagkod kasaysayan kan Bikol. An mga estudyante sa masterado sagkod doktorado na nag-aadal nin kasaysayan sa Manila, halimbawa, inaaradalan an saindang mga probinsya, syudad, o munisipalidad na ginikanan. Susog sa sarong post ni Vicente Rafael, mas lokalisado sagkod espesyalisado na an direksyon kan kadaklan sa mga pag-aadal ngunyan sa kasaysayan kan Pilipinas.\nKundi sa kadakulan kan mga pag-adal sagkod nasurat kaini sa nakalihis na apat na dekada, masasabi ta na daw na nakatipon na kita nin sapat na “building blocks” sa pagsurat nin mas inklusibong kasaysayan kan nasyon?\nAn anuman na proyekto nin pagrumpag nin sentro, o an pagprobinsyalisar kaini, igwang kaibanan na peligro: an pagmukna nin (mga) panibagong sentro, kun siring, nin panibagong marhen. Maninigo sanáng likayan ini. Siguraduhon ta na inklusibo an pagsurat kan kasaysayan kan Bikol, diperensyado, sagkod may pagmidbid sa pluralidad nin mga pagdanas kan nakaagi. Saro pang peligro susog ki Dipesh Chakrabarty, kagsurat nin _Provincializing Europe_, an pagpostular na pareho sa mga panibagong muhon an ekspiryensya kan panibagong sentro, Alagad, inuutro sana kaini an mga tendensya kan mga naratibo na nakasentro sa Manila o sa Katagalugan.\nSa pagsurat nin kasaysayan kan Bikol, kun siring, maninigo sanáng ibitaran an pagsurat nin naratibo na naka-sentro sa Naga o sa inaapod na “Bikol Sentral” ta bako saná man Naga an Bikol. May mas mahiwas pang kadagaan ini sa luwas nin _Maugmang Lugar_ dawa pa Naga an kinokonsiderar na kultural sagkod historikal na kabisera nin Bikol. Igwa nin manlainlain na Bikol, “Bikols of the Philippines,” sabi ngani kaiyan ni Lilia Realubit. Igwa man nin sadiring eksperyensya an Rinconada, Lagonoy, Albay, Sorsogon, Masbate, Catanduanes, Ticao, Burias, asbp, na lain man sa Naga. Ini an mga “building blocks” na dapat ta pang maisurat dangan ipalaman sa kasaysayan nin Pilipinas. Kun hihilingon ta an mga naisurat na nin mga historyador nin Bikol, yaon man kita sa tamang direksyon.\nIni an mga kamawutan kolum na ini—na isaysay an manlainlain na mga “Bikol” sa kasaysayan. Kaipuhan isaysay an mga ini, urog pang adalan, paghurup-hurupan, dangan isurat ta, ngarig dai ta saná magkarilingawan, sagkod magdanay sa satuyang girumdom, maglihis man an panahon.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1766,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/#comment-51","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=948","title":"Amigotismo sagkod an \"Some Are Smarter than Others\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:04am\n# Amigotismo sagkod an “Some Are Smarter than Others” ni Ricardo L. Manapat\nPublished on Sunday, August 16, , 1:52pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an _annotated_ _reissue_ kan _Some Are Smarter than Others_ ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o _cronyism_) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.\nNagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang _folleto_ sanána pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong _underground_ na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan _folleto_ sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na _The Octopus_, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.\nDawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na _death threats_. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero _(exile)_ sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan _folleto_.\nAn _Some Are Smarter than Others_ iyo an pinahiwas asin _updated_ na bersyon kan _The Octopus_. Pinabisto kaini an konsepto nin _crony capitalism_ sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.\nTinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga _artworks_ asin alahas na binarakal ni Imelda.\nIpinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an _crony capitalism_ sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan _Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Tomas de Comyn sagkod an _Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ _historically established pattern of behavior_” kan tradisyunal na _elite_ sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan _indulto de comercio_ kun sain an _alcalde mayor_ nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga _chartered_ na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ _party of the century_.” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.\nSarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga _choice positions_, _monopolies_, _concessions_, _government contracts_, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.\nDai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an _Presidential Commission on Good Governance_ o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa _board of directors_ kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.\nMakulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.\nAlagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong _Kilusang Bagong Lipunan_) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila.\nPagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an _Some Are Smarter than Others_ kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta _photocopies_ saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa _internet_ tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.\nSa panahon kan _disinformation_ asin kan mga bayad na _trolls_, an historikal na impormasyon sa _Some Are Smarter than Others_ an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga _passages_ gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.\nLugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang _grito de guerra_: dai liwat, dai nanggad.\n_Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos’ Crony Capitalism, mag-email sana sa_ [_](mailto:) _o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee_. _Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan._\n.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1857,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/948","title":"","content":"{\"id\":948,\"date\":\"T13:52:24\",\"date_gmt\":\"T05:52:24\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=948\"},\"modified\":\"T20:30:29\",\"modified_gmt\":\"T12:30:29\",\"slug\":\"amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an <em>annotated<\\/em> <em>reissue<\\/em> kan <em>Some Are Smarter than Others <\\/em>ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o <em>cronyism<\\/em>) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-image size-large\\\"><img loading=\\\"lazy\\\" width=\\\"\\\" height=\\\"560\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x560.jpg\\\" alt=\\\"\\\" class=\\\"wp-image-976\\\" srcset=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x560.jpg w, https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x536.jpg 980w, https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x263.jpg 480w\\\" sizes=\\\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) px, 100vw\\\" \\/><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang <em>folleto<\\/em> san\\u00e1<em> <\\/em>na pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong <em>underground<\\/em> na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana san\\u00e1 pagkaluwas kan <em>folleto<\\/em> sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na <em>The Octopus<\\/em>, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na <em>death threats<\\/em>. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero <em>(exile)<\\/em> sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan <em>folleto<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An <em>Some Are Smarter than Others <\\/em>iyo an pinahiwas asin <em>updated<\\/em> na bersyon kan <em>The Octopus<\\/em>. Pinabisto kaini an konsepto nin <em>crony capitalism<\\/em> sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun p\\u00e0no nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga <em>artworks<\\/em> asin alahas na binarakal ni Imelda.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ipinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an <em>crony capitalism<\\/em> sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan <em>Estado de las Islas Filipinas<\\/em> ) ni Tomas de Comyn sagkod an <em>Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas<\\/em> ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining \\u201c<em>historically established pattern of behavior<\\/em>\\u201d kan tradisyunal na <em>elite<\\/em> sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan <em>indulto de comercio<\\/em> kun sain an <em>alcalde mayor <\\/em>nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon\\uan ABSCBN\\uasin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga <em>chartered<\\/em> na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na \\u201c<em>party of the century<\\/em>.\\u201d Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sar\\u00f9-sar\\u00f4 man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun p\\u00e0no sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya\\ubiyaya arog kan mga <em>choice positions<\\/em>,<em> monopolies<\\/em>, <em>concessions<\\/em>, <em>government contracts<\\/em>, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun p\\u00e0no ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun p\\u00e0no nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun p\\u00e0no nagpalya an <em>Presidential Commission on Good Governance<\\/em> o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa <em>board of directors <\\/em>kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Makulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa bu\\u00f3t basahon an siring na libro. Bako san\\u00e1 nin huli sa kun p\\u00e0no ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun p\\u00e0no nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi\\uarog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglal\\u00f3m sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong <em>Kilusang Bagong Lipunan<\\/em>) asin Eduardo \\u201cDanding\\u201d Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila. <\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako san\\u00e1ng napapanahon an <em>Some Are Smarter than Others<\\/em> kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta <em>photocopies<\\/em> san\\u00e1 an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na san\\u00e1 an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar b\\u00e0guhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa <em>internet<\\/em> tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa panahon kan <em>disinformation <\\/em>asin kan mga bayad na<em> trolls<\\/em>, an historikal na impormasyon sa <em>Some Are Smarter than Others<\\/em> an satuyang panlaban. Kun kay\\u00e2 kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga <em>passages<\\/em> gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Lugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang <em>grito de guerra<\\/em>: dai liwat, dai nanggad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos&#; Crony Capitalism, mag-email sana sa <\\/em><a href=\\\"mailto:\\\"><em><\\/em><\\/a><em> o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee<\\/em>. <em>Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[442,69,47,443,439,267,446,448,306,49,440,441,445,269,444],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Amigotismo sagkod an &quot;Some Are Smarter than Others&quot; ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Amigotismo sagkod an &quot;Some Are Smarter than Others&quot; ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T05:52:24+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:30:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x560.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/1.jpg\\\",\\\"width\\\":,\\\"height\\\":700},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Amigotismo sagkod an \\\\\\\"Some Are Smarter than Others\\\\\\\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T05:52:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:30:29+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T05:52:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:30:29+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Ateneo de Manila University Press,Bicol,BIkol,Book,Cronyism,Djai Rugeria,Ferdinand Marcos,Imelda Marcos,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Magbikol Kita,Marcos,Marcos Dictatorship,Ricardo L. Manapat,Saysay,Some Are Smarter than Others\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/948\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=948\"}],\"version-history\":[{\"count\":12,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/948\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/948\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=948\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=948\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=948\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1744,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/787","title":"","content":"{\"id\":787,\"date\":\"T22:47:26\",\"date_gmt\":\"T14:47:26\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=787\"},\"modified\":\"T20:36:09\",\"modified_gmt\":\"T12:36:09\",\"slug\":\"bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<div class=\\\"wp-block-image\\\"><figure class=\\\"alignleft size-large is-resized\\\"><img loading=\\\"lazy\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg\\\" alt=\\\"\\\" class=\\\"wp-image-789\\\" width=\\\"493\\\" height=\\\"706\\\" srcset=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg 493w, https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-x686.jpg 480w\\\" sizes=\\\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 493px, 100vw\\\" \\/><figcaption>Mapa kan Bikol sagkod\\/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ,&nbsp;<em>Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, <\\/em>. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).<\\/figcaption><\\/figure><\\/div>\\n\\n\\n\\n<p>Historikal na konstruksyon an \\u201cBikol.\\u201d Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga <em>pueblo<\\/em> o <em>probinsya<\\/em> bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o <em>fixed boundaries<\\/em>).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa&nbsp;san\\u00e1 kaidto nin mga <em>provincia<\\/em>, <em>partido<\\/em>, <em>alcaldia<\\/em>, <em>pueblo<\\/em>, <em>visita<\\/em>, aspb. An \\u201cBicol\\u201d (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro san\\u00e1 sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa san\\u00e1 nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsar\\u00f4 giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Panahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang <em>the \\u201cBicol provinces.\\u201d<\\/em> Sa ibang primaryang burabod, inapod man na \\u201cBikolandia\\u201d an mga probinsyang nasambit. Bako na san\\u00e1ng sarong partido an pagsabot sa \\u201cBicol\\u201d kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte <em>ipso facto<\\/em> kan \\u201cBicol.\\u201d An konseptong ini kan \\u201cBicol\\u201d nakabase sa etnolingwistikong kategorya\\usa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun p\\u00e0no binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa <em>administrative code<\\/em> kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>1. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>2. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>3. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>4. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>5. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na \\u201cBicol\\u201d provinces sagkod ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na <em>Presidential Decree No. 1<\\/em>, maaaraman ta na dai pa san\\u00e1 nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing <em>decree<\\/em> na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang <em>Integrated Reorganization Plan<\\/em>, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pagsabot ta ngunyan kan \\u201cBikol\\u201d bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an \\u201cBikol\\u201d kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko\\usuhay sa panahon\\uan magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an \\u201cBikol\\u201d? Arin na \\u201cBikol\\u201d? o kaya man \\u201cBikol\\u201d kan anong taon, siglo, o panahon?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Historikal na konstruksyon an \\u201cBikol.\\u201d Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[69,47,307,115,306,116,49,311,309,310,308,269],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Historikal na konstruksyon an \\u201cBikol.\\u201d Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:47:26+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:36:09+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg\\\",\\\"width\\\":592,\\\"height\\\":846},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:47:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:36:09+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:47:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:36:09+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Boundaries,History,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Kasaysayan,Magbikol Kita,Municipalities,Philippine Regions,Provinces,Regions,Saysay\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/787\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=787\"}],\"version-history\":[{\"count\":28,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/787\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/787\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=787\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=787\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=787\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1769,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/888","title":"","content":"{\"id\":888,\"date\":\"T21:08:18\",\"date_gmt\":\"T13:08:18\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=888\"},\"modified\":\"T20:35:52\",\"modified_gmt\":\"T12:35:52\",\"slug\":\"mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa <em>Archivo de Universidad de Santo Tomas<\\/em> (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini\\ukapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na san\\u00e1 sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an <em>Libros de Matriculas de Facultad<\\/em> sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na san\\u00e1 halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Digdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o \\u201cBikolanong propagandista\\u201d, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban\\upuon sa saiyang <em>Ampliacion<\\/em> o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan \\unariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban\\u haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Uya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-table is-style-stripes\\\"><table><tbody><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Pangaran<\\/strong><\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Ginikanan<\\/strong><\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Bernardino Monreal&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Eladio Anson y Alcera<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Cagsaua, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Felipe Tomas y Rodriguez&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Severo Tomas y Rodriguez<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Jose Ma. Panganiban y Enverga<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Mambulao, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Justo Lucban y Rilles<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Labo, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Jose Abella y Calolong<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Severo Patrocinio y Mendoza<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">San Jose, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><\\/tbody><\\/table><figcaption>Ginikanan:<em> Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST.<\\/em><\\/figcaption><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-table is-style-stripes\\\"><table><tbody><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Pangaran<\\/strong><\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Ginikanan<\\/strong><\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Angel Camara y Galarosa<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Gubat, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Tiburcio Siguenza y Cerde\\u00f1a<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Libon, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Patricio Baylon y Sotto<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Pilar, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ignacio Garcia y Lopez<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Sorsogon, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Cayetano Lucban y Rilles<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Labo, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ramon Pimentel y Campos<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daet, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Severino Balce y Obusan<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Indan, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ludovico Arejola y Padilla<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Mariano Abella y Isaac<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Pedro Leonen y Osorio<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Tomas Arejola y Padilla<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><\\/tbody><\\/table><figcaption>Ginikanan: <em>Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST.<\\/em><\\/figcaption><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-table is-style-stripes\\\"><table><tbody><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Pangaran<\\/strong><\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Ginikanan<\\/strong><\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Agustino Samson y Solano&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Camalig, Albay&nbsp;<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Norberto Trinidad y Espina&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay&nbsp;<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ramon Alvarez y Valenzuela<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Albay, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Anselmo Ventura y Gomez<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Tomas Prieto y Antonio<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><\\/tbody><\\/table><figcaption>Ginikanan: <em>Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST.<\\/em><\\/figcaption><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, <em>suspenso <\\/em>an nakua nyang grado sa <em>examenes ordinar<\\/em>, o itong inaapod ngunyan na <em>revalida<\\/em>. Bu\\u00f3t sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o <em>examenes extraordinar<\\/em>. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na san\\u00e1 halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga <em>buena familia<\\/em> kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa san\\u00e1 sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya\\usa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang \\u201cLa Universidad de Manila\\u201d sa <em>La Solidaridad<\\/em>), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher\\una dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na san\\u00e1ng nag-praktis kan saindang mga propesyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan <em>Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola<\\/em> ni Evelyn Caldera Soriano, \\u201cPromoting Un Bien Gobierno in Sorsogon\\u201d asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga <em>principalia<\\/em> kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun san\\u00e1 kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[404,47,398,306,399,403,49,401,269,400,396,402],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:08:18+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:35:52+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:08:18+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:52+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:08:18+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:52+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Arejola,BIkol,Bikolanos,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Jose Maria Panganiban,Lukban,Magbikol Kita,Mariano Abella,Saysay,Tomas Arejola,University of Santo Tomas,UST Archives\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/888\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=888\"}],\"version-history\":[{\"count\":14,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/888\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/888\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=888\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=888\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=888\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1795,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.563Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1174","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.564Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-99","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.564Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#respond","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.564Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat/#respond","title":"Amigotismo sagkod an \"Some Are Smarter than Others\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:04am\n# Amigotismo sagkod an “Some Are Smarter than Others” ni Ricardo L. Manapat\nPublished on Sunday, August 16, , 1:52pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an _annotated_ _reissue_ kan _Some Are Smarter than Others_ ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o _cronyism_) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.\nNagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang _folleto_ sanána pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong _underground_ na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan _folleto_ sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na _The Octopus_, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.\nDawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na _death threats_. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero _(exile)_ sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan _folleto_.\nAn _Some Are Smarter than Others_ iyo an pinahiwas asin _updated_ na bersyon kan _The Octopus_. Pinabisto kaini an konsepto nin _crony capitalism_ sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.\nTinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga _artworks_ asin alahas na binarakal ni Imelda.\nIpinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an _crony capitalism_ sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan _Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Tomas de Comyn sagkod an _Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ _historically established pattern of behavior_” kan tradisyunal na _elite_ sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan _indulto de comercio_ kun sain an _alcalde mayor_ nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga _chartered_ na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ _party of the century_.” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.\nSarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga _choice positions_, _monopolies_, _concessions_, _government contracts_, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.\nDai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an _Presidential Commission on Good Governance_ o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa _board of directors_ kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.\nMakulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.\nAlagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong _Kilusang Bagong Lipunan_) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila.\nPagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an _Some Are Smarter than Others_ kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta _photocopies_ saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa _internet_ tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.\nSa panahon kan _disinformation_ asin kan mga bayad na _trolls_, an historikal na impormasyon sa _Some Are Smarter than Others_ an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga _passages_ gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.\nLugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang _grito de guerra_: dai liwat, dai nanggad.\n_Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos’ Crony Capitalism, mag-email sana sa_ [_](mailto:) _o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee_. _Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan._\n.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1857,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.564Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago/#respond","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:07am\n# Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\nPublished on Saturday, August 01, , 10:47pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\n![]( kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, _Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, _. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).\nHistorikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga _pueblo_ o _probinsya_ bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o _fixed boundaries_).\nKan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga _provincia_, _partido_, _alcaldia_, _pueblo_, _visita_, aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.\nSagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.\nAn mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)\nKan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .\nKan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .\nPanahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang _the “Bicol provinces.”_ Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte _ipso facto_ kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.\nKan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.\nKan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa _administrative code_ kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.\nSusog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:\n1\\. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;\n2\\. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;\n3\\. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;\n4\\. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;\n5\\. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.\nMaririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.\nKan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.\nAn pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?\nKun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na _Presidential Decree No. 1_, maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing _decree_ na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang _Integrated Reorganization Plan_, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.\nAn pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.\nSa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon?\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1945,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.564Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/#respond","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:26.564Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=888","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-102","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=787","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:06am\n# Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\nPublished on Saturday, August 01, , 10:47pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\n![]( kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, _Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, _. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).\nHistorikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga _pueblo_ o _probinsya_ bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o _fixed boundaries_).\nKan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga _provincia_, _partido_, _alcaldia_, _pueblo_, _visita_, aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.\nSagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.\nAn mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)\nKan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .\nKan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .\nPanahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang _the “Bicol provinces.”_ Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte _ipso facto_ kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.\nKan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.\nKan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa _administrative code_ kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.\nSusog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:\n1\\. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;\n2\\. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;\n3\\. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;\n4\\. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;\n5\\. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.\nMaririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.\nKan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.\nAn pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?\nKun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na _Presidential Decree No. 1_, maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing _decree_ na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang _Integrated Reorganization Plan_, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.\nAn pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.\nSa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon?\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1945,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago/#","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:07am\n# Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\nPublished on Saturday, August 01, , 10:47pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\n![]( kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, _Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, _. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).\nHistorikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga _pueblo_ o _probinsya_ bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o _fixed boundaries_).\nKan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga _provincia_, _partido_, _alcaldia_, _pueblo_, _visita_, aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.\nSagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.\nAn mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)\nKan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .\nKan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .\nPanahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang _the “Bicol provinces.”_ Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte _ipso facto_ kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.\nKan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.\nKan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa _administrative code_ kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.\nSusog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:\n1\\. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;\n2\\. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;\n3\\. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;\n4\\. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;\n5\\. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.\nMaririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.\nKan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.\nAn pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?\nKun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na _Presidential Decree No. 1_, maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing _decree_ na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang _Integrated Reorganization Plan_, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.\nAn pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.\nSa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon?\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1945,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/#","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1174","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T22:38:16\",\"date_gmt\":\"T14:38:16\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T20:35:32\",\"modified_gmt\":\"T12:35:32\",\"slug\":\"justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga <em>principalia<\\/em> asin mga <em>darakulang tawo<\\/em> kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano <em>elite <\\/em>huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga <em>principalia<\\/em> kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang <em>Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development <\\/em>asin <em>Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, <\\/em>, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa <em>Philippine Studies<\\/em> asin <em>The Journal of History<\\/em> an pira san\\u00e1 sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paagi kan halipot na artikulong ini, bu\\u00f3t kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas\\uduwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo\\usa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong <em>genealogy<\\/em> o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang <em>principal<\\/em> asin munisipal na <em>elite<\\/em> kan Gubat.&nbsp;<br><\\/p>\\n\\n\\n\\n<div class=\\\"wp-block-image\\\"><figure class=\\\"aligncenter size-large is-resized\\\"><img loading=\\\"lazy\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Justino-Encinas.jpg\\\" alt=\\\"\\\" class=\\\"wp-image-\\\" width=\\\"341\\\" height=\\\"432\\\"\\/><figcaption>Si Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.<\\/figcaption><\\/figure><\\/div>\\n\\n\\n\\n<p>An artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay san\\u00e1, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.<br><br>An Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa <em>Catalogo Alfabetico de Apellidos<\\/em> na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga <em>pueblos costales<\\/em> kan Sorsogon\\uarog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga <em>elite<\\/em> o mga <em>principales<\\/em> kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga <em>municipal elites<\\/em> kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga <em>principalia <\\/em>o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga <em>elite<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin <em>gobernadorcillo<\\/em> kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirili\\u00e1n kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng <em>principales<\\/em> kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) <em>elite<\\/em> nin huli sa gamit kan titulo na \\u201cDon\\u201d asin sinda mga <em>principalia<\\/em> nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Don Francisco an minimidbid na <em>patriarch<\\/em> kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong <em>family tree<\\/em> na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Si Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka-<em>municipal presidente<\\/em> kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 <em>Philippine Legislature<\\/em>, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An saiyang medyo-hermano <em>(half-brother)<\\/em> na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Namundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin <em>Bachelor of Arts<\\/em> asin <em>Doctor of Dental Surgery<\\/em> sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , \\u, sagkod \\u sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa <em>Official Directory kan<\\/em> <em>House of Representatives<\\/em> na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa <em>health<\\/em> an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya san\\u00e1 kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na <em>Juez de Paz<\\/em> kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Di\\u00f1o sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Di\\u00f1o\\una si Frivaldo asin Encinas mga \\u201ctrapo\\u201d o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo\\udai man nag-ubra.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People\\us Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Madudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa san\\u00e1. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga <em>biographical sketches<\\/em> ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa san\\u00e1 kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? P\\u00e0no an <em>political dynamic<\\/em>s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre san\\u00e1 man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an bu\\u00f3t? Asin urog sa gabos, p\\u00e0no sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">DD<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[69,47,518,519,115,306,49,517,269,516],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga principalia asin mga darakulang tawo kan Bikol kan [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:38:16+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:35:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Justino-Encinas.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"8 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Justino-Encinas.jpg\\\",\\\"width\\\":744,\\\"height\\\":944},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:38:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:38:16+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":4,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Encinas,Gubat,History,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Magbikol Kita,Political History,Saysay,Sorsogon\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":47,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":2317,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-100","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat/#","title":"Amigotismo sagkod an \"Some Are Smarter than Others\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:04am\n# Amigotismo sagkod an “Some Are Smarter than Others” ni Ricardo L. Manapat\nPublished on Sunday, August 16, , 1:52pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an _annotated_ _reissue_ kan _Some Are Smarter than Others_ ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o _cronyism_) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.\nNagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang _folleto_ sanána pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong _underground_ na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan _folleto_ sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na _The Octopus_, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.\nDawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na _death threats_. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero _(exile)_ sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan _folleto_.\nAn _Some Are Smarter than Others_ iyo an pinahiwas asin _updated_ na bersyon kan _The Octopus_. Pinabisto kaini an konsepto nin _crony capitalism_ sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.\nTinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga _artworks_ asin alahas na binarakal ni Imelda.\nIpinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an _crony capitalism_ sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan _Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Tomas de Comyn sagkod an _Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ _historically established pattern of behavior_” kan tradisyunal na _elite_ sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan _indulto de comercio_ kun sain an _alcalde mayor_ nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga _chartered_ na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ _party of the century_.” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.\nSarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga _choice positions_, _monopolies_, _concessions_, _government contracts_, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.\nDai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an _Presidential Commission on Good Governance_ o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa _board of directors_ kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.\nMakulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.\nAlagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong _Kilusang Bagong Lipunan_) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila.\nPagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an _Some Are Smarter than Others_ kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta _photocopies_ saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa _internet_ tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.\nSa panahon kan _disinformation_ asin kan mga bayad na _trolls_, an historikal na impormasyon sa _Some Are Smarter than Others_ an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga _passages_ gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.\nLugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang _grito de guerra_: dai liwat, dai nanggad.\n_Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos’ Crony Capitalism, mag-email sana sa_ [_](mailto:) _o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee_. _Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan._\n.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1857,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-975","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.053Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=666","title":"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:07am\n# Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol”\nPublished on Sunday, July 26, , 2:17am\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod pang marhay an pag-adal kan manlainlain na mga rehiyon, probinsya, syudad, sagkod munisipalidad, o an inaapod na _local history_. Kun igwa man nin nagkapirang naisurat, bakong sopistikada an saindang mga metodo, dawa pa igwa sinda nin mga primaryang burabod na hali sa mga artsibo. Kun igwa man nin mga maray-maray, an mga kasaysayan na ini manungod sa Cordillera o Sulu. Susog ki Larkin, dai pang gayo naaadalan an ibang mga Kristyanong grupo arog nin mga Pampangan, Bisaya, Bikolano, asbp.\nMas tinawan nin panahon kan mga historyador an pagsurat nin mga inaapod na “national” o “general histories” kan Pilipinas kaidto. Tinawan ninda nin urog na importansya an mga ‘darakulang’ pangyayari sa Manila sagkod sa mga kataraid kaining probinsya (Batangas, Laguna, Cavite, sagkod Bulacan), an eksenang politikal sa gobyerno nasyonal, siring man an mga agi-agi kan mga prominenteng persona o kan mga “bayani.” Maray na halimbawa kaini an _Revolt of the Masses: The Story Bonifacio and the Katipunan_ sagkod _History of the Filipino People_ ni Teodoro Agoncillo. _The First Filipino_ ni Leon Ma. Guerrero, _Between Two Empires_ ni Theodore Friend, an mga libro ni Greogorio Zaide, asbp. “An malain lugod kaiyan,” sabi kan Heswitang historyador na si Fr. Francisco Mallari, “baad isipon nin mga tawo na an kasaysayan kan Manila (o kan Katagalugan) iyo na an kasaysayan kan Pilipinas, o kaya an Manila an Pilipinas!” Kaya nasa background saná kan kabisera an mga lokalidad.\nIgwa man nin tendensya an “national history” na i-postular an pagkaparareho kan pagdanas kan sarong pangyayari—na kun ano an nangyari sa Manila (o sa Katagalugan), iyo man an nangyari sa ibang rehiyon o probinsya. An isyu kan _friar estates_ sa Calamba (kun sain _inquilino_ an pamilya ni Rizal) sarong maray na halimbawa kaini. Susog ki Filomeno Aguilar Jr. lokalisado saná ini sa Katagalugan. Bako ining isyu sa mga taga-Mindoro, kun sain may 20,000-ektaryang daga an mga Rekoletos sagkod sa mga taga-Cebu kun sain igwang mga daga an mga Agustino. An kumbensyunal na pagsurat nin kasaysayan minasabi na garo baga isyu an _friar estates_ sa bilog na Pilipinas, alagad bako man. Nagkataon sana gayod na si Rizal an ehemplo kaya naging ‘nasyunal’ ini.\nPara maresolba an siring na mga problema, kaipuhan na urog pang adalan an mga manlainlain na lokalikad sa Pilipinas, isurat an mga naratibong nakapalibot digdi, urog na an mga madali nang malingawan, tangarig makakua nin mga datos na masuplay kan inapod ni Larkin na “building blocks” sa pagbilog nin “substansyal na edipisyo para sa pagsurat kan satuyang kasaysayan.”\nKan dekada 70, dinangog kan mga historyador—banyaga man o Pilipino—an pangapudan ni Larkin. Naging prolipikong _interes_ anlokal na kasaysayan nin Pilipinas sadkod sa nagsunod na duwang dekada. Kadaklan sa mga pag-adal, nagpokus sa manlainlain na mga etnolingwistikong mga grupo sa luwas kan Katagalugan, pinaghurup-hurupan an pagkakalain sa “sentro” kan saindang pagdanas kan kolonyalismo, sagkod nagsurat nin kasaysayan na awtonomiko sa kabisera. An mga pag-adal ninda Larkin (Pampanga), Alfred McCoy (Iloilo), Michael Cullinane (Cebu), Bruce Cruikshank (Samar), sagkod Norman Owen (Kabikolan), pira saná sa mga marhay na halimbawa kaini. Igwa man nin kontribusyon an mga Pilipinang historyador, arog nina Rosario Mendoza Cortes, kagsurat kan _Pangasinan: _ ) sagkod Milagros Guerrero, kagsurat kan _Luzon at War_ ).\nKan dekada 80, naging prolipiko man an pagsurat kan kasaysayan nin Bikol sa panginot ni Norman Owen, kagsurat kan _Prosperity without Progress_ na ipinublikar kan . Base ini sa saiyang disertastyon sa Michigan kan . Dai man matatawadan an kontribusyon ni Fr. Paco Mallari. Kan , naipublikar nya sa _Philippine Studies_ an pinakainot nyang artikulo dapit sa Bikol, kun sain tinukar nya an kasaysayan sa likod kan pangaran kan kalye Dinaga sa Naga. Puon kan na-assign siya sa Xavier University kan , sunud-sunod an mga naipublikar nyang mga artikulo dapit sa Bikol sagkod an saiyang inot na libro, an _Ibalon Under Storm and Siege_ kan . Kan , naipublikar ni Danilo Madrid Gerona an _From Epic to History_: _A Brief Introduction to Bikol History_. Dawa sarong _cursory study_, ini an primerong pagpurbar nin pagsurat kan kasaysayan nin Bikol puon _precolonial period_ sagkod sa pagtapos kan Gyera kan . Dakulang kontribusyon man an mga panurat ni Stephen Henry Totanes dapit sa mga _principalia_ sa Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano, urog na an _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ ) sagkod _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _ ), na saiyang tesis para sa MA sagkod doktorado sa kasaysayan sa UP Diliman.\nKan , sa panginot ni Fr. Raul Bonoan, SJ, sagkod kan Philippine National Historical Society (PNHS), natawan nin nasyunal na atensyon an kasaysayan kan Bikol kan ginibo an ika-11 kumpersenya sa lokal na kasaysayan sa Ateneo de Naga. Susog ki Dr. Francis Navarro, na kaidto sarong hoben na paratukdo asin ngunyan propesor sa Ateneo de Manila University, ilinaag ni Fr. Bonoan an Bikol sa mapa kan Pilipinas, dangan ipinamidbid nya an rehiyon (sagkod an kasaysayan kaini) sa mga historyador na nakabase sa Manila kan dinara niya an kumperensya sa Naga. Yaon kaidto an mga batikan na mga historyador na sina Fr. John Schumacher, SJ, Fr. Rolando S. dela Goza, CM, Isagani Medina, Luis Dery, Eden Gripaldo, asbp, na nagbarasa kan saindang mga papel manungod sa Bikol. An proceedings kan nasabing kumperensya ipinublikar sa _The Journal of History_ kan .\nSagkod ngunyan, padagos pang nagbubuskad an pag-adal nin lokal na kasaysayan sagkod kasaysayan kan Bikol. An mga estudyante sa masterado sagkod doktorado na nag-aadal nin kasaysayan sa Manila, halimbawa, inaaradalan an saindang mga probinsya, syudad, o munisipalidad na ginikanan. Susog sa sarong post ni Vicente Rafael, mas lokalisado sagkod espesyalisado na an direksyon kan kadaklan sa mga pag-aadal ngunyan sa kasaysayan kan Pilipinas.\nKundi sa kadakulan kan mga pag-adal sagkod nasurat kaini sa nakalihis na apat na dekada, masasabi ta na daw na nakatipon na kita nin sapat na “building blocks” sa pagsurat nin mas inklusibong kasaysayan kan nasyon?\nAn anuman na proyekto nin pagrumpag nin sentro, o an pagprobinsyalisar kaini, igwang kaibanan na peligro: an pagmukna nin (mga) panibagong sentro, kun siring, nin panibagong marhen. Maninigo sanáng likayan ini. Siguraduhon ta na inklusibo an pagsurat kan kasaysayan kan Bikol, diperensyado, sagkod may pagmidbid sa pluralidad nin mga pagdanas kan nakaagi. Saro pang peligro susog ki Dipesh Chakrabarty, kagsurat nin _Provincializing Europe_, an pagpostular na pareho sa mga panibagong muhon an ekspiryensya kan panibagong sentro, Alagad, inuutro sana kaini an mga tendensya kan mga naratibo na nakasentro sa Manila o sa Katagalugan.\nSa pagsurat nin kasaysayan kan Bikol, kun siring, maninigo sanáng ibitaran an pagsurat nin naratibo na naka-sentro sa Naga o sa inaapod na “Bikol Sentral” ta bako saná man Naga an Bikol. May mas mahiwas pang kadagaan ini sa luwas nin _Maugmang Lugar_ dawa pa Naga an kinokonsiderar na kultural sagkod historikal na kabisera nin Bikol. Igwa nin manlainlain na Bikol, “Bikols of the Philippines,” sabi ngani kaiyan ni Lilia Realubit. Igwa man nin sadiring eksperyensya an Rinconada, Lagonoy, Albay, Sorsogon, Masbate, Catanduanes, Ticao, Burias, asbp, na lain man sa Naga. Ini an mga “building blocks” na dapat ta pang maisurat dangan ipalaman sa kasaysayan nin Pilipinas. Kun hihilingon ta an mga naisurat na nin mga historyador nin Bikol, yaon man kita sa tamang direksyon.\nIni an mga kamawutan kolum na ini—na isaysay an manlainlain na mga “Bikol” sa kasaysayan. Kaipuhan isaysay an mga ini, urog pang adalan, paghurup-hurupan, dangan isurat ta, ngarig dai ta saná magkarilingawan, sagkod magdanay sa satuyang girumdom, maglihis man an panahon.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1766,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.054Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.054Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/#comment-51","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.054Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=948","title":"Amigotismo sagkod an \"Some Are Smarter than Others\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:04am\n# Amigotismo sagkod an “Some Are Smarter than Others” ni Ricardo L. Manapat\nPublished on Sunday, August 16, , 1:52pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an _annotated_ _reissue_ kan _Some Are Smarter than Others_ ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o _cronyism_) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.\nNagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang _folleto_ sanána pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong _underground_ na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan _folleto_ sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na _The Octopus_, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.\nDawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na _death threats_. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero _(exile)_ sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan _folleto_.\nAn _Some Are Smarter than Others_ iyo an pinahiwas asin _updated_ na bersyon kan _The Octopus_. Pinabisto kaini an konsepto nin _crony capitalism_ sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.\nTinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga _artworks_ asin alahas na binarakal ni Imelda.\nIpinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an _crony capitalism_ sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan _Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Tomas de Comyn sagkod an _Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ _historically established pattern of behavior_” kan tradisyunal na _elite_ sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan _indulto de comercio_ kun sain an _alcalde mayor_ nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga _chartered_ na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ _party of the century_.” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.\nSarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga _choice positions_, _monopolies_, _concessions_, _government contracts_, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.\nDai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an _Presidential Commission on Good Governance_ o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa _board of directors_ kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.\nMakulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.\nAlagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong _Kilusang Bagong Lipunan_) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila.\nPagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an _Some Are Smarter than Others_ kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta _photocopies_ saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa _internet_ tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.\nSa panahon kan _disinformation_ asin kan mga bayad na _trolls_, an historikal na impormasyon sa _Some Are Smarter than Others_ an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga _passages_ gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.\nLugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang _grito de guerra_: dai liwat, dai nanggad.\n_Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos’ Crony Capitalism, mag-email sana sa_ [_](mailto:) _o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee_. _Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan._\n.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1857,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.054Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/948","title":"","content":"{\"id\":948,\"date\":\"T13:52:24\",\"date_gmt\":\"T05:52:24\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=948\"},\"modified\":\"T20:30:29\",\"modified_gmt\":\"T12:30:29\",\"slug\":\"amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an <em>annotated<\\/em> <em>reissue<\\/em> kan <em>Some Are Smarter than Others <\\/em>ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o <em>cronyism<\\/em>) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-image size-large\\\"><img loading=\\\"lazy\\\" width=\\\"\\\" height=\\\"560\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x560.jpg\\\" alt=\\\"\\\" class=\\\"wp-image-976\\\" srcset=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x560.jpg w, https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x536.jpg 980w, https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x263.jpg 480w\\\" sizes=\\\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) px, 100vw\\\" \\/><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang <em>folleto<\\/em> san\\u00e1<em> <\\/em>na pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong <em>underground<\\/em> na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana san\\u00e1 pagkaluwas kan <em>folleto<\\/em> sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na <em>The Octopus<\\/em>, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na <em>death threats<\\/em>. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero <em>(exile)<\\/em> sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan <em>folleto<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An <em>Some Are Smarter than Others <\\/em>iyo an pinahiwas asin <em>updated<\\/em> na bersyon kan <em>The Octopus<\\/em>. Pinabisto kaini an konsepto nin <em>crony capitalism<\\/em> sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun p\\u00e0no nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga <em>artworks<\\/em> asin alahas na binarakal ni Imelda.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ipinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an <em>crony capitalism<\\/em> sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan <em>Estado de las Islas Filipinas<\\/em> ) ni Tomas de Comyn sagkod an <em>Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas<\\/em> ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining \\u201c<em>historically established pattern of behavior<\\/em>\\u201d kan tradisyunal na <em>elite<\\/em> sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan <em>indulto de comercio<\\/em> kun sain an <em>alcalde mayor <\\/em>nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon\\uan ABSCBN\\uasin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga <em>chartered<\\/em> na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na \\u201c<em>party of the century<\\/em>.\\u201d Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sar\\u00f9-sar\\u00f4 man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun p\\u00e0no sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya\\ubiyaya arog kan mga <em>choice positions<\\/em>,<em> monopolies<\\/em>, <em>concessions<\\/em>, <em>government contracts<\\/em>, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun p\\u00e0no ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun p\\u00e0no nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun p\\u00e0no nagpalya an <em>Presidential Commission on Good Governance<\\/em> o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa <em>board of directors <\\/em>kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Makulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa bu\\u00f3t basahon an siring na libro. Bako san\\u00e1 nin huli sa kun p\\u00e0no ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun p\\u00e0no nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi\\uarog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglal\\u00f3m sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong <em>Kilusang Bagong Lipunan<\\/em>) asin Eduardo \\u201cDanding\\u201d Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila. <\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako san\\u00e1ng napapanahon an <em>Some Are Smarter than Others<\\/em> kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta <em>photocopies<\\/em> san\\u00e1 an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na san\\u00e1 an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar b\\u00e0guhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa <em>internet<\\/em> tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa panahon kan <em>disinformation <\\/em>asin kan mga bayad na<em> trolls<\\/em>, an historikal na impormasyon sa <em>Some Are Smarter than Others<\\/em> an satuyang panlaban. Kun kay\\u00e2 kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga <em>passages<\\/em> gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Lugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang <em>grito de guerra<\\/em>: dai liwat, dai nanggad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos&#; Crony Capitalism, mag-email sana sa <\\/em><a href=\\\"mailto:\\\"><em><\\/em><\\/a><em> o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee<\\/em>. <em>Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[442,69,47,443,439,267,446,448,306,49,440,441,445,269,444],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Amigotismo sagkod an &quot;Some Are Smarter than Others&quot; ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Amigotismo sagkod an &quot;Some Are Smarter than Others&quot; ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an annotated reissue kan Some Are Smarter than Others ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T05:52:24+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:30:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/x560.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/1.jpg\\\",\\\"width\\\":,\\\"height\\\":700},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Amigotismo sagkod an \\\\\\\"Some Are Smarter than Others\\\\\\\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T05:52:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:30:29+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Amigotismo sagkod an &#;Some Are Smarter than Others&#; ni Ricardo L. Manapat\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T05:52:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:30:29+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Ateneo de Manila University Press,Bicol,BIkol,Book,Cronyism,Djai Rugeria,Ferdinand Marcos,Imelda Marcos,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Magbikol Kita,Marcos,Marcos Dictatorship,Ricardo L. Manapat,Saysay,Some Are Smarter than Others\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/948\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=948\"}],\"version-history\":[{\"count\":12,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/948\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/948\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=948\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=948\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=948\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1744,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/787","title":"","content":"{\"id\":787,\"date\":\"T22:47:26\",\"date_gmt\":\"T14:47:26\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=787\"},\"modified\":\"T20:36:09\",\"modified_gmt\":\"T12:36:09\",\"slug\":\"bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<div class=\\\"wp-block-image\\\"><figure class=\\\"alignleft size-large is-resized\\\"><img loading=\\\"lazy\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg\\\" alt=\\\"\\\" class=\\\"wp-image-789\\\" width=\\\"493\\\" height=\\\"706\\\" srcset=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg 493w, https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-x686.jpg 480w\\\" sizes=\\\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 493px, 100vw\\\" \\/><figcaption>Mapa kan Bikol sagkod\\/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ,&nbsp;<em>Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, <\\/em>. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).<\\/figcaption><\\/figure><\\/div>\\n\\n\\n\\n<p>Historikal na konstruksyon an \\u201cBikol.\\u201d Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga <em>pueblo<\\/em> o <em>probinsya<\\/em> bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o <em>fixed boundaries<\\/em>).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa&nbsp;san\\u00e1 kaidto nin mga <em>provincia<\\/em>, <em>partido<\\/em>, <em>alcaldia<\\/em>, <em>pueblo<\\/em>, <em>visita<\\/em>, aspb. An \\u201cBicol\\u201d (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro san\\u00e1 sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa san\\u00e1 nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsar\\u00f4 giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Panahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang <em>the \\u201cBicol provinces.\\u201d<\\/em> Sa ibang primaryang burabod, inapod man na \\u201cBikolandia\\u201d an mga probinsyang nasambit. Bako na san\\u00e1ng sarong partido an pagsabot sa \\u201cBicol\\u201d kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte <em>ipso facto<\\/em> kan \\u201cBicol.\\u201d An konseptong ini kan \\u201cBicol\\u201d nakabase sa etnolingwistikong kategorya\\usa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun p\\u00e0no binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa <em>administrative code<\\/em> kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Susog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>1. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>2. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>3. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>4. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>5. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Maririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na \\u201cBicol\\u201d provinces sagkod ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na <em>Presidential Decree No. 1<\\/em>, maaaraman ta na dai pa san\\u00e1 nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing <em>decree<\\/em> na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang <em>Integrated Reorganization Plan<\\/em>, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pagsabot ta ngunyan kan \\u201cBikol\\u201d bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an \\u201cBikol\\u201d kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko\\usuhay sa panahon\\uan magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an \\u201cBikol\\u201d? Arin na \\u201cBikol\\u201d? o kaya man \\u201cBikol\\u201d kan anong taon, siglo, o panahon?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Historikal na konstruksyon an \\u201cBikol.\\u201d Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[69,47,307,115,306,116,49,311,309,310,308,269],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Historikal na konstruksyon an \\u201cBikol.\\u201d Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T14:47:26+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:36:09+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#primaryimage\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/08\\/Kabikolan-until-.jpg\\\",\\\"width\\\":592,\\\"height\\\":846},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"primaryImageOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#primaryimage\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T14:47:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:36:09+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T14:47:26+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:36:09+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#primaryimage\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Boundaries,History,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Kasaysayan,Magbikol Kita,Municipalities,Philippine Regions,Provinces,Regions,Saysay\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/787\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=787\"}],\"version-history\":[{\"count\":28,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/787\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/787\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=787\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=787\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=787\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1769,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/888","title":"","content":"{\"id\":888,\"date\":\"T21:08:18\",\"date_gmt\":\"T13:08:18\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=888\"},\"modified\":\"T20:35:52\",\"modified_gmt\":\"T12:35:52\",\"slug\":\"mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa <em>Archivo de Universidad de Santo Tomas<\\/em> (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini\\ukapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na san\\u00e1 sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an <em>Libros de Matriculas de Facultad<\\/em> sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na san\\u00e1 halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Digdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o \\u201cBikolanong propagandista\\u201d, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban\\upuon sa saiyang <em>Ampliacion<\\/em> o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan \\unariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban\\u haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Uya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-table is-style-stripes\\\"><table><tbody><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Pangaran<\\/strong><\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Ginikanan<\\/strong><\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Bernardino Monreal&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Eladio Anson y Alcera<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Cagsaua, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Felipe Tomas y Rodriguez&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Severo Tomas y Rodriguez<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Jose Ma. Panganiban y Enverga<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Mambulao, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Justo Lucban y Rilles<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Labo, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Jose Abella y Calolong<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Severo Patrocinio y Mendoza<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">San Jose, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><\\/tbody><\\/table><figcaption>Ginikanan:<em> Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST.<\\/em><\\/figcaption><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-table is-style-stripes\\\"><table><tbody><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Pangaran<\\/strong><\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Ginikanan<\\/strong><\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Angel Camara y Galarosa<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Gubat, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Tiburcio Siguenza y Cerde\\u00f1a<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Libon, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Patricio Baylon y Sotto<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Pilar, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ignacio Garcia y Lopez<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Sorsogon, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Cayetano Lucban y Rilles<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Labo, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ramon Pimentel y Campos<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daet, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Severino Balce y Obusan<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Indan, Camarines Norte<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ludovico Arejola y Padilla<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Mariano Abella y Isaac<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Pedro Leonen y Osorio<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Tomas Arejola y Padilla<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><\\/tbody><\\/table><figcaption>Ginikanan: <em>Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST.<\\/em><\\/figcaption><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<figure class=\\\"wp-block-table is-style-stripes\\\"><table><tbody><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Pangaran<\\/strong><\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\"><strong>Ginikanan<\\/strong><\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Agustino Samson y Solano&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Camalig, Albay&nbsp;<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Norberto Trinidad y Espina&nbsp;<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Daraga, Albay&nbsp;<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Ramon Alvarez y Valenzuela<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Albay, Albay<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Anselmo Ventura y Gomez<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><tr><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Tomas Prieto y Antonio<\\/td><td class=\\\"has-text-align-center\\\" data-align=\\\"center\\\">Nueva Caceres, Camarines Sur<\\/td><\\/tr><\\/tbody><\\/table><figcaption>Ginikanan: <em>Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST.<\\/em><\\/figcaption><\\/figure>\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, <em>suspenso <\\/em>an nakua nyang grado sa <em>examenes ordinar<\\/em>, o itong inaapod ngunyan na <em>revalida<\\/em>. Bu\\u00f3t sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o <em>examenes extraordinar<\\/em>. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na san\\u00e1 halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga <em>buena familia<\\/em> kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa san\\u00e1 sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya\\usa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang \\u201cLa Universidad de Manila\\u201d sa <em>La Solidaridad<\\/em>), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher\\una dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na san\\u00e1ng nag-praktis kan saindang mga propesyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan <em>Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola<\\/em> ni Evelyn Caldera Soriano, \\u201cPromoting Un Bien Gobierno in Sorsogon\\u201d asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga <em>principalia<\\/em> kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun san\\u00e1 kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[404,47,398,306,399,403,49,401,269,400,396,402],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa Archivo de Universidad de Santo Tomas (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:08:18+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:35:52+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"6 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:08:18+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:52+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:08:18+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:35:52+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":1,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Arejola,BIkol,Bikolanos,Javier Leonardo Vitug Rugeria,Jose Maria Panganiban,Lukban,Magbikol Kita,Mariano Abella,Saysay,Tomas Arejola,University of Santo Tomas,UST Archives\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/888\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=888\"}],\"version-history\":[{\"count\":14,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/888\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/888\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=888\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=888\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=888\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1795,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1174","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#comment-99","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/justino-salvador-sagkod-an-mga-encinas-kan-gubat-sorsogon/#respond","title":"Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:03am\n# Justino, Salvador, sagkod an mga Encinas kan Gubat, Sorsogon\nPublished on Sunday, August 30, , 10:38pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSarong mahalagang lakdang an mga pag-adal asin panurat kan historyador na si Stephen Henry Totanes sa paglatag kan pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Sa haloy na panahon, haros kaya mayo nin mga pag-adal na tinutukar asin sistematikong sinisiyasat an mga buhay, agi-agi, pulitika, asin polisiya kan mga _principalia_ asin mga _darakulang tawo_ kan Bikol kan panahon kan Kastila siring man kan Amerikano. Dawa pa kita pamilyar sa mga manlainlain na apelyido kan mga prominenteng pamilya kan rehiyon asin mga pulitiko, haros mayo kitang aram manungod sa pagbuskad asin ebolusyon kan Bikolano _elite_ huli ta mayo pa nin mga sistematikong pag-adal kaini siring kan ginibong pag-adal ni Michael Cullinane dapit sa elite kan Cebu o ni Glenn Anthony May sa Batangas.\nKun kaya dakula an kontribusyon ni Totanes sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan mga _principalia_ kan Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano. An saiyang _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ asin _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _, mga pag-adal na dinepensahan nya sa Departamento kan Kasaysayan sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman kan asin , siring na an mga artikulong ipinublikar nya sa _Philippine Studies_ asin _The Journal of History_ an pira saná sa mga mahalaga nyang kontribusyon sa pagsurat kan pulitikal na kasaysayan kan Bikol.\nSa paagi kan halipot na artikulong ini, buót kong mag-ambag sa presente asin yaon na literatura asin sa mga napuunan na mga pag-adal ni Totanes dapit sa pulitikal na kasaysayan kan Kabikolan. Kun kaya sa minasunod, ipapamidbid ko sinda Justino asin Salvador Encinas—duwa sa pinakaprominenteng representante kan Sorsogon kan ika-20 siglo—sa paagi nin pagtukar kan saindang pulitkal na karera. Sa paagi man nin sarong _genealogy_ o pagsusog, ipapahiling ko man na sinda gikan sa sarong pamilyang _principal_ asin munisipal na _elite_ kan Gubat.\n![]( Salvador Encinas kan , sa inot nyang termino bilang representante kan inot na distrito kan Sorsogon. (Hali sa: Official Directory of the House of Representatives, . (Manila: Bureau of Printing, ), 226.\nAn artikulong ini sarong eksploratoryong pag-adal asin pagsaysay saná, huli ta kadakol pang kaipuhan hanapon na mga dokumento sa artsibo. Kadakol man na mga naratibo an kaipuhan pang maisaysay kan mga nabubuhay pang mga desendyentes kan pamilya. Alagad, sa tabang nin mga rehistro sa simbahan, mga katiripak mga burabod, asin mga istorya, nakabilog ako nin sarong halipot na naratibo manungod sa mga Encinas kan Gubat.\nAn Encinas saro sa mga orihinal na pamilya kan Gubat. Maaaraman ini tulos sa inot na letra kan saindang apelyido. Kan ipinautob kaya ni Gobernador-Heneral Claveria an dekreto na nagtao nin apelyido sa lambang indibidwal sa Pilipinas kan , an mga apelyido sa _Catalogo Alfabetico de Apellidos_ na nagpupuon sa letrang E an itinalaan kan gobernador kan Albay sa mga _pueblos costales_ kan Sorsogon—arog kan Gubat. Huli kaini, bakong makangalas na kadaklan sa mga kamidbid nindo na may apelyidong nagpupuon sa E, mga tubong-Sorsogon arog na sana kan mga Encinares, Escurel, Esquivel, Escober, Escandor, Espedido, Enaje, sagkod an pinakapamilyar sa gabos, Escudero.\nSusog sa historyador na si Milagros Guerrero, an mga orihinal na pamilya iyo man an mga _elite_ o mga _principales_ kan sarong munisipalidad. An mga Encinas, kun siring, saro sa mga _municipal elites_ kan Gubat o idtong may mga pagrurugaring, arog nin kwarta asin kadagaan, sagkod mga _principalia_ o idtong may mga posisyon sa gobyerno. Paglaog kan s sagkod s, naiitaas an estado kan pira sainda, dangan nagin mga probinsyal na mga _elite_.\nKan panahon kan mga Espanyol, duwang myembro kan pamilyang Encinas an naging mga opisyal kan Gubat. Inot, si Don Mariano Encinas, na nagin _gobernadorcillo_ kan Gubat asin nagin myembro kan konseho nin mga elektor kan pirilián kan . Si Don Francisco Encinas an ikaduwa na saro sa mga prominenteng _principales_ kan munisipalidad. Susog sa historyador na si Luis Camara Dery, si Don Francisco an saro sa mga generosong nag-atang nin kwarta para mapondohan an pagtugdas kan kumbento kan parokya kan Gubat. Saro man sya sa mga nagpetisyon ki Gobernador-Heneral Fernando Norzagaray kan siring na proyekto na inaprubahan kan 26 Oktubre . Haros mayo pang ibang nadudukhayan na mga burabod manungod sa saindang karera sa pulitika, alagad masasabi na sinda mga myembro kan (munisipal na) _elite_ nin huli sa gamit kan titulo na “Don” asin sinda mga _principalia_ nin huli sa saindang halangkaw na estado sa munisipalidad.\nSi Don Francisco an minimidbid na _patriarch_ kan pamilya kan huri ining nag-reunion sa harong ni Judge Simon Encinas sa Gubat kan . Susog sa sarong _family tree_ na iprinisenta sa nasabing okasyon, si Raymunda Enaje an naagom ni Don Francisco, dangan nagkaigwa sinda nin anom na aki, apat na babayi asin duwang lalaki: sinda Margarita, Potenciana, Dominga, Cristeta, Simon, sagkod Juan Encinas.\nSa linya ni Simon Encinas gikan sinda Justino asin Salvador.\nSi Justino Encinas namundag kan 12 Disyembre sa Gubat, Sorsogon. Saro sya sa limang aki ni Simon sa inot kaining agom na si Simeona Espadero. An naagom nya si Victoria Bailon, sarong mestisang Tsino na an pamilya gikan sa Iloilo, dangan nagdakit sa Pilar sagkod sa Gubat. Inot na naglaog sa pulitika si Justino kan sya 40 anyos na, kan nagdalagan sya asin nanggana sa pagka- _municipal presidente_ kan Gubat kan . Sa siring na pirilian, nakahampang nya si Juan Ramos. Ini an saiyang naging kapital pasiring sa nasyunal na pulitika.\nPakalihis kan saiyang termino, nagdalagan sya liwat alagad bilang representante kan primer na distrito kan Sorsogon kun sain kaidto nakapalaog an mga munisipalidad kan Barcelona, Bulan, Bulusan, Irosin, Matnog, Prieto Diaz, Santa Magdalena, sagkod Gubat. Nagdalagan sya sa irarom kan partido ni Manuel Roxas, an Nacionalista, na iyo an dominanteng partido kaidto. (An tulo sa apat na representate kan ika-8 lehislatura myembro kan Partido Nacionalista). Kan 5 Hunyo , nanggana si Justino asin nagin myembro kan ika-8 _Philippine Legislature_, kun sain irinepresenta nya asin ni Francisco Arellano (kan ikaduwang distrito) an probinsya kan Sorsogon.\nPagkalihis nin tulong taon sa kongreso, nagretiro na sa serbisyo publiko si Justino. Dai na sya nagdalagan giraray kan , dangan ipinaubaya nya na ini sa saiyang kapartidong si Adolfo Gerona na nagsirbing representate kan primer distrito sagkod . Mas pinili ni Justino an pribadong buhay kaiba an saiyang agom sagkod mga aki. 1 Setyembre kan sya binawian nin buhay sa kun sain syang munisipalidad namundag sa edad na 89.\nAn saiyang medyo-hermano _(half-brother)_ na si Salvador (na nguhod ki Justino nin 21 taon) iyo an nagdanay sa nasyonal na pulitika. Mas midbid sa gaha nyang Badong, saro sya sa duwang aki ni Simon Encinas ki Maria Rocha.\nNamundag si Salvador Encinas kan 3 Oktubre sa Gubat, Sorsogon. Nagtapos nin _Bachelor of Arts_ asin _Doctor of Dental Surgery_ sa Manila, kun sain nya namidbid an saiyang naagom na si Jacoba Delgado. Nagkaigwa sinda nin anom na aki, an saro nagdalagan alagad nadaog sa pagka-gobernador nin Sorsogon asin an saro nagin huwes.\nInot na naglaog sa pulitika si Salvador kan , kan nagdalagan sya bilang bokal kan Sorsogon. Kan Ika-2 Gyerang Pankinaban, saro sya sa mga ikinulon kan mga Hapon sa Capas, Tarlac. Pagkatapos kan Gyera, nagbalik sya sa Bikol, dangan nagsirbi bilang City Auditor kan syudad kan Naga asin Acting Provincial Auditor kan Camarines Sur.\nNagin representate si Salvador kan ikaduwang distrito kan Sorsogon sa laog nin 19 taon, puon sagkod kan isinara kan diktador na si Ferdinand Marcos an Kongreso kan sya nagdeklara kan batas militar kan . Apat na beses syang na-reelect pagkatapos kan inot nyang kapangganahan asin termino. Nanggana sya sa liwat sa pirilian kan , , , asin .\nInot syang na-elehir bilang myembro kan ikatulong Kongreso kan Pilipinas kan , kun sain nya irinepresenta an inot na distrito kan Sorsogon. Siring ki Justino, nagdalagan si Salvador kan pirilian kan , ‘57, sagkod ‘61 sa irarom kan Nacionalista. Alagad nagdakit sya sa Partido Liberal kaiba si dating gobernador Juan Frivaldo kan nagbisita si Diosdado Macapagal sa Sorsogon kan . Kun kaya kan asin , nagdalagan sya sa irarom na kan nasabing partido, alagad nadaog an saindang presidente kan pambato kan mga Nacionalista: si Marcos.\nSusog sa _Official Directory kan_ _House of Representatives_ na ipinublikar kan , nagin aktibong myembro si Salvador nin manlainlain na mga komite sa Kongreso arog kan Committee on Health, Economic Planning, Public Lands, Mines, Franchises, and Civil Service. Nin huli ta sya sarong dentista, naka-sentro sa _health_ an mga polisiya nya para sa saiyang mga nasasakupan. Kaya saná kan , ipinangaran sa saiya an District Hospital kan Gubat.\nNagpurbar man sa lokal na pulitika an pira sa mga disendyentes ni Justino asin Salvador. Kan , nagdalagan asin nangganang alkalde kan Gubat an aki ni Justino na si Alejandro Encinas. Susog sa antropolohistang si Mark Alexander Neupert kan Oregon Institute of Technology, asin kagsurat nin sarong disertasyon dapit sa Paradijon, Gubat, nagsirbing alkalde si Alejandro sa laog nin 16 na taon huli sa batas militar ni Marcos. Kun kaya yaon sya sa poder sagkod , bago sya sinanglian ni Angel Pura, Jr.\nAn aki man ni Salvador na si Simon, pinagnumbraha na _Juez de Paz_ kan munisipalidad kan Barcelona kan 6 May , bago sya dagos na naging Regional Trial Court (RTC) judge sa kabisera kan probinsya. An tugang nyang si Melchor, nagpurbar man magdalagan bilang gobernador kan sa irarom kan Partido Nacionalista. Duwang myembro nin Liberal an saiyang nakahampang: sinda Atty. Teodulo Diño sagkod Juan Frivaldo. Dawa midbid an saiyang ama bilang representate, dai sya pinalad nin huli ta makusog an suporta kan mga Sorsoganon ki Frivaldo. Dawa ngani an propaganda kan kampo ni Diño—na si Frivaldo asin Encinas mga “trapo” o mga tradisyunal na pulitiko asin kaipuhan nin bagong pangaran sa kapitolyo—dai man nag-ubra.\nAn pinakahuring myembro kan pamilya Encinas na nagpurbar sa pulitika sa Gubat iyo si Antonio o Toni, na aki ni Salvador. Kan , nagdalagan sya sa pagka-alkalde kan Gubat laban ki Deogracias Ramos na kaidto bise-alkalde. Alagad dai sya pinalad. Iyo na idto an huring pagkakataon na may nagkandidatong Encinas sa Gubat.\nKan sana, nanggana an makuapo sa tuhod ni Justino Encinas na si Jonas Encinas Duran kan sya nagdalagan sa pagkakonsehal kan Sulnupan na Distrito kan Sorsogon City sa irarom kan National People’s Coalition (NPC). Alagad, siring ki Justino, dai na sya nagdalagan giraray para sa ikaduwang termino kan nakaaging pirilian kan ; mas pinili nya an tuninong na pribadong buhay bilang sarong negosyante.\nMadudukhayan sa artikulong ini na nagin dakulang parte an mga Encinas sa buhay sosyal asin politikal kan munisipalidad kan Gubat, siring man kan iba pang mga kataraid na banwaan sa Sorsogon, puon pa kan panahon kan mga Espanyol sagkod kaining nagkapirang huring dekada pa saná. Sa artikulong ini, iprinisenta ko an sarong genealogy o an pagsusog sa pamilyang Encinas sa sarong prinsipal na pamilya sa Gubat kan ika-19 siglo. Iprinisenta ko man digdi an mga haralipot na mga _biographical sketches_ ninda Justino, Salvador, sagkod kan iba pang myembro kan pamilyang naglaog sa serbisyo publiko susog sa mga kadidikit na burabod sagkod mga istorya. Alagad an siring kaining pagsaysay kapinunan pa saná kan urulay. Kadakol pang mga kahaputan an dai pa nasisimbagan. Ano an mga naging polisiya ni Justino asin Salvador sa saindang distrito? Ano daw ta nagdanay si Salvador asin Alejandro sa saindang mga posisyon? Pàno an _political dynamic_ s kan mga Encinas sa mga nakaatubang kaini sa mga nakaaging pirilian arog ninda Frivaldo, Ramos, Villaroya, asbp.? Sinda daw mga magkurumpadre saná man o danay na magkaribal? Anong klaseng mga tawo man daw sinda? Sinda daw mga mararahay an buót? Asin urog sa gabos, pàno sinda narurumduman kan saindang mga konstituwentes siring na kan saindang mga sadiring-tawo?\nMayo sa artsibo an gabos na naratibo. Kun kaya mahalaga na urog pang mamidbidan o makaistoryahan an mga nabubuhay pang disendyentes kan pamilya na nabisto pa an mga nasambit na mga personahe sa artikulong ini. Mahalagang maisurat na an saindang mga narurumduman bago pa ini magkarilingawan. Siguradong mapapayaman kan mga naratibong ini bako sana an kasaysayan kan pamilya, kundi an pulitikal na kasaysayan kan Sorsogon.\n_Dyos mabalos kinda Marian Urbano Encinas asin Tito Benjie Encinas. Sa pagbilog kan artikulong ini, nagin dakulang tabang, inspirasyon, sagkod burabod an saindang mga istorya manungod sa saindang pamilya_.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\nMicole Encinas Cervantes\non August 31, at 10:59 pm\nWell-written and research…\nKudos to you !!!\n on September 1, at 10:51 am\n Dios mabalos, Micole. How are you related to the Encinas family members I mentioned in this article?\n on September 2, at 12:56 am\n For the past three decades, Ramos has become the biggest political name in Gubat and perhaps in the now Second District of Sorsogon (formerly first district). In fact, they can be considered now as a political powerhouse in the district, holding the congressional seat for more than a decade by strong victories. For people of new generations, especially for those who reside outside Gubat but within the Second District, the name Encinas may just be recalled as the name of the biggest pavilion in Gubat. Hence, articles such as this need to be written so Sorsoganons will be able to appreciate the contributions of this family and learn that our political history is not only about the Escuderos. Thank you, Sir, for writing this.\non May 16, at 4:55 pm\nSalamat sa pagsurat sini na mini history manungod sa mga Encinas. Encinas man mga ginikanan ko. Yadto man ako san nag-reunion an pamilya sa Gubat san . Hali ako sa linya ni Dominga Encinas na bata ni Francisco.\nAs a Gubatnon, dianison makabasa sin mga sugad sini na manungod sa history san Gubat kay bihiraon lang an mga sugad sini. Daghanon an istorya sa Gubat pero kadalasan oral accounts, diri pa naisusurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2738,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/amigotismo-sagkod-an-some-are-smarter-than-others-ni-ricardo-l-manapat/#respond","title":"Amigotismo sagkod an \"Some Are Smarter than Others\" ni Ricardo L. Manapat | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:04am\n# Amigotismo sagkod an “Some Are Smarter than Others” ni Ricardo L. Manapat\nPublished on Sunday, August 16, , 1:52pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Byernes, Agosto 14, , ibinungsod kan Ateneo de Manila University Press sagkod kan Ateneo School of Government an _annotated_ _reissue_ kan _Some Are Smarter than Others_ ni Jose Ricardo L. Manapat. Sagkod ngunyan, an librong ini, na haros 600 na pahina an laog, an pinakakumprehensibo asin detalyadong naratibo dapit sa kasaysayan kan amigotismo (o _cronyism_) kan diktadurya ni Ferdinand Marcos.\nNagpuon an librong ini bilang sarong anonimo asin kwarentang pahinang _folleto_ sanána pinunan isurat ni Manapat kan asin ipinublikar sa nagsunod na taon. Pigpalakop nya ini sa mga impormal na paagi sa tabang kan saiyang mga katuod sa Kapulungan ng Sandigan ng Pilipinas (KASAPI), sarong _underground_ na grupong pulitikal na aktibo puon kan mga huring taon kan dekada 60. Pirang semana saná pagkaluwas kan _folleto_ sa imprenta, naglakop ini sa Manila asin nakaabot man sa mga probinsya. Inapod ini kan publiko na _The Octopus_, sarong reperensya sa nakakurit na pugita na may duwang payo sa takop kan dokumento na kinurit kan saiyang ina. An pugita asin an mga galamay kaini rinirepresenta an rayo sagkod hiwas kan impluwensya, interes, sagkod institusyunalisadong kurapsyon ni Marcos asin kan saiyang mga crony sa haros gabos na aspekto kan ekonomiya kan Pilipinas.\nDawa peligroso asin magastos an pagpublikar kan dokumento, dinagos man giraray ninda an proyekto tangarig maipaisi ninda sa publiko an ilegal na yaman ni Marcos asin kan saiyang mga crony. Huli kaini, nakaresibe si Manapat nin kadakol na _death threats_. Kun kaya kan , napiritan sya na maglayog pasiring Amerika, kun sain sya nag-distyero _(exile)_ sagkod na napatalsik si Marcos kan . Sa New York sya nag-irok asin duman nya sinurat an mas halawig na bersyon kan _folleto_.\nAn _Some Are Smarter than Others_ iyo an pinahiwas asin _updated_ na bersyon kan _The Octopus_. Pinabisto kaini an konsepto nin _crony capitalism_ sa diskurso sa lado politika sagkod kasaysayan.\nTinukar ni Manapat sa libro an yaman kan pamilyang Marcos. Pigtaidtaid nya kun pano naggastos nin kwarta an pamilya sa kun pàno nagtitios an kadaklan kan mga Pilipino, dangan ipinaliwanag na an pahingurag na yaman kan nagkapirang pamilya dara kan pagtios kan kadaklan. Igwa ining mga datos na nagpapahiling kan malnutrisyon asin pagtios sa Pilipinas, mantang sa mga apendise man ipinapahiling an mga mamahalon na mga _artworks_ asin alahas na binarakal ni Imelda.\nIpinaliwanag nya man sa libro kun pano nagbuskad an _crony capitalism_ sa Pilipinas, dangan sinambit na an kaso ni Marcos bakong aberasyon. Sa tabang nin mga primaryang burabod arog kan _Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Tomas de Comyn sagkod an _Informe Sobre el Estado de las Islas Filipinas_ ) ni Sinibaldo De Mas, ipinahiling ni Manapat na bako na bago an paggamit ni Marcos kan kapangyarihan nin estado para paurugon an saiyang yaman asin pagrurugaring. Susog ki Manapat, saro ining “ _historically established pattern of behavior_” kan tradisyunal na _elite_ sa Pilipinas. Mahihiling ini, halimbawa, sa institusyon kan _indulto de comercio_ kun sain an _alcalde mayor_ nagdidilihensya sa pagmukna nin mga monopolyo asin sa pagkokolekta nin buwis sa mga tawo pasiring sa sadiring bulsa. Siring man an pagigin kaniguan ni Imelda, bago na ining bago. Kan , nagkaigwa nin sarong engrandeng pagtiripon para sa kaaldawan ni Eugenio Lopez Sr. sarong midbid na oligarka (alagad bakong amigo) na may kagsadiri nin mga plantasyon nin asukar, dyaryo, kumpanya nin kuryente, sagkod istasyon nin telebisyon—an ABSCBN—asin patron nin mga naging presidente kan Pilipinas. Susog ki Manapat, may mga _chartered_ na mga eroplano pa kaidto haling Amerika sagkod Europa tangarig ihatod an saiyang mga bisita. An handa man mga mamahalon na kakanon sagkod inumon, may banda pang hali sa Amerika. Inapod an nasabing na birtdeyhan na “ _party of the century_.” Sinasabing an okasyon na ito an nagtao ki Imelda nin mga ideya kun papano maggastos sagkod mamuhay.\nSarù-sarô man tinukar ni Manapat an mga crony ni Marcos, siring na an saindang mga negosyo, interes, yaman, pagrurugaring sa Pilipinas asin sa ibang bansa, sagkod an saindang mga istorya kun pàno sinda naging dayupot na katuod kan diktador. Halawigon ining listahan nin mga pangaran na sinasabing natagitihan nin biyaya—biyaya arog kan mga _choice positions_, _monopolies_, _concessions_, _government contracts_, asbp. Ipinahiling man digdi ni Manapat kun pàno ginamit ni Marcos asin mga amigote an estado sa pagmukna nin mga monopolyo, paghabon nin mga pondo o kontribusyon (pamilyar daw?) kan mga pensyonado sagkod parakopra, pag-anab nin daga sa mga parauma, paggadan sa negosyo kan ibang tradisyunal na oligarkang bakong kaalyado, asbp.\nDai man pinalagpas kan mapanas na kritisismo ni Manapat dawa an pira sa mga estimadong personahe sa pulitika urog na si dating presidente Corazon C. Aquino na kinsokonsiderar kan kadaklan na imahen nin demokrasya, asin kun pàno nya pig-daihan na i-default an trilyon na utang ni Marcos. Tinuyaw nya man si Jovito Salonga, sarong batikan na senador, asin kun pàno nagpalya an _Presidential Commission on Good Governance_ o PCGG sa paglamag sa mga Marcos asin sa pag-rekober kan saindang bilyun-bilyon na iligal na yaman, nin huli sa nepotismo asin kawaran nin aksyon, siring man an mabansay na senador na si Raul Roco sa saiyang partisipasyon sa kontrobersyal na ACCRA asin an pagtukaw nya sa _board of directors_ kan pira sa mga darakulang kumpanya kan mga crony ni Marcos.\nMakulugon, mapagalon, makaanggot, sagkod magabat sa buót basahon an siring na libro. Bako saná nin huli sa kun pàno ginamit kan mga nasa poder sagkod mga dakulang-tawo an estado para paurugon an saindang mga sadiri, yaman, sagkod pagrurugaring, kundi kun pàno nagti(ti)rios an satuyang mga kahimanwa nin huli digdi—arog na sana kan mga parakopra na binuwisan asin haros mayo man nakuang benipisyo hali sa COCOFED, kan mga pensyonado na naglalóm sa SSS asin GSIS, alagad nakulimbat an saindang mga pinagsakitan na kwarta, asbp. Kan sinusurat ko ngani an mga anotasyon kan libro kan taon asin , kinaipuhan kong butasan ini nguna, mag-untok, alagad i-proseso an mga datos na nababasa.\nAlagad sarong mahalagang tekstong an libro nin huli ta ini sarong makusog asin epektibong armas kontra sa pagrebisa kan satuyang kasaysayan asin sa propaganda kan mga Marcos kan ini inot na ilinuwas kan . Tinuyo man kan kagsurat o dai, sinsabing dakula an nagin impluwensya kan libro sa opinyon kan publiko asin sa kinaluwasan kan eleksyon kan kun sain nagdalagan sinda Imelda Marcos (sa irarom kan partidong _Kilusang Bagong Lipunan_) asin Eduardo “Danding” Cojuangco Jr. na sarong crony ni Marcos. Sinda panlima asin pantulo sana sa nasabing pirilian. Dawa ngani si Jovito Salonga, ika-anom sana! Si Fidel V. Ramos an nanggana kaidto, mantang si Miriam Defensor-Santiago man an pinili kan mga taga-Metro Manila.\nPagkalihis nin 29 taon puon kan inot ining naipublikar, bako sanáng napapanahon an _Some Are Smarter than Others_ kundi kinakaipuhan. Rumdumon na kan , tinugutan kan presenteng administrasyon an pamilyang Marcos na ilubong si Ferdinand sa mga Libingan kan mga Bayani. Pirang kaso man ni Imelda asin kan mga crony ni Marcos an ibinasura kan Korte Suprema nin huli ta _photocopies_ saná an mga ebidensyang iprinisenta kan PCGG. Risahon man na ini mga pagpurbar na lingawan o ipasipara na saná an saindang mga sala. An librong ini, kun siring, an satuyang pusog na depensa kontra sa mga danay na nagpupurbar bàguhon asin rebisahon an kasaysayan kan diktadurya asin sa propaganda na nahihiling ta sa _internet_ tangarig makabalik an pamilyang Marcos sa poder.\nSa panahon kan _disinformation_ asin kan mga bayad na _trolls_, an historikal na impormasyon sa _Some Are Smarter than Others_ an satuyang panlaban. Kun kayâ kun mabasa man nindo ini, iniimbitahan ko kamo na mag-post sa Facebook o kaya mag-tweet nin mga _passages_ gikan digdi tangarig maihiras asin mapalakop an impormasyon na iwinalat satuya ni Ric sa paagi kan librong ini.\nLugod iparumdom kaini satuya an kadikluman na inaragihan kan satuyang nasyon, an katutuuhan dapit sa diktaduryang Marcos, siring man an amigotismo (cronyism) na nagdanay sa saiyang rehimen, asin padagos tang ikukurahaw an satuyang _grito de guerra_: dai liwat, dai nanggad.\n_Para sa mga interesadong magbakal nin kopya kan Some Are Smarter than Others: The History of Marcos’ Crony Capitalism, mag-email sana sa_ [_](mailto:) _o kaya bisitahon an Ateneo de Manila University Press website, o an saindang pahina sa Lazada o Shopee_. _Dios mabalos kinda Karina Africa Bolasco, pamayo kan Ateneo de Manila University Press, Christy Manapat-Sims, Lisandro E. Claudio, sagkod JC Punongbayan._\n.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1857,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/666","title":"","content":"{\"id\":666,\"date\":\"T02:17:24\",\"date_gmt\":\"T18:17:24\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=666\"},\"modified\":\"T20:36:36\",\"modified_gmt\":\"T12:36:36\",\"slug\":\"lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga \\u201cBikol\\u201d\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod pang marhay an pag-adal kan manlainlain na mga rehiyon, probinsya, syudad, sagkod munisipalidad, o an inaapod na <em>local history<\\/em>. Kun igwa man nin nagkapirang naisurat, bakong sopistikada an saindang mga metodo, dawa pa igwa sinda nin mga primaryang burabod na hali sa mga artsibo. Kun igwa man nin mga maray-maray, an mga kasaysayan na ini manungod sa Cordillera o Sulu. Susog ki Larkin, dai pang gayo naaadalan an ibang mga Kristyanong grupo arog nin mga Pampangan, Bisaya, Bikolano, asbp.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mas tinawan nin panahon kan mga historyador an pagsurat nin mga inaapod na \\u201cnational\\u201d o \\u201cgeneral histories\\u201d kan Pilipinas kaidto. Tinawan ninda nin urog na importansya an mga \\udarakulang\\u pangyayari sa Manila sagkod sa mga kataraid kaining probinsya (Batangas, Laguna, Cavite, sagkod Bulacan), an eksenang politikal sa gobyerno nasyonal, siring man an mga agi-agi kan mga prominenteng persona o kan mga \\u201cbayani.\\u201d Maray na halimbawa kaini an <em>Revolt of the Masses: The Story Bonifacio and the Katipunan<\\/em> sagkod <em>History of the Filipino People<\\/em> ni Teodoro Agoncillo. <em>The First Filipino<\\/em> ni Leon Ma. Guerrero, <em>Between Two Empires <\\/em>ni Theodore Friend, an mga libro ni Greogorio Zaide, asbp. \\u201cAn malain lugod kaiyan,\\u201d sabi kan Heswitang historyador na si Fr. Francisco Mallari, \\u201cbaad isipon nin mga tawo na an kasaysayan kan Manila (o kan Katagalugan) iyo na an kasaysayan kan Pilipinas, o kaya an Manila an Pilipinas!\\u201d Kaya nasa background san\\u00e1 kan kabisera an mga lokalidad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Igwa man nin tendensya an \\u201cnational history\\u201d na i-postular an pagkaparareho kan pagdanas kan sarong pangyayari\\una kun ano an nangyari sa Manila (o sa Katagalugan), iyo man an nangyari sa ibang rehiyon o probinsya. An isyu kan <em>friar estates<\\/em> sa Calamba (kun sain<em> inquilino<\\/em> an pamilya ni Rizal) sarong maray na halimbawa kaini. Susog ki Filomeno Aguilar Jr. lokalisado san\\u00e1 ini sa Katagalugan. Bako ining isyu sa mga taga-Mindoro, kun sain may 20,000-ektaryang daga an mga Rekoletos sagkod sa mga taga-Cebu kun sain igwang mga daga an mga Agustino. An kumbensyunal na pagsurat nin kasaysayan minasabi na garo baga isyu an <em>friar estates<\\/em> sa bilog na Pilipinas, alagad bako man. Nagkataon sana gayod na si Rizal an ehemplo kaya naging \\unasyunal\\u ini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para maresolba an siring na mga problema, kaipuhan na urog pang adalan an mga manlainlain na lokalikad sa Pilipinas, isurat an mga naratibong nakapalibot digdi, urog na an mga madali nang malingawan, tangarig makakua nin mga datos na masuplay kan inapod ni Larkin na \\u201cbuilding blocks\\u201d sa pagbilog nin \\u201csubstansyal na edipisyo para sa pagsurat kan satuyang kasaysayan.\\u201d&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan dekada 70, dinangog kan mga historyador\\ubanyaga man o Pilipino\\uan pangapudan ni Larkin. Naging prolipikong <em>interes <\\/em>an<em> <\\/em>lokal na kasaysayan nin Pilipinas sadkod sa nagsunod na duwang dekada. Kadaklan sa mga pag-adal, nagpokus sa manlainlain na mga etnolingwistikong mga grupo sa luwas kan Katagalugan, pinaghurup-hurupan an pagkakalain sa \\u201csentro\\u201d kan saindang pagdanas kan kolonyalismo, sagkod nagsurat nin kasaysayan na awtonomiko sa kabisera. An mga pag-adal ninda Larkin (Pampanga), Alfred McCoy (Iloilo), Michael Cullinane (Cebu), Bruce Cruikshank (Samar), sagkod Norman Owen (Kabikolan), pira san\\u00e1 sa mga marhay na halimbawa kaini. Igwa man nin kontribusyon an mga Pilipinang historyador, arog nina Rosario Mendoza Cortes, kagsurat kan <em>Pangasinan: <\\/em> ) sagkod Milagros Guerrero, kagsurat kan <em>Luzon at War<\\/em> ).&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan dekada 80, naging prolipiko man an pagsurat kan kasaysayan nin Bikol sa panginot ni Norman Owen, kagsurat kan <em>Prosperity without Progress<\\/em> na ipinublikar kan . Base ini sa saiyang disertastyon sa Michigan kan . Dai man matatawadan an kontribusyon ni Fr. Paco Mallari. Kan , naipublikar nya sa <em>Philippine Studies<\\/em> an pinakainot nyang artikulo dapit sa Bikol, kun sain tinukar nya an kasaysayan sa likod kan pangaran kan kalye Dinaga sa Naga. Puon kan na-assign siya sa Xavier University kan , sunud-sunod an mga naipublikar nyang mga artikulo dapit sa Bikol sagkod an saiyang inot na libro, an <em>Ibalon Under Storm and Siege<\\/em> kan . Kan , naipublikar ni Danilo Madrid Gerona an <em>From Epic to History<\\/em>:<em> A Brief Introduction to Bikol History<\\/em>. Dawa sarong <em>cursory study<\\/em>, ini an primerong pagpurbar nin pagsurat kan kasaysayan nin Bikol puon <em>precolonial period<\\/em> sagkod sa pagtapos kan Gyera kan . Dakulang kontribusyon man an mga panurat ni Stephen Henry Totanes dapit sa mga <em>principalia<\\/em> sa Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano, urog na an <em>Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development<\\/em> ) sagkod <em>Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, <\\/em> ), na saiyang tesis para sa MA sagkod doktorado sa kasaysayan sa UP Diliman.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan , sa panginot ni Fr. Raul Bonoan, SJ, sagkod kan Philippine National Historical Society (PNHS), natawan nin nasyunal na atensyon an kasaysayan kan Bikol kan ginibo an ika-11 kumpersenya sa lokal na kasaysayan sa Ateneo de Naga. Susog ki Dr. Francis Navarro, na kaidto sarong hoben na paratukdo asin ngunyan propesor sa Ateneo de Manila University, ilinaag ni Fr. Bonoan an Bikol sa mapa kan Pilipinas, dangan ipinamidbid nya an rehiyon (sagkod an kasaysayan kaini) sa mga historyador na nakabase sa Manila kan dinara niya an kumperensya sa Naga. Yaon kaidto an mga batikan na mga historyador na sina Fr. John Schumacher, SJ, Fr. Rolando S. dela Goza, CM, Isagani Medina, Luis Dery, Eden Gripaldo, asbp, na nagbarasa kan saindang mga papel manungod sa Bikol. An proceedings kan nasabing kumperensya ipinublikar sa <em>The Journal of History<\\/em> kan .&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sagkod ngunyan, padagos pang nagbubuskad an pag-adal nin lokal na kasaysayan sagkod kasaysayan kan Bikol. An mga estudyante sa masterado sagkod doktorado na nag-aadal nin kasaysayan sa Manila, halimbawa, inaaradalan an saindang mga probinsya, syudad, o munisipalidad na ginikanan. Susog sa sarong post ni Vicente Rafael, mas lokalisado sagkod espesyalisado na an direksyon kan kadaklan sa mga pag-aadal ngunyan sa kasaysayan kan Pilipinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kundi sa kadakulan kan mga pag-adal sagkod nasurat kaini sa nakalihis na apat na dekada, masasabi ta na daw na nakatipon na kita nin sapat na \\u201cbuilding blocks\\u201d sa pagsurat nin mas inklusibong kasaysayan kan nasyon?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An anuman na proyekto nin pagrumpag nin sentro, o an pagprobinsyalisar kaini, igwang kaibanan na peligro: an pagmukna nin (mga) panibagong sentro, kun siring, nin panibagong marhen. Maninigo san\\u00e1ng likayan ini. Siguraduhon ta na inklusibo an pagsurat kan kasaysayan kan Bikol, diperensyado, sagkod may pagmidbid sa pluralidad nin mga pagdanas kan nakaagi. Saro pang peligro susog ki Dipesh Chakrabarty, kagsurat nin <em>Provincializing Europe<\\/em>, an pagpostular na pareho sa mga panibagong muhon an ekspiryensya kan panibagong sentro, Alagad, inuutro sana kaini an mga tendensya kan mga naratibo na nakasentro sa Manila o sa Katagalugan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>&nbsp;Sa pagsurat nin kasaysayan kan Bikol, kun siring, maninigo san\\u00e1ng ibitaran an pagsurat nin naratibo na naka-sentro sa Naga o sa inaapod na \\u201cBikol Sentral\\u201d ta bako san\\u00e1 man Naga an Bikol. May mas mahiwas pang kadagaan ini sa luwas nin <em>Maugmang Lugar<\\/em> dawa pa Naga an kinokonsiderar na kultural sagkod historikal na kabisera nin Bikol. Igwa nin manlainlain na Bikol, \\u201cBikols of the Philippines,\\u201d sabi ngani kaiyan ni Lilia Realubit. Igwa man nin sadiring eksperyensya an Rinconada, Lagonoy, Albay, Sorsogon, Masbate, Catanduanes, Ticao, Burias, asbp, na lain man sa Naga. Ini an mga \\u201cbuilding blocks\\u201d na dapat ta pang maisurat dangan ipalaman sa kasaysayan nin Pilipinas. Kun hihilingon ta an mga naisurat na nin mga historyador nin Bikol, yaon man kita sa tamang direksyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ini an mga kamawutan kolum na ini\\una isaysay an manlainlain na mga \\u201cBikol\\u201d sa kasaysayan. Kaipuhan isaysay an mga ini, urog pang adalan, paghurup-hurupan, dangan isurat ta, ngarig dai ta san\\u00e1 magkarilingawan, sagkod magdanay sa satuyang girumdom, maglihis man an panahon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":24,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[266],\"tags\":[69,47,272,275,267,268,270,273,49,274,277,271,269,276],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga \\u201cBikol\\u201d | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga \\u201cBikol\\u201d | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T18:17:24+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:36:36+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga \\\\u201cBikol\\\\u201d | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T18:17:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:36:36+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga \\\\u201cBikol\\\\u201d\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T18:17:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:36:36+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Bikol History,Danilo Gerona,Djai Rugeria,Leonardo Javier Vitug Rugeria,Local History,Localization,Magbikol Kita,Norman Owen,Raul Bonoan,REgional History,Saysay,Stephen Henry Totanes\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Saysay\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/saysay\\/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/74f47f0cd1d447ea514ba3f73fc73a85\\\",\\\"name\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/22-DJaiR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Javier Leonardo Vitug Rugeria\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/666\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/24\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=666\"}],\"version-history\":[{\"count\":8,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/666\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/666\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=666\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=666\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=666\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1612,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.055Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/bikol-historikal-arbitraryo-nagbabago/#respond","title":"Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:07am\n# Bikol: historikal, arbitraryo, nagbabago\nPublished on Saturday, August 01, , 10:47pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\n![]( kan Bikol sagkod/. (Source: Francisco Asya Mallari, SJ, _Ibalon Under Storm and Seige: Essays on Bicol History, _. Cagayan de Oro City: Xavier University, ).\nHistorikal na konstruksyon an “Bikol.” Sa paglihis nin panahon, pirang beses nagbago an pagsabot, pag-imahinar, pag-organisa, sagkod pagbaranga-banga kaini bilang sarong pulitiko-administratibong yunit. Arbitraryo ini, kaya manlainlain an kahulugan sa kasaysayan. Kun babasahon ta an mga primaryang burabod na isinurat sagkod ipinublikar kan panahon nin mga Kastila, Amerikano, siring na kan mga inot na taon kan Pilipinas bilang sarong matalingkas na nasyon puon , maoobserbahan ta na manlainlain an gamit o pagkasabot kan tataramon na ini. Alagad, mahalagang girumdumon na kolonyal an siring na konstruksyon nin huli ta mas hinihiling kan mga Bikolnon kaidto an mga _pueblo_ o _probinsya_ bilang mga organikong komunidad kisa mga heyograpikong espasyo na igwang mga dai nahihirong mga linderos (o _fixed boundaries_).\nKan panahon nin mga Kastila, mayo pa nin konsepto nin Bikol bilang sarong rehiyon. Igwa saná kaidto nin mga _provincia_, _partido_, _alcaldia_, _pueblo_, _visita_, aspb. An “Bicol” (riparuhon na c an ginamit ko sa pagbaybay kan siring na tataramon asin bakong k) saro saná sa walong partido (o distrito) kan Kabikolan kaidto. Mas sadit sana na espasyo o yunit ini kisa Bikol na aram ta ngunyan.\nSagkod na binanga an Camarines sa duwa kan , igwa saná nin duwang probinsya an Kabikolan: an Albay sagkod an Camarines. Patindog an linderos na nagbabanga sa duwa, dangan igwa nin tig-apat na distrito an mga probinsyang nasambit. An mga partido kan Albay iyo an Partido de Lagonoy, Catanduanes, Sorsogon, sagkod Tabaco, dangan Iraya, Rinconada, Camarines Norte, sagkod Bicol an mga Partido kan Camarines. Riparuhon na an Partido de Lagonoy, kun yaon sain an Caramoan, Goa, San Jose, Sangay, Tigaon, asbp., parte pa kan Albay kaidto, siring man an Iraya, kun yaon sain an Camalig, Guinobatan, Libon, Ligao, asbp, parte pa kan Camarines.\nAn mga munisipalidad na nakapalibot sa Bay kan San Miguel arog kan Libmanan, Calabanga, dangan an pira sa mga munisipalidad na inaagihan kan salog Bicol arog kan Milaor, Camaligan, Gainza, dangan an syudad kan Nueva Caceres iyo an mga na nakapalaog sa Partido de Bicol. (Bako daw ini an sityo kun sain inadal ni Marcos de Lisboa an tataramon na Bicol? O kaya man, bako daw ini an kinokosiderar tang Bikol Sentral ngunyan?)\nKan nasabing taon, binanga an Camarines sa duwa sagkod an dating Partido nin Camarines Norte dagos na nagin sarong probinsya na man. Susog ki Alfredo Ruiz Puya, an Daet, Paracale, Mambulao (Jose Panganiban), Capalonga, Indan (Vinzons), Talisay, Labo, dangan an Ragay, Sipocot, sagkod Lupi an mga pueblo na pig-ayon sa bagong muknang probinsya. Pinagsarô giraray ini kan , pinagsuhay liwat kan , dangan pinagsaro giraray kan , bago dagos nang sinuhay kan .\nKan , binago ni Gobernador-Heneral Narciso Claveria an patindog na linderos na nagbabanga sa Albay sagkod sa Camarines Sur. An Partido de Iraya itinao na sa Albay, dangan an Partido de Lagonoy itinao na sa Camarines Sur. Kan parehong taon, ginibo man na sarong politiko-militar na komandansya an Masbate asin Ticao. Dagos naman nagsuhay an Sorsogon sa Albay para maging sarong bagong probinsya kan .\nPanahon na nin mga Amerikano kan kolektibong binisto an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon bilang _the “Bicol provinces.”_ Sa ibang primaryang burabod, inapod man na “Bikolandia” an mga probinsyang nasambit. Bako na sanáng sarong partido an pagsabot sa “Bicol” kaidto kundi saro nang grupo nin mga probinsya. Kaya dawa su mga Tagalog na parte kan Camarines Norte arog kan Mambulao, Paracale, asbp., o si parte kan Masbate na Bisaya na an tataramon, nagin parte _ipso facto_ kan “Bicol.” An konseptong ini kan “Bicol” nakabase sa etnolingwistikong kategorya—sa tataramon na Bicol sagkod sa mga tawong nag-iirok digdi: an mga Bikolnon.\nKan Agosto 29, , inaprubahan kan kongreso kan Estados Unidos an Philippine Autonomy Act o an Jones Law. Katakod kan pagpawarang-bisa kan Philippine Organic Act of asin an pagmukna nin sarong elihidong lehislatura, pig-reorganisar kan batas na ini an mga probinsya kan Pilipinas, dangan, grinupo ini sa doseng distrito senatoryal. Napabilang an mga probinsya nin Albay, Ambos Camarines, sagkod Sorsogon sa ika-anom na distrito. Arbitraryo an siring na paggrupo asin tuninong an mga primaryang burabod kun pàno binaranga an mga probinsya. Alagad, pwede tang sabihon na ini an nagsirbing painot na pagbilog kan mga rehiyon kan Pilipinas ngunyan.\nKan Marso 10, , inaprubahan man ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison an Act na nag-amyenda sa _administrative code_ kan Pilipinas. Inorganisa asin nginaranan kaini an mga syudad asin mga munisipalidad na nakapalaog sa lambang probinsya sa Pilipinas.\nSusog sa Artikulo II, Seksyon 38, an mga minasunod an mga probinsyang nakapalaog sa ika-anom na distritong senatoryal sagkod hudisyal dangan an saindang lambang na mga munisipalidad:\n1\\. An probinsya kan Albay, kaiba an mga isla kan San Miguel, Cagraray, Batan, Rapu-Rapu, sagkod an subprobinsya kan Catanduanes. An mga munisipalidad kan Albay iyo an mga minasunod: Albay, Bacacay, Baras, Bato, Calolbon, Camalig, Daraga, Guinobatan, Jovellar, Legazpi, an kabisera kan probinsya, Libog (Sto. Domingo na ngunyan), Libon, Malilipot, Malinao, Manito, Oas, Pandan, Panganiban, Polangui, Rapu-Rapu, Tabaco, Tiwi, Viga, sagkod Virac;\n2\\. An probinsya kan Camarines Norte. An mga munisipalidad iyo an minasunod: Basud, Capalonga, Daet, an kabisera nin probinsya, Indan, Jose Panganiban, Labo, Paracale, San Vicente, sagkod Talisay;\n3\\. An probinsya kan Camarines Sur, kun sain nakapalaog an mga munisipalidad kan Baao, Bato, Buhi, Bula, Cabusao, Calabanga, Camaligan, Canaman, Caramoan, Del Gallego, Gainza, Goa, Iriga, Lagonoy, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Nabua, Naga, an kabisera kan probinsya, Pamplona, Pasacao, Pili, Ragay, Sagnay, San Fernando, San Jose, Sipocot, Siruma, Tigaon, Tinambac;\n4\\. An probinsya kan Masbate, kaiba an Ticao, Burias, sagkod an mga sararadit na isla sa palibot kaini, dangan an mga munisipalidad nakapalaog sa siring na probinsya: Aroroy, Cataingan, Dimasalang, Masbate, an kabisera, Milagros, San Fernando, San Jacinto, sagkod San Pascual;\n5\\. An probinsya kan Sorsogon, kun sain nakapalaog an munisipalidad kan Bacon, Barcelona, Bulan, Bulusan, Casiguran, Castilla, Donsol, Gubat, Irosin, Juban, Magallanes, Matnog, Pilar, Prieto-Diaz, Santa Magdalena, sagkod Sorsogon, an kabisera kan probinsya.\nMaririparo ta na an mga munisipalidad kan Lupi, Ragay, sagkod Sipocot na dating parte nin Camarines Norte kan panahon nin Kastila, ilinipat na sa Camarines Sur. Dagos naman na nagsuhay an Masbate asin an mga munisipalidad kaini sa Sorsogon para magin sarong lain na probinsya. An Ambos Camarines na pinagsaro kan , binanga giraray sa duwa. Apwera sa pagsuhay kan mga munisipalidad kan Catanduanes sa Albay, haros mayo nang nabago sa siring na organisasyon kan mga munisipalidad kan inaapod na “Bicol” provinces sagkod ngunyan.\nKan Oktubre 24, , inaprubahan ni dating presidente Sergio Osmena an Commonwealth Act No. 687 na nagdeklara sa Catanduanes bilang sarong independenteng probinsya.\nAn pagsabot ta kan Bikol ngunyan sa politiko-administratibong kahulugan kan tataramon iyo an rehiyon na igwa nin anom na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate, Sorsogon. Sa prosa na mayong romansa, sabi ngani kaiyan ni Fr. Raul Bonoan, SJ, inaapod ta ining Rehiyon 5. Sa ngunyan, igwa na ini nin pitong syduad: Iriga, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon, Tabaco, asin Legazpi sagkod labi sanggatos na mga munisipalidad (107). Kundi sain ini gikan?\nKun babalikan ta an mga legal na mga dokumento kan administrasyon kan diktador asin dating presidente Ferdinand Marcos, urog na _Presidential Decree No. 1_, maaaraman ta na dai pa saná nahahaloy an siring na konstruksyon kan Bikol. Septyembre 24, , pirang aldaw sana pakalihis kan deklarasyon nin Martial Law sa interong Pilipinas, pinirmahan ni Marcos an nasabing _decree_ na nag-organisa kan eksekusibong sanga nin gobyerno. Sa paagi kan saiyang _Integrated Reorganization Plan_, inorganisa kaini an mga rehiyon sa Pilipinas, dangan an mga sentro kaini kun sain yaon an mga rehiyunal na opisina kan mga manlainlain na ahensya kan gobyerno. Pormal man na nginaranan kaini an mga rehiyon kan Pilipinas. Inapod na Bikol Region an Rehiyon 5, dangan an syudad nin Legazpi an minidbid na sentro kan rehiyon. Dai na kaini hinira kun pano grinupo kan Act an mga probinsya sagkod mga munisipalidad kan Kabikolan.\nAn pagsabot ta ngunyan kan “Bikol” bilang sarong pulitiko-administratibong yunit gikan digdi. Kun kaya dai dapat hilingon an “Bikol” kan panahon kan Kastila, Amerikano, o Hapon, o dawa pa kan mga taon bago an sa lente kan siring na kategorya. Ta kun dai, anakronistiko—suhay sa panahon—an magigin naratibo sagkod interpretasyon ta nin huli ta hinihiling ta an nakaagi gamit an presenteng kategorya, o kaya gamit an sarong kategorya na mayo pa man sa agimadmad kan mga tawo kaidto.\nSa paagi kan halipot na heneyalohiyang o pagsunud-sunod na sakong iprinisinta sa artikulong ini, nahiling ta na an Bikol sarong historikal na konstruksyon, dangan arbitraryo, kaya, kun siring, nagbabago. Kaya kun tutukaron ta o isusurat an kasaysayan kan Bikol, maninigo asin mahalagang ihapot ta muna kun Sain an “Bikol”? Arin na “Bikol”? o kaya man “Bikol” kan anong taon, siglo, o panahon?\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1945,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.056Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/mga-bikolnon-sa-unibersidad-kan-santo-tomas-1883-88/#respond","title":"Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, 1883-88 | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:05am\n# Mga Bikolnon sa Unibersidad kan Santo Tomas, \nPublished on Sunday, August 09, , 9:08pm\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan nagsusurat pa ako nin MA tesis manungod ki Jose Maria Panganiban, pabalik-balik ako sa _Archivo de Universidad de Santo Tomas_ (AUST) sa Miguel de Benavides Library para magkalot asin magbasa nin mga primaryang burabod manungod sa buhay estudyante kan nasambit na propagandistang Bikolnon. Saro sa kagayunan nin pagkondusir nin pagsaliksik sa artsibo iyo an oportunidad na makahanap nin mga datos na dai mo man talaga kaipuhan sa tesis, alagad pwedeng magamit sa ibang proyekto o papel sa puturo. Kun dai man, sinisimbag kan siring na mga datos an mga kahaputan na haloy ng nagpupurisaw-isip sa mga tawo. Kun minsan pati, dai man tinutuyong mahanap an mga ini—kapaladan kumbaga! Manunumpungan mo na saná sa mga binabasang burabod dangan tuninong na mapapakurahaw sa kairaruman nin buot. Kinikilig an mga historyador sa siring na ekspiryensya.\nSa kadakulan nin dokumento sa koleksyon nin AUST, saro an _Libros de Matriculas de Facultad_ sa mga binasa ko. Digdi nakasurat an mga pangaran nin mga estudyante, an saindang edad, sagkod ginikanan. Mahihiling man sa librong ini kun ano an mga kurso na pig-atendiran ninda, an saindang mga propesor, mga grado, asin iba pang mga obserbasyon, arog na saná halimbawa kun an estudyante nagpasar sa eksam o kaya natawan nin lisensya o dai. Sa madaling sabi ini an katumbas kan mga student records na yaon sa Office of the University Registrar ngunyan.\nDigdi ko man naaraman na si Panganiban, na kinokonsiderar nin iba na bayani o “Bikolanong propagandista”, nagpuon nin pagklase nin medisina sa siring na Unibersidad kan . Alagad dai nya ini natapos nin huli ta nagdakit sya sa Unibersidad nin Barcelona para ipadagos an saiyang pagklase. Kan sinirip ko saru-saro an mga taon-akademiko na yaon sa Santo Tomas si Panganiban—puon sa saiyang _Ampliacion_ o prepartoryong mga kurso sagkod sya naghali kan —nariparo ko na kadakol estudyanteng gikan sa Kabikulan na nagkaklase nin medisina, abogasya, sagkod parmasya sa Unibersidad. (Mahalagang girumdumon na yaon pa sa Intramuros an UST kaidto. s na sana sinda naglipat sa Sampaloc). Binilang ko sinda gabos asin kun susumahon, igwa nin 24 na mga estudyante gikan sa Kabikulan kan yaon sa UST si Panganiban—11 haling Albay, 8 haling Camarines Sur, sagkod 5 haling Camarines Norte. (Girumdumon na an Sorsogon parte pa kaidto kan Albay).\nUya an saindang mga bio-sketches sa mga masurunod na tabla:\n**Tabla 1. Mga Bikolnon sa Facultad de Medicina, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Bernardino Monreal | Daraga, Albay |\n| Eladio Anson y Alcera | Cagsaua, Albay |\n| Felipe Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Severo Tomas y Rodriguez | Daraga, Albay |\n| Jose Ma. Panganiban y Enverga | Mambulao, Camarines Norte |\n| Justo Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Jose Abella y Calolong | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Severo Patrocinio y Mendoza | San Jose, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Medicina, AUST._\n**Tabla 2. Mga Bikolnon sa Facultad de Jurisprudencia (Abogasya), .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Angel Camara y Galarosa | Gubat, Albay |\n| Tiburcio Siguenza y Cerdeña | Libon, Albay |\n| Patricio Baylon y Sotto | Pilar, Albay |\n| Ignacio Garcia y Lopez | Sorsogon, Albay |\n| Cayetano Lucban y Rilles | Labo, Camarines Norte |\n| Ramon Pimentel y Campos | Daet, Camarines Norte |\n| Severino Balce y Obusan | Indan, Camarines Norte |\n| Ludovico Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Mariano Abella y Isaac | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Pedro Leonen y Osorio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Arejola y Padilla | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Jurisprudencia, AUST._\n**Tabla 3. Mga Bikolnon sa Facultad de Farmacia, .**\n| **Pangaran** | **Ginikanan** |\n| Agustino Samson y Solano | Camalig, Albay |\n| Norberto Trinidad y Espina | Daraga, Albay |\n| Ramon Alvarez y Valenzuela | Albay, Albay |\n| Anselmo Ventura y Gomez | Nueva Caceres, Camarines Sur |\n| Tomas Prieto y Antonio | Nueva Caceres, Camarines Sur |\nGinikanan: _Libros de Matriculas de Facultad de Farmacia, AUST._\nAn iba sa mga pangaran pamilyar, mantang an iba obskuro o dagos nang nalingawan.\nAn iba sainda nakatapos nin pagklase asin nagawadan nin lisensya kan Unibersidad, arog ni Tomas Prieto na nagin parmasyutiko o ni Tiburcio Siguenza na nagin abogado, mantang an iba man naghali para magdakit asin magpadagos nin pagklase sa Espanya. Igwa man nin mga dai pinalad makapasar sa eksaminasyon kaya dai nagawadan nin lisensya arog ni Severo Patrocinio y Mendoza, tubong San Jose, Camarines Sur. Kan taon-akademiko , kan sya nasa ikaanom na taon na sa medisina, _suspenso_ an nakua nyang grado sa _examenes ordinar_, o itong inaapod ngunyan na _revalida_. Buót sabihon kinaipuhan nya mag-remedial exam o _examenes extraordinar_. Dawa natawan sya nin saro pang pagkakataon, dai nya man giraray pinasaran ini. Naghali sya sa Santo Tomas na dai nagawadan nin lisensya. Puon kaidto, haros dai ta na nadangog an pangaran nya sa kasaysayan.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa prominente o prinsipal na mga pamilya kan Kabikulan. Arog na saná halimbawa ni Agustino Samson kan Facultad de Farmacia na gikan sa mga Samson kan Albay o kaya ni Mariano Isaac Abella asin Jose Abella Calolong na gikan sa saro sa mga _buena familia_ kan syudad kan Nueva Caceres, siring man kan magtugang na Lukban, Justo asin Cayetano, kan Labo, Camarines Norte. An iba man sainda mga kapista (o mga iskolar) na pinaklase nin mga pading Vincenciano kan Seminaryo kan Nueva Caceres. Sinda Panganiban kan Mambulao, Camarines Norte sagkod Tomas Prieto, na saro sa kinseng martir kan Bikol, mga halimbawa kaini.\nAn iba sa mga estudyanteng ini hali sa mga pamilyang Tagalog o Ilonggo na mas pinili mag-irok sa Kabikulan dangan mas minidbid an saindang mga sadiri bilang mga Bikolnon. Susog sa historyador na si Norman Owen, an pamilyang Anson kan Cagsaua sagkod Baylon kan Pilar, Albay, duwa saná sa mga pamilyang nagdakit sa Albay kan nagbuskad an industriya nin abaka. Kun siring, si Eladio Anson asin Patricio Baylon na parehong nagklase sa Santo Tomas marhay na mga halimbawa kaini. Saro man na maray na halimbawa kaini sa Panganiban. Ipinahiling ko sa tesis ko na Tagalog an ginikanan kan saiyang pamilya—sa Hagonoy, Bulakan gikan an saiyang ama asin an pamilyang Panganiban, mantang sa Mauban, Tayabas (Quezon) man an saiyang ina asin pamilyang Enverga.\nIgwa man sainda na naging mga midbid na personahe sa kasaysayan kan satong nasyon. Namidbidan ta sinda nin huli ta sinda naging mga propagandista asin pusuanon na kritiko kan Unibersidad (urog na si Panganiban asin an saiyang “La Universidad de Manila” sa _La Solidaridad_), mga rebolusyonaryo na nagtumang sa kolonyal na gobyerno nin Espanya sa Pilipinas (arog ni Prieto), o kaya mga nagtumang sa mga Amerikano kan Filipino-American War, arog ni Ludovico Arejola. An iba man sainda nagtapsok sa pulitika pagkatapos mag-ayon sa propaganda o rebolusyon arog na sana ninda Bernardino Monreal na nagin inot na Pilipino asin elehidong gobernador kan Sorsogon puon sagkod , si Tomas Arejola na nagin delegado kan Ambos Camarines sa National Assembly kan , sagkod si Justo Lukban na nagin delegado sa Kongreso kan Malolos asin alkalde kan Manila puon sagkod . Totoo man nanggad an sinabi kan Heswitang historyador na si John Schumacher—na dakula an nagin papel kan Unibersidad nin Santo Tomas, siring na kan mga Seminaryo, sa paghurma nin sentimyentong maka-nasyon sa mga estudyante kaini. An iba man, pinili an buhay nin sarong ordinaryong syudadano, alagad sinda mga lisensyado, (kun siring, mga ilustrado), na tuninong na sanáng nag-praktis kan saindang mga propesyon.\nDawa kita igwa na nin pirang mga pag-adal manungod sa pirang bistong personahe sa kasaysayan kan Kabikulan siring kan _Bicolano Revolutionaries: Tomas and Ludovico Arejola_ ni Evelyn Caldera Soriano, “Promoting Un Bien Gobierno in Sorsogon” asin iba pang panurat manungod sa principalia kan Sorsogon ni Stephen Henry Totanes kun sain nya ipinamidbid si Bernardino Monreal, sagkod an sadiri kong pag-adal ki Panganiban, asbp., kadakol pa nanggad mga karakter sa satuyang kasaysayan na naghahalat pang madukhayan, maisaysay, maisurat, dangan maipabisto sa publiko. Siisay, halimbawa, si Justo Lukban? Ano an nagin papel nya sagkod kan tugang nyang si Vicente sa rebolusyon? Siisay an mga Camara kan Gubat? O an mga Rodriguez kan Daraga? O an mga Pimentel nin Daet? Sinda daw mga _principalia_ kan saindang mga munisipalidad? An mga Abella kan Naga daw? Dawa igwa nin barangay asin kalyeng Abella sa Naga, haros mayo kitang aram manungod sainda. Kadakol pa nanggad kitang pwedeng adalan asin maisurat manungod sa satuyang kasaysayan kun saná kita danay na nagngangalas asin padagos na naghahapot.\n_Dulot ko an artikulong ini kinda John Emil A. Alegre, Mary Joan A. Alegre, Clarice B. Trinidad, sagkod Marianne Oliveros, mga dayupot na katuod na nagkralase nin medisina sa Unibersidad nin Santo Tomas, siring man sa gabos na mga doktor, nars, asin sa gabos na frontliners na ngunyan nasa tahaw nin laban kontra pandemya. Dulot ko man ini sa mga abogadong danay na naglalaban sa ngaran nin katanusan_.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\non August 10, at 7:43 pm\nInteresting read sir! Hapot ko lang din kung igwa kita impormasyon sa kung paano tigko-conduct si examenes ordinar sa medisina kaidto? Praktikal, pasurat, pataram, o halo kang gabos? Para sana sa kuryusidad kang sarong nag-agi man sa revalida. Salamat na maray, Djai!\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":2031,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:07:39.056Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/ano-an-value-investing/#respond","title":"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:10am\n# Ano an ‘value investing’?\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:50am\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nMinsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.\n‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.\nAn problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.\nAn abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.\nUno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?\nPrimero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.\nIkaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.\nIkatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?\nSyempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.\nImportante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.\nEkonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":970,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.249Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol/#respond","title":"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:08am\n# Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol”\nPublished on Sunday, July 26, , 2:17am\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod pang marhay an pag-adal kan manlainlain na mga rehiyon, probinsya, syudad, sagkod munisipalidad, o an inaapod na _local history_. Kun igwa man nin nagkapirang naisurat, bakong sopistikada an saindang mga metodo, dawa pa igwa sinda nin mga primaryang burabod na hali sa mga artsibo. Kun igwa man nin mga maray-maray, an mga kasaysayan na ini manungod sa Cordillera o Sulu. Susog ki Larkin, dai pang gayo naaadalan an ibang mga Kristyanong grupo arog nin mga Pampangan, Bisaya, Bikolano, asbp.\nMas tinawan nin panahon kan mga historyador an pagsurat nin mga inaapod na “national” o “general histories” kan Pilipinas kaidto. Tinawan ninda nin urog na importansya an mga ‘darakulang’ pangyayari sa Manila sagkod sa mga kataraid kaining probinsya (Batangas, Laguna, Cavite, sagkod Bulacan), an eksenang politikal sa gobyerno nasyonal, siring man an mga agi-agi kan mga prominenteng persona o kan mga “bayani.” Maray na halimbawa kaini an _Revolt of the Masses: The Story Bonifacio and the Katipunan_ sagkod _History of the Filipino People_ ni Teodoro Agoncillo. _The First Filipino_ ni Leon Ma. Guerrero, _Between Two Empires_ ni Theodore Friend, an mga libro ni Greogorio Zaide, asbp. “An malain lugod kaiyan,” sabi kan Heswitang historyador na si Fr. Francisco Mallari, “baad isipon nin mga tawo na an kasaysayan kan Manila (o kan Katagalugan) iyo na an kasaysayan kan Pilipinas, o kaya an Manila an Pilipinas!” Kaya nasa background saná kan kabisera an mga lokalidad.\nIgwa man nin tendensya an “national history” na i-postular an pagkaparareho kan pagdanas kan sarong pangyayari—na kun ano an nangyari sa Manila (o sa Katagalugan), iyo man an nangyari sa ibang rehiyon o probinsya. An isyu kan _friar estates_ sa Calamba (kun sain _inquilino_ an pamilya ni Rizal) sarong maray na halimbawa kaini. Susog ki Filomeno Aguilar Jr. lokalisado saná ini sa Katagalugan. Bako ining isyu sa mga taga-Mindoro, kun sain may 20,000-ektaryang daga an mga Rekoletos sagkod sa mga taga-Cebu kun sain igwang mga daga an mga Agustino. An kumbensyunal na pagsurat nin kasaysayan minasabi na garo baga isyu an _friar estates_ sa bilog na Pilipinas, alagad bako man. Nagkataon sana gayod na si Rizal an ehemplo kaya naging ‘nasyunal’ ini.\nPara maresolba an siring na mga problema, kaipuhan na urog pang adalan an mga manlainlain na lokalikad sa Pilipinas, isurat an mga naratibong nakapalibot digdi, urog na an mga madali nang malingawan, tangarig makakua nin mga datos na masuplay kan inapod ni Larkin na “building blocks” sa pagbilog nin “substansyal na edipisyo para sa pagsurat kan satuyang kasaysayan.”\nKan dekada 70, dinangog kan mga historyador—banyaga man o Pilipino—an pangapudan ni Larkin. Naging prolipikong _interes_ anlokal na kasaysayan nin Pilipinas sadkod sa nagsunod na duwang dekada. Kadaklan sa mga pag-adal, nagpokus sa manlainlain na mga etnolingwistikong mga grupo sa luwas kan Katagalugan, pinaghurup-hurupan an pagkakalain sa “sentro” kan saindang pagdanas kan kolonyalismo, sagkod nagsurat nin kasaysayan na awtonomiko sa kabisera. An mga pag-adal ninda Larkin (Pampanga), Alfred McCoy (Iloilo), Michael Cullinane (Cebu), Bruce Cruikshank (Samar), sagkod Norman Owen (Kabikolan), pira saná sa mga marhay na halimbawa kaini. Igwa man nin kontribusyon an mga Pilipinang historyador, arog nina Rosario Mendoza Cortes, kagsurat kan _Pangasinan: _ ) sagkod Milagros Guerrero, kagsurat kan _Luzon at War_ ).\nKan dekada 80, naging prolipiko man an pagsurat kan kasaysayan nin Bikol sa panginot ni Norman Owen, kagsurat kan _Prosperity without Progress_ na ipinublikar kan . Base ini sa saiyang disertastyon sa Michigan kan . Dai man matatawadan an kontribusyon ni Fr. Paco Mallari. Kan , naipublikar nya sa _Philippine Studies_ an pinakainot nyang artikulo dapit sa Bikol, kun sain tinukar nya an kasaysayan sa likod kan pangaran kan kalye Dinaga sa Naga. Puon kan na-assign siya sa Xavier University kan , sunud-sunod an mga naipublikar nyang mga artikulo dapit sa Bikol sagkod an saiyang inot na libro, an _Ibalon Under Storm and Siege_ kan . Kan , naipublikar ni Danilo Madrid Gerona an _From Epic to History_: _A Brief Introduction to Bikol History_. Dawa sarong _cursory study_, ini an primerong pagpurbar nin pagsurat kan kasaysayan nin Bikol puon _precolonial period_ sagkod sa pagtapos kan Gyera kan . Dakulang kontribusyon man an mga panurat ni Stephen Henry Totanes dapit sa mga _principalia_ sa Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano, urog na an _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ ) sagkod _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _ ), na saiyang tesis para sa MA sagkod doktorado sa kasaysayan sa UP Diliman.\nKan , sa panginot ni Fr. Raul Bonoan, SJ, sagkod kan Philippine National Historical Society (PNHS), natawan nin nasyunal na atensyon an kasaysayan kan Bikol kan ginibo an ika-11 kumpersenya sa lokal na kasaysayan sa Ateneo de Naga. Susog ki Dr. Francis Navarro, na kaidto sarong hoben na paratukdo asin ngunyan propesor sa Ateneo de Manila University, ilinaag ni Fr. Bonoan an Bikol sa mapa kan Pilipinas, dangan ipinamidbid nya an rehiyon (sagkod an kasaysayan kaini) sa mga historyador na nakabase sa Manila kan dinara niya an kumperensya sa Naga. Yaon kaidto an mga batikan na mga historyador na sina Fr. John Schumacher, SJ, Fr. Rolando S. dela Goza, CM, Isagani Medina, Luis Dery, Eden Gripaldo, asbp, na nagbarasa kan saindang mga papel manungod sa Bikol. An proceedings kan nasabing kumperensya ipinublikar sa _The Journal of History_ kan .\nSagkod ngunyan, padagos pang nagbubuskad an pag-adal nin lokal na kasaysayan sagkod kasaysayan kan Bikol. An mga estudyante sa masterado sagkod doktorado na nag-aadal nin kasaysayan sa Manila, halimbawa, inaaradalan an saindang mga probinsya, syudad, o munisipalidad na ginikanan. Susog sa sarong post ni Vicente Rafael, mas lokalisado sagkod espesyalisado na an direksyon kan kadaklan sa mga pag-aadal ngunyan sa kasaysayan kan Pilipinas.\nKundi sa kadakulan kan mga pag-adal sagkod nasurat kaini sa nakalihis na apat na dekada, masasabi ta na daw na nakatipon na kita nin sapat na “building blocks” sa pagsurat nin mas inklusibong kasaysayan kan nasyon?\nAn anuman na proyekto nin pagrumpag nin sentro, o an pagprobinsyalisar kaini, igwang kaibanan na peligro: an pagmukna nin (mga) panibagong sentro, kun siring, nin panibagong marhen. Maninigo sanáng likayan ini. Siguraduhon ta na inklusibo an pagsurat kan kasaysayan kan Bikol, diperensyado, sagkod may pagmidbid sa pluralidad nin mga pagdanas kan nakaagi. Saro pang peligro susog ki Dipesh Chakrabarty, kagsurat nin _Provincializing Europe_, an pagpostular na pareho sa mga panibagong muhon an ekspiryensya kan panibagong sentro, Alagad, inuutro sana kaini an mga tendensya kan mga naratibo na nakasentro sa Manila o sa Katagalugan.\nSa pagsurat nin kasaysayan kan Bikol, kun siring, maninigo sanáng ibitaran an pagsurat nin naratibo na naka-sentro sa Naga o sa inaapod na “Bikol Sentral” ta bako saná man Naga an Bikol. May mas mahiwas pang kadagaan ini sa luwas nin _Maugmang Lugar_ dawa pa Naga an kinokonsiderar na kultural sagkod historikal na kabisera nin Bikol. Igwa nin manlainlain na Bikol, “Bikols of the Philippines,” sabi ngani kaiyan ni Lilia Realubit. Igwa man nin sadiring eksperyensya an Rinconada, Lagonoy, Albay, Sorsogon, Masbate, Catanduanes, Ticao, Burias, asbp, na lain man sa Naga. Ini an mga “building blocks” na dapat ta pang maisurat dangan ipalaman sa kasaysayan nin Pilipinas. Kun hihilingon ta an mga naisurat na nin mga historyador nin Bikol, yaon man kita sa tamang direksyon.\nIni an mga kamawutan kolum na ini—na isaysay an manlainlain na mga “Bikol” sa kasaysayan. Kaipuhan isaysay an mga ini, urog pang adalan, paghurup-hurupan, dangan isurat ta, ngarig dai ta saná magkarilingawan, sagkod magdanay sa satuyang girumdom, maglihis man an panahon.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1766,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.249Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2648","title":"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:09am\n# Ano an ‘value investing’?\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:50am\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nMinsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.\n‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.\nAn problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.\nAn abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.\nUno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?\nPrimero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.\nIkaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.\nIkatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?\nSyempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.\nImportante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.\nEkonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":970,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.249Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=2472","title":"12.12 asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:11am\n# asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon\nPublished on Saturday, December 19, , 9:21pm\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nUy, ! Naka-shopping kamo?\nNapansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!)\nAn syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa _pa-mine_ na lang po mga _ma’am-sir_, _pa-barter,_ sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin _plantito_ o _plantita._ Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!\nAn ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na _semiotics._ An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.\nHalimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto.\nKumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc.\nAn mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta.\nSi lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo.\nHilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.\nSa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi:\n1. Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.\n2. Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.\n3.  Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka _in_ kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo.\n4. Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si _ sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart._ Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?\n5. Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now!\nKaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: _lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol._ Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na!\nSarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1681,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.249Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/12-12-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon/#respond","title":"12.12 asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:12am\n# asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon\nPublished on Saturday, December 19, , 9:21pm\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nUy, ! Naka-shopping kamo?\nNapansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!)\nAn syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa _pa-mine_ na lang po mga _ma’am-sir_, _pa-barter,_ sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin _plantito_ o _plantita._ Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!\nAn ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na _semiotics._ An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.\nHalimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto.\nKumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc.\nAn mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta.\nSi lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo.\nHilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.\nSa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi:\n1. Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.\n2. Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.\n3.  Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka _in_ kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo.\n4. Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si _ sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart._ Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?\n5. Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now!\nKaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: _lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol._ Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na!\nSarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1681,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.249Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsentabo-kumon%2Fano-an-value-investing%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Christian Dy\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/\",\"title\":\"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\\\">Ano an &#;value investing&#;?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Ano an &#;value investing&#;?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, \\u201cUno an \\utechnique\\u na pinaggagamit ko sa \\ucharts\\u nin stock market?\\u201d Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp; \\uValue investing\\u an angal sa \\uapproach\\u ko sa pag-invest. Sa [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":101,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/ano-an-value-investing/#","title":"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:10am\n# Ano an ‘value investing’?\nPublished on Tuesday, January 12, , 11:50am\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nMinsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.\n‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.\nAn problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.\nAn abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.\nUno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?\nPrimero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.\nIkaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.\nIkatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?\nSyempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.\nImportante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.\nEkonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":970,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sentabo-kumon/page/2/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Sentabo Kumon","content":"Saturday, December 27, , 7:10am\nEkonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\n## [Mag-invest kita](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nSa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":408,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2472","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T21:21:06\",\"date_gmt\":\"T13:21:06\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T21:21:09\",\"modified_gmt\":\"T13:21:09\",\"slug\":\"-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Uy, ! Naka-shopping kamo?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don\\ut fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!)<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa <em>pa-mine <\\/em>na lang po mga <em>ma\\uam-sir<\\/em>, <em>pa-barter, <\\/em>sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin <em>plantito <\\/em>o <em>plantita. <\\/em>Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na <em>semiotics. <\\/em>An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun p\\u00e0no an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Halimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang \\u201ci-d-o\\u201d basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an bu\\u00f3t sabihon kan \\u201cay cute-on man an ido\\u201d sa \\u201cgaro ka ido.\\u201d Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun p\\u00e0no ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaak\\u00f2 ta na ini sa buhay ta.<br><br>Si lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Hilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single\\us day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep \\uyan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<ol><li>Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.&nbsp;<\\/li><li>Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.<\\/li><li>&nbsp;Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka <em>in<\\/em> kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo.<\\/li><li>Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si <em> sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart. <\\/em>Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?&nbsp;<\\/li><li>Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now!<\\/li><\\/ol>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: <em>lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol. <\\/em>Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na!<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Uy, ! Naka-shopping kamo?&nbsp; Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":18,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[153],\"tags\":[740,69,47,744,743,156,154,741,49,195,745,746],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title> asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Uy, ! Naka-shopping kamo?&nbsp; Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T13:21:06+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T13:21:09+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T13:21:06+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:21:09+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bceeca0f62c\\\"},\\\"headline\\\":\\\" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T13:21:06+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T13:21:09+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\",Bicol,BIkol,Consumer Culture,Consumerism,Hawan-Dalan,Jenn Romano,Lazada,Magbikol Kita,Online Shopping,Roland Barthes,Semiotics\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Hawan-Dalan\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/hawan-dalan\\/-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bceeca0f62c\\\",\\\"name\\\":\\\"Jenn Romano\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/16-JennR.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Jenn Romano\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/18\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1505,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/2648","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T11:50:31\",\"date_gmt\":\"T03:50:31\",\"guid\":{\"rendered\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:51:18\",\"modified_gmt\":\"T03:51:18\",\"slug\":\"ano-an-value-investing\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Ano an &#;value investing&#;?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, \\u201cUno an \\utechnique\\u na pinaggagamit ko sa \\ucharts\\u nin stock market?\\u201d Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>\\uValue investing\\u an angal sa \\uapproach\\u ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi \\urational\\u o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na \\uvalue\\u sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An problema ngana ta kadakol mga bagong \\uinvestor,\\u na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading \\uback-to-normal\\u na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Uno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Primero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin \\ukasosyo\\u an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo \\ubrand loyalty,\\u dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikatulo, dapat ayo \\ucompetitive advantage\\u an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Syempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga \\utest\\u of \\ufilter\\u na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun \\ustay-at-home parent\\u ka, aram mo an pinakamarahayon na \\uconsumer goods.\\u Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo \\uinsider advantage\\u bilang kliyente.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Importante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin \\ucharts\\u sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, \\u201cUno an \\utechnique\\u na pinaggagamit ko sa \\ucharts\\u nin stock market?\\u201d Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp; \\uValue investing\\u an angal sa \\uapproach\\u ko sa pag-invest. Sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":11,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[37],\"tags\":[69,47,282,110,759,506,82,304,49,106,758],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Ano an &#039;value investing&#039;? | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Ano an &#039;value investing&#039;? | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, \\u201cUno an \\utechnique\\u na pinaggagamit ko sa \\ucharts\\u nin stock market?\\u201d Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp; \\uValue investing\\u an angal sa \\uapproach\\u ko sa pag-invest. Sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T03:50:31+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:51:18+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T03:50:31+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:51:18+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/58cf79fcebafcb4cab3\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Ano an &#;value investing&#;?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T03:50:31+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:51:18+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Christian,FInance,FInancial Education,Financial Security,Investment,Investments,Magbikol Kita,Sentabo Kumon,Value Investing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sentabo Kumon\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/58cf79fcebafcb4cab3\\\",\\\"name\\\":\\\"Christian Dy\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/09-ChristianD.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Christian Dy\\\"},\\\"description\\\":\\\"Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/11\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":792,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/12-12-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon/#","title":"12.12 asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:12am\n# asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon\nPublished on Saturday, December 19, , 9:21pm\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nUy, ! Naka-shopping kamo?\nNapansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!)\nAn syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa _pa-mine_ na lang po mga _ma’am-sir_, _pa-barter,_ sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin _plantito_ o _plantita._ Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!\nAn ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na _semiotics._ An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.\nHalimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto.\nKumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc.\nAn mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta.\nSi lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo.\nHilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.\nSa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi:\n1. Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.\n2. Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.\n3.  Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka _in_ kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo.\n4. Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si _ sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart._ Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?\n5. Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now!\nKaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: _lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol._ Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na!\nSarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1681,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sentabo-kumon/#","title":"Magbikol Kita | Sentabo Kumon","content":"Saturday, December 27, , 7:11am\nEkonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\n## [Ano an ‘value investing’?](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nMinsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin...\n## [Kinano dapat magbakal nin awto?](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nSa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man...\n## [Magpahingalo kita](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nLabi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig...\n## [Mag-invest sa matanos na reputasyon](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nPauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad...\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nSa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6...\n## [Uno bayâ an financial literacy?](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nNganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin...\n## [Tugalon an kwarta](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nNu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri...\n## [Bayadan nganay an sadiri](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nAyo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su...\n## [Magpasiguro kita](\nby [Christian Dy]( \"Posts by Christian Dy\") \\| [Sentabo Kumon](\nKasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":860,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/hawan-dalan/12-12-asin-an-lenggwahe-nin-makonsumong-nasyon/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Sat, 19 Dec :21:09 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":34,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/saysay/lokal-na-kasaysayan-sagkod-an-manlainlain-na-mga-bikol/#","title":"Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol” | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:08am\n# Lokal na kasaysayan sagkod an manlainlain na mga “Bikol”\nPublished on Sunday, July 26, , 2:17am\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nSa sarong artikulong ipinublikar kan , nasambit kan Amerikanong historyador na si John Larkin, na an kawaran nin (o kadidikit na) mga pag-adal sa kasaysayan kan mga lugar sa luwas kan Manila sagkod Katagalugan, partikular sa mga rural na mga banwaan, saro sa mga problema sa pagsurat kan kasaysayan kan Pilipinas. Kan dekadang nasambit, lumbod pang marhay an pag-adal kan manlainlain na mga rehiyon, probinsya, syudad, sagkod munisipalidad, o an inaapod na _local history_. Kun igwa man nin nagkapirang naisurat, bakong sopistikada an saindang mga metodo, dawa pa igwa sinda nin mga primaryang burabod na hali sa mga artsibo. Kun igwa man nin mga maray-maray, an mga kasaysayan na ini manungod sa Cordillera o Sulu. Susog ki Larkin, dai pang gayo naaadalan an ibang mga Kristyanong grupo arog nin mga Pampangan, Bisaya, Bikolano, asbp.\nMas tinawan nin panahon kan mga historyador an pagsurat nin mga inaapod na “national” o “general histories” kan Pilipinas kaidto. Tinawan ninda nin urog na importansya an mga ‘darakulang’ pangyayari sa Manila sagkod sa mga kataraid kaining probinsya (Batangas, Laguna, Cavite, sagkod Bulacan), an eksenang politikal sa gobyerno nasyonal, siring man an mga agi-agi kan mga prominenteng persona o kan mga “bayani.” Maray na halimbawa kaini an _Revolt of the Masses: The Story Bonifacio and the Katipunan_ sagkod _History of the Filipino People_ ni Teodoro Agoncillo. _The First Filipino_ ni Leon Ma. Guerrero, _Between Two Empires_ ni Theodore Friend, an mga libro ni Greogorio Zaide, asbp. “An malain lugod kaiyan,” sabi kan Heswitang historyador na si Fr. Francisco Mallari, “baad isipon nin mga tawo na an kasaysayan kan Manila (o kan Katagalugan) iyo na an kasaysayan kan Pilipinas, o kaya an Manila an Pilipinas!” Kaya nasa background saná kan kabisera an mga lokalidad.\nIgwa man nin tendensya an “national history” na i-postular an pagkaparareho kan pagdanas kan sarong pangyayari—na kun ano an nangyari sa Manila (o sa Katagalugan), iyo man an nangyari sa ibang rehiyon o probinsya. An isyu kan _friar estates_ sa Calamba (kun sain _inquilino_ an pamilya ni Rizal) sarong maray na halimbawa kaini. Susog ki Filomeno Aguilar Jr. lokalisado saná ini sa Katagalugan. Bako ining isyu sa mga taga-Mindoro, kun sain may 20,000-ektaryang daga an mga Rekoletos sagkod sa mga taga-Cebu kun sain igwang mga daga an mga Agustino. An kumbensyunal na pagsurat nin kasaysayan minasabi na garo baga isyu an _friar estates_ sa bilog na Pilipinas, alagad bako man. Nagkataon sana gayod na si Rizal an ehemplo kaya naging ‘nasyunal’ ini.\nPara maresolba an siring na mga problema, kaipuhan na urog pang adalan an mga manlainlain na lokalikad sa Pilipinas, isurat an mga naratibong nakapalibot digdi, urog na an mga madali nang malingawan, tangarig makakua nin mga datos na masuplay kan inapod ni Larkin na “building blocks” sa pagbilog nin “substansyal na edipisyo para sa pagsurat kan satuyang kasaysayan.”\nKan dekada 70, dinangog kan mga historyador—banyaga man o Pilipino—an pangapudan ni Larkin. Naging prolipikong _interes_ anlokal na kasaysayan nin Pilipinas sadkod sa nagsunod na duwang dekada. Kadaklan sa mga pag-adal, nagpokus sa manlainlain na mga etnolingwistikong mga grupo sa luwas kan Katagalugan, pinaghurup-hurupan an pagkakalain sa “sentro” kan saindang pagdanas kan kolonyalismo, sagkod nagsurat nin kasaysayan na awtonomiko sa kabisera. An mga pag-adal ninda Larkin (Pampanga), Alfred McCoy (Iloilo), Michael Cullinane (Cebu), Bruce Cruikshank (Samar), sagkod Norman Owen (Kabikolan), pira saná sa mga marhay na halimbawa kaini. Igwa man nin kontribusyon an mga Pilipinang historyador, arog nina Rosario Mendoza Cortes, kagsurat kan _Pangasinan: _ ) sagkod Milagros Guerrero, kagsurat kan _Luzon at War_ ).\nKan dekada 80, naging prolipiko man an pagsurat kan kasaysayan nin Bikol sa panginot ni Norman Owen, kagsurat kan _Prosperity without Progress_ na ipinublikar kan . Base ini sa saiyang disertastyon sa Michigan kan . Dai man matatawadan an kontribusyon ni Fr. Paco Mallari. Kan , naipublikar nya sa _Philippine Studies_ an pinakainot nyang artikulo dapit sa Bikol, kun sain tinukar nya an kasaysayan sa likod kan pangaran kan kalye Dinaga sa Naga. Puon kan na-assign siya sa Xavier University kan , sunud-sunod an mga naipublikar nyang mga artikulo dapit sa Bikol sagkod an saiyang inot na libro, an _Ibalon Under Storm and Siege_ kan . Kan , naipublikar ni Danilo Madrid Gerona an _From Epic to History_: _A Brief Introduction to Bikol History_. Dawa sarong _cursory study_, ini an primerong pagpurbar nin pagsurat kan kasaysayan nin Bikol puon _precolonial period_ sagkod sa pagtapos kan Gyera kan . Dakulang kontribusyon man an mga panurat ni Stephen Henry Totanes dapit sa mga _principalia_ sa Sorsogon kan panahon nin mga Amerikano, urog na an _Sorsogon, : Principalia Politics and Economic Development_ ) sagkod _Ang Pagbabagong-Anyo ng Principalia sa Kapanahunang Amerikano Kabikolan, _ ), na saiyang tesis para sa MA sagkod doktorado sa kasaysayan sa UP Diliman.\nKan , sa panginot ni Fr. Raul Bonoan, SJ, sagkod kan Philippine National Historical Society (PNHS), natawan nin nasyunal na atensyon an kasaysayan kan Bikol kan ginibo an ika-11 kumpersenya sa lokal na kasaysayan sa Ateneo de Naga. Susog ki Dr. Francis Navarro, na kaidto sarong hoben na paratukdo asin ngunyan propesor sa Ateneo de Manila University, ilinaag ni Fr. Bonoan an Bikol sa mapa kan Pilipinas, dangan ipinamidbid nya an rehiyon (sagkod an kasaysayan kaini) sa mga historyador na nakabase sa Manila kan dinara niya an kumperensya sa Naga. Yaon kaidto an mga batikan na mga historyador na sina Fr. John Schumacher, SJ, Fr. Rolando S. dela Goza, CM, Isagani Medina, Luis Dery, Eden Gripaldo, asbp, na nagbarasa kan saindang mga papel manungod sa Bikol. An proceedings kan nasabing kumperensya ipinublikar sa _The Journal of History_ kan .\nSagkod ngunyan, padagos pang nagbubuskad an pag-adal nin lokal na kasaysayan sagkod kasaysayan kan Bikol. An mga estudyante sa masterado sagkod doktorado na nag-aadal nin kasaysayan sa Manila, halimbawa, inaaradalan an saindang mga probinsya, syudad, o munisipalidad na ginikanan. Susog sa sarong post ni Vicente Rafael, mas lokalisado sagkod espesyalisado na an direksyon kan kadaklan sa mga pag-aadal ngunyan sa kasaysayan kan Pilipinas.\nKundi sa kadakulan kan mga pag-adal sagkod nasurat kaini sa nakalihis na apat na dekada, masasabi ta na daw na nakatipon na kita nin sapat na “building blocks” sa pagsurat nin mas inklusibong kasaysayan kan nasyon?\nAn anuman na proyekto nin pagrumpag nin sentro, o an pagprobinsyalisar kaini, igwang kaibanan na peligro: an pagmukna nin (mga) panibagong sentro, kun siring, nin panibagong marhen. Maninigo sanáng likayan ini. Siguraduhon ta na inklusibo an pagsurat kan kasaysayan kan Bikol, diperensyado, sagkod may pagmidbid sa pluralidad nin mga pagdanas kan nakaagi. Saro pang peligro susog ki Dipesh Chakrabarty, kagsurat nin _Provincializing Europe_, an pagpostular na pareho sa mga panibagong muhon an ekspiryensya kan panibagong sentro, Alagad, inuutro sana kaini an mga tendensya kan mga naratibo na nakasentro sa Manila o sa Katagalugan.\nSa pagsurat nin kasaysayan kan Bikol, kun siring, maninigo sanáng ibitaran an pagsurat nin naratibo na naka-sentro sa Naga o sa inaapod na “Bikol Sentral” ta bako saná man Naga an Bikol. May mas mahiwas pang kadagaan ini sa luwas nin _Maugmang Lugar_ dawa pa Naga an kinokonsiderar na kultural sagkod historikal na kabisera nin Bikol. Igwa nin manlainlain na Bikol, “Bikols of the Philippines,” sabi ngani kaiyan ni Lilia Realubit. Igwa man nin sadiring eksperyensya an Rinconada, Lagonoy, Albay, Sorsogon, Masbate, Catanduanes, Ticao, Burias, asbp, na lain man sa Naga. Ini an mga “building blocks” na dapat ta pang maisurat dangan ipalaman sa kasaysayan nin Pilipinas. Kun hihilingon ta an mga naisurat na nin mga historyador nin Bikol, yaon man kita sa tamang direksyon.\nIni an mga kamawutan kolum na ini—na isaysay an manlainlain na mga “Bikol” sa kasaysayan. Kaipuhan isaysay an mga ini, urog pang adalan, paghurup-hurupan, dangan isurat ta, ngarig dai ta saná magkarilingawan, sagkod magdanay sa satuyang girumdom, maglihis man an panahon.\n.\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nSi Djai Rugeria (@djairugeria), sarong historyador sagkod katuwang na propesor sa Departamento nin Kasaysayan sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Tubong Naga, nagtapos sya nin Pilosopiya sa Ateneo de Naga University asin igwa nin Masterado sa Kasaysayan sa Ateneo de Manila University. Sya man an katuwang na kagtugdas nin #TBR by Javier and Marian, sarong inisyatibong nakabase sa Quezon City para sa mga parabasa sagkod mga mahihilig sa libro.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1766,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsentabo-kumon%2Fano-an-value-investing%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Christian Dy\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/christian-dy\\/\",\"title\":\"Ano an 'value investing'? | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/\\\">Ano an &#;value investing&#;?<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sentabo-kumon\\/ano-an-value-investing\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Ano an &#;value investing&#;?&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, \\u201cUno an \\utechnique\\u na pinaggagamit ko sa \\ucharts\\u nin stock market?\\u201d Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp; \\uValue investing\\u an angal sa \\uapproach\\u ko sa pag-invest. Sa [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":101,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sentabo-kumon/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Sentabo Kumon | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Tue, 12 Jan :51:18 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Sentabo Kumon | Magbikol Kita</title>\n <title>Ano an &#;value investing&#;?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Tue, 12 Jan :50:31 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian]]></category>\n <category><![CDATA[FInance]]></category>\n <category><![CDATA[FInancial Education]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Security]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Investments]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Value Investing]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&#160; ‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an &#;value investing&#;?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp;</p>\\\n<p>‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.&nbsp;</p>\\\n<p>An problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.&nbsp;</p>\\\n<p>An abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.</p>\\\n<p>Uno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?</p>\\\n<p>Primero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.</p>\\\n<p>Ikaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.</p>\\\n<p>Ikatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?&nbsp;</p>\\\n<p>Syempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.&nbsp;</p>\\\n<p>Importante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an &#;value investing&#;?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Kinano dapat magbakal nin awto?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 04 Oct :15:31 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Car loan]]></category>\n <category><![CDATA[Car ownership]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Security]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.&#160; Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" dapat magbakal nin awto?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag nag-OFW o kaya nagtrabaho sa Manila, dapat pag-uli ayo na awto. Syempre ta indi man baya uso sa probinsya an magpatugdok ning garahe, ibibulad sana man san mga tagsadiri an awto sa tinampo. Baga paray na pinagango.</p>\\\n<p>Nung nauso pa su ababang downpayment para sa awto, dangan duminakol an auto-loan financing, lalong nagin madaling kumuko nin “brand new” na awto. Mala ta kung babyahe ka git Guinobatan pasiring Legazpi, labi na baga an traffic. Su mga kaidad ko, marurumduman na bukon man arog san an traffic nu naga-high school pa sana kami, nu nakaaging dekada.</p>\\\n<p>Dakul na man an nagaunga sakun kun kinano maray magbakal ning auto? An mga kaungaan, pirming nakasentro sa king kinano barato ang auto, o kaya king unong modelo ning awto an “sulit.” An pirmi kong abiso, rebisarun nganay ninda king niyanga ta muya na nindang magbakal ning auto. Kinano baya marayun magbakal ning auto?</p>\\\n<p>Marayun magbakal nin auto king kaipwan mo ning auto—wara na ibang matanos na panaon.</p>\\\n<p>Primero, an awto, pagluwan sa casa, bukon na tulos “brand new.” Ibig sabihon, kun ipapasa mo an awto kinabuwasan, dakula na tulos ang tapyas sa pwede mong ipresyo sa babakal. Ikaduwa, ang kaiba sa gasto sa awto, bukon sana su downpayment dangan hulugan. Kaiba sa marayon na pag-awto an matanos na pagmantenir. Tandaan na pag magamaneho ka sa tinampo, ayo ka pinadalagan na tinoneladang bakal. Pag bukon marayon an pagmantenir san awto, makakadeskwido ka ning ibang tao. Sa madaling sabi, dapat kaya mon an bayadan ang responsableng pagiging tagsadiri nin awto kapag babakal ka.</p>\\\n<p>Kun, sa pag-estimar mo, kaipuhan mo na talaga an awto pakatapos mong ikonsiderar yading duwa, dangan an ibang alternatibo sa awto, saka ka na bumakal ning awto.&nbsp;</p>\\\n<p>Kin ayo ka na natipuhan na modelo, kun medyo mahal dangan wara man “sale,” paliman-limanon mo nganay. An tao, bukon pasensyosong konsumidor. Minsan, pag napawot na kita, muya ta nang mag-iwag maski bukon pinakamarayon na iwag an gusto tang gibuhon. Aram san mga casa na mapinawuton kita—kaya ngani pirming “buy now and save x” an mga karatula, maski kun rereparuhon mo, halos di man nagabago an presyo.</p>\\\n<p>Ayo man mga nagasabi na “investment” an awto. Investment man sana an awto kun kaipuhan mo sa paghanapbuhay. Pero, kun su auto sana mismo an kikiton mo, an awto “frontloaded expense.” Urualdaw, nababawasan an presyo san binakal nang awto. Kin nakakita ka na nin mga segunda manong SUV na Php100,000 na sana ipinabakal, makikita mong bukon investment, kundi expense o gasto an awto.</p>\\\n<p>Masiram magkaawto, lalo kin bago dangan deklase. Ako mismo mahilig sa magayon na awto. Pero, arog san ngamin na masiram, dapat inunga ta an sadiri ta kin marayon o kaipuhan bago naton kuon.&nbsp;</p>\\\n<p>An pinakabaratong awto, nasa Php500,000 an brand new. An depreciation, o pagbawas sa balor san awto, nasa 30% sa primerong taon. Pakatapos sa limang taon, nasa 60% na san balor san awto an nawawara. Kaya, kaya mong ipabakal an segunda manong mong awto pakaagi nin limang taon sa presyong Php200,000 na sana.&nbsp;</p>\\\n<p>Kun indi mo pa man kaipuhan nin awto, dangan ibinutang mo na sana sa siguradong investment (arog san PAGIBIG Fund MP2 na nasa 6% kada taon an dividend), nasa P670,000 na an kwarta mo pagkatapos san limang taon. Usad na desisyon, Php407,000 an diperensya.&nbsp;</p>\\\n<p>Isipon mo na sana: nyanga ta ayo mga baratong segunda manong awto dawa bago pa? Ta ayo mga nagbakal nin awto na hindi nakapag-ulat maski hindi pa man kaipuhan dangan hindi man palan kayang panindugan an gasto. Syempre, sa ultimo, kwarta mo iyan kaya bahala ko sadin mo gustong ibutang. An abiso ko sana: saka na bumakal nin awto pag kaipuhan na. Importante sa buhay-pinansyal pirmi an pasensya.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" dapat magbakal nin awto?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Magpahingalo kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 30 Aug :31:19 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Business]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Security]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[REst]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal. Ihiras ko saná sainyo ang [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal.</p>\\\n<p>Ihiras ko saná sainyo ang ang naukodan ko sa <em>investing</em>. Sa ngamin na taon na naga-invest ako (puon second year sa kolehiyo), su mga taon na wara ako maray ginibo, amo man su mga pinakadakulo ang nagin delihensya ko. Maski ngana, pakapili ko nin matanos na “stock,” wara na maray ako pinagagibo sa <em>portfolio</em> ko. Siguro, dakol na ang magbakal ako nin tulo o apat na stock sa usad na taon. Indi ko na pinagabukod ang mang-itu-ito na pagbabago sa presyo nin <em>stock</em>.</p>\\\n<p>Pag maiwag ka kaya sa <em>investing</em>, kadakol desisyon na dapat makuko mo nin tama: Dapat tama an pakabakal mo. Dapat sa tamang presyo ko magpabakal. Dapat sa tamang presyo mo gilayon babakalon. Aw, inda.&nbsp;</p>\\\n<p>An gibo ko, inadalan ko nin ulay na panaon an <em>stocks</em> na ngilala ko nang maray. Nagasaray na ako san nin kwarta pambakal. Di saná ako nagaparaiwag. Pag buminaba sa presyong gusto ko, urusadan ako mibakal nin dakula. Pag buminagsak pa lalo, didugangan ko saná an nabakal ko na. Kina, indi na ako nagaiwag gilayon hanggang di ko naabot ang presyo na gusto ko. O, sagkod sa indi pa ako kumbinsidong sala su desisyon kong magbakal. Ito sana an desisyon na kaipwan kong gibuon, kina indi ko pa kaipwan magbayad nin buwis dangan komisyon ta indi man ako naga-iwag.</p>\\\n<p>Baga man saná ako nangaoy. Pag sige an iwag-iwag mo, wara ka man madadakop. Alerto ka saná habang nagpahingalo. Pag ayo oportunidad na kita nang maray, kuon mo tulos nin bilog na kusog na natipon mo sa pagpahingalo.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa trabaho, nalipngan ta man pirmi an magpahingalo. Lalo nganang CoViD19, na lingaw na natun na iseparar an oras para sa balay dangan an oras para sa trabaho, ta sa balay an trabaho. Importante an magpahingalo.</p>\\\n<p>Sa Europa, ngilala an mga Aleman na ‘mahigos’. Alagad, bukon man halawig an oras na ibibutang ninda sa trabaho. Kadakul nganing bakasyon sa Germany. Nasa 20 aldaw an bayad na bakasyon sa Germany, kada taon. Lain pa dyan an mga holiday. An regular na Aleman, nasa 34.9 na oras saná an pinagatrabaho sa usad na semana. Sa bilog na European Union, nasa 36.4 na oras an pagtrabaho kada semana.</p>\\\n<p>Kita sa Pilipinas, nasa 43.2 oras kada semana an trabaho. Wara pa dyan an traffic. Nyanga ta mas asensado an mga nasyon na mas dakol an pahingalo kisa satun?</p>\\\n<p>An turo sa mga Heswita pag-abot sa trabaho, <em>non multa sed multum</em>. Bukon kantidad kundi kalidad. Kun pagal ka sa traffic, dangan indi ka man nakaturog nin tultol, makatrabaho ka daw na marayon? Kaalaba barang sang thesis mo, wara man bagong mauukudan an kinaban sa gibo mo, para kisay, o para sadin an pagparapagabi mo para maabot su minimum word count? Kadakol ta barang subject sa eskwela, hindi man kita tituruan mag-adal dangan mag-isip, wara man kita maiingukudan. Malang bugat barang pati san mga libro sa elementary, kun sarala man an nakasurat, pagal dangan gasto barang.</p>\\\n<p>Syempre, dipisil kun nasa sistema kita na prayoridad an kantidad sa kalidad. Kaya ngani pirmi kong pinagaduon na importante an sumurog sa mga iwag para mapakaray an sosyudad. Pero rebelyon man an magsayuma sa trabahong lampas sa oras. Habang pinabayaan ta kaya an sistema na kaunon pati an oras ning pahingalo, lalong pinararom ta an kulturang abusado sa pagkatawo natun.&nbsp;</p>\\\n<p>Kung indi mo man kaipwan magtrabaho, indi mo pagpiriton an sadiri mo na magtrabaho. Pirming daog san trabahong inadalan ang trabahong inidali. Syempre, pag-abot sa pag-adal, daog san nakapahingalo an pagal dangan pirot. Magpasiguro kita nin oras para sa sadiri.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mag-invest sa matanos na reputasyon</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 23 Aug :57:19 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Character]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>\n <category><![CDATA[financial literary]]></category>\n <category><![CDATA[Goodwill]]></category>\n <category><![CDATA[Honesty]]></category>\n <category><![CDATA[Integrity]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa matanos na reputasyon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang <em>online business offer</em> kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an <em>investment</em> mo. Kaya likay kita.</p>\\\n<p>An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa <em>alchemy</em>, na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga.</p>\\\n<p>Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa <em>lotto</em>. Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay.&nbsp;</p>\\\n<p>Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon.</p>\\\n<p>Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na saná. Matod man yadi sa <em>personal finance</em>. Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad.</p>\\\n<p>Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an ‘diskarte.’ Kun kikiton ta, halos ngamin na ‘diskarte’ na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan—agi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot.&nbsp;</p>\\\n<p>Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man saná. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa madaling sabi, magin ‘maaasahan’ sa tamang gibo. Natitipon an <em>goodwill</em> na git sa pagiging ‘maaasahan.’ Pinakaimportante didi na kaya mo magláom sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon.</p>\\\n<p>Syempre, arog san <em>compounding interest</em>, ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na saná, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig.</p>\\\n<p>Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na saná simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na saná.</p>\\\n<p>Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa matanos na reputasyon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Magtanom kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 15 Aug :59:20 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Agriculture]]></category>\n <category><![CDATA[appropriate technology]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[E.F. Schumacker]]></category>\n <category><![CDATA[Hydroponics]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Mayon Greens]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na matugon nganang krisis.</p>\\\n<p>Nu usad na taon, kaiba nin mga kaklase ko nung high school, nagtugdas kami nin usad na lettuce farm sa Camalig. An ngaran, <em>Mayon Greens</em>. Saday sana an operation, ta kumbaga, sa ngana, amun-amon pa man saná. Pero, maski pa bukon kami full-time sa pagmaneho nu negosyo, ayo man pinagadelihensya maski ito. Klarong marhay: ayo puturo an agrikultura.</p>\\\n<p>An Mayon Greens, hydroponics an metodo na gamit. An ipinangtugdok namon nin greenhouse, recycled kaya bukon marhay magasto. Ta su usad na kaiba ko, engineer, nagibuhan man namoun nin paagi para mamanipular an pag-iwag nin tubig sa tanuman dangan an temperatura sa greenhouse. Modernong agrikultura, kumbaga, pero bukon marhay magasto.</p>\\\n<p>An angal sadi ni E. F. Schumacher “appropriate technology,” o teknolohiya na bagay sa pangangaipo dangan kapasidad kan naggagamit. Nung s, ta puro diktador na nagahidali gibuhon na “developed country” an mga namamayo sa mga nasyon sa Asya dangan Africa, ipinirit sa mga parauma su mga makina na dipisil palan irahayon, padalaganon, dangan manteniron. An resulta, nalubog sa utang na impinambakal nu mga makina su mga nasyon na naggamit, habang indi man naparahay an agrikultura sa mga pobreng nasyon.</p>\\\n<p>Dakul pa kitang pwedeng maingukudan ki Schumacher, kagsurat kan <em>Small is Beautiful: Economics as if people mattered</em>. An pinakaimportanteng prinsipyo ni Schumacher, an ekonomiya dapat naipapaluwan an pinakamarhay sa tao—an madanay na pagbuhay nin tao. Indi ta maseparar didi an agrikultura. Bukon ta ugmahon ka ngani nung nagatanom ka sa balay habang quarantine?</p>\\\n<p>Sa mga nakaaging kolum, pinag-urusipan ta na maski ito, basta natitipid dangan nasasaray, makatabang sa puturo. An pagtanom nin prutas dangan gulayon, an pagpadakulo nin manok, urig, o iba pang hayop para sa konsumo kan pamilya, makatatabang sa sadiring puturo. Nakatabang man pati sa kinaban. Primero, nababawasan an inangal na <em>carbon footprint</em> san pamilya, ta indi na kaipwan ibyahe an pagkaon na dyan na sa balay. Ikaduwa, nakatabang sa industriya dangan sa ekonomiya, ta ppag dakol an pagkaon, luway-luway saná an paglangkaw nin presyo nin iba pang babakalon. Mas dakol an kayang bakalon san sweldo, kaya <em>competitive</em> an industriya.</p>\\\n<p>Nganang krisis pati, pinakaimportante an seguridad sa pagkaon. Indi ta aram kun kinano matatapos an krisis, pero kun ayo kita masustansiyang pagkaon sa lamesa, mas magaan tang malalampasan yadi.</p>\\\n<p>Kaya, kung ayo pwedeng tanuman sa balay, magtanom kita nin makakaon. Wara pa ako ngana nakikitang solidong oportunidad para sa <em>retail investment</em> sa kumpanyang agrikultura an pinaka-linyada, pero sigurado ako na abot an panaon na magkakayon nin mga makusog na kumpanyang pwede tang pagtiwalaan nin investment. Magláom kamo na pag nakakita ako nin oportunidad, kamo an primerong makaisi.</p>\\\n<p>Sa ngana, su kaya ta nganay gibuon. Ngamin man na pag-invest, pwedeng ikumpara sa pagtanom para ayo anihon pag-abot nin panaon. An pagtanom, syempre, pag-invest man.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Uno bayâ an financial literacy?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 09 Aug :01:16 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[fair wages]]></category>\n <category><![CDATA[financial literary]]></category>\n <category><![CDATA[financial products]]></category>\n <category><![CDATA[insurance]]></category>\n <category><![CDATA[justice]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Social Justice]]></category>\n <category><![CDATA[teachers]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na. Bukon man ngamin na nasa trabaho nin [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" bayâ an financial literacy?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin <em>financial products</em> arog san life insurance gamit ang terminong <em>financial literacy</em>. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, <em>financially literate</em> ka na.</p>\\\n<p>Bukon man ngamin na nasa trabaho nin pagpabakal ning <em>financial products</em> arug sadi ang gibo. Pero, para sa usad na propesyon na pagatiwalaan mo nin kwarta, dapat kadaklan, kun bukon ngamin, rasonable dangan responsable an pagpapabakal ning produkto, lalo kun dakulang kwarta an pinaga-iristoryahan.</p>\\\n<p>Primero, an ibig sabihon san <em>financial literacy</em>, tatao ka magpa-inu-ino ning kwarta, dangan indi ka nasusula san liwanag nin tuga ning sobra-sobrang delihensya. An pinaka-obheto kan <em>financial literacy</em> dapat, su wara ka namamatian na makukusog na emosyon pag-abot sa kwarta. An <em>financial literacy</em>, simple man saná. Kapag nababayadan mo an mga obligasyon mo, indi ka nagagasto nin sobra sa kita mo, pirmi ka man nakakatagama para sa pangaipo nin ibang tawo, dangan pirmi kang ayo pasiguro para sa mga posibleng umabot na kadipisilan, <em>financially literate</em> ka.</p>\\\n<p>Kun inurualdaw ka nang kikulit ning ahente, na baga wara ka na barang ginibong tama sa buhay mo kun wara kang health o life insurance, bukon <em>financial literacy</em> an gusto san tao na iyan para simo.</p>\\\n<p>Likay kapag an pagturo nin <em>financial literacy</em> pirming ayo kaibang produkto. An angal namon na mga ekonomista sa posibleng problema didi, <em>principal-agent problem</em>. Ika, bilang <em>principal</em>, nagatiwala kan kwarta mo sa <em>agent</em>. Naglaláom ka baya na su <em>agent</em>, su ikarahay mo an gigibuhon. Pero, ta si <em>agent</em> ayo <em>commission</em> magsa-mahray ang kamutangan mo o indi basta magbayad ka, mas dakula an posibilidad na papabakalan ka ni <em>agent</em> nin mga produkto na indi mo man talaga ikarahay, o indi man talaga pinakamarahay para simo, kisa wara transaksyon na mangyari. Lain pa dyan su pag mahal an produkto, syempre mas dakula an <em>commission</em> ni <em>agent</em>.</p>\\\n<p>Kaya importante na an <em>financial literacy</em>, maadalan sa eskwelahan, sa broadcast media, dangan sa iba pang independenteng paagi. Lalo ta bukon man barato an <em>financial products</em> arog san <em>insurance</em>, importante kuta na <em>financially literate</em> ka na bago ka maka-istorya na san mga nagpabakal ning <em>financial products</em>. Alangan man sabihan ka sa tindaan nin <em>luxury items</em> na magtipid ka saná! Syempre, pirmi nang an pasunod na <em>financial literacy</em> san nagatinda, bakalun mo su produkto ninda.</p>\\\n<p>Sa puntong yadi, gusto ko man iduon sainyo na an <em>financial literacy</em> indi pwedeng iseparar sa realidad kan buhay. Kun kulang talaga an suweldo mo, kaiba sa <em>financial literacy</em> an pag-akò na para sa ibang tao, indi talaga magka-amo an kita sagod sa indi nagalangkaw an sweldo o kaya naga-baba an presyo nin mga babakalon. An <em>financial literacy</em> bukon mahika. Pag kulang, kulang. Indi magtubod sa aroganteng insulto san ibang <em>financial coaches</em> na “indi ka saná pauno tatao magbudget” kun dipisil man talaga ang buhay mo.</p>\\\n<p>An <em>financial literacy</em> kaiba an bilog na aspektong pinansyal san buhay nin usad na tawo. Kaipuhan tatao kang iwasan an mga ikararaot san estado pinansyal mo—arog san bukon patas na patakaran para sa mga empleyado, dangan pagboto sa inkompetenteng mga politiko. Kapag an <em>financial literacy</em> bukon konektado sa <em>social awareness</em>, o pagigin maaram sa estado nin sosyudad, pirmi mong isipon na kasàlan mo kaya ka nagatios.&nbsp;</p>\\\n<p>Narumduman ko, su mga maestra ko sa MORMS, pirming lubong sa utang maski ngani bukon man mahal mabuhay sa probinsya. Pag inunga ko kun nyata pirming kulang an sweldo ninda, an simbag sakon, “Minsan kaya napapagasto para sa pamilya, ta ibibawi ko na saná su pirmi akong wara sa balay. Ayo pati mga kaipwan man bakalon para sa classroom.”</p>\\\n<p>Ayo daw mangahas magsabi na mararaot na tawo an mga maestrang yadi? Siisay an ayo buót na magsabing <em>financially illiterate</em> pauno sinda kaya pirmi sindang baon sa utang? Makatabang an matanos na pagbadyet, pero an mas importante, matanos na polisiya para bukon surobra an oras ning trabaho nin mga maestro dangan maestra. An <em>financial literacy</em> dapat nakakatabang sa pagigin mas marhay dangan mas maugmang tao. Bukon <em>financial literacy</em> an pagigin manhid sa reyalidad san tawo, dangan pagka-warang-pagmakulog sa iba.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" bayâ an financial literacy?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>1</slash:comments>\n <title>Tugalon an kwarta</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 01 Aug :22:27 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Banking]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Economics]]></category>\n <category><![CDATA[FInance]]></category>\n <category><![CDATA[Investments]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[PAGIBIG Fund]]></category>\n <category><![CDATA[Savings]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an kwarta</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga kaaraman na makatatabang sa sadiri?&nbsp;</p>\\\n<p>An pagkaintindi ta san kwarta, dapat pagtrabahuan, dapat bukudon. Mapagal magbukod sa kwarta ta baga yan mga kabayo—makaskas magdalagan. Pag pirmi ka pating nagabukod sa kwarta, hindi mo na nakikita kun diin mo talaga gustong makaantos. Uripon ka na nin kwarta. Pero, pag ayo ka investment, baga man saná ginamit mo su kwarta para guyudon ka pasiring sa mga muya mong makuko o maadunan, imbes na ika an magbukod sa kwarta.</p>\\\n<p>An kwarta pati, kaya magbukod sa kapwa kwarta, basta padalaganon mo sa investments. Nagaparadakol an kabayong nagaguyod sa kalesa mo. Mas madali mong naaabot an mga gusto mong maabot.</p>\\\n<p>An angal sadi, “compound interest,” o interest na naga-interes. Ulay na panaon dangan pasensya an kaipuhan bago mo makita an epekto nin compound interest. Si Benjamin Franklin, usad na kagtugdas kan Estados Unidos, nagwatak ning pounds nung sa mga ginikanan nyang syudad—Boston dangan Philadelphia bago sya maguran. An pasunod nya sa paggamit nu kwarta, dapat kuno ipautang sa mga gusto magnegosyo, sa interes na 5% kada taon. Ngamin na sobrang kita nu investment, sabi ni Franklin, dapat gamiton para magpagibo ning mga tulay, tinampo, dangan iba pang proyekto para sa banwa.&nbsp;</p>\\\n<p>Nung , labing 100 na taon pakatapos nu “investment” ni Franklin, nag-abot na sa 100,000 su nya sa Philadelphia. Su sa Boston, nag-abot na sa 431,756! Grabe an kayang gibuhon kan compound interest.</p>\\\n<p>Dakul an mga paagi para magamit ang compound interest para masiguro an puturo ta. Su iba pati, hindi mo kaipwan pagbantayan.&nbsp;</p>\\\n<p>Usad sa mga pinakamagayon ang tubo, an PAGIBIG Fund MP2 account. Kun ayo ka PAGIBIG Fund pwede kang magbukas ning PAG-IBIG MP2. Garantisado nin gobyerno an investment kaya wara lugi didi. Pero, an interes, nasa 6 to 8% lambang taon. Pigagamit kaya kan PAGIBIG Fund an kwarta para ipautang sa mga myembro o kaya mag-invest sa housing projects. Php500 kada remittance sa account an pwede. Wara man limitasyon kun pirang beses ka magahulog.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa ibang dakulang kumpanya dangan opisina pati, pwedeng gibuon na automatic an pagbawas sa sweldo mo para ihulog sa PAGIBIG Fund MP2.&nbsp; Pakatapos nin 5 taon, kukubrahon mo na su account mo. Kun muya ka, ihulog mo gilayon sa bagong MP2 account. Pwede pating i-withdraw an natipon mo maski hindi ka pa nakaabot sa limang taon. Ugaring, hindi mo na makuko su interes para sa mga susunod na taon. Rasonable man. Sa kwentada kan PAGIBIG Fund, kun Php500 bulan-bulan an hulog mo, makatitipon ka nin Php36,260, o tubo na Php6,260 sa depositong P30,000. Kung hindi mo sinaray sa PAGIBIG, malamang nagasto mo na. Maray na baga.</p>\\\n<p>Kun ibukas mo gilayon nin PAGIBIG Fund MP2 su natipon mo pakatapos nin 5 taon, kina padagos ka sana sa paghulog nin Php500 kada bulan, abot an matipon mo sa sunod na 5 taon sa Php88,. Utruhon mo nin 5 taon gilayon yadi, abot ka sa Php163,. Limang taon gilayon, abot ka na sa Php270,295. Limang taon pa, Php424,293. Limang taon gilayon, nasa Php645, ka na. Limang taon pa, halos Php1 milyon na an natipon mo. Kun nasa 30 ka pa sana, kaya mo makatipon nin P1 milyon na hindi mo barang nareparo, bago ka magretiro. Isipon mo na sana kun mas dakula an pigahulog mo.&nbsp;</p>\\\n<p>Pag nagpasiguro ka, abot an panaon na hindi na ika an nagasunod sa kwarta. Ika na an nagatugal sa kwarta. Importante yadi, ta pag kaya mo nang mabuhay na hindi nagapa-adit, kaya mo nang magin mas presente para sa mga sadiri mong gustong gibuhon, dangan para sa mga payaba mo sa buhay. Para hindi ka magin uripon san kwarta, ika an magsugo sa kwarta. Magpasiguro kita ngamin.</p>\\\n<p>Para sa iba pang impormasyon manungod sa PAG-IBIG MP2, mag-adon sa <a href=\"\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an kwarta</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Bayadan nganay an sadiri</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :14:16 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Abaca]]></category>\n <category><![CDATA[Abaka]]></category>\n <category><![CDATA[Bonds]]></category>\n <category><![CDATA[Business]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Diversification]]></category>\n <category><![CDATA[FInance]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <category><![CDATA[Stocks]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.&#160; Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nganay an sadiri</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.&nbsp;</p>\\\n<p>Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog nindang Pilipino. Kina sa mga mayayaman na tagsadiri ning balay-na-bato na abandonado na ngani ngana ta su mga tagsadari nag-abroad o nagpa-Manila na. Aram ko iyan ta git man ako sa mga pamilyang arug san, su mga nagpara-pasiram sana habang sikat pa su abaka, pero kulang su pagpasiguro.&nbsp;</p>\\\n<p>Hindi nag-anap ning mga bagong gamit para sa abaka. (Ngana bagang CoViD19, nadiskubre na an abaka palan usad sa mga pinakamatibay magsara nin mikrobyo). Hindi nag-adal ning mga bagong paagi para hindi mapeste ang abaka. Hindi ginamit su kabaklan nu abaka para magtugdok nin mga bagong negosyo (sa investing, inangal yading <em>diversification</em>, tanganing bukon sa usad na nigo sana an ngamin na salag). Kulang man pati su pinaadal na mga kahimanwa.</p>\\\n<p>Nung naghilang su abaka, dangan naimbento na su nylon, tikdag su ekonomiya kan Albay. Su mga ngilalang pamilya, naapektaran. Pero ang trahedya, su mga obrero na tios na ngani, lalo pang nagtios. Su mga nagdaplus para magtanum dangan magproseso nin abaka, hindi man nakinabang sa abaka. Pirming narangup sa iba su ininghuwaan ninda.</p>\\\n<p>Kin uno an nangyari sa Albay, amo man an mangyayari sa usad na tawo na hindi nganay bibiayadan an sadiri; sa usad na tao na pirming sa iba nararangup ang ininghuwaan. Kin pagka-suweldo mo, sa mga babayadan dangan sa luho tulos naubos an sweldo, kina wara narangup sa pagpasiguro nin sadiring puturo, magatios ka. Sigurado ‘yan.</p>\\\n<p>An puturo mo dapat an primero mong babayadan san pinagalan mo. Naga-agi sa dalan pasiring sa maringis na paggurang an tao na sadiri an ultimong pinagabayadan (kun ayo matura).</p>\\\n<p>Baga ka man sana pati uripon, ta hindi ka man makakatalingkas sa pagtrabaho. Ugaring, pinakaon ka man ning matanos dangan nakababakal nin mga hindi mo man kaipwan, kaya hindi mo narereparo. Pero, uripon ka—ta hindi ka abot sa panaon na ika sana an susunudon mo. Pirmi kang ayo amo. Maski ka negosyante, kun hindi ka nakapahingalo, uripon ka nin parabakal.</p>\\\n<p>Pirming magpasiguro. Maski itu, basta pirming ayo investment bago maubos an sweldo sa mga babayadan o sa luho. Hindi man kaipuhan na bonds, stocks, o king uno pang investment na pinansyal pirmi. Kaipuhan yan sa pagretiro, pero kun akus ka pa, maski investment nganay sa bagong kaaraman na magagamit para makadispunir nin mas dakula o kaya makahanap nin okupasyon na mas sigurado o mas ikaugma mo. Pwedeng investment sa sadiri mong salud. Basta pirming magpasiguro. Pirming bayadan an sadiri.<br>Sa susunod na kolum, pag-iristuryahan ta kun pauno gibuhon na automatic an pagbayad sa sadiri. Kun ayo kamo gustung maaraman sa investing, magkomento kamo didi, o kaya mag-email sa <a href=\"mailto:\"></a>.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nganay an sadiri</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Magpasiguro kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 18 Jul :19:37 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bonds]]></category>\n <category><![CDATA[Business]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Economics]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Negosyo]]></category>\n <category><![CDATA[Savings]]></category>\n <category><![CDATA[Stocks]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an <em>stocks</em> dangan an <em>index investing</em>. Kun rumdom nyo pa, an <em>stocks</em> mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading <em>equity</em>. Pag ayo ka <em>equity</em> sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski ngani sadayut saná an hiras mo.</p>\\\n<p>Pinag-iristoryahan ta man kasu usad na an Bikol, mas dakol an deposito sa bangko kisa sa utang. Maray kuta yadi kun mayaman na kitang rehiyon. Ugaring, sa ngana, sayang na oportunidad yadi para magamit an kapital nin mga taga-Bikol para mapauswag an pagnegosyo sa Bikol.</p>\\\n<p>Nasasabutan ko kun nyanga kita takot magnegosyo o mag-invest. Sa <em>economics</em>, an angal sadi, <em>risk-aversion</em>. Labing paglikay sa risgo. Matud, kun ulay kan nagtios, talagang pag nakakapot ka nin kwarta, an primero mong isipon, isaray an kwarta, imbes na ilaog sa <em>investments</em>. Kwarta na bayâ, tibad magin bato pa.</p>\\\n<p>Pero ayo mga alternatibo na sigurado man, pero mas halangkaw an interes kisa sa pinagatao san bangko. An tipikal na deposito baga, nasa 0.1% man saná an interes. Kapag kinwenta mo na, nabawasan su kayang bakalon nu kwarta mo, ta an inflation—o paglangkaw nin presyo—nasa 2.5% lambang taon. Talo ka nin 2.4%.&nbsp;</p>\\\n<p>Kapag nagadeposito ka sa bangko, baga ka nagpahuram sa bangko nin kwarta na ipahuram man ninda. An interes sa credit card san mga bangko, nasa 3% kada bulan. Su kwarta mo yadi, ipinautang saná sa iba. Kun indi mo man gagamiton tulos an kwarta, baga ka man saná naglanang lago kun magalaom ka sa interes git sa bangko. Kina su lana mo, ipinampritos pa nu bangko. Kun indi ka man mangaipo tulos, ipahuram mo sa mas halangkaw magbayad.</p>\\\n<p><em>Time deposit</em>? Wara man problema. Nasa 0.5% <em>per annum</em> man an <em>time deposit</em>. Pero ayo pa mas halangkaw magbayad, pero seguradong segurado an kwarta mo—an gobyerno kan Pilipinas.&nbsp;</p>\\\n<p>An gobyerno, pirming nangangaipo nin <em>cash</em>—pasweldo sa mga emplyado, pan-implementar nin mga proyekto, pambayad sa mga utang. Pero ang buwis, bukon man naga-abot sabay san pangangaipo san gobyerno. Ayo mga panahon na wara pa buwis na nakokolekta, pero su pangaipo, uyan na, kaya kaipuhan mangutang nguna. Para makautang, nagaluwan an gobyerno ning pinagaangal na <em>bonds</em>, kabalyo nin <em>cash</em> git sa mga tao.&nbsp;</p>\\\n<p>Sadtong panahon, papel an <em>bonds</em>. Nakasurat sa lambang bond kun gauno su <em>cash</em> na inutang saimo nu gobyerno, dangan kun gauno an interest. Ababa na an 2% <em>per annum</em> para sa <em>5-year bond</em>. Minsan ngani nagaabot 8%. Seguradong mababayadan ka, ta nasa Konstitusyon ta na&nbsp; bago gumasto an Pilipinas, babayadan nguna an mga utang na <em>due date</em> na.</p>\\\n<p>Ngana, electronic na ang record ning bonds, kaya wara na su papel. Pero, nakarehistro an ngamin na bonds sa Bureau of Treasury. An interes sa bonds, naga-abot lambang tolong bulan sa bank account na ginamit mo pambakal nung bonds.Kung retiree ka, bukon na maraot na investment ang bonds. Nakatabang ka pa sa nasyon.&nbsp;&nbsp;</p>\\\n<p>Kung nagbakal ka ning stocks, maray na pangbalanse ang bonds. Ta itas-baba ang presyo ning stocks, kaya ayo risgo na mabawasan an investment mo sa “short-term,” (kaya kasu usad, ang abiso ko sainyo, “long-term” ang stocks). Ang bonds, segurado ang interes. Segurado mong makukuko su principal pakatapos nu “term” nu bond. Habang saray-saray mo su stock, ayo ka barang nakakapotan na kita git sa bonds. Nababawasan an tentasyon na ipabakal su stocks. Ang bonds pati, pwede mo man ipabakal sa bangko. Hindi mo na makukuko su interes nu mga susunod na taon, siyempre, pero su principal bilog mo makukuko. Hindi ka talaga malulugi.</p>\\\n<p>Kung ayo kamo nasasaray na indi man tulos kaipuhan, imbitaran ko kamo mag-invest sa government bonds, lalo ngana na bagsak ang koleksyon sa buwis pero dakula ang pangangaipo ning banwa. Puwede kamo magbisita sa bonds.ph – pasil na paagi para magbakal ning bonds. Puwede man kamo mag-unga sa bangko niyo. Basta national commercial bank, segurado na masisimbag kamo. Tabangan ta an Pilipinas. Mag-invest kita sa bonds.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"379\" src=\" alt=\"\" class=\"wp-image-473 size-full\" srcset=\" 500w, 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 500px, 100vw\" /></figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\\\n<p style=\"font-size:14px\">-year bonds nung panahon nin mga Amerikano. Su mga saradayot na papel sa palibot, pinag-aangal na <em>coupons</em>. Kapag kukubrahon mo su interes nin bonds, puputulon nu bangko su <em>coupon</em> para sa manunungod na <em>due date</em>. Maski ngana na electronic records na, an angal man gilayon sa interes, <em>coupon rate</em>. (An ladawan, git sa<a href=\" \n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mag-invest kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Thu, 09 Jul :14:39 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <category><![CDATA[Stocks]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin Bikol. Mas dakol na kitang college graduates. Pababa an poverty rate natun. An [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"n","detected_lang":"bik","word_count":7524,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/hawan-dalan/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Hawan-Dalan | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Sat, 19 Dec :21:09 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Hawan-Dalan | Magbikol Kita</title>\n <title> asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon</title>\n <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 19 Dec :21:06 </pubDate>\n <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>\n <category><![CDATA[]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Consumer Culture]]></category>\n <category><![CDATA[Consumerism]]></category>\n <category><![CDATA[Jenn Romano]]></category>\n <category><![CDATA[Lazada]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Online Shopping]]></category>\n <category><![CDATA[Roland Barthes]]></category>\n <category><![CDATA[Semiotics]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Uy, ! Naka-shopping kamo?&#160; Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Uy, ! Naka-shopping kamo?&nbsp;</p>\\\n<p>Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang naitataong pakupsit na kaugmahan. Makaagi an pirang minuto, an kaugmahan masasanglian nin kamunduan dangan pagkaribong. Mayo na akong kwarta. Mapapahapot na sana ako kun ano baya an nangyari sako. Tano ko tigcheck-out? Don’t fret Jenn, dai ka nagsosolo. Kita may sapi nin kalag kan kapitalismo. (Awoooo!)</p>\\\n<p>An syudad ta, sarong syudad na makonsumo. Kun papansinon an lenggwahe kan nasyon nag-iikot ini, inot na inot, sa kwarta. Ngunyan na pandemya lakop an lenggwaheng ini sa social media. Nagpuon sa <em>pa-mine </em>na lang po mga <em>ma’am-sir</em>, <em>pa-barter, </em>sagkod sa dakol na mga tawo na an nagin <em>plantito </em>o <em>plantita. </em>Katakod ini gabos nin pagastos. Ngunyan na patapos na an taon, igwang last hurrah an mga online shopping site sa paagi kan sale #addutukartnow. Kan si nakaaging sale, nagkaigwang record-breaking na 1.2 million sales an online mall na Lazada. Sarong aldaw sana yan!&nbsp;</p>\\\n<p>An ipapabisto ko saindo ngunyan para sa article na ini saro na naman na Pranses sa pangaran ni Roland Barthes. Si Barthes sikat sa saiyang pag-adal sa mga signs, o sa inaapod na <em>semiotics. </em>An mga semiotician bakong mga parahula na nagbabasa nin signs sa planetang Saturn, mas interesado sa mga signs arog kan lenggawahe, mga imahen, asin kun pàno an mga ini nakakagibo nin mensahe dangan nagkakaigwang kahulugan.&nbsp;</p>\\\n<p>Halimbawa ang tataramon na ido. An mga letrang “i-d-o” basta sanang napili para an satong lenggwahe magkaigwang porma. Mayo ining pinaghalian na esensya, random sana ini kaya dai mo na pagpiriton an romansa kan mga letra. Nin huli ta napagkasunduan, an tataramon na ini natawan ta nin konsepto, ido = sarong animal o hayop. Alagad bako man ini an ultimong kahulugan niya. An lenggwahe ta buhay asin nagbabago. An an pagamit kan tataramon, depende sa kun ano an motibasyon kan nagtataram. Iba an buót sabihon kan “ay cute-on man an ido” sa “garo ka ido.” Si inot mangungod sa ido na hayop na may apat na bitis, may ikog, nagbabatok; si pangaduwa pwedeng sarong presidente o sarong makulog na insulto.</p>\\\n<p>Kumpara sa mga ibang semiotician, si Barthes naglampas sa nakagawian na formalist o paghiling sana kan porma asin istruktura kan mga lenggwahe. Nagtutubod sya na igwang mas dakulang relasyon an mga senyales na ini sa sosyal asin politikal na aspekto kan syudad. Digdi malaog an saiyang konsepto tungkol sa mga mito. An mga mito, para ki Barthes, sarong tataramon na pinili kan kasaysayan. Bako ining hali sa natural na ebolusyon kan mga bagay, kundi igwa ining historikal na pundasyon. Nin huli ta ini historikal, igwa na man ining epekto sa ideyolohikal na aspekto kan nasyon nin huli ta nakamarka na sa agimadmad kan mga tawo. Kaya kita nagkakasurundo kun siisay baya an ido duman sa inot kong example, ta an satuyang lenggwahe may pinaghalian na konteksto. An konseptong ini ginamit ni Barthes para adalan an mga nahihiling ta sa pop culture, arog kan wrestling, s, mga artista sa TV, etc.</p>\\\n<p>An mga mito natatawan hustisya sa paagi kan excess o sobra. Nin huli ta ini sobra-sobra na, buot sabihon dakula an sakop kan paggamit, garo an ini natural na. Dai ta na sinda kinikwestyon ta yaon na sinda dyan haloy nang panahon, universally accepted kumbaga. Digdi matibay an mga burgis, huli sinda an may kapot kan yaman, kapot man ninda an padalagan kan lenggwahe, an padalagan kan satong ideyolohiya. Pag nagdadalan kita nin TV, ano an excess na nahihiling ta? Si mga baga. O kaya pag naglalakaw-lakaw kita sa SM, anong mga nahihiling tang sobra-sobra? Si mga artista na kapot an products na ineendorse. Dai ta na hinahapot kun pàno ini nagpuon, pagkaaki ta iyo na ni an nahiling ta, asin inaakò ta na ini sa buhay ta.<br><br>Si lenggwaheng inosente man kuta, hinabon asin ginamit para ma-normalize an ibang mga paagi kan mga tawo, asin matawan value o halaga an ibang bagay. Kaya nagkaigwa nin dai pagkapantay-pantay sa sadiri tang lenggwahe, halimbawa mas pinapaboran ta an magayon kisa sa makanos. Digdi malaog an pulitikal na aspekto kan lenggwahe, ta para ki Barthes, ini haloy nang nakatakod sa pagpadalagan kan mga nagyaraman na burgis sa syudad. An normal na standards nakabase nang gayo sa standards na inimprinta kan kapitalismo.</p>\\\n<p>Hilinga nindo an . Dai na kita naghahapot kun ano an . Iyo na iyan kayan. magbakal sa Lazada ta sale. Mayo syang tinatago, asin mayo man syang ipinapahaling na bago. An ginibo nya sana rinibayan an paggamit kan lenggwaheng . Si numero na dapat petsang ika-12 kan Disyembre, binago an porma asin ginibong event. Arog man kaiyan ang kapitalismo, madalion ta syang maitukdo ta daing supog ini satuyang ipinapahiling. Kun ano an itinao sato kan Lazada, dai ta na hinahapot an konteksto kaini, kun sain ini hali. Ngunyan naaraman ko na iyan palan pagdoble-doble kan numero nagpuon sa single’s day kan China. Na kaidtong daa, may apat na single na lalaki, mga taga-Nanjing University, na naggibong sadiri nindang pasali para iselebrar an pagigin single ninda kaya nagkaigwa nin . Si apat na 1 nagrerepsenta kan si apat na lalaki. Ini nagin mito na nagpuon sa Nanjing University sagkod sa magamit na man sa kinaban kan shopping.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa sale kan Lazada, makakatipid ka, alagad kun iisipon, mayo man nanggad matitipid sa pagagastos. Mapapamuda ka na sana pag nagcheck-out ta, hanep ‘yan, nabudol-budol ako duman, ah. An pagpaikot na ini ginibo ninda sa mga minasunod na paagi:</p>\\\n<ol><li>Inot, ginibo kitang immune sa mga ini. Nagpuon sa hanggan sa magin normal na. Garo kita nabakunahan, tinawan nin sararadit na virus sagkod sa nakisaro na man kita sa sistema.&nbsp;</li><li>Panduwa, hinahali pirmi ninda sa konteksto an saindang mga lenggwaheng. Mala ta ngunyan na , nalingawan ta na may pandemya, na may mga nawaran nin trabaho, na may nangyaring kurapsyon sa Philhealth, igwa pang mga mayong harong huli sa nakaaraging mga bagyo.</li><li>&nbsp;Pantulo, matibay an lenggwaheng ini sa paggibo nin identification asin division. Pirming may tentasyon na makisaro sa kun anong uso. Dai ka <em>in</em> kun mayo kang tinanom na inaataman, kun makanos an bado mo, pag iba an kolor kan kublit mo, o luma na an cellphone mo.</li><li>Pan-apat, pauruutro sinda. Matibay sindang sa paggamit nin mga aparato na nakakapa-LSS. Mala ta sagkod ngunyan, dai nahahali sako si <em> sale sa Lazada, lowest price, lowest price, add to cart. </em>Nahiling nindo an sinasabi kong pauruutro?&nbsp;</li><li>Panlima, an saindang lenggwahe hinahali ninda sa politikal na pag-urulay. Habo kan kapitalismo na sinda ngaranan gamit an social class na lente. Ginagamit ninda an lenggwahe sa porma na pabor sainda. Sarong ideal na bagay, uy, one-click lang an pag-shopping; standard, uy, dakulon items an naka-sale; asin pang-kagabsan, uy nag-shoropping man sindaaaaa! Kaya aram na nindo an gigibuhon nindo: add to cart now!</li></ol>\\\n<p>Kaya an lenggwaheng natada sa arog tang mga tios, kadaklan may konotasyon nin kagustuhan na maka-buhi: <em>lodi, werpa, pagod c acoe, kyah pembaryah, sanaol. </em>Inaagi ta na sana sa kangingiritan. Alagad makamundo na sa simpleng add to cart now, ubos an mga naipon ta. Kun , 1.2 million an sales, ano pa daw ngunyan na dagdag pa na ma-Christmas na. Di ba? Sinda na!</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 11 Oct :52:49 </pubDate>\n <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Capitalism]]></category>\n <category><![CDATA[Commodification]]></category>\n <category><![CDATA[Culture Industry]]></category>\n <category><![CDATA[Frankfurt School]]></category>\n <category><![CDATA[Horkheimer]]></category>\n <category><![CDATA[Jenn Romano]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Media Industry]]></category>\n <category><![CDATA[Pop Culture]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na <em>Emily in Paris</em>. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa sarong pharmaceutical firm na nakabase sa Chicago. Sarong aldaw, nagkaigwa sya nin oportunidad na makapagtrabaho sa Paris, thus the title, <em>Emily in Paris</em>.&nbsp;</p>\\\n<p>Kun nabubuhay pa an mga elitistang taga-Frankfurt na sinda Theodore Adorno asin Max Horkheimer, siguradong mataraas an kiray kan mga idto tapos masabing “rrrubbish!” urog nang ta na-extra an mga Aleman sa saro sa mga pag-urulay duman</p>\\\n<p>Paul: “Smoking is a pleasure, and without pleasure, who are we?”<br>Sylvie: “German?”</p>\\\n<p>Mga KJ na mga taga-Frankfurt!</p>\\\n<p>O inda, tibaad maapresyar man ninda an kiray ni Lily Collins ta ini, mayong kontra, sarong <em>art</em>.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.&nbsp;</p>\\\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"\" height=\"575\" src=\" alt=\"\" class=\"wp-image-\" srcset=\" 980w, 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) px, 100vw\" /><figcaption><em>Emily in Paris</em>, Hali sa Darren Star Productions, distribusyon kan Netflix</figcaption></figure>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>Pero bakong suba-suba, ngunyan na an mga opisyales kan gobyerno ta puro mga komedyante saka artista, marhay gayod na balikan ta an mga sinasabi kaining mga taga-Frankfurt. Si Adorno saka si Horkheimer an kaggibo nin kritikal na teyorya manungod sa <em>culture industry</em>. Ini sarong paghiling sa epekto kan mass media sa kultura saka sa komunidad. Para ka Adorno saka Horkheimer, sa panahon kan industriyalisasyon, an midya nagigin behikulo na sana nin paghiras nin mass culture asin mga pangkapitalistang ideyolohiya. Haros an mga produkto pararehas na sana, abot na kan kadaklan o kan masa, asin haros gabos may karibay nang kwarta. Kun ano an popular iyo man an gugustuhon kan masa. Kun siisay an nagbabayling budots, duman man kita. An epekto ideyolohikal saka peligroso nin huli ta ini nagsasagom sa agimadmad kan kadaklan.</p>\\\n<p>Hara-harayo man sa dinadalan tang budots, an <em>Emily in Paris</em> saro man na ehemplo kun pàno an sarong produkto nag-iitok sa padalagan kan culture industry. An plot kaini dai na bago saka nakabase sa mga nagkadaralan ta nang istorya. Fish out of water. Sarong karakter na may ekspedisyon pasiring sa lugar na mayo syang aram. Kan si Emily nakapa-Paris, may saro sana syang goal: an magin marhay sa saiyang trabaho. Nin huli ta magkaiba ang pang-opisinang kultura kan Chicago asin kan Paris, nasakitan si Emily maka-adjust. Alagad huli ta sya an bida, an istorya asin iba pang elemento na pampelikula, pirming pabor saiya. Kaya baga maski na basta-basta na sana sya nagpost sa saiyang Instagram, nagdakol tulos an saiyang followers. Samantalang kita maski ginatos na pictures na an ipost, mayo lamang nagfofollow. Digdi, an kinaban nag-iikot sana ki Emily, asin an mga lalake, mga gwapo saka mayayaman, patirarani pirmi saiya. #EmilyinParis #SanaAll.</p>\\\n<p>Pero hadaw ta maski mayo man tinatao na bago an series natapos ta ini sa sarong turukawan sana? Tano masakiton punduhon an pagdalan?</p>\\\n<p>Si Emily saro sa mga panalmingan kan satong mga ilusyon. Sya an satuyang kosmopolitan na pantasya. Sya itong sinasabi ni Baudelaire (ipabisto ko saindo sa sunod) na <em>flâneur </em>o <em>flâneuse</em>. Kaidto, <em>flâneur</em> an apod sa France sa mga tawong naglalakaw-lakaw na mayong gibo, naglilibang-libang sana, sa Bikol sinda idtong mga barag-baragon. Sinda an nagin simbolo kan mga tawong angat, moderno, asin contemporary. Si Emily dai ta nahiling na pagal sa trabaho, magagayon pirmi an bado nya, asin plakado pirmi an kiray nya. Dawa nagkakaproblema, pirmi syang nakakataon nin solusyon na hali sana sa mga inspirasyon na nakua nya sa paglakaw-lakaw sa Paris. An paglakaw-lakaw asin an paglibang saiya itinao, ini katakod kan pribilehiyo, asin duman sya nakakakua nin inspirasyon. Samantalang kita, arualdaw kaipuhan ta pirming maglapigot: an mga teachers sa paggibong modules, an mga parauma sa pagtanom, an mga saleslady sa kakatindog maghapon. Kun gusto tang makahanap inspirasyon, pwede kitang makasingit nin pirang minuto, maglakaw-lakaw sa Francia pero hanggang kanto sana ta tibaad mabanggaan pa kita.</p>\\\n<p>Arog ni Emily, sinda Adorno saka Horkheimer nagbyahe man pero haling Germany pasiring Amerika. Sa Amerika, duman ninda napansin kun gurano ka-peligroso an mga nadadalan asin nahihiling sa midya. Para sainda an mass culture may saro sanang motibo: iyo an pag-aling o pag-entertain. Ini nahihiling ninda bilang sarong distraksyon na dai nakakatabang para mahiling kan mga tawo an materyal na aspekto, an reyalidad kan komunidad na linulugaran ninda. An paglibang na ini katakod kan pagkonsumo kan mga produkto na mas nagtutulod pa sa estado kan kapitalismo. Kun pagal ka na sa trabaho tapos gusto mong maglibang, magsine ka o magbyahe ka, alagad pirmi mong kaipuhan nin kwarta. Kun kaipuhan mong kwarta, magtrabaho ka. Kita ikinukulong kan culture industry sa arog kaning paagi, mayong katapusan asin paliwat-liwat sana.</p>\\\n<p>Buót ninda Adorno saka Horkheimer maaraman kun tano dai nagkakasararo an mga tawo, kun tano dai napapahali an sistemang kapitalismo. Dakula an pagtubod ninda na an hararom an kaggibo kan midya digdi. An masa passive tapos nagigin taga-konsumo na lang kan kultura. Asin huli ta pararehas na sana an pinapahiling sa midya, dai na kritikal an masa sa kun ano an nahihiling, kun totoo daw ini o bako. Para ka Adorno saka Horkheimer, an midya iyo na an nagsasabi kun ano an marhay para sa mga tawo, kun ano an makakapaugma sainda. Ini hababaw na kaugmahan, artipisyal, na biyo-biyong nakakalansi, alagad dai man sato itatao sana.</p>\\\n<p>Kaya kita pirmi naghahanap nin paagi para makabutas sa nakakamundong reyalidad. An makalayas pasiring sa ibang lugar na daing sakit: an magin Emily, an kiligon sa mga nadadalan na KDrama, an magngirit sa mga nagkakahiriling na Tiktok videos o mga memes. Ini, sa hiling ko, dai man talaga nin huli sana sa kababawan,&nbsp; sa dai kita nag-iisip, kundi kita man namumundo. Nin huli ta sa mga nagkakadaralan ta sa TV o internet, an relasyon ta sa mga bagay-bagay salungat na sa kung ano an natural sa sato, ni dai ta na aram kun ano an natural sato. An kaugmahan katakod na kan mga artipisyal na ilusyon na ipinasagom sa satong pagkaagimadmad sa paagi kan mga imahen na nahihiling ta sa media. An magin mayaman, magayon, o sucessful, iyo ini an standards kan <em>kaugmahan</em>. Kaya an pagpresentar ta man sa sadiri ta sa social media igwa pirming tinatago, may filter para mahali an makanos, an mga peklat, saka an mga pagsakit.&nbsp;</p>\\\n<p>Ining kamunduan na ini personal, alagad ini politikal man. Ngunyan na nasa ituktok na estado na an kapitalismo, an kamunduan na ini bako sanang indibidwal, kundi ini kolektibo—ini an bilog na syudad, ini bilog na nasyon. Iyo, mamundo, pero dai ka digdi nagsosolo. Iribahan kita sa makonsumong nasyon na pano nin pantasya, pano man nin pagsakit. Kaya sige sana, dalan sana kan masunod na episode. Tibaad an pinaka-radikal mong magibo ngunyan na aldaw iyo an mabuhay sana. Alagad, magkua kang pwersa sa kamunduan, gibuhon ining kritikal.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Si Truffaut saka si Manay Nancy</title>\n <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>\n <pubDate>Mon, 31 Aug :52:53 </pubDate>\n <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>\n <category><![CDATA[Auteur]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Collaborative Filmmaking]]></category>\n <category><![CDATA[egion]]></category>\n <category><![CDATA[Film]]></category>\n <category><![CDATA[Film Directing]]></category>\n <category><![CDATA[French New Wave]]></category>\n <category><![CDATA[Jenn Romano]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Truffaut]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Truffaut saka si Manay Nancy</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay <em>(essay)</em> na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema sa pamemelikula sa Pransya. Sa saiyang obserbasyon, kulang sa tingog an mga pelikula kaidto nin huli ta natuod na sa mga pelikulang susog sa literatura, kun sain adaptasyon na saná an nangyayari—hali sa libro ginigibong pelikula. Tinuyaw nya kun pàno mas may kontrol pa an mga parasurat pelikula <em>(screenwriter)</em> o an mga nagsurat kan adaptasyon, kisa sa direktor. Asin an gibo na saná kan mga direktor iyo na maghusay na saná kan mga eksena. An pinoprotesta ni Truffaut iyo na an direktor dapat sarong <em>auteur</em> (Pranses kan <em>awtor</em>), kun sain sya iyo an mayor nagdedesisyon sa kun pàno maiihiras an mga kaisipan asin emosyon sa pelikula sa paagi nin manlain-lain na mga elementong pampelikula—ilaw, posisyon o lugar kan mga aktor, tanog, pag-arte, asbp..</p>\\\n<p>Para ki Manoy mong Truffaut, kun an armas kan mga parasurat iyo an saindang pluma asin an tataramon, igwa dapat kakayahan an direktor na gamiton an kamera sa sadiri nyang istilo tanganing maipasabot an buót nyang sabihon. An kaisipan na ini na inuyunan man kan saiyang mga pag-iriba dangan nagin sentro kan pagpauswag kan saindang paghiro na inapod na <em>La Nouvelle Vague</em> o <em>French New Wave</em>. Digdi nagpuon na mahiling an direktor kan pelikula sa bagong estado—sarong awtoridad nin pelikula, sarong <em>artiste</em>. Huli man sa kaisipan na ini, nagin lehitimong kaayon na an pelikula sa mga arteng pwedeng adalan.</p>\\\n<p>Ngunyan pag sinabi tang pelikula, aram ta na tulos na dakulang parte kani an direktor. Sa direktor ta binabasol pag may mga nangyaring <em>plot twist</em> sa laog kan pelikula. Inaapod ta sindang ‘Direk.’ Puon s nagin importante an parte kan <em>auterism</em> sa pag-adal nin pelikula. An natawan pokus iyo an pagtao nin interpretasyon sa teksto. Kun ano bayâ an buót sabihon kan dugo sa salóg, anong buót sabihon kan paggamit kan <em>shot</em> hali sa halangkaw na anggulo, mga arog kayan na bagay. Pirming importante an direktor bilang sarong awtor nin pelikula sa mga arog kaning urulay. An paaging ini sinunod asin tinawan ta man nin buhay digdi sa Pilipinas, sarong dahilan kaini iyo na huli ta kadaklan sa satong mga susugan kinua sa mga pag-adal haling Sulnupan <em>(Western studies)</em>. Kaya nagkaigwa kita nin lista nin mga midbid na personalidad sa pamemelikulang Pilipino. Kaibahan digdi sinda Lamberto Avellana, Gerardo de Leon, Lino Brocka, Ishmael Bernal, Mike de Leon, asin iba pa. Arog kan mga artista, may mga sadiring reputasyon asin personalidad man na na pinapangatamanan an mga direktor.<br><br>Kun hihilingon, magayon an katuyuhan ninda Truffaut. Magayon man pati an nagin epekto kaini. Tama man na sabihon na an mga direktor mga awtor. Alagad, nasobrahan gayod kita sa arog kaning oryentasyon. Huli ta nakatudan ta na na tawan duon an pagigin awtor kan direktor, pirming nahuhulog ini sa patibong na magin ekslusibo. Nalingawan ta nanggad na sa sarong produksyon, kadakulon na mga tawo an kasali asin nagtatarabangan tanganing makagibo nin marhay na pelikula. Sa paggibo nin pelikula, kinakaipuhan nin pagtarabangan kan manlain-lain na departamento. Yaon an mga artista, mga ekstra, crowd control, mga assistant, may kapot kan kamera, ilaw, bado, mga paradisenyo kan set, props, makeup, tagakapot nin kwarta, asbp. Sa hiling ko, kanya-kanya man nin lebel nin pagigin awtor. Nagtutubod ako na an pagtao kan istilo asin an pagigin awtor nin pelikula bakong eksklusibo sa direktor saná, kundi hinihimo ini kan manlain-lain na mga pwersang hinahaman kan mga myembro kan produksyon.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa mga pelikulang hali sa rehiyon, haros pirming an bilog na komunidad an kairiba sa produksyon. Digdi malaog an mahalagang papel ni Manay Nancy. Nakatudan tang mahiling sya na nagtitinda saná sa terminal. Alagad kan may naggibong pelikula sa gilid kan salog—pwerte!—nagin instant artista sya, major role pa!</p>\\\n<p>Nin huli ta dai pa establisado an industriya kan pamemelikula sa luwas kan mga inaapod tang <em>sentro</em>, buót sabihon mayo pang istruktura asin pusog na sistema, haros gabos kairiba para makumpleto saná an sarong pelikula. Kan nagshoot kami sa Buhi, dakulon kaming naribaraw, dakulon Manay Nancy, tanganing makagibo saná nin sarong halipot na pelikula. An mga klase nin shot na buót kong mapangyari bilang <em>awtor</em> kan pelikula kinaipuhan nin suporta nin pirang katawo. Kaya ining pag-urulay manungod sa kun anong buót sabihon kan awtor, limitado na saná sa mas dakula pang pag-urulay manungod sa materyal na pangangaipo tanganing urog pang mapauswag an mga pelikula sa rehiyon.&nbsp;</p>\\\n<p>Nin huli ta napuon pa saná an pamemelikula sa satong rehiyon, dakulon pang kaipuhan gibuhon. Pirming an hapot iyo na: Mapapadanay ta daw ini? Buót ta pirmi na mapadanay, alagad magigibo saná iyan kun makakaluwas kita sa kaisipan na saro saná an awtor. Sa rehiyon dakulon kang pag-iriba. An pangangapudan para sa mga buot maggibo nin pelikula iyo an mapauswag bako saná an sadiri kundi, urog pa, pati nanggad an kadakulon na mga Manay Nancy—an saiyang komunidad.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Truffaut saka si Manay Nancy</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Pasali mo man</title>\n <dc:creator><![CDATA[Jenn Romano]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 18 Jul :21:09 </pubDate>\n <category><![CDATA[Hawan-Dalan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[Bikol Cinema]]></category>\n <category><![CDATA[Film]]></category>\n <category><![CDATA[Pasali]]></category>\n <category><![CDATA[Regional Film]]></category>\n <category><![CDATA[Revolution]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" mo man</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili kong adalan na ini nangangaipuhan bako sanáng nin talento kundi pati na man kusog nin buót.</p>\\\n<p>Ngunyan na ako may idad na, huna ko nabago ko na an arog kaiyan na ugali. Alagad, ngunyan na panô nin katibaadan an mga nakaaging bulan, namatian ko na naman an pag-alangan. Lain sa krisis na dara kan pandemya, manlainlain na pag-atake sa mga institusyon asin indibidwal na nagin kritikal sa presenteng administrasyon an nangyari. Yaon an kaso ni Maria Ressa, an dai pagtugot sa panibagong prangkisa kan ABS-CBN, an pagsabatas kan Anti-Terror Law, asin an padagos na kaso nin extrajudicial na paggadan.</p>\\\n<p>Aminado ako, takot na naman ako. Alagad dai ko hunaon sa pelikula ko man sana mahahanap an isog asin kusog nin buót na kakaipuhanon para mag-uswag asin magpadagos.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa pagadal ko, nasumpungan ko an pangaran ni Jemino ‘Ka Vito’ Balaquiao Jr. Sarong syang Bikolanong rebolusyonaryo kan panahon ni Marcos. Kan , nagklase sya nin filmmaking sa New Zealand, asin nagbalik sa Bikol para gibuhon an pelikulang <em>Breaking Grounds</em>. Saro ining 29-minutong pelikula, produksyon kan North-South Productions, dapít sa arualdaw na buhay kan mga rebolusyonaryo. Kun ini mapag-aadalan pang marhay, an<em> Breaking Grounds </em>iyo an pinakainot na pelikula na nairekord na gibo nin Bikolano, gibo sa Bikol, asin para sa mga Bikolano.</p>\\\n<p>Dawa pa ngani nag-uswag an pamemelikula kan nag-abot an digital na teknolohiya, magayon na maaraman na an pagibo nin pelikula sa Bikol napunan sa panahon nin rebolusyon. Mayo nang iba pang mas maninigong panahon sa kasaysayan para digdi, ta an pelikula, arog kan rebolusyon, may dara-darang pagbabago. An pinakaimportanteng aspekto kan pelikula bako saná sa pag-aling o entertainment, kundi an pagporma nin mga ideolohiya kan banwaan. Dakula an potensyal kaini sa paghurma kan kaisipan kan sarong nasyon.</p>\\\n<p>Alagad, haloy nang dai ideyal an pinaglulugaran kan pelikula sa nasyon, urog na sa mga rehiyon. Nakarolyo ini sa padalagan nin kapitalismo. Dawa pa ngunyan na may pandemya asin natawan nin pansin an potensyal kan internet bilang espasyo nin distribusyon, an dominanteng naratibo kapot man giraray kan siisay man na may kapital. Kaya an pangapudan iyo an pauswagon an kolektibong pilosopiya manungod sa pelikula, sagkod na maabót kan mga naghihirong imahen an mga saradit na tawo, sagkod an pelikula magin udog kan mga komunidad asin an dominanteng narratibo maghali nanggad sainda.</p>\\\n<p>An katuyuhan kan sakuyang kolum pinukaw kan <em>Breaking Grounds</em> ni Ka Vito—<em>Breaking Grounds</em>, o sa Bikol, <em>hawan-dalan</em>. Sa kolum na ini magkakaigwa kita—bako saná ako—nin mga bagong dalan, bagong espasyo, para sa mga saradit na istoryang Bikolnon. Sa paagi kaning kolum, mawot kong maibalik sa komunidad an saindang naratibo sa paagi kan paggibo nin mga haralipot na dokyumentaryo manungod sa mga saradit na tawo.</p>\\\n<p>Nin huli ta peligroso ngunyan an pagibo nin pelikula, dikit-dikiton ta nguna asin punan sa pangapudan. Sa mga buót makipagtabangan sa research, sa paggibo, pwede akong macontact sa <a href=\"mailto:\"></a>. Sa mga arog ko na takot man, yaon saná ako. Tibaad pag nag-iribahan kita, mawara padikit-dikit an satuyang sadiring mga mga takot.</p>\\\n<p>Ngunyan na panahon nin katibaadan, mas kinakaipuhan tang magtaram, mag-istorya, asin magdangog sa lambang saro, para maproseso ta an mga nangyayari. Ngunyan kaipuhan tang magpasali.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" mo man</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":4265,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.250Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sentabo-kumon/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Sentabo Kumon | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Tue, 12 Jan :51:18 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Sentabo Kumon | Magbikol Kita</title>\n <title>Ano an &#;value investing&#;?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Tue, 12 Jan :50:31 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian]]></category>\n <category><![CDATA[FInance]]></category>\n <category><![CDATA[FInancial Education]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Security]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Investments]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Value Investing]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&#160; ‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an &#;value investing&#;?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin charts sa pag-invest.&nbsp;</p>\\\n<p>‘Value investing’ an angal sa ‘approach’ ko sa pag-invest. Sa pinakasentro san value investing an doktrina na bukon pirmi ‘rational’ o wais an merkado, kaya minsan ayo mga oportunidad na bumakal nin mararayon na kumpanya sa presyong mas ababa sa matod na ‘value’ sading mga kumpanya. Maski sisay na ina an ungaon mo, makapagsabi na minsan ayo mga mararahayon na produkto na barato sa saran. An mga pwersa na nakapag-iwag san presyo sa saran, amo man an mga pwersa na naga-iwag sa stock market.&nbsp;</p>\\\n<p>An problema ngana ta kadakol mga bagong ‘investor,’ na na-ingganyo magpuon mag-invest nung quarantine. Madali sadto kumita ta halos maski unong bakalon mong stock, lalangkaw an presyo. Ngana na nagabalik na sa normal an stock market, dipisil na naman pumili nin matanos na stocks. Peligroso yading ‘back-to-normal’ na stock market kun natuod ka na an stocks mga letra man sana na ayo numero, na pwedeng magtsamba.&nbsp;</p>\\\n<p>An abiso ko, bilang value investor, rumdumon pirmi na ayo negosyo sa likod san lambang stock. Kapag marhay an dalagan san negosyo, marhayon an magiging presyo san stock. An value investing, simple man sana: pumili ng marayun na negosyo sa marayun na presyo.</p>\\\n<p>Uno an marhayon na negosyo, sa pagkikita ng mga value investor?</p>\\\n<p>Primero, dapat marhayon dangan matibay an mga nagpadalagan san negosyo. Dapat kumportable kang magin ‘kasosyo’ an management san kumpanya. Kun ngilala mong indi pwedeng pagtiwalaan nin kwarta an management san usad na kumpanya, indi ka na magbakal nin stock nu kumpanya.</p>\\\n<p>Ikaduwa, maugma dapat an mga kliyente sa serbisyo kan kumpanya, kaya ayo ‘brand loyalty,’ dangan kaya magpresyo nin alangkaw nung kumpanya. Nasa padagos na kita nin usad na kumpanya nakabase an padagos na paglangkaw san presyo san usad na stock. Syempre, para padagos na kumita an usad na kumpanya, dapat kaya nyang magpresyo nin alangkaw o kaya nagadakol an kliyente.</p>\\\n<p>Ikatulo, dapat ayo ‘competitive advantage’ an usad na kumpanya. Kapag marhayon an serbisyo mo, dangan nagakita ka nin alangkaw, target ka nang arugon san ibang kumpanya. Uno an lamang mo sa iba na indi kayang arugon?&nbsp;</p>\\\n<p>Syempre, mas madali atulan an usad na kumpanya base sa mga ‘test’ of ‘filter’ na yadi kun maaram ka sa industriya o produkto nu kumpanya. Kun doktor ka, malamang mas madali simo magkita nin mga pharmaceutical na kumpanya. Kun ‘stay-at-home parent’ ka, aram mo an pinakamarahayon na ‘consumer goods.’ Indi ka na magrayo. Didto ka industriya o kumpanya na ika mismo, ayo ‘insider advantage’ bilang kliyente.&nbsp;</p>\\\n<p>Importante sa investing an paglikay. Maski sisay na nagasaod, makapagsabi na importanteng adalan an kalidad sa produktong pinagabakal. An stock market wara man pinagkaiba sa saran. Bukas sa ngamin para magpabakal o kaya magbakal. Wara man naggagamit nin ‘charts’ sa saran. An pinagagibo mo sa saran, mag-anap nin matanos na produkto sa tamang presyo. Indi ka man basta babakal sa saran nin produktong indi mo kabisado an presyo. Amo man dapat an paglikay na gibuhon ta sa stock market. Kumuko kita nin mga matanos na kumpanya sa tamang presyo. Maglikay kita sa mga kumpanyang indi ta kabisado.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an &#;value investing&#;?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Kinano dapat magbakal nin awto?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 04 Oct :15:31 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Car loan]]></category>\n <category><![CDATA[Car ownership]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Security]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.&#160; Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" dapat magbakal nin awto?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag nag-OFW o kaya nagtrabaho sa Manila, dapat pag-uli ayo na awto. Syempre ta indi man baya uso sa probinsya an magpatugdok ning garahe, ibibulad sana man san mga tagsadiri an awto sa tinampo. Baga paray na pinagango.</p>\\\n<p>Nung nauso pa su ababang downpayment para sa awto, dangan duminakol an auto-loan financing, lalong nagin madaling kumuko nin “brand new” na awto. Mala ta kung babyahe ka git Guinobatan pasiring Legazpi, labi na baga an traffic. Su mga kaidad ko, marurumduman na bukon man arog san an traffic nu naga-high school pa sana kami, nu nakaaging dekada.</p>\\\n<p>Dakul na man an nagaunga sakun kun kinano maray magbakal ning auto? An mga kaungaan, pirming nakasentro sa king kinano barato ang auto, o kaya king unong modelo ning awto an “sulit.” An pirmi kong abiso, rebisarun nganay ninda king niyanga ta muya na nindang magbakal ning auto. Kinano baya marayun magbakal ning auto?</p>\\\n<p>Marayun magbakal nin auto king kaipwan mo ning auto—wara na ibang matanos na panaon.</p>\\\n<p>Primero, an awto, pagluwan sa casa, bukon na tulos “brand new.” Ibig sabihon, kun ipapasa mo an awto kinabuwasan, dakula na tulos ang tapyas sa pwede mong ipresyo sa babakal. Ikaduwa, ang kaiba sa gasto sa awto, bukon sana su downpayment dangan hulugan. Kaiba sa marayon na pag-awto an matanos na pagmantenir. Tandaan na pag magamaneho ka sa tinampo, ayo ka pinadalagan na tinoneladang bakal. Pag bukon marayon an pagmantenir san awto, makakadeskwido ka ning ibang tao. Sa madaling sabi, dapat kaya mon an bayadan ang responsableng pagiging tagsadiri nin awto kapag babakal ka.</p>\\\n<p>Kun, sa pag-estimar mo, kaipuhan mo na talaga an awto pakatapos mong ikonsiderar yading duwa, dangan an ibang alternatibo sa awto, saka ka na bumakal ning awto.&nbsp;</p>\\\n<p>Kin ayo ka na natipuhan na modelo, kun medyo mahal dangan wara man “sale,” paliman-limanon mo nganay. An tao, bukon pasensyosong konsumidor. Minsan, pag napawot na kita, muya ta nang mag-iwag maski bukon pinakamarayon na iwag an gusto tang gibuhon. Aram san mga casa na mapinawuton kita—kaya ngani pirming “buy now and save x” an mga karatula, maski kun rereparuhon mo, halos di man nagabago an presyo.</p>\\\n<p>Ayo man mga nagasabi na “investment” an awto. Investment man sana an awto kun kaipuhan mo sa paghanapbuhay. Pero, kun su auto sana mismo an kikiton mo, an awto “frontloaded expense.” Urualdaw, nababawasan an presyo san binakal nang awto. Kin nakakita ka na nin mga segunda manong SUV na Php100,000 na sana ipinabakal, makikita mong bukon investment, kundi expense o gasto an awto.</p>\\\n<p>Masiram magkaawto, lalo kin bago dangan deklase. Ako mismo mahilig sa magayon na awto. Pero, arog san ngamin na masiram, dapat inunga ta an sadiri ta kin marayon o kaipuhan bago naton kuon.&nbsp;</p>\\\n<p>An pinakabaratong awto, nasa Php500,000 an brand new. An depreciation, o pagbawas sa balor san awto, nasa 30% sa primerong taon. Pakatapos sa limang taon, nasa 60% na san balor san awto an nawawara. Kaya, kaya mong ipabakal an segunda manong mong awto pakaagi nin limang taon sa presyong Php200,000 na sana.&nbsp;</p>\\\n<p>Kun indi mo pa man kaipuhan nin awto, dangan ibinutang mo na sana sa siguradong investment (arog san PAGIBIG Fund MP2 na nasa 6% kada taon an dividend), nasa P670,000 na an kwarta mo pagkatapos san limang taon. Usad na desisyon, Php407,000 an diperensya.&nbsp;</p>\\\n<p>Isipon mo na sana: nyanga ta ayo mga baratong segunda manong awto dawa bago pa? Ta ayo mga nagbakal nin awto na hindi nakapag-ulat maski hindi pa man kaipuhan dangan hindi man palan kayang panindugan an gasto. Syempre, sa ultimo, kwarta mo iyan kaya bahala ko sadin mo gustong ibutang. An abiso ko sana: saka na bumakal nin awto pag kaipuhan na. Importante sa buhay-pinansyal pirmi an pasensya.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" dapat magbakal nin awto?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Magpahingalo kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 30 Aug :31:19 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Business]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Security]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[REst]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal. Ihiras ko saná sainyo ang [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig sabihin maigos. Kaya, kita na. Pirmi baga kitang pagal.</p>\\\n<p>Ihiras ko saná sainyo ang ang naukodan ko sa <em>investing</em>. Sa ngamin na taon na naga-invest ako (puon second year sa kolehiyo), su mga taon na wara ako maray ginibo, amo man su mga pinakadakulo ang nagin delihensya ko. Maski ngana, pakapili ko nin matanos na “stock,” wara na maray ako pinagagibo sa <em>portfolio</em> ko. Siguro, dakol na ang magbakal ako nin tulo o apat na stock sa usad na taon. Indi ko na pinagabukod ang mang-itu-ito na pagbabago sa presyo nin <em>stock</em>.</p>\\\n<p>Pag maiwag ka kaya sa <em>investing</em>, kadakol desisyon na dapat makuko mo nin tama: Dapat tama an pakabakal mo. Dapat sa tamang presyo ko magpabakal. Dapat sa tamang presyo mo gilayon babakalon. Aw, inda.&nbsp;</p>\\\n<p>An gibo ko, inadalan ko nin ulay na panaon an <em>stocks</em> na ngilala ko nang maray. Nagasaray na ako san nin kwarta pambakal. Di saná ako nagaparaiwag. Pag buminaba sa presyong gusto ko, urusadan ako mibakal nin dakula. Pag buminagsak pa lalo, didugangan ko saná an nabakal ko na. Kina, indi na ako nagaiwag gilayon hanggang di ko naabot ang presyo na gusto ko. O, sagkod sa indi pa ako kumbinsidong sala su desisyon kong magbakal. Ito sana an desisyon na kaipwan kong gibuon, kina indi ko pa kaipwan magbayad nin buwis dangan komisyon ta indi man ako naga-iwag.</p>\\\n<p>Baga man saná ako nangaoy. Pag sige an iwag-iwag mo, wara ka man madadakop. Alerto ka saná habang nagpahingalo. Pag ayo oportunidad na kita nang maray, kuon mo tulos nin bilog na kusog na natipon mo sa pagpahingalo.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa trabaho, nalipngan ta man pirmi an magpahingalo. Lalo nganang CoViD19, na lingaw na natun na iseparar an oras para sa balay dangan an oras para sa trabaho, ta sa balay an trabaho. Importante an magpahingalo.</p>\\\n<p>Sa Europa, ngilala an mga Aleman na ‘mahigos’. Alagad, bukon man halawig an oras na ibibutang ninda sa trabaho. Kadakul nganing bakasyon sa Germany. Nasa 20 aldaw an bayad na bakasyon sa Germany, kada taon. Lain pa dyan an mga holiday. An regular na Aleman, nasa 34.9 na oras saná an pinagatrabaho sa usad na semana. Sa bilog na European Union, nasa 36.4 na oras an pagtrabaho kada semana.</p>\\\n<p>Kita sa Pilipinas, nasa 43.2 oras kada semana an trabaho. Wara pa dyan an traffic. Nyanga ta mas asensado an mga nasyon na mas dakol an pahingalo kisa satun?</p>\\\n<p>An turo sa mga Heswita pag-abot sa trabaho, <em>non multa sed multum</em>. Bukon kantidad kundi kalidad. Kun pagal ka sa traffic, dangan indi ka man nakaturog nin tultol, makatrabaho ka daw na marayon? Kaalaba barang sang thesis mo, wara man bagong mauukudan an kinaban sa gibo mo, para kisay, o para sadin an pagparapagabi mo para maabot su minimum word count? Kadakol ta barang subject sa eskwela, hindi man kita tituruan mag-adal dangan mag-isip, wara man kita maiingukudan. Malang bugat barang pati san mga libro sa elementary, kun sarala man an nakasurat, pagal dangan gasto barang.</p>\\\n<p>Syempre, dipisil kun nasa sistema kita na prayoridad an kantidad sa kalidad. Kaya ngani pirmi kong pinagaduon na importante an sumurog sa mga iwag para mapakaray an sosyudad. Pero rebelyon man an magsayuma sa trabahong lampas sa oras. Habang pinabayaan ta kaya an sistema na kaunon pati an oras ning pahingalo, lalong pinararom ta an kulturang abusado sa pagkatawo natun.&nbsp;</p>\\\n<p>Kung indi mo man kaipwan magtrabaho, indi mo pagpiriton an sadiri mo na magtrabaho. Pirming daog san trabahong inadalan ang trabahong inidali. Syempre, pag-abot sa pag-adal, daog san nakapahingalo an pagal dangan pirot. Magpasiguro kita nin oras para sa sadiri.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mag-invest sa matanos na reputasyon</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 23 Aug :57:19 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Character]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>\n <category><![CDATA[financial literary]]></category>\n <category><![CDATA[Goodwill]]></category>\n <category><![CDATA[Honesty]]></category>\n <category><![CDATA[Integrity]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa matanos na reputasyon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang <em>online business offer</em> kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an <em>investment</em> mo. Kaya likay kita.</p>\\\n<p>An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa <em>alchemy</em>, na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga.</p>\\\n<p>Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa <em>lotto</em>. Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay.&nbsp;</p>\\\n<p>Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon.</p>\\\n<p>Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na saná. Matod man yadi sa <em>personal finance</em>. Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad.</p>\\\n<p>Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an ‘diskarte.’ Kun kikiton ta, halos ngamin na ‘diskarte’ na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan—agi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot.&nbsp;</p>\\\n<p>Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man saná. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa madaling sabi, magin ‘maaasahan’ sa tamang gibo. Natitipon an <em>goodwill</em> na git sa pagiging ‘maaasahan.’ Pinakaimportante didi na kaya mo magláom sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon.</p>\\\n<p>Syempre, arog san <em>compounding interest</em>, ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na saná, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig.</p>\\\n<p>Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na saná simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na saná.</p>\\\n<p>Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa matanos na reputasyon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Magtanom kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 15 Aug :59:20 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Agriculture]]></category>\n <category><![CDATA[appropriate technology]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[E.F. Schumacker]]></category>\n <category><![CDATA[Hydroponics]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Mayon Greens]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6 percent. Kun arin pa su pirming napapabayaan na sektor, amo pa su luminuwan na matugon nganang krisis.</p>\\\n<p>Nu usad na taon, kaiba nin mga kaklase ko nung high school, nagtugdas kami nin usad na lettuce farm sa Camalig. An ngaran, <em>Mayon Greens</em>. Saday sana an operation, ta kumbaga, sa ngana, amun-amon pa man saná. Pero, maski pa bukon kami full-time sa pagmaneho nu negosyo, ayo man pinagadelihensya maski ito. Klarong marhay: ayo puturo an agrikultura.</p>\\\n<p>An Mayon Greens, hydroponics an metodo na gamit. An ipinangtugdok namon nin greenhouse, recycled kaya bukon marhay magasto. Ta su usad na kaiba ko, engineer, nagibuhan man namoun nin paagi para mamanipular an pag-iwag nin tubig sa tanuman dangan an temperatura sa greenhouse. Modernong agrikultura, kumbaga, pero bukon marhay magasto.</p>\\\n<p>An angal sadi ni E. F. Schumacher “appropriate technology,” o teknolohiya na bagay sa pangangaipo dangan kapasidad kan naggagamit. Nung s, ta puro diktador na nagahidali gibuhon na “developed country” an mga namamayo sa mga nasyon sa Asya dangan Africa, ipinirit sa mga parauma su mga makina na dipisil palan irahayon, padalaganon, dangan manteniron. An resulta, nalubog sa utang na impinambakal nu mga makina su mga nasyon na naggamit, habang indi man naparahay an agrikultura sa mga pobreng nasyon.</p>\\\n<p>Dakul pa kitang pwedeng maingukudan ki Schumacher, kagsurat kan <em>Small is Beautiful: Economics as if people mattered</em>. An pinakaimportanteng prinsipyo ni Schumacher, an ekonomiya dapat naipapaluwan an pinakamarhay sa tao—an madanay na pagbuhay nin tao. Indi ta maseparar didi an agrikultura. Bukon ta ugmahon ka ngani nung nagatanom ka sa balay habang quarantine?</p>\\\n<p>Sa mga nakaaging kolum, pinag-urusipan ta na maski ito, basta natitipid dangan nasasaray, makatabang sa puturo. An pagtanom nin prutas dangan gulayon, an pagpadakulo nin manok, urig, o iba pang hayop para sa konsumo kan pamilya, makatatabang sa sadiring puturo. Nakatabang man pati sa kinaban. Primero, nababawasan an inangal na <em>carbon footprint</em> san pamilya, ta indi na kaipwan ibyahe an pagkaon na dyan na sa balay. Ikaduwa, nakatabang sa industriya dangan sa ekonomiya, ta ppag dakol an pagkaon, luway-luway saná an paglangkaw nin presyo nin iba pang babakalon. Mas dakol an kayang bakalon san sweldo, kaya <em>competitive</em> an industriya.</p>\\\n<p>Nganang krisis pati, pinakaimportante an seguridad sa pagkaon. Indi ta aram kun kinano matatapos an krisis, pero kun ayo kita masustansiyang pagkaon sa lamesa, mas magaan tang malalampasan yadi.</p>\\\n<p>Kaya, kung ayo pwedeng tanuman sa balay, magtanom kita nin makakaon. Wara pa ako ngana nakikitang solidong oportunidad para sa <em>retail investment</em> sa kumpanyang agrikultura an pinaka-linyada, pero sigurado ako na abot an panaon na magkakayon nin mga makusog na kumpanyang pwede tang pagtiwalaan nin investment. Magláom kamo na pag nakakita ako nin oportunidad, kamo an primerong makaisi.</p>\\\n<p>Sa ngana, su kaya ta nganay gibuon. Ngamin man na pag-invest, pwedeng ikumpara sa pagtanom para ayo anihon pag-abot nin panaon. An pagtanom, syempre, pag-invest man.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Uno bayâ an financial literacy?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 09 Aug :01:16 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[fair wages]]></category>\n <category><![CDATA[financial literary]]></category>\n <category><![CDATA[financial products]]></category>\n <category><![CDATA[insurance]]></category>\n <category><![CDATA[justice]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Social Justice]]></category>\n <category><![CDATA[teachers]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, financially literate ka na. Bukon man ngamin na nasa trabaho nin [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" bayâ an financial literacy?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin <em>financial products</em> arog san life insurance gamit ang terminong <em>financial literacy</em>. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, <em>financially literate</em> ka na.</p>\\\n<p>Bukon man ngamin na nasa trabaho nin pagpabakal ning <em>financial products</em> arug sadi ang gibo. Pero, para sa usad na propesyon na pagatiwalaan mo nin kwarta, dapat kadaklan, kun bukon ngamin, rasonable dangan responsable an pagpapabakal ning produkto, lalo kun dakulang kwarta an pinaga-iristoryahan.</p>\\\n<p>Primero, an ibig sabihon san <em>financial literacy</em>, tatao ka magpa-inu-ino ning kwarta, dangan indi ka nasusula san liwanag nin tuga ning sobra-sobrang delihensya. An pinaka-obheto kan <em>financial literacy</em> dapat, su wara ka namamatian na makukusog na emosyon pag-abot sa kwarta. An <em>financial literacy</em>, simple man saná. Kapag nababayadan mo an mga obligasyon mo, indi ka nagagasto nin sobra sa kita mo, pirmi ka man nakakatagama para sa pangaipo nin ibang tawo, dangan pirmi kang ayo pasiguro para sa mga posibleng umabot na kadipisilan, <em>financially literate</em> ka.</p>\\\n<p>Kun inurualdaw ka nang kikulit ning ahente, na baga wara ka na barang ginibong tama sa buhay mo kun wara kang health o life insurance, bukon <em>financial literacy</em> an gusto san tao na iyan para simo.</p>\\\n<p>Likay kapag an pagturo nin <em>financial literacy</em> pirming ayo kaibang produkto. An angal namon na mga ekonomista sa posibleng problema didi, <em>principal-agent problem</em>. Ika, bilang <em>principal</em>, nagatiwala kan kwarta mo sa <em>agent</em>. Naglaláom ka baya na su <em>agent</em>, su ikarahay mo an gigibuhon. Pero, ta si <em>agent</em> ayo <em>commission</em> magsa-mahray ang kamutangan mo o indi basta magbayad ka, mas dakula an posibilidad na papabakalan ka ni <em>agent</em> nin mga produkto na indi mo man talaga ikarahay, o indi man talaga pinakamarahay para simo, kisa wara transaksyon na mangyari. Lain pa dyan su pag mahal an produkto, syempre mas dakula an <em>commission</em> ni <em>agent</em>.</p>\\\n<p>Kaya importante na an <em>financial literacy</em>, maadalan sa eskwelahan, sa broadcast media, dangan sa iba pang independenteng paagi. Lalo ta bukon man barato an <em>financial products</em> arog san <em>insurance</em>, importante kuta na <em>financially literate</em> ka na bago ka maka-istorya na san mga nagpabakal ning <em>financial products</em>. Alangan man sabihan ka sa tindaan nin <em>luxury items</em> na magtipid ka saná! Syempre, pirmi nang an pasunod na <em>financial literacy</em> san nagatinda, bakalun mo su produkto ninda.</p>\\\n<p>Sa puntong yadi, gusto ko man iduon sainyo na an <em>financial literacy</em> indi pwedeng iseparar sa realidad kan buhay. Kun kulang talaga an suweldo mo, kaiba sa <em>financial literacy</em> an pag-akò na para sa ibang tao, indi talaga magka-amo an kita sagod sa indi nagalangkaw an sweldo o kaya naga-baba an presyo nin mga babakalon. An <em>financial literacy</em> bukon mahika. Pag kulang, kulang. Indi magtubod sa aroganteng insulto san ibang <em>financial coaches</em> na “indi ka saná pauno tatao magbudget” kun dipisil man talaga ang buhay mo.</p>\\\n<p>An <em>financial literacy</em> kaiba an bilog na aspektong pinansyal san buhay nin usad na tawo. Kaipuhan tatao kang iwasan an mga ikararaot san estado pinansyal mo—arog san bukon patas na patakaran para sa mga empleyado, dangan pagboto sa inkompetenteng mga politiko. Kapag an <em>financial literacy</em> bukon konektado sa <em>social awareness</em>, o pagigin maaram sa estado nin sosyudad, pirmi mong isipon na kasàlan mo kaya ka nagatios.&nbsp;</p>\\\n<p>Narumduman ko, su mga maestra ko sa MORMS, pirming lubong sa utang maski ngani bukon man mahal mabuhay sa probinsya. Pag inunga ko kun nyata pirming kulang an sweldo ninda, an simbag sakon, “Minsan kaya napapagasto para sa pamilya, ta ibibawi ko na saná su pirmi akong wara sa balay. Ayo pati mga kaipwan man bakalon para sa classroom.”</p>\\\n<p>Ayo daw mangahas magsabi na mararaot na tawo an mga maestrang yadi? Siisay an ayo buót na magsabing <em>financially illiterate</em> pauno sinda kaya pirmi sindang baon sa utang? Makatabang an matanos na pagbadyet, pero an mas importante, matanos na polisiya para bukon surobra an oras ning trabaho nin mga maestro dangan maestra. An <em>financial literacy</em> dapat nakakatabang sa pagigin mas marhay dangan mas maugmang tao. Bukon <em>financial literacy</em> an pagigin manhid sa reyalidad san tawo, dangan pagka-warang-pagmakulog sa iba.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" bayâ an financial literacy?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>1</slash:comments>\n <title>Tugalon an kwarta</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 01 Aug :22:27 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Banking]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Economics]]></category>\n <category><![CDATA[FInance]]></category>\n <category><![CDATA[Investments]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[PAGIBIG Fund]]></category>\n <category><![CDATA[Savings]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an kwarta</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri dangan ibutang an bayad sa sadiri sa “investment”—pinansyal man o sa mga kaaraman na makatatabang sa sadiri?&nbsp;</p>\\\n<p>An pagkaintindi ta san kwarta, dapat pagtrabahuan, dapat bukudon. Mapagal magbukod sa kwarta ta baga yan mga kabayo—makaskas magdalagan. Pag pirmi ka pating nagabukod sa kwarta, hindi mo na nakikita kun diin mo talaga gustong makaantos. Uripon ka na nin kwarta. Pero, pag ayo ka investment, baga man saná ginamit mo su kwarta para guyudon ka pasiring sa mga muya mong makuko o maadunan, imbes na ika an magbukod sa kwarta.</p>\\\n<p>An kwarta pati, kaya magbukod sa kapwa kwarta, basta padalaganon mo sa investments. Nagaparadakol an kabayong nagaguyod sa kalesa mo. Mas madali mong naaabot an mga gusto mong maabot.</p>\\\n<p>An angal sadi, “compound interest,” o interest na naga-interes. Ulay na panaon dangan pasensya an kaipuhan bago mo makita an epekto nin compound interest. Si Benjamin Franklin, usad na kagtugdas kan Estados Unidos, nagwatak ning pounds nung sa mga ginikanan nyang syudad—Boston dangan Philadelphia bago sya maguran. An pasunod nya sa paggamit nu kwarta, dapat kuno ipautang sa mga gusto magnegosyo, sa interes na 5% kada taon. Ngamin na sobrang kita nu investment, sabi ni Franklin, dapat gamiton para magpagibo ning mga tulay, tinampo, dangan iba pang proyekto para sa banwa.&nbsp;</p>\\\n<p>Nung , labing 100 na taon pakatapos nu “investment” ni Franklin, nag-abot na sa 100,000 su nya sa Philadelphia. Su sa Boston, nag-abot na sa 431,756! Grabe an kayang gibuhon kan compound interest.</p>\\\n<p>Dakul an mga paagi para magamit ang compound interest para masiguro an puturo ta. Su iba pati, hindi mo kaipwan pagbantayan.&nbsp;</p>\\\n<p>Usad sa mga pinakamagayon ang tubo, an PAGIBIG Fund MP2 account. Kun ayo ka PAGIBIG Fund pwede kang magbukas ning PAG-IBIG MP2. Garantisado nin gobyerno an investment kaya wara lugi didi. Pero, an interes, nasa 6 to 8% lambang taon. Pigagamit kaya kan PAGIBIG Fund an kwarta para ipautang sa mga myembro o kaya mag-invest sa housing projects. Php500 kada remittance sa account an pwede. Wara man limitasyon kun pirang beses ka magahulog.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa ibang dakulang kumpanya dangan opisina pati, pwedeng gibuon na automatic an pagbawas sa sweldo mo para ihulog sa PAGIBIG Fund MP2.&nbsp; Pakatapos nin 5 taon, kukubrahon mo na su account mo. Kun muya ka, ihulog mo gilayon sa bagong MP2 account. Pwede pating i-withdraw an natipon mo maski hindi ka pa nakaabot sa limang taon. Ugaring, hindi mo na makuko su interes para sa mga susunod na taon. Rasonable man. Sa kwentada kan PAGIBIG Fund, kun Php500 bulan-bulan an hulog mo, makatitipon ka nin Php36,260, o tubo na Php6,260 sa depositong P30,000. Kung hindi mo sinaray sa PAGIBIG, malamang nagasto mo na. Maray na baga.</p>\\\n<p>Kun ibukas mo gilayon nin PAGIBIG Fund MP2 su natipon mo pakatapos nin 5 taon, kina padagos ka sana sa paghulog nin Php500 kada bulan, abot an matipon mo sa sunod na 5 taon sa Php88,. Utruhon mo nin 5 taon gilayon yadi, abot ka sa Php163,. Limang taon gilayon, abot ka na sa Php270,295. Limang taon pa, Php424,293. Limang taon gilayon, nasa Php645, ka na. Limang taon pa, halos Php1 milyon na an natipon mo. Kun nasa 30 ka pa sana, kaya mo makatipon nin P1 milyon na hindi mo barang nareparo, bago ka magretiro. Isipon mo na sana kun mas dakula an pigahulog mo.&nbsp;</p>\\\n<p>Pag nagpasiguro ka, abot an panaon na hindi na ika an nagasunod sa kwarta. Ika na an nagatugal sa kwarta. Importante yadi, ta pag kaya mo nang mabuhay na hindi nagapa-adit, kaya mo nang magin mas presente para sa mga sadiri mong gustong gibuhon, dangan para sa mga payaba mo sa buhay. Para hindi ka magin uripon san kwarta, ika an magsugo sa kwarta. Magpasiguro kita ngamin.</p>\\\n<p>Para sa iba pang impormasyon manungod sa PAG-IBIG MP2, mag-adon sa <a href=\"\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an kwarta</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Bayadan nganay an sadiri</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :14:16 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Abaca]]></category>\n <category><![CDATA[Abaka]]></category>\n <category><![CDATA[Bonds]]></category>\n <category><![CDATA[Business]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Diversification]]></category>\n <category><![CDATA[FInance]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <category><![CDATA[Stocks]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.&#160; Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nganay an sadiri</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.&nbsp;</p>\\\n<p>Ugaring, su ngamin na benepisyo narangup sa mga Espanyol. Kina sa mga Amerikano dangan mga kasurog nindang Pilipino. Kina sa mga mayayaman na tagsadiri ning balay-na-bato na abandonado na ngani ngana ta su mga tagsadari nag-abroad o nagpa-Manila na. Aram ko iyan ta git man ako sa mga pamilyang arug san, su mga nagpara-pasiram sana habang sikat pa su abaka, pero kulang su pagpasiguro.&nbsp;</p>\\\n<p>Hindi nag-anap ning mga bagong gamit para sa abaka. (Ngana bagang CoViD19, nadiskubre na an abaka palan usad sa mga pinakamatibay magsara nin mikrobyo). Hindi nag-adal ning mga bagong paagi para hindi mapeste ang abaka. Hindi ginamit su kabaklan nu abaka para magtugdok nin mga bagong negosyo (sa investing, inangal yading <em>diversification</em>, tanganing bukon sa usad na nigo sana an ngamin na salag). Kulang man pati su pinaadal na mga kahimanwa.</p>\\\n<p>Nung naghilang su abaka, dangan naimbento na su nylon, tikdag su ekonomiya kan Albay. Su mga ngilalang pamilya, naapektaran. Pero ang trahedya, su mga obrero na tios na ngani, lalo pang nagtios. Su mga nagdaplus para magtanum dangan magproseso nin abaka, hindi man nakinabang sa abaka. Pirming narangup sa iba su ininghuwaan ninda.</p>\\\n<p>Kin uno an nangyari sa Albay, amo man an mangyayari sa usad na tawo na hindi nganay bibiayadan an sadiri; sa usad na tao na pirming sa iba nararangup ang ininghuwaan. Kin pagka-suweldo mo, sa mga babayadan dangan sa luho tulos naubos an sweldo, kina wara narangup sa pagpasiguro nin sadiring puturo, magatios ka. Sigurado ‘yan.</p>\\\n<p>An puturo mo dapat an primero mong babayadan san pinagalan mo. Naga-agi sa dalan pasiring sa maringis na paggurang an tao na sadiri an ultimong pinagabayadan (kun ayo matura).</p>\\\n<p>Baga ka man sana pati uripon, ta hindi ka man makakatalingkas sa pagtrabaho. Ugaring, pinakaon ka man ning matanos dangan nakababakal nin mga hindi mo man kaipwan, kaya hindi mo narereparo. Pero, uripon ka—ta hindi ka abot sa panaon na ika sana an susunudon mo. Pirmi kang ayo amo. Maski ka negosyante, kun hindi ka nakapahingalo, uripon ka nin parabakal.</p>\\\n<p>Pirming magpasiguro. Maski itu, basta pirming ayo investment bago maubos an sweldo sa mga babayadan o sa luho. Hindi man kaipuhan na bonds, stocks, o king uno pang investment na pinansyal pirmi. Kaipuhan yan sa pagretiro, pero kun akus ka pa, maski investment nganay sa bagong kaaraman na magagamit para makadispunir nin mas dakula o kaya makahanap nin okupasyon na mas sigurado o mas ikaugma mo. Pwedeng investment sa sadiri mong salud. Basta pirming magpasiguro. Pirming bayadan an sadiri.<br>Sa susunod na kolum, pag-iristuryahan ta kun pauno gibuhon na automatic an pagbayad sa sadiri. Kun ayo kamo gustung maaraman sa investing, magkomento kamo didi, o kaya mag-email sa <a href=\"mailto:\"></a>.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nganay an sadiri</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Magpasiguro kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 18 Jul :19:37 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bonds]]></category>\n <category><![CDATA[Business]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Economics]]></category>\n <category><![CDATA[Financial Educaton]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Negosyo]]></category>\n <category><![CDATA[Savings]]></category>\n <category><![CDATA[Stocks]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an <em>stocks</em> dangan an <em>index investing</em>. Kun rumdom nyo pa, an <em>stocks</em> mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading <em>equity</em>. Pag ayo ka <em>equity</em> sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa delihensya nu negosyo. Tagsadiri ka nu negosyo, kumbaga, maski ngani sadayut saná an hiras mo.</p>\\\n<p>Pinag-iristoryahan ta man kasu usad na an Bikol, mas dakol an deposito sa bangko kisa sa utang. Maray kuta yadi kun mayaman na kitang rehiyon. Ugaring, sa ngana, sayang na oportunidad yadi para magamit an kapital nin mga taga-Bikol para mapauswag an pagnegosyo sa Bikol.</p>\\\n<p>Nasasabutan ko kun nyanga kita takot magnegosyo o mag-invest. Sa <em>economics</em>, an angal sadi, <em>risk-aversion</em>. Labing paglikay sa risgo. Matud, kun ulay kan nagtios, talagang pag nakakapot ka nin kwarta, an primero mong isipon, isaray an kwarta, imbes na ilaog sa <em>investments</em>. Kwarta na bayâ, tibad magin bato pa.</p>\\\n<p>Pero ayo mga alternatibo na sigurado man, pero mas halangkaw an interes kisa sa pinagatao san bangko. An tipikal na deposito baga, nasa 0.1% man saná an interes. Kapag kinwenta mo na, nabawasan su kayang bakalon nu kwarta mo, ta an inflation—o paglangkaw nin presyo—nasa 2.5% lambang taon. Talo ka nin 2.4%.&nbsp;</p>\\\n<p>Kapag nagadeposito ka sa bangko, baga ka nagpahuram sa bangko nin kwarta na ipahuram man ninda. An interes sa credit card san mga bangko, nasa 3% kada bulan. Su kwarta mo yadi, ipinautang saná sa iba. Kun indi mo man gagamiton tulos an kwarta, baga ka man saná naglanang lago kun magalaom ka sa interes git sa bangko. Kina su lana mo, ipinampritos pa nu bangko. Kun indi ka man mangaipo tulos, ipahuram mo sa mas halangkaw magbayad.</p>\\\n<p><em>Time deposit</em>? Wara man problema. Nasa 0.5% <em>per annum</em> man an <em>time deposit</em>. Pero ayo pa mas halangkaw magbayad, pero seguradong segurado an kwarta mo—an gobyerno kan Pilipinas.&nbsp;</p>\\\n<p>An gobyerno, pirming nangangaipo nin <em>cash</em>—pasweldo sa mga emplyado, pan-implementar nin mga proyekto, pambayad sa mga utang. Pero ang buwis, bukon man naga-abot sabay san pangangaipo san gobyerno. Ayo mga panahon na wara pa buwis na nakokolekta, pero su pangaipo, uyan na, kaya kaipuhan mangutang nguna. Para makautang, nagaluwan an gobyerno ning pinagaangal na <em>bonds</em>, kabalyo nin <em>cash</em> git sa mga tao.&nbsp;</p>\\\n<p>Sadtong panahon, papel an <em>bonds</em>. Nakasurat sa lambang bond kun gauno su <em>cash</em> na inutang saimo nu gobyerno, dangan kun gauno an interest. Ababa na an 2% <em>per annum</em> para sa <em>5-year bond</em>. Minsan ngani nagaabot 8%. Seguradong mababayadan ka, ta nasa Konstitusyon ta na&nbsp; bago gumasto an Pilipinas, babayadan nguna an mga utang na <em>due date</em> na.</p>\\\n<p>Ngana, electronic na ang record ning bonds, kaya wara na su papel. Pero, nakarehistro an ngamin na bonds sa Bureau of Treasury. An interes sa bonds, naga-abot lambang tolong bulan sa bank account na ginamit mo pambakal nung bonds.Kung retiree ka, bukon na maraot na investment ang bonds. Nakatabang ka pa sa nasyon.&nbsp;&nbsp;</p>\\\n<p>Kung nagbakal ka ning stocks, maray na pangbalanse ang bonds. Ta itas-baba ang presyo ning stocks, kaya ayo risgo na mabawasan an investment mo sa “short-term,” (kaya kasu usad, ang abiso ko sainyo, “long-term” ang stocks). Ang bonds, segurado ang interes. Segurado mong makukuko su principal pakatapos nu “term” nu bond. Habang saray-saray mo su stock, ayo ka barang nakakapotan na kita git sa bonds. Nababawasan an tentasyon na ipabakal su stocks. Ang bonds pati, pwede mo man ipabakal sa bangko. Hindi mo na makukuko su interes nu mga susunod na taon, siyempre, pero su principal bilog mo makukuko. Hindi ka talaga malulugi.</p>\\\n<p>Kung ayo kamo nasasaray na indi man tulos kaipuhan, imbitaran ko kamo mag-invest sa government bonds, lalo ngana na bagsak ang koleksyon sa buwis pero dakula ang pangangaipo ning banwa. Puwede kamo magbisita sa bonds.ph – pasil na paagi para magbakal ning bonds. Puwede man kamo mag-unga sa bangko niyo. Basta national commercial bank, segurado na masisimbag kamo. Tabangan ta an Pilipinas. Mag-invest kita sa bonds.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"379\" src=\" alt=\"\" class=\"wp-image-473 size-full\" srcset=\" 500w, 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 500px, 100vw\" /></figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\\\n<p style=\"font-size:14px\">-year bonds nung panahon nin mga Amerikano. Su mga saradayot na papel sa palibot, pinag-aangal na <em>coupons</em>. Kapag kukubrahon mo su interes nin bonds, puputulon nu bangko su <em>coupon</em> para sa manunungod na <em>due date</em>. Maski ngana na electronic records na, an angal man gilayon sa interes, <em>coupon rate</em>. (An ladawan, git sa<a href=\" \n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mag-invest kita</title>\n <dc:creator><![CDATA[Christian Dy]]></dc:creator>\n <pubDate>Thu, 09 Jul :14:39 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sentabo Kumon]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Christian Dy]]></category>\n <category><![CDATA[Investment]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Security]]></category>\n <category><![CDATA[Stocks]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin Bikol. Mas dakol na kitang college graduates. Pababa an poverty rate natun. An [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kita</a> appeared first on <a rel=\"n","detected_lang":"bik","word_count":7524,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:12:23.251Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1300","title":"Si Nay Nels | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:15am\nPublished on Sunday, September 13, , 2:11pm\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nSa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.\nPirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa _Magbikol Kita_, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.\nPersonal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”\nSarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.\nSa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.\n(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)\n_“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,_\n_Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila._\n_Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika._\n_Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata._\n_Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya._\n_Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog._\n_Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!_\n_Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan._\n_Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”_\n_Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza._\n_Sagkod na apudon akong “aktibista.”_\n_Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama._\n_Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya._\n_Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako._\n_Gibu-gibong kaso? Yano?_\n_Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan._\n_Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?_\n_Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”_\n_Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!_\n_Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!_\n_Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?_\n_Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?_\n_Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”_\nArog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.\nKun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!\nMantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.\nMahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.\nDai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.\nPatalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!\nPara sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.\n#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1626,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/#","title":"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming","content":"Saturday, December 27, , 7:15am\n# [Pagturuhok asin Pagsalming](\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nSa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human...\n## [Mayong kasiguraduhan](\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nIntiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":510,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/si-nay-nels/#","title":"Si Nay Nels | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:16am\nPublished on Sunday, September 13, , 2:11pm\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nSa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.\nPirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa _Magbikol Kita_, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.\nPersonal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”\nSarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.\nSa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.\n(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)\n_“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,_\n_Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila._\n_Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika._\n_Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata._\n_Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya._\n_Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog._\n_Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!_\n_Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan._\n_Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”_\n_Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza._\n_Sagkod na apudon akong “aktibista.”_\n_Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama._\n_Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya._\n_Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako._\n_Gibu-gibong kaso? Yano?_\n_Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan._\n_Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?_\n_Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”_\n_Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!_\n_Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!_\n_Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?_\n_Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?_\n_Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”_\nArog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.\nKun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!\nMantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.\nMahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.\nDai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.\nPatalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!\nPara sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.\n#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1626,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :35:37 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>\n <title>Si Nay Nels</title>\n <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 13 Sep :11:59 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>\n <category><![CDATA[activism]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terrorism Act]]></category>\n <category><![CDATA[BAYAN]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Human Rights]]></category>\n <category><![CDATA[Karapatan]]></category>\n <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Progressive]]></category>\n <category><![CDATA[Social Movements]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Nay Nels</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.</p>\\\n<p>Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa <em>Magbikol Kita</em>, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.</p>\\\n<p>Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”</p>\\\n<p>Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.</p>\\\n<p>Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.</p>\\\n<p>(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)</p>\\\n<p><em>“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,</em></p>\\\n<p><em>Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.&nbsp;</em></p>\\\n<p><em>Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.&nbsp;</em></p>\\\n<p><em>Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.</em></p>\\\n<p><em>Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.</em></p>\\\n<p><em>Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.</em></p>\\\n<p><em>Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!</em></p>\\\n<p><em>Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.</em></p>\\\n<p><em>Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”</em></p>\\\n<p><em>Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.</em></p>\\\n<p><em>Sagkod na apudon akong “aktibista.”</em></p>\\\n<p><em>Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.</em></p>\\\n<p><em>Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.</em></p>\\\n<p><em>Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.</em></p>\\\n<p><em>Gibu-gibong kaso? Yano?</em></p>\\\n<p><em>Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.</em></p>\\\n<p><em>Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?</em></p>\\\n<p><em>Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”</em></p>\\\n<p><em>Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!</em></p>\\\n<p><em>Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!</em></p>\\\n<p><em>Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?</em></p>\\\n<p><em>Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?</em></p>\\\n<p><em>Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”</em></p>\\\n<p>Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.</p>\\\n<p>Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!</p>\\\n<p>Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.</p>\\\n<p>Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.</p>\\\n<p>Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.</p>\\\n<p>Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!</p>\\\n<p>Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.</p>\\\n<p>#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Nay Nels</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mayong kasiguraduhan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :16:52 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terror Act]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Dissent]]></category>\n <category><![CDATA[Duterte]]></category>\n <category><![CDATA[Extrajudicial Killings]]></category>\n <category><![CDATA[Human Rights]]></category>\n <category><![CDATA[Karapatan Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Rodrigo Duterte]]></category>\n <category><![CDATA[Social Movements]]></category>\n <category><![CDATA[Social Problems]]></category>\n <category><![CDATA[State-sponsored Killings]]></category>\n <category><![CDATA[War on Drugs]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kasiguraduhan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa <em>Magbikol Kita</em>. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?</p>\\\n<p>Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.</p>\\\n<p>Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.</p>\\\n<p>Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.</p>\\\n<p>Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.&nbsp;</p>\\\n<p>Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.&nbsp;</p>\\\n<p>Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.</p>\\\n<p>Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?</p>\\\n<p>Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.</p>\\\n<p>Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.&nbsp;</p>\\\n<p>Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.</p>\\\n<p>Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.&nbsp;</p>\\\n<p>Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.</p>\\\n<p>Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.</p>\\\n<p>Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.&nbsp;</p>\\\n<p>Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.</p>\\\n<p>Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.</p>\\\n<p>Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.&nbsp;</p>\\\n<p>Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.</p>\\\n<p>Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.&nbsp;</p>\\\n<p>An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kasiguraduhan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":2534,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"TANDAYAG \\| [BENEDICK BANA](\nTubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](\nAn **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).\nSaturday, December 27, , 7:13am\n[Ernie Verdadero](  \\|  [Midya-Midya](\nMAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.\nSi Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.\nMaogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.\nSi Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.\nAn mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.\n[Bilog na Artikulo](\n## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...\n## [Plasa ni Kalamay](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...\n## [Balitang Bicolandia](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nRegional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Bagong taon na, magmarata na kita](\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nGulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\n## [Pagrumdom ki Florencio Lerma](\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing...\nMga Kag-ambag na Parasurat\n[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](\n[Niles Jordan Breis](\n[France Clavecillas](\n[Dennis B. Gonzaga](\n[Victor John Loquias](\n[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](\n[Javier Leonardo Vitug Rugeria](\n[Jonas Cabiles Soltes](\n[Kerwin Orville Tate](\n[P. Francis Tordilla](\n[Melba T. Vera Cruz](\n**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**\n**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\n**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1414,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"TANDAYAG \\| [BENEDICK BANA](\nTubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](\nAn **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).\nSaturday, December 27, , 7:13am\n[Ernie Verdadero](  \\|  [Midya-Midya](\nMAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.\nSi Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.\nMaogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.\nSi Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.\nAn mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.\n[Bilog na Artikulo](\n## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nSa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...\n## [Plasa ni Kalamay](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nMas buhay an demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay. Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra...\n## [Igo asin rahay (1. Pagsusog)](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nPara sa urog pang pagpararom kan satong pagkasabot sa etika kan “rahay,” paghuruphurupan nyato an hapot kun ano man nanggad baya an gibong marhay? An sarong simbag na pwede nyatong itao kaini iyo an sinasabi tang “maninigò.” An marhay na gibo iyo idtong maninigòng...\n## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...\n## [Balitang Bicolandia](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nRegional news matters. Local news matters. Sa anuman na bareta, sa radyo, sa TV, sa prensa, o sa social media man, importante an linggwahe o an gamit na tataramon. An pigngangalas kan mga Bikolano na nag-aantabay sa bagong TV newscast, urog na digdi sa Kabikulan, iyo...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\nHaloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....\n## [Pambungad sa Etika](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nSarong pusuanon na lakdang an ginibo ni P. Rodel Cajot ) sa saiyang papel na “The Bikolano Ethics of Marahay and Maraot” sa Hingowa journal. Tinukoy nya an “rahay” bilang patugmadan kan Bikolnon na pananaw sa etika. An saiyang basehan iyo an mga kasimbagan sa mga...\n## [Bagong taon na, magmarata na kita](\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nGulpi kitang manlainlain na inagihan kan nagtalikod na taon: paglakop kan CoViD19 sa Pilipinas, rinibong kahimanwa ta an nagkagaradan,  makukusog na mga bagyo na nagtao nin kadipisilan sa mga tawo,  pag-aresto asin paggadan kan militar sa mga aktibista asin...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...\n## [Pagrumdom ki Florencio Lerma](\nby [Javier Leonardo Vitug Rugeria]( \"Posts by Javier Leonardo Vitug Rugeria\") \\| [Saysay](\nKan Enero 4, iyo an ika-124 anibersaryo kan eksekusyon kan onse sa kinse martires kan Bikol. Limang aldaw sana pagkagadan ni Dr. Jose Rizal, kan 4 Enero , ginaradan kan kolonyal na gobyerno kan Espanya sa paagi kan sarong peloton de fusilamiento o firing...\nMga Kag-ambag na Parasurat\n[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](\n[Niles Jordan Breis](\n[France Clavecillas](\n[Dennis B. Gonzaga](\n[Victor John Loquias](\n[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](\n[Javier Leonardo Vitug Rugeria](\n[Jonas Cabiles Soltes](\n[Kerwin Orville Tate](\n[P. Francis Tordilla](\n[Melba T. Vera Cruz](\n**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**\n**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\n**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1414,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/hawan-dalan/#","title":"Magbikol Kita | Hawan-Dalan","content":"Saturday, December 27, , 7:12am\nSarong filmmaker asin paratukdo na tubong Canaman, Camarines Sur, si Jenn Romano. Nagkapirang short films na an saiyang ipinasali asin natawan onra sa mga film festivals arog kan Furora Film Festival sa Berlin, Tropfest sa Malaysia, Gawad CCP, QC Pink Festival, Nabifilmex, Cinemarehiyon, asin iba pa. Temporaryong napundo an pagklase nya sa UP Diliman nin MA Media Studies (Film) nin huli sa CoViD19, kaya uni sya ngunyan nagpupurbar magsurat.\n## [ asin an lenggwahe nin makonsumong nasyon](\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nUy, ! Naka-shopping kamo?  Napansin ko ngunyan na taon, grabe an paggastos ko. Dai ako nagpaparaluwas, pero grabe man si pa-online-online shopping ko. Pag nagche-checkout kan mga bagay-bagay may nagkukuruntrahan na nangyayari sa isip ko. Ini igwang...\n## [Emily in Paris: kun sain kita napapaduman kakahanap nin kaugmahan](\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nKun kamo, arog ko, mahilig magparadalan nin kun anu-ano na sana sa Netflix ngunyan na may pandemya, dai man gayod nindo pinalampas an bagong series ni Lily Collins na Emily in Paris. Dapit ini ki Emily, sarong millennial, nagtratrabaho bilang advertising specialist sa...\n## [Si Truffaut saka si Manay Nancy](\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nKan , sinurat ni Francois Truffaut, sarong premyadong Pranses na kritiko asin direktor nin pelikula, an saysay (essay) na “A Certain Tendency of French Films.” Digdi, naihiras nya an saiyang mga obserbasyon asin mga kulog buót manungod sa mga nakatudan na sistema...\nby [Jenn Romano]( \"Posts by Jenn Romano\") \\| [Hawan-Dalan](\nKan ako aki pa, pirmi akong nag-aalangan magtaram asin makiulay sa ibang tawo. “Takot yan sa tawo,” sabi ngani kayan kan tugang ko. Pag may dinadara syang mga kabarkada sa harong, matago tulos ako kayan sa kwarto. Kaya dai ko aram kun tano an pamemelikula an napili...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":634,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/si-nay-nels/#respond","title":"Si Nay Nels | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:16am\nPublished on Sunday, September 13, , 2:11pm\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nSa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.\nPirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa _Magbikol Kita_, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.\nPersonal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”\nSarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.\nSa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.\n(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)\n_“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,_\n_Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila._\n_Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika._\n_Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata._\n_Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya._\n_Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog._\n_Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!_\n_Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan._\n_Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”_\n_Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza._\n_Sagkod na apudon akong “aktibista.”_\n_Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama._\n_Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya._\n_Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako._\n_Gibu-gibong kaso? Yano?_\n_Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan._\n_Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?_\n_Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”_\n_Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!_\n_Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!_\n_Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?_\n_Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?_\n_Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”_\nArog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.\nKun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!\nMantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.\nMahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.\nDai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.\nPatalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!\nPara sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.\n#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1626,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/489","title":"","content":"{\"id\":489,\"date\":\"T23:20:55\",\"date_gmt\":\"T15:20:55\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=489\"},\"modified\":\"T20:54:14\",\"modified_gmt\":\"T12:54:14\",\"slug\":\"ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Mag-abroad o magpuli?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mas madali kuta kun an hapot: Sain <em>ko<\\/em> gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan <em>Dyos<\\/em>? Sain <em>Nya<\\/em> gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag san\\u00e1 kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em><strong>Padagos na mag-abroad<\\/strong><\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers\\u day kan nakaaging taon, inapod ninda akong \\u201ceconomics mom\\u201d. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin <em>research<\\/em>. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong <em>mentor<\\/em> na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: \\u201cMagpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.\\u201d Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, \\u201cAno man ta mauli ka pa?\\u201d Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Habo nindang mawaran ako nin pagl\\u00e1om. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun p\\u00e0no pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang \\ugyera sa droga\\u, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hapot na: \\uAno an mas mapinadangat na gibuhon?\\u Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: &#;An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em><strong>Maugmang magpuli<\\/strong><\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nguyan nagbibilog ako nin <em>consulting practice<\\/em> para magtukdo nin disiplina nin <em>\\ucompleted staff work\\u<\\/em> para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagl\\u00e1om maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may <em>kamot na bakal<\\/em> ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na sal\\u00e2 sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagl\\u00e1om na magbago. Dakol sato an nawawaran nin bu\\u00f3t kaya dai na san\\u00e1 nakikiaram. Dakol sato an sige na san\\u00e1ng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder san\\u00e1 ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin bu\\u00f3t sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na bu\\u00f3t sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nagpuli ako na may pagl\\u00e1om na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An <strong>Maugmang Magpuli<\\/strong> sarong kolum nin mga ideya kun p\\u00e0no makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":17,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[142],\"tags\":[146,144,152,145,147,149,148,150,151],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T15:20:55+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T12:54:14+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T15:20:55+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:54:14+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bdcee8c8edf339c3cec49e\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T15:20:55+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T12:54:14+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Democracy,Maugmang Magpuli,Philippine Government,Public Policy,Public Service,Research,Service,Social Concern,Society\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Maugmang Magpuli\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/maugmang-magpuli\\/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/bdcee8c8edf339c3cec49e\\\",\\\"name\\\":\\\"Kenneth Isaiah Ibasco Abante\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/15-KennA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Kenneth Isaiah Ibasco Abante\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens\\\\u Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly\\/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net\\/profile\\/Ken_Abante).\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/489\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/17\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=489\"}],\"version-history\":[{\"count\":5,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/489\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/489\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=489\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=489\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=489\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1535,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :35:37 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>\n <title>Si Nay Nels</title>\n <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 13 Sep :11:59 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>\n <category><![CDATA[activism]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terrorism Act]]></category>\n <category><![CDATA[BAYAN]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Human Rights]]></category>\n <category><![CDATA[Karapatan]]></category>\n <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Progressive]]></category>\n <category><![CDATA[Social Movements]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Nay Nels</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.</p>\\\n<p>Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa <em>Magbikol Kita</em>, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.</p>\\\n<p>Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”</p>\\\n<p>Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.</p>\\\n<p>Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.</p>\\\n<p>(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)</p>\\\n<p><em>“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,</em></p>\\\n<p><em>Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.&nbsp;</em></p>\\\n<p><em>Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.&nbsp;</em></p>\\\n<p><em>Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.</em></p>\\\n<p><em>Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.</em></p>\\\n<p><em>Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.</em></p>\\\n<p><em>Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!</em></p>\\\n<p><em>Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.</em></p>\\\n<p><em>Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”</em></p>\\\n<p><em>Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.</em></p>\\\n<p><em>Sagkod na apudon akong “aktibista.”</em></p>\\\n<p><em>Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.</em></p>\\\n<p><em>Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.</em></p>\\\n<p><em>Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.</em></p>\\\n<p><em>Gibu-gibong kaso? Yano?</em></p>\\\n<p><em>Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.</em></p>\\\n<p><em>Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?</em></p>\\\n<p><em>Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”</em></p>\\\n<p><em>Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!</em></p>\\\n<p><em>Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!</em></p>\\\n<p><em>Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?</em></p>\\\n<p><em>Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?</em></p>\\\n<p><em>Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”</em></p>\\\n<p>Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.</p>\\\n<p>Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!</p>\\\n<p>Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.</p>\\\n<p>Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.</p>\\\n<p>Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.</p>\\\n<p>Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!</p>\\\n<p>Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.</p>\\\n<p>#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Nay Nels</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mayong kasiguraduhan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :16:52 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terror Act]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Dissent]]></category>\n <category><![CDATA[Duterte]]></category>\n <category><![CDATA[Extrajudicial Killings]]></category>\n <category><![CDATA[Human Rights]]></category>\n <category><![CDATA[Karapatan Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Rodrigo Duterte]]></category>\n <category><![CDATA[Social Movements]]></category>\n <category><![CDATA[Social Problems]]></category>\n <category><![CDATA[State-sponsored Killings]]></category>\n <category><![CDATA[War on Drugs]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kasiguraduhan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa <em>Magbikol Kita</em>. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?</p>\\\n<p>Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.</p>\\\n<p>Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.</p>\\\n<p>Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.</p>\\\n<p>Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.&nbsp;</p>\\\n<p>Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.&nbsp;</p>\\\n<p>Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.</p>\\\n<p>Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?</p>\\\n<p>Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.</p>\\\n<p>Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.&nbsp;</p>\\\n<p>Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.</p>\\\n<p>Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.&nbsp;</p>\\\n<p>Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.</p>\\\n<p>Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.</p>\\\n<p>Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.&nbsp;</p>\\\n<p>Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.</p>\\\n<p>Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.</p>\\\n<p>Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.&nbsp;</p>\\\n<p>Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.</p>\\\n<p>Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.&nbsp;</p>\\\n<p>An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kasiguraduhan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":2534,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/page/3/?et_blog#","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"TANDAYAG \\| [BENEDICK BANA](\nTubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](\nAn **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).\nSaturday, December 27, , 7:13am\n[Ernie Verdadero](  \\|  [Midya-Midya](\nMAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.\nSi Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.\nMaogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.\nSi Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.\nAn mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.\n[Bilog na Artikulo](\n## [An kababaihan asin an etika nin pagpadangat ni Carol Gilligan](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nGaro mas urog pang namimidbidan kan sarong aki an personalidad kan saiyang ina pag nagkaagom naman sya asin mga aki. Sa sakuyang karanasan, huli ta haloy nang nagtalikod sa kinaban an sakuyang ina asin memorya na sana an sakong sinasalingoy, an mga memoryang...\n## [Makulog na katutuuhan kan midya](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\nHaloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an...\n## [An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon](\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol...\n## [An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNaiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan...\n## [Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie](\nby [Maria Leny Felix]( \"Posts by Maria Leny Felix\") \\| [Nàgom](\nPàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na...\n## [Halipot na saysay kan O’Bikoliana](\nby [Greg Castilla]( \"Posts by Greg Castilla\") \\| [Pataratara](\nKun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog...\n## [Gabos \\#1: Kasama, Kakampi, Kaibigan, Kabisyo, KaBombo, Ka-OK, etc.](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaapat parte kan Broadcasting sa Bikol) Nag-abot an punto ngunyan pa lugod na igwa nang Facebook live streaming asin gabos na klaseng social media outlets, nagin mas popular an mga tagaradyo. Dati kaidto, an mga announcers better heard than seen, mas marhay...\nby [Jingjin 淨近]( \"Posts by Jingjin 淨近\") \\| [Monasteryo sa Kadlagan](\nSa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,...\nby [Kerwin Orville Tate]( \"Posts by Kerwin Orville Tate\") \\| [Layason Officer](\n, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...\n## [Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nNagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari....\nMga Kag-ambag na Parasurat\n[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](\n[Niles Jordan Breis](\n[France Clavecillas](\n[Dennis B. Gonzaga](\n[Victor John Loquias](\n[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](\n[Javier Leonardo Vitug Rugeria](\n[Jonas Cabiles Soltes](\n[Kerwin Orville Tate](\n[P. Francis Tordilla](\n[Melba T. Vera Cruz](\n**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**\n**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\n**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1419,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/maugmang-magpuli/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Maugmang Magpuli | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Thu, 17 Dec :54:14 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Maugmang Magpuli | Magbikol Kita</title>\n <title>Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Kenneth Isaiah Ibasco Abante]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 18 Jul :20:55 </pubDate>\n <category><![CDATA[Maugmang Magpuli]]></category>\n <category><![CDATA[Democracy]]></category>\n <category><![CDATA[Philippine Government]]></category>\n <category><![CDATA[Public Policy]]></category>\n <category><![CDATA[Public Service]]></category>\n <category><![CDATA[Research]]></category>\n <category><![CDATA[Service]]></category>\n <category><![CDATA[Social Concern]]></category>\n <category><![CDATA[Society]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan Dyos? [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" man ta mapuli ka pang Pilipinas?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Mag-abroad o magpuli?</p>\\\n<p>Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.</p>\\\n<p>Mas madali kuta kun an hapot: Sain <em>ko</em> gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan <em>Dyos</em>? Sain <em>Nya</em> gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.</p>\\\n<p><em><strong>Padagos na mag-abroad</strong></em></p>\\\n<p>An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin <em>research</em>. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.</p>\\\n<p>Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong <em>mentor</em> na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.</p>\\\n<p>Habo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.</p>\\\n<p>An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.</p>\\\n<p>Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.</p>\\\n<p>Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?</p>\\\n<p>Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.</p>\\\n<p>Sa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: &#;An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.&#;</p>\\\n<p><em><strong>Maugmang magpuli</strong></em></p>\\\n<p>An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.</p>\\\n<p>Nguyan nagbibilog ako nin <em>consulting practice</em> para magtukdo nin disiplina nin <em>‘completed staff work’</em> para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.</p>\\\n<p>Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may <em>kamot na bakal</em> ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.</p>\\\n<p>An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.</p>\\\n<p>Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.</p>\\\n<p>Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.</p>\\\n<p>Nagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.</p>\\\n<p>Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.</p>\\\n<p>Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.</p>\\\n<p><em>An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An <strong>Maugmang Magpuli</strong> sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.</em></p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" man ta mapuli ka pang Pilipinas?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":1420,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/maugmang-magpuli/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas/#","title":"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:14am\n# Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?\nPublished on Saturday, July 18, , 11:20pm\nby [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( \"Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante\") \\| [Maugmang Magpuli](\nMag-abroad o magpuli?\nIni an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.\nMas madali kuta kun an hapot: Sain _ko_ gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan _Dyos_? Sain _Nya_ gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.\n_**Padagos na mag-abroad**_\nAn inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin _research_. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.\nDakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong _mentor_ na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.\nHabo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.\nAn huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.\nKan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.\nPano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?\nPero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.\nSa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: “An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.”\n_**Maugmang magpuli**_\nAn pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.\nNguyan nagbibilog ako nin _consulting practice_ para magtukdo nin disiplina nin _‘completed staff work’_ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.\nTibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may _kamot na bakal_ ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.\nAn sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.\nGikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.\nNagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.\nNagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.\nMadya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.\nSabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.\n_An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An **Maugmang Magpuli** sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan._\n.\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nSi Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\\_Abante).\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1717,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=489","title":"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:14am\n# Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?\nPublished on Saturday, July 18, , 11:20pm\nby [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( \"Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante\") \\| [Maugmang Magpuli](\nMag-abroad o magpuli?\nIni an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.\nMas madali kuta kun an hapot: Sain _ko_ gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan _Dyos_? Sain _Nya_ gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.\n_**Padagos na mag-abroad**_\nAn inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin _research_. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.\nDakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong _mentor_ na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.\nHabo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.\nAn huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.\nKan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.\nPano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?\nPero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.\nSa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: “An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.”\n_**Maugmang magpuli**_\nAn pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.\nNguyan nagbibilog ako nin _consulting practice_ para magtukdo nin disiplina nin _‘completed staff work’_ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.\nTibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may _kamot na bakal_ ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.\nAn sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.\nGikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.\nNagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.\nNagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.\nMadya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.\nSabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.\n_An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An **Maugmang Magpuli** sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan._\n.\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nSi Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\\_Abante).\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1717,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/mayong-kasiguraduhan/#respond","title":"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:17am\n# Mayong kasiguraduhan\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nIntiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?\nArog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.\nAram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.\nSarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.\nDai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.\nDuwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.\nPuon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.\nParani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?\nSa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.\nKasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.\nNakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.\nDahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.\nNatatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.\nApat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.\nSinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.\nTotoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.\nKunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.\nSa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.\nMayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.\nKaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.\nAn tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1300","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T14:11:59\",\"date_gmt\":\"T06:11:59\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T14:12:02\",\"modified_gmt\":\"T06:12:02\",\"slug\":\"si-nay-nels\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Si Nay Nels\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa <em>Magbikol Kita<\\/em>, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong\\usi Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan\\uCamarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na \\u201cAbante, babae!\\u201d asin an katakod kaining \\u201cpalaban, militante!\\u201d<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>\\u201cSa mga kahimanwa kong Bikolano,<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na san\\u00e1 akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.&nbsp;<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Peque\\u00f1a National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.&nbsp;<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na san\\u00e1 kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagl\\u00e1om na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na \\u201cTano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?\\u201d<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dap\\u00edt sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Sagkod na apudon akong \\u201caktibista.\\u201d<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon\\ukun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan\\una dai ka mal\\u00e1om sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Gibu-gibong kaso? Yano?<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nague\\u00f1o. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban\\u\\u201dan pulitika kan mga nagtitios iyo an tul\\u00e1k!\\u201d<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Ano na san\\u00e1 palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!\\u201d<\\/em><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun p\\u00e0no magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong\\upira san\\u00e1 iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na san\\u00e1, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan\\una diyan sinda pirming napapasala.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":22,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[232],\"tags\":[348,548,510,547,69,47,210,546,234,49,233,545,209],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Si Nay Nels | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Si Nay Nels | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T06:11:59+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T06:12:02+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"5 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Si Nay Nels | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T06:11:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T06:12:02+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ca50aa1a29ccf4ff252deeaf9b13\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Si Nay Nels\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T06:11:59+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T06:12:02+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"activism,Anti-,Anti-Terrorism Act,BAYAN,Bicol,BIkol,Human Rights,Karapatan,Khryss Ara\\\\u00f1as,Magbikol Kita,Pagturuhok asin Pagsalming,Progressive,Social Movements\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pagturuhok asin Pagsalming\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/si-nay-nels\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ca50aa1a29ccf4ff252deeaf9b13\\\",\\\"name\\\":\\\"Khryss Ara\\\\u00f1as\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/20-KhryssA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Khryss Ara\\\\u00f1as\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Khryss Ara\\\\u00f1as sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/22\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1424,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=651","title":"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:16am\n# Mayong kasiguraduhan\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nIntiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?\nArog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.\nAram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.\nSarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.\nDai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.\nDuwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.\nPuon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.\nParani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?\nSa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.\nKasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.\nNakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.\nDahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.\nNatatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.\nApat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.\nSinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.\nTotoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.\nKunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.\nSa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.\nMayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.\nKaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.\nAn tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/mayong-kasiguraduhan/#","title":"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:17am\n# Mayong kasiguraduhan\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nIntiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?\nArog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.\nAram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.\nSarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.\nDai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.\nDuwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.\nPuon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.\nParani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?\nSa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.\nKasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.\nNakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.\nDahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.\nNatatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.\nApat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.\nSinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.\nTotoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.\nKunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.\nSa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.\nMayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.\nKaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.\nAn tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/232","title":"","content":"{\"id\":232,\"count\":2,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\",\"name\":\"Pagturuhok asin Pagsalming\",\"slug\":\"pagturuhok-asin-pagsalming\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\"]}]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/232\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=232\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":88,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :35:37 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>\n <title>Si Nay Nels</title>\n <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 13 Sep :11:59 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>\n <category><![CDATA[activism]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terrorism Act]]></category>\n <category><![CDATA[BAYAN]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Human Rights]]></category>\n <category><![CDATA[Karapatan]]></category>\n <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Progressive]]></category>\n <category><![CDATA[Social Movements]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Nay Nels</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.</p>\\\n<p>Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa <em>Magbikol Kita</em>, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.</p>\\\n<p>Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”</p>\\\n<p>Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.</p>\\\n<p>Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.</p>\\\n<p>(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)</p>\\\n<p><em>“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,</em></p>\\\n<p><em>Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.&nbsp;</em></p>\\\n<p><em>Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.&nbsp;</em></p>\\\n<p><em>Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.</em></p>\\\n<p><em>Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.</em></p>\\\n<p><em>Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.</em></p>\\\n<p><em>Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!</em></p>\\\n<p><em>Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.</em></p>\\\n<p><em>Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”</em></p>\\\n<p><em>Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.</em></p>\\\n<p><em>Sagkod na apudon akong “aktibista.”</em></p>\\\n<p><em>Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.</em></p>\\\n<p><em>Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.</em></p>\\\n<p><em>Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.</em></p>\\\n<p><em>Gibu-gibong kaso? Yano?</em></p>\\\n<p><em>Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.</em></p>\\\n<p><em>Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?</em></p>\\\n<p><em>Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”</em></p>\\\n<p><em>Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!</em></p>\\\n<p><em>Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!</em></p>\\\n<p><em>Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?</em></p>\\\n<p><em>Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?</em></p>\\\n<p><em>Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”</em></p>\\\n<p>Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.</p>\\\n<p>Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!</p>\\\n<p>Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.</p>\\\n<p>Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.</p>\\\n<p>Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.</p>\\\n<p>Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!</p>\\\n<p>Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.</p>\\\n<p>#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Nay Nels</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Mayong kasiguraduhan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :16:52 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terror Act]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Dissent]]></category>\n <category><![CDATA[Duterte]]></category>\n <category><![CDATA[Extrajudicial Killings]]></category>\n <category><![CDATA[Human Rights]]></category>\n <category><![CDATA[Karapatan Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Rodrigo Duterte]]></category>\n <category><![CDATA[Social Movements]]></category>\n <category><![CDATA[Social Problems]]></category>\n <category><![CDATA[State-sponsored Killings]]></category>\n <category><![CDATA[War on Drugs]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kasiguraduhan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa <em>Magbikol Kita</em>. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?</p>\\\n<p>Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.</p>\\\n<p>Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.</p>\\\n<p>Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.</p>\\\n<p>Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.&nbsp;</p>\\\n<p>Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.&nbsp;</p>\\\n<p>Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.</p>\\\n<p>Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?</p>\\\n<p>Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.</p>\\\n<p>Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.&nbsp;</p>\\\n<p>Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.</p>\\\n<p>Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.&nbsp;</p>\\\n<p>Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.</p>\\\n<p>Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.</p>\\\n<p>Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.&nbsp;</p>\\\n<p>Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.</p>\\\n<p>Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.</p>\\\n<p>Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.&nbsp;</p>\\\n<p>Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.</p>\\\n<p>Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.&nbsp;</p>\\\n<p>An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" kasiguraduhan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":2534,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/maugmang-magpuli/ano-man-ta-mapuli-ka-pang-pilipinas/#respond","title":"Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:14am\n# Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?\nPublished on Saturday, July 18, , 11:20pm\nby [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( \"Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante\") \\| [Maugmang Magpuli](\nMag-abroad o magpuli?\nIni an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.\nMas madali kuta kun an hapot: Sain _ko_ gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan _Dyos_? Sain _Nya_ gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.\n_**Padagos na mag-abroad**_\nAn inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin _research_. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.\nDakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong _mentor_ na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.\nHabo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.\nAn huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.\nKan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.\nPano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?\nPero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.\nSa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: “An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.”\n_**Maugmang magpuli**_\nAn pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.\nNguyan nagbibilog ako nin _consulting practice_ para magtukdo nin disiplina nin _‘completed staff work’_ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.\nTibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may _kamot na bakal_ ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.\nAn sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.\nGikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.\nNagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.\nNagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.\nMadya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.\nSabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.\n_An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An **Maugmang Magpuli** sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan._\n.\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nSi Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\\_Abante).\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1717,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/232","title":"","content":"{\"id\":232,\"count\":2,\"description\":\"\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\",\"name\":\"Pagturuhok asin Pagsalming\",\"slug\":\"pagturuhok-asin-pagsalming\",\"taxonomy\":\"category\",\"parent\":0,\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"CollectionPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/category\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/\\\"]}]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\\/232\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/taxonomies\\/category\"}],\"wp:post_type\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts?categories=232\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":88,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/maugmang-magpuli/#","title":"Magbikol Kita | Maugmang Magpuli","content":"Saturday, December 27, , 7:14am\n# [Maugmang Magpuli](\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nSi Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\\_Abante).\n## [Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?](\nby [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( \"Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante\") \\| [Maugmang Magpuli](\nMag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":458,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/page/4/?et_blog","title":"Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","content":"TANDAYAG \\| [BENEDICK BANA](\nTubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](\nAn **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).\nSaturday, December 27, , 7:13am\n[Ernie Verdadero](  \\|  [Midya-Midya](\nMAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.\nSi Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.\nMaogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.\nSi Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.\nAn mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.\n[Bilog na Artikulo](\nby [Jingjin 淨近]( \"Posts by Jingjin 淨近\") \\| [Monasteryo sa Kadlagan](\nKun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun...\n## [Bansay ni pansit-pansitan](\nby [Maria Leny Felix]( \"Posts by Maria Leny Felix\") \\| [Nàgom](\nAno an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan...\n## [An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nAn pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain...\n## [Nakaaging apat na dekada](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa...\n## [Tugtugan o musikahan? (Part 2)](\nby [Joseph Reburiano]( \"Posts by Joseph Reburiano\") \\| [Musika nin Daghan](\nAn musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa...\n## [Marhay maski bakong marhay](\nby [Melba Vera Cruz]( \"Posts by Melba Vera Cruz\") \\| [Mabaskog na Komunidad](\nMayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga...\nby [Jingjin 淨近]( \"Posts by Jingjin 淨近\") \\| [Monasteryo sa Kadlagan](\nAn pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil...\n## [An pamilya sa panahon nin pandemya](\nby [Victor John Loquias]( \"Posts by Victor John Loquias\") \\| [Mga Tubong Kaisipan](\nIbiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing...\n## [Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan](\nby [France Clavecillas]( \"Posts by France Clavecillas\") \\| [Bakilid](\nPag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an...\n## [An midya, ika, ako, saka an martial law](\nby [Ernie Verdadero]( \"Posts by Ernie Verdadero\") \\| [Midya-Midya](\n(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang...\nMga Kag-ambag na Parasurat\n[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](\n[Niles Jordan Breis](\n[France Clavecillas](\n[Dennis B. Gonzaga](\n[Victor John Loquias](\n[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](\n[Javier Leonardo Vitug Rugeria](\n[Jonas Cabiles Soltes](\n[Kerwin Orville Tate](\n[P. Francis Tordilla](\n[Melba T. Vera Cruz](\n**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**\n**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\n**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1419,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.405Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/651","title":"","content":"{\"id\":651,\"date\":\"T02:16:52\",\"date_gmt\":\"T18:16:52\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=651\"},\"modified\":\"T11:35:37\",\"modified_gmt\":\"T03:35:37\",\"slug\":\"mayong-kasiguraduhan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Mayong kasiguraduhan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa <em>Magbikol Kita<\\/em>. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bay\\u00e2 ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinug\\u00e2 na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na sal\\u00e1ng paghiling sa mga aktibista na \\u201cmayong padudumanan\\u201d kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong taon na an nakaagi, l\\u00e0bas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako san\\u00e1 huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanug\\u00e2 ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan\\usa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan\\udakulon iyan karibay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees\\umga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapan\\u00f4 an kasentruhan para san\\u00e1 ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women\\us Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia\\umga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bay\\u00e2 ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":22,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[232],\"tags\":[165,69,47,166,238,241,210,235,234,49,233,239,209,236,240,237],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bay\\u00e2 ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T18:16:52+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:35:37+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T18:16:52+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:35:37+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ca50aa1a29ccf4ff252deeaf9b13\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Mayong kasiguraduhan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T18:16:52+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:35:37+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Anti-Terror Act,Bicol,BIkol,Dissent,Duterte,Extrajudicial Killings,Human Rights,Karapatan Bicol,Khryss Ara\\\\u00f1as,Magbikol Kita,Pagturuhok asin Pagsalming,Rodrigo Duterte,Social Movements,Social Problems,State-sponsored Killings,War on Drugs\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pagturuhok asin Pagsalming\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagturuhok-asin-pagsalming\\/mayong-kasiguraduhan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/ca50aa1a29ccf4ff252deeaf9b13\\\",\\\"name\\\":\\\"Khryss Ara\\\\u00f1as\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/20-KhryssA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Khryss Ara\\\\u00f1as\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Khryss Ara\\\\u00f1as sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/651\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/22\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=651\"}],\"version-history\":[{\"count\":5,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/651\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/651\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=651\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=651\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=651\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1351,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.406Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagturuhok-asin-pagsalming/mayong-kasiguraduhan/#","title":"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:17am\n# Mayong kasiguraduhan\nPublished on Sunday, July 26, , 2:16am\nby [Khryss Arañas]( \"Posts by Khryss Arañas\") \\| [Pagturuhok asin Pagsalming](\nIntiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?\nArog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.\nAram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.\nSarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.\nDai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.\nDuwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.\nPuon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.\nParani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?\nSa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.\nKasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.\nNakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.\nDahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.\nNatatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.\nApat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.\nSinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.\nTotoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.\nKunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.\nSa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.\nMayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.\nKaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.\nAn tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?\n.\nSi Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1538,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:17:15.406Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :55:01 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":35,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.811Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sa-balyong-kudal/#","title":"Magbikol Kita | Sa Balyong Kudal","content":"Saturday, December 27, , 7:18am\n# [Sa Balyong Kudal](\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n## [An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon](\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol...\n## [Pandemya, pagláom](\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPaglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin...\n## [Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri](\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na,...\n## [Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid](\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nAn lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":644,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.811Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1630","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:29:10\",\"date_gmt\":\"T08:29:10\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T10:55:01\",\"modified_gmt\":\"T02:55:01\",\"slug\":\"an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin <em>disaster response<\\/em>. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa <em>most at-risk countries<\\/em> sa kinaban.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa <em>resilience. <\\/em>Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan\\u\\u201cpagbangon sa tahaw nin problema.\\u201d Sinasabi na an mga Pilipino daa <em>resilient<\\/em>\\umay karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na <em>resilient<\\/em> kita. Pagal na kita sa pagigin <em>resilient<\\/em>. P\\u00e0no man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan <em>disaster<\\/em>.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero, ano baya talaga an <em>resilience<\\/em>? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an <em>resilience<\\/em> pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong <em>resilience<\\/em> sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may <em>schizophrenia<\\/em>\\ukundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan <em>resilience<\\/em>: 1. bilang <em>trait<\\/em> o kalidad, 2. bilang <em>outcome<\\/em> o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso&nbsp; (Hu, Zhang, &amp; Wang, ). Bilang kalidad, an <em>resilience<\\/em> nakadepende sa konteksto kan tawo\\uedad, kultura, kasarian (Connor &amp; Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may <em>sense of humor<\\/em> asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor &amp; Davidson, , p. 77; Lai &amp; Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagl\\u00e1om.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bilang kaaabtan, an <em>resilience<\\/em> sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Bu\\u00f3t sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo\\uhalimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot\\umga programa, mga mekanismo, mga polisiya\\uposibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an <em>resilience<\\/em> abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? <em>Recovery<\\/em>, o giraray na pagbalik sa marhay na estado (<em>well-being<\\/em>) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay (<em>quality of life<\\/em>). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun&nbsp; makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an <em>resilience<\\/em> na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an <em>resilience<\\/em>, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, &amp; Critchley, ; Mestre, Nu\\u00f1ez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, &amp; Guil, ; Schneider, Lyons, &amp; Khazon, ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ano ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan <em>resilience<\\/em>. Inot, bako ining <em>passive<\\/em>\\unaghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong <em>resilience<\\/em> an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan <em>resilience<\\/em>. Apwera kaini, dapat may pagl\\u00e1om asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan <em>resilience<\\/em> iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan <em>resilience<\\/em> an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa <em>relief<\\/em>, <em>response<\\/em>, asin <em>recovery<\\/em>.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na <em>resilient<\\/em>, padagos man giraray na magigin <em>resilient<\\/em> an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linala\\u00faman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa <em>resilience<\\/em> kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun p\\u00e0no ka mahiro tanganing makatabang.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[69,47,726,49,86,88,377,224,378],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:29:10+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:55:01+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An sikolohiya kan \\\\u201cresilience\\\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:29:10+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:55:01+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An sikolohiya kan \\\\u201cresilience\\\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:29:10+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:55:01+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Disaster preparedness,Magbikol Kita,Nephtaly Botor,Psychology,resilience,Sa Balyong Kudal,wellbeing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":11,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1343,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.811Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon/#respond","title":"An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:19am\n# An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:29pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.\nBakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin _disaster response_. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa _most at-risk countries_ sa kinaban.\nSa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa _resilience._ Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan—“pagbangon sa tahaw nin problema.” Sinasabi na an mga Pilipino daa _resilient_—may karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na _resilient_ kita. Pagal na kita sa pagigin _resilient_. Pàno man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan _disaster_.\nPero, ano baya talaga an _resilience_? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an _resilience_ pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong _resilience_ sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may _schizophrenia_—kundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).\nSa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan _resilience_: 1\\. bilang _trait_ o kalidad, 2. bilang _outcome_ o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso  (Hu, Zhang, & Wang, ). Bilang kalidad, an _resilience_ nakadepende sa konteksto kan tawo—edad, kultura, kasarian (Connor & Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may _sense of humor_ asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor & Davidson, , p. 77; Lai & Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagláom.\nBilang kaaabtan, an _resilience_ sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Buót sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo—halimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot—mga programa, mga mekanismo, mga polisiya—posibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an _resilience_ abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.\nBilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? _Recovery_, o giraray na pagbalik sa marhay na estado ( _well-being_) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay ( _quality of life_). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun  makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an _resilience_ na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an _resilience_, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, & Critchley, ; Mestre, Nuñez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, & Guil, ; Schneider, Lyons, & Khazon, ).\nAno ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan _resilience_. Inot, bako ining _passive_—naghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong _resilience_ an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan _resilience_. Apwera kaini, dapat may pagláom asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan _resilience_ iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan _resilience_ an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa _relief_, _response_, asin _recovery_.\nSa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na _resilient_, padagos man giraray na magigin _resilient_ an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.\nKaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linalaúman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa _resilience_ kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun pàno ka mahiro tanganing makatabang.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1511,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagpasabot/siisay-an-mga-terorista/#","title":"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:18am\n# Siisay an mga terorista?\nPublished on Sunday, August 30, , 3:58pm\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nKadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na _Anti-Terrorism Law_. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi?\nTanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law?\nAn Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo—an _Human Security Act_.\nSa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas—sa Anti-Terrorism Law—dai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga _biological ,nuclear, radiological o chemical_ na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong _substances_ na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan—gamit ang _intimidation_—an gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga _public emergency_ o seryosong hunâ o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista.\nBakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na saná, ang mga simpleng iriwal sa sarong _bar_ na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo.\nSa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.\nDahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi.\nBukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng  arestuhon an sarong tawo na warang _warrant of arrest_ sa simpleng pagsahot saná kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan saná an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka saná sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.\nSa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?  Saro daw ini na panakot asin  paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini?\nKarapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga saláng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.  Bako kang terorista huli saná ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon.\nImbes na tawan kita nin pagláom asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista.\nKaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista?\n.\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1485,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagpasabot/#","title":"Magbikol Kita | Pagpasabot","content":"Saturday, December 27, , 7:17am\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n## [Hain na an separation pay ko?](\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nSa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an...\n## [Siisay an mga terorista?](\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nKadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":511,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1112","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T15:58:07\",\"date_gmt\":\"T07:58:07\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T16:10:26\",\"modified_gmt\":\"T08:10:26\",\"slug\":\"siisay-an-mga-terorista\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Siisay an mga terorista?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na <em>Anti-Terrorism Law<\\/em>. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo\\uan <em>Human Security Act<\\/em>.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas\\usa Anti-Terrorism Law\\udai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga <em>biological ,nuclear, radiological o chemical<\\/em> na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong <em>substances<\\/em> na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan\\ugamit ang <em>intimidation<\\/em>\\uan gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga <em>public emergency <\\/em>o seryosong hun\\u00e2 o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na san\\u00e1, ang mga simpleng iriwal sa sarong <em>bar<\\/em> na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng&nbsp; arestuhon an sarong tawo na warang <em>warrant of arrest<\\/em> sa simpleng pagsahot san\\u00e1 kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan san\\u00e1 an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka san\\u00e1 sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?&nbsp; Saro daw ini na panakot asin&nbsp; paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Karapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga sal\\u00e1ng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.&nbsp; Bako kang terorista huli san\\u00e1 ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Imbes na tawan kita nin pagl\\u00e1om asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":30,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[507],\"tags\":[510,69,47,514,146,166,512,515,355,513,509,49,508,511],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:58:07+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T08:10:26+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:58:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:10:26+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/c01bba0dcb9d92b3cf\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Siisay an mga terorista?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:58:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T08:10:26+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Anti-Terrorism Act,Bicol,BIkol,Constitution,Democracy,Dissent,Duterte Administration,Government,justice,Law,Mae Diane Azores,Magbikol Kita,Pagpasabot,Terrorism\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pagpasabot\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/siisay-an-mga-terorista\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/c01bba0dcb9d92b3cf\\\",\\\"name\\\":\\\"Mae Diane Azores\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/27-MaeA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Mae Diane Azores\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, bu\\\\u00f3t nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/30\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1306,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/pagpasabot/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Pagpasabot | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :39:09 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Pagpasabot | Magbikol Kita</title>\n <title>Hain na an separation pay ko?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Mae Diane Azores]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 27 Sep :09:10 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagpasabot]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[compensation]]></category>\n <category><![CDATA[employee benefits]]></category>\n <category><![CDATA[Labor]]></category>\n <category><![CDATA[Labor Code]]></category>\n <category><![CDATA[Labor Law]]></category>\n <category><![CDATA[Law]]></category>\n <category><![CDATA[Mae Diane Azores]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Redundancy]]></category>\n <category><![CDATA[Retrenchment]]></category>\n <category><![CDATA[Separation Pay]]></category>\n <category><![CDATA[workers welfare]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.&#160; May iba man [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" na an separation pay ko?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.&nbsp; May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda.</p>\\\n<p>Sa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya.</p>\\\n<p>Ano man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na “last pay.” An “last pay” an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini<em>. </em>Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay.<em> </em>Sa mga minasunod saná na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado:</p>\\\n<p><strong>(1)</strong> <em>Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes)</em> na nakapalaog sa <em>Labor Code</em>:</p>\\\n<p>(a) <em>Installation of labor-saving device </em>— Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado.</p>\\\n<p>(b) <em>Redundancy </em>— Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal.</p>\\\n<p>(c) <em>Retrenchment </em>— Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.&nbsp;</p>\\\n<p>(d) <em>Closure NOT due to serious business losses</em> — Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi.</p>\\\n<p>Sa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.</p>\\\n<p>Sa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.&nbsp;</p>\\\n<p>An anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay.</p>\\\n<p>Alagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod.</p>\\\n<p>Kun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho.</p>\\\n<p>Sa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado.</p>\\\n<p><strong>(2)</strong> Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho.</p>\\\n<p>Ang sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na saná an dapat itao.</p>\\\n<p>Sarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na “floating status”.</p>\\\n<p><strong>(3)</strong> Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay.</p>\\\n<p>Ini saná ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" na an separation pay ko?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Siisay an mga terorista?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Mae Diane Azores]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 30 Aug :58:07 </pubDate>\n <category><![CDATA[Pagpasabot]]></category>\n <category><![CDATA[Anti-Terrorism Act]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Constitution]]></category>\n <category><![CDATA[Democracy]]></category>\n <category><![CDATA[Dissent]]></category>\n <category><![CDATA[Duterte Administration]]></category>\n <category><![CDATA[Government]]></category>\n <category><![CDATA[justice]]></category>\n <category><![CDATA[Law]]></category>\n <category><![CDATA[Mae Diane Azores]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Terrorism]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na Anti-Terrorism Law. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an mga terorista?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na <em>Anti-Terrorism Law</em>. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi?</p>\\\n<p>Tanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law?</p>\\\n<p>An Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo—an <em>Human Security Act</em>.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas—sa Anti-Terrorism Law—dai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga <em>biological ,nuclear, radiological o chemical</em> na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong <em>substances</em> na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan—gamit ang <em>intimidation</em>—an gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga <em>public emergency </em>o seryosong hunâ o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista.</p>\\\n<p>Bakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na saná, ang mga simpleng iriwal sa sarong <em>bar</em> na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo.</p>\\\n<p>Sa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.&nbsp;</p>\\\n<p>Dahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi.</p>\\\n<p>Bukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng&nbsp; arestuhon an sarong tawo na warang <em>warrant of arrest</em> sa simpleng pagsahot saná kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan saná an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka saná sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?&nbsp; Saro daw ini na panakot asin&nbsp; paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini?</p>\\\n<p>Karapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga saláng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.&nbsp; Bako kang terorista huli saná ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon.</p>\\\n<p>Imbes na tawan kita nin pagláom asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista.</p>\\\n<p>Kaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista?</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" an mga terorista?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":2008,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1390","title":"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:17am\n# Hain na an separation pay ko?\nPublished on Sunday, September 27, , 4:09pm\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nSa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.  May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda.\nSa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya.\nAno man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na “last pay.” An “last pay” an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini _._ Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay.Sa mga minasunod saná na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado:\n**(1)** _Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes)_ na nakapalaog sa _Labor Code_:\n(a) _Installation of labor-saving device_— Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado.\n(b) _Redundancy_— Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal.\n(c) _Retrenchment_— Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.\n(d) _Closure NOT due to serious business losses_ — Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi.\nSa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.\nSa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.\nAn anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay.\nAlagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod.\nKun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho.\nSa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado.\n**(2)** Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho.\nAng sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na saná an dapat itao.\nSarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na “floating status”.\n**(3)** Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay.\nIni saná ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya.\n.\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1148,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagpasabot/siisay-an-mga-terorista/#respond","title":"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:18am\n# Siisay an mga terorista?\nPublished on Sunday, August 30, , 3:58pm\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nKadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na _Anti-Terrorism Law_. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi?\nTanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law?\nAn Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo—an _Human Security Act_.\nSa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas—sa Anti-Terrorism Law—dai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga _biological ,nuclear, radiological o chemical_ na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong _substances_ na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan—gamit ang _intimidation_—an gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga _public emergency_ o seryosong hunâ o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista.\nBakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na saná, ang mga simpleng iriwal sa sarong _bar_ na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo.\nSa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.\nDahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi.\nBukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng  arestuhon an sarong tawo na warang _warrant of arrest_ sa simpleng pagsahot saná kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan saná an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka saná sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.\nSa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?  Saro daw ini na panakot asin  paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini?\nKarapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga saláng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.  Bako kang terorista huli saná ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon.\nImbes na tawan kita nin pagláom asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista.\nKaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista?\n.\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1485,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1112","title":"Siisay an mga terorista? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:18am\n# Siisay an mga terorista?\nPublished on Sunday, August 30, , 3:58pm\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nKadakol nang sinabi manugon sa kontrobersyal na _Anti-Terrorism Law_. Manlainlain na opinyon asin komento na an ibinareta, dakol na abogado, aktibista, reporter pati mga myembro kan simbahan an nagpahayag na nin kahaditan sa batas na ini. Patung-patong na man an mga nagsampa ki kaso sa Korte Suprema tanganing maibasura an Anti-Terror Law, kaiba na mga midbid na eksperto sa batas arog kan dating Senior Associate Justice Antonio Carpio, dating Ombudsman Conchita Carpio-Morales, Atty. Chel Diokno, asin iba pa. Alagad nasasabutan daw kan ordinaryong tawo kun ano ang batas na ini dangan nata grabe an kahandalan manungod digdi?\nTanganing matawan linaw an mga bagay na ini, aramon ta nguna ano baya an Anti-Terrorism Law?\nAn Anti-Terrorism Law sarong batas na ipinasa tangani daa pauntukon dangan kastiguhon an terorismo, inamyendahan kaini an nainot nang batas dapit sa terorismo—an _Human Security Act_.\nSa Human Security Act, an terorismo iyo an paggibo ki mga krimen na nagdadara nin mahiwas na pagkatakot asin kahaditan sa mga tawo, tanganing mapatugot an gobyerno na itao an maraot na kahagadan kan mga terorista. Alagad sa bagong batas—sa Anti-Terrorism Law—dai malinaw asin dakula an sakop kan bagong depinisyon kan terorismo kaya nakakahandal ini. Sabi sa Section 4 kan batas na ini: terorista ka kun naggibo ka ki mga akto na nagdadara nin kagadanan o seryosong kulog sa maski siisay na tawo o darahon sa peligro an buhay nya; maggibo nin mga bagay na magdadara nin grabeng pagkaraot sa mga pagsasadiri kan gobyerno o maski nin mga pribadong tawo; maggibo ning mga akto na makakaraot sa mga kritikal na imprastaktura; maggibo, magdara, magtransport o maggamit ki armas, bombang pasabog o mga _biological ,nuclear, radiological o chemical_ na mga armas, asin magpaluwas ki mga delikadong _substances_ na magdadara nin kasulo, pagbaha, o pagsabog kun ang intensyon kang mga ginibo mo iyo na mantakot o magpahadit kan publiko, magdara nin pagkatakot sa mga tawo, impluwensyahan—gamit ang _intimidation_—an gobyerno o mga pulitikal, ekonomiko asin pansosyudad na istruktura kan masyon; maggibo nin mga _public emergency_ o seryosong hunâ o banta sa pampublikong kaligtasan. Maski nasa laog o luwas ka man kan Pilipinas kan ginibo mo an mga ini, pwede ka ibilang asin kastiguhon na sarong terorista.\nBakong arog kan Human Security Act na may malinaw na limitasyon kan terorismo, sa Anti-Terror Law madalion na sahutan na terorista dahil ngani dakulaon an sakop kaini. Halimbawa, pag naggibo ka daa ki akto na nagraraot ki mga pribadong pagsadiri asin nagdulot man ini nin pagkatakot, pwede na ini makonsiderar na terorismo. Isipon mo na saná, ang mga simpleng iriwal sa sarong _bar_ na nagdara nin pagkararaot nin mga lamisa asin tukawan tapos nagdara man nin pagakatakot sa ibang mga kustomer, pwede na makonsiderar na terorismo.\nSa gabos, an mga pinakanahahandal iyo idtong mga aktibista, nahihiling ta man sa mga bareta an wala-tuong mga pag-aresto sa mga aktibista, an iba sainda pig-aapod na komunista asin pigakonsiderar na terorista. Dakulaon an saindang takot na gagamiton an batas na ini tanganing pahiwason pa an pagpatuninong kan mga nagkokontra sa gobyerno. Sabi man kan mga pabor sa batas na ini, dai daa dapat mahadit ta igwa man ki nakalaag sa depinisyon kan terorismo na dai daa kaiba an mga pag-protesta, rally, asin aktibismo. Garo magayon man nanggad na may arog kaan, alagad pag binasa mong marhay, mahihiling mo na an pagprotesta, rally, o aktibismo bako daang terorismo kun dai ini man nagdadara nin kagadanan, seryosong kulog sa hawak o buhay nin tawo, asin kun dai ini magdadara nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan.\nDahil sa probisyon na ini, dakulaon man giraray an tsansa na makonsiderar na terorista an sarong aktibista o kritiko. Halimbawa, ngunyan na panahon kan pandemya, madalion taramon na porma na terorismo an mga rally na ginigibo tanganing mangapudan para sa mas maray na pagresponde sa CoViD19 ta nagdadara ini nin seryosong katatakutan sa pampublikong kaligtasan ta tibaad may virus an iba sainda. Huli kaini, garo tigadisganar asin tigapugulan an mga legal na aktibidad, matalingkas na pagtaram, pagbareta, asin mga asosasyon, dahil na ngani sa takot na mapadusahan dahil digdi.\nBukod sa dai malinaw asin dakula an sakop kan depinisyon kan terorismo, an pinakatatakutan man na probisyon kan Anti-Terror Law iyo an Section 29. Pwedeng  arestuhon an sarong tawo na warang _warrant of arrest_ sa simpleng pagsahot saná kan Anti-Terrorism Council. An pagkakakulong pwedeng mag-abot hanggang 24 aldaw na warang kaso. Sa satuyang konstitusyon, pigatugutan saná an abot tulong aldaw na pagkakakulong na warang kaso. Lain pa sa pagkakakulong, an sinasahutan na terorista pwede man na tiktikan asin imonitor an saiyang mga gawi nin komunikasyon kaiba na an text messages asin posts sa social media. Pwedeng hilingon an kwarta sa bangko asin pwede man na ikulong ka saná sa harong mo na wara nin cellphone o ano pa man na komunikasyon o kontak sa mga tawong dai mo kaibahan.\nSa tahaw nin nakatatakot na pandemya, ining Anti-Terror Law abang rikas na naipasar sa Kongreso. Naglalala an kultura nin pag-aabuso asin dai pagpapadusa sa mga nagkakasala. Nagdadakol man ang pag-aresto asin paggadan sa mga kritiko kan gobyerno. Kaya dai lugod kita makaiwas na maghapot kun ano baya talaga an pagagamitan kan batas na ini?  Saro daw ini na panakot asin  paagi para patuninungon an mga kritiko asin nagkokontra sa administrasyon na ini? Dai daw urog pang maabuso kan mga nasa posisyon an saindang awtoridad sa implementasyon kan batas na ini?\nKarapatan ta bilang Pilipino an magtaram, magkomento, asin magtuyaw kan mga saláng ginigibo kan mga opisyal kan gobyerno. Saro ining karapatan na ginagarantiya kan Konstitusyon. Sagrado ini dangan pinapahalagahan na maray sa sarong tunay na demokrasya.  Bako kang terorista huli saná ta nagtuyaw ka nin gibo kan gobyerno. Bako kang terorista huli sana ta nag-ayon ka sa rally. Urog pa, bako kang terorista huli ta pinili mong gamiton an boses mo tanganing ipaaram sa iba an mga sala na nangyayari sa nasyon.\nImbes na tawan kita nin pagláom asin seguridad laban sa terorismo, takot asin pagkahadit an mas nangibabaw huli sa batas na ini. An batas na ini dai uyon sa satong Konstitusyon asin mga karapatan pantawo. Pigatakot kaini an mga tawo, bako ang mga terorista.\nKaya siisay man nanggad ang mga tunay na terorista?\n.\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1485,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fan-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\">An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":109,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/sa-balyong-kudal/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Sa Balyong Kudal | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :01:17 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Sa Balyong Kudal | Magbikol Kita</title>\n <title>An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon</title>\n <dc:creator><![CDATA[Nephtaly Botor]]></dc:creator>\n <pubDate>Tue, 08 Dec :29:10 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sa Balyong Kudal]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Disaster preparedness]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Nephtaly Botor]]></category>\n <category><![CDATA[Psychology]]></category>\n <category><![CDATA[resilience]]></category>\n <category><![CDATA[wellbeing]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.&nbsp;</p>\\\n<p>Bakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin <em>disaster response</em>. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa <em>most at-risk countries</em> sa kinaban.</p>\\\n<p>Sa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa <em>resilience. </em>Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan—“pagbangon sa tahaw nin problema.” Sinasabi na an mga Pilipino daa <em>resilient</em>—may karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na <em>resilient</em> kita. Pagal na kita sa pagigin <em>resilient</em>. Pàno man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan <em>disaster</em>.&nbsp;</p>\\\n<p>Pero, ano baya talaga an <em>resilience</em>? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an <em>resilience</em> pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong <em>resilience</em> sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may <em>schizophrenia</em>—kundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).</p>\\\n<p>Sa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan <em>resilience</em>: 1. bilang <em>trait</em> o kalidad, 2. bilang <em>outcome</em> o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso&nbsp; (Hu, Zhang, &amp; Wang, ). Bilang kalidad, an <em>resilience</em> nakadepende sa konteksto kan tawo—edad, kultura, kasarian (Connor &amp; Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may <em>sense of humor</em> asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor &amp; Davidson, , p. 77; Lai &amp; Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagláom.</p>\\\n<p>Bilang kaaabtan, an <em>resilience</em> sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Buót sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo—halimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot—mga programa, mga mekanismo, mga polisiya—posibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an <em>resilience</em> abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.</p>\\\n<p>Bilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? <em>Recovery</em>, o giraray na pagbalik sa marhay na estado (<em>well-being</em>) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay (<em>quality of life</em>). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun&nbsp; makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an <em>resilience</em> na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an <em>resilience</em>, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, &amp; Critchley, ; Mestre, Nuñez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, &amp; Guil, ; Schneider, Lyons, &amp; Khazon, ).</p>\\\n<p>Ano ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan <em>resilience</em>. Inot, bako ining <em>passive</em>—naghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong <em>resilience</em> an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan <em>resilience</em>. Apwera kaini, dapat may pagláom asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan <em>resilience</em> iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan <em>resilience</em> an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa <em>relief</em>, <em>response</em>, asin <em>recovery</em>.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na <em>resilient</em>, padagos man giraray na magigin <em>resilient</em> an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.&nbsp;</p>\\\n<p>Kaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linalaúman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa <em>resilience</em> kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun pàno ka mahiro tanganing makatabang.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Pandemya, pagláom</title>\n <dc:creator><![CDATA[Nephtaly Botor]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 09 Aug :48:07 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sa Balyong Kudal]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Covid19]]></category>\n <category><![CDATA[family security]]></category>\n <category><![CDATA[Hope]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Mental Health]]></category>\n <category><![CDATA[Nephtaly Botor]]></category>\n <category><![CDATA[Pandemic]]></category>\n <category><![CDATA[Psychology]]></category>\n <category><![CDATA[resilience]]></category>\n <category><![CDATA[Sa Ba]]></category>\n <category><![CDATA[safety]]></category>\n <category><![CDATA[wellbeing]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" pagláom</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.&nbsp;</p>\\\n<p><strong>Pandemya</strong></p>\\\n<p>Sa saiyang librong <em>The Psychology of Pandemics, </em>naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.&nbsp;</p>\\\n<p>Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.&nbsp;</p>\\\n<p>Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.&nbsp;</p>\\\n<p>Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga <em>protective measures </em>urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag-<em>access</em> sa mas <em>basic</em> na pangangaipo—arog kan&nbsp; pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.</p>\\\n<p>Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini&nbsp; pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan <em>hope </em>o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.&nbsp;</p>\\\n<p><strong>Pagláom</strong></p>\\\n<p>May iba-ibang teorya manungnod sa <em>hope, </em>pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong <em>The Psychology of Hope. </em>Sa halipot na tataramon, an <em>hope </em>para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan <em>willpower (agency)/</em>kusog nin pagsarig asin <em>waypower (pathway)/</em>kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an <em>health crisis </em>na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.&nbsp;&nbsp;</p>\\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte&nbsp; kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga <em>protective measures</em> bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.&nbsp;</p>\\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.</p>\\\n<p>Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin <em>enabling </em>na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" pagláom</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri</title>\n <dc:creator><![CDATA[Nephtaly Botor]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :15:24 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sa Balyong Kudal]]></category>\n <category><![CDATA[Anxiety]]></category>\n <category><![CDATA[Baskog Isip]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Mental Health]]></category>\n <category><![CDATA[Migration]]></category>\n <category><![CDATA[Nephtaly Botor]]></category>\n <category><![CDATA[OFW]]></category>\n <category><![CDATA[Overseas Filipino Workers]]></category>\n <category><![CDATA[Self Care]]></category>\n <category><![CDATA[Stress]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&#160; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" baskog-isip, asin pangataman sa sadiri</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp;</p>\\\n<p>Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.&nbsp;</p>\\\n<p><strong>Migrasyon asin Baskog-Isip</strong></p>\\\n<p>Harani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.</p>\\\n<p>Halipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.&nbsp;</p>\\\n<p>May duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang&nbsp; nasyon na pinagtatrababuhan <em>(host country)</em> mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan <em>(home country)</em>.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay <em>(quality of life)</em> ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.&nbsp;</p>\\\n<p>Mantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan <em>(powerlessness)</em>. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.&nbsp;</p>\\\n<p><strong>Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri</strong></p>\\\n<p>Sa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri <em>(self care)</em> kan mga migrante asin kan saindang pamilya?&nbsp;</p>\\\n<p>1. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.</p>\\\n<p>2. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, <em>creative activities</em>, asin iba pa.</p>\\\n<p>3. Kun sinda may mga <em>religious practices</em>, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.</p>\\\n<p>4. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.</p>\\\n<p>5. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan <em>social media </em>o<em> video conferencing</em>.</p>\\\n<p>6. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga <em>social media technologies</em> para makabali man an kapamilya na nasa abroad.</p>\\\n<p>7. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma <em>(relaxation exercise)</em> arog kan hararom asin kontroladong paghangos <em>(deep and controlled breathing)</em> asin mga <em>self-soothing exercises</em> arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.</p>\\\n<p>8. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip <em>(mental health professional)</em> arog kan mga <em>counselor</em>, sikolohista, o <em>psychiatrist</em>. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin <em>telecounseling </em>o<em> telemedicine</em>.</p>\\\n<p>An mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" baskog-isip, asin pangataman sa sadiri</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid</title>\n <dc:creator><![CDATA[Nephtaly Botor]]></dc:creator>\n <pubDate>Thu, 09 Jul :42:08 </pubDate>\n <category><![CDATA[Sa Balyong Kudal]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Mental Health]]></category>\n <category><![CDATA[Nephtaly Botor]]></category>\n <category><![CDATA[Pinoy Psych]]></category>\n <category><![CDATA[Psychology]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).―&#160;Arthur Schopenhauer,&#160;Studies in Pessimism: The Essays&#160; Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Pagpamidbid</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p><em>An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).</em>―&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp;</p>\\\n<p>Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa <em>balyong kudal</em>, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.</p>\\\n<p>Alagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an <em>cellphone</em>, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.</p>\\\n<p>Kun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.&nbsp; An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.&nbsp;</p>\\\n<p><strong>Sikolohiya</strong></p>\\\n<p>Sa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan <em>sikolohiya</em>—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.&nbsp;</p>\\\n<p>Manlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag<em> </em>(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-ataman<em> </em>o pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.</p>\\\n<p><strong>Baskog-Isip</strong></p>\\\n<p>An lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: <em>baskog-isip </em>(mental health)<em>.</em> Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.</p>\\\n<p><strong>“Sa Balyong Kudal”</strong></p>\\\n<p>Sa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: <em>pagbalyo sa pag-ultanan—</em>pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.&nbsp;</p>\\\n<p>Sa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.&nbsp;</p>\\\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" Pagpamidbid</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":4401,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagpasabot/hain-na-an-separation-pay-ko/#","title":"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:18am\n# Hain na an separation pay ko?\nPublished on Sunday, September 27, , 4:09pm\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nSa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.  May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda.\nSa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya.\nAno man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na “last pay.” An “last pay” an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini _._ Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay.Sa mga minasunod saná na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado:\n**(1)** _Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes)_ na nakapalaog sa _Labor Code_:\n(a) _Installation of labor-saving device_— Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado.\n(b) _Redundancy_— Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal.\n(c) _Retrenchment_— Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.\n(d) _Closure NOT due to serious business losses_ — Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi.\nSa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.\nSa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.\nAn anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay.\nAlagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod.\nKun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho.\nSa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado.\n**(2)** Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho.\nAng sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na saná an dapat itao.\nSarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na “floating status”.\n**(3)** Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay.\nIni saná ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya.\n.\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1148,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n Comments on: An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon </title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :55:01 </lastBuildDate>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>","detected_lang":"bik","word_count":35,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1390","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:09:10\",\"date_gmt\":\"T08:09:10\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:39:09\",\"modified_gmt\":\"T03:39:09\",\"slug\":\"hain-na-an-separation-pay-ko\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Hain na an separation pay ko?\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.&nbsp; May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ano man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na \\u201clast pay.\\u201d An \\u201clast pay\\u201d an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini<em>. <\\/em>Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay.<em> <\\/em>Sa mga minasunod san\\u00e1 na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>(1)<\\/strong> <em>Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes)<\\/em> na nakapalaog sa <em>Labor Code<\\/em>:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>(a) <em>Installation of labor-saving device <\\/em>\\u Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>(b) <em>Redundancy <\\/em>\\u Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>(c) <em>Retrenchment <\\/em>\\u Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>(d) <em>Closure NOT due to serious business losses<\\/em> \\u Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>(2)<\\/strong> Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ang sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na san\\u00e1 an dapat itao.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na \\u201cfloating status\\u201d.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>(3)<\\/strong> Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ini san\\u00e1 ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.&nbsp; May iba man [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":30,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[507],\"tags\":[69,47,388,606,603,599,598,513,509,49,508,605,604,600,602],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.&nbsp; May iba man [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:09:10+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:39:09+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:09:10+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:39:09+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/c01bba0dcb9d92b3cf\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Hain na an separation pay ko?\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:09:10+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:39:09+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,compensation,employee benefits,Labor,Labor Code,Labor Law,Law,Mae Diane Azores,Magbikol Kita,Pagpasabot,Redundancy,Retrenchment,Separation Pay,workers welfare\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Pagpasabot\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/pagpasabot\\/hain-na-an-separation-pay-ko\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/c01bba0dcb9d92b3cf\\\",\\\"name\\\":\\\"Mae Diane Azores\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/27-MaeA.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Mae Diane Azores\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, bu\\\\u00f3t nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"magbikolkita\\\"]}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/30\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":976,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/pagpasabot/hain-na-an-separation-pay-ko/#respond","title":"Hain na an separation pay ko? | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:18am\n# Hain na an separation pay ko?\nPublished on Sunday, September 27, , 4:09pm\nby [Mae Diane Azores]( \"Posts by Mae Diane Azores\") \\| [Pagpasabot](\nSa ngunyan, lagpas anom na bulan na kitang naka-quarantine, mas dipisil an pagkabuhay, dakol na an warang trabaho, dai na aram kan iba kun sain pa makutkot nin kwarta pambayad para sa mga gastuson. Nagsara an mga negosyo dahil sa pagkalugi; damay na syempre dyan an mga empleyado na nag-aasa sa sainda.  May iba man na dai man kuta inali sa trabaho, alagad dai muna pipalaog ta wara na ki pambayad ki sweldo an kumpanyang pigalaugan ninda.\nSa mga nag-aging aldaw, kadakol an nagaapot sako kun pwede ba sinda mag-agad nin separation pay kun inali sinda sa trabaho dahil ngani kaining pandemya.\nAno man nanggad an separation pay? An separation pay iyo an kwartang pigatao sa sarong empleyado huli kan saiyang pagkatanggal sa trabaho tanganing matabangan sya mantang nagahanap ki bagong trabaho. Iba pa ini sa pigaapod na “last pay.” An “last pay” an huring sweldo mo para sa tinrabaho mo bago ka mag-ali, madalas dai muna ini pigatao sagkod dai ka pa nakakapag-clerance sa kumpanyang hahalian mo. Sa separation pay, bako gabos na nawaran nin trabaho pwede makakua kaini _._ Syempre kun boluntaryo kang nag-resign o nag-ali sa kumpanya, dai ka pwede maghagad nin separation pay.Sa mga minasunod saná na kadahilanan pwede makakua nin separation pay an sarong empleyado:\n**(1)** _Mga awtorisadong dahilan (Authorized Causes)_ na nakapalaog sa _Labor Code_:\n(a) _Installation of labor-saving device_— Kun halimbawa may makina na piglaag an tagsadiri kan kumpanya tanganing makatipid asin kaya na man kaini na gibuhon an trabaho nin sarong empleyado.\n(b) _Redundancy_— Pag ang posisyon kan empleyado dai na kaipuhan kan kumpanya o kun doroble na an gibo kan mga empleyado kaya kaipuhan na magtanggal.\n(c) _Retrenchment_— Ini an kadaklan na nangyari ngunyan na pandemya. An retrenchment iyo an pagbawas nin empleyado tanganing mapugulan an seryosong pagkalugi kan kumpanya. Dapat may ebidensya, arog kan audited financial statements, na nagpapatunay na malulugi na nanggad an kumpanya dahil sa sarong krisis.\n(d) _Closure NOT due to serious business losses_ — Ini an pagsara kan mga negosyo sa ibang kadahilanan lain pa sa pagkalugi.\nSa inot asin panduwa, an separation pay na ibabayad iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o sarong bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.\nSa pantulo asin pangapat, an ibabayad na separation pay iyo an kun arin an mas halangkaw sa sarong bulan na sweldo o kabangang bulan na sweldo sa kada taon nin serbisyo.\nAn anom na bulan pigabilang nang sarong taon para sa pagkwenta kan separation pay.\nAlagad kun igwa nin CBA o polisiya an kumpanya sa mas halangkaw na separation pay, iyo iyan an masusunod.\nKun an kumpanya padagos nang nagsara dahil sa pagkalugi, dai kinakaipuhan na magbayad nin separation pay. Alagad dai man pigabawalan an kumpanya na magtao nin separation pay na masirbing tabang sa empleyado nindang mawawaran nin trabaho.\nSa gabos na mga awtorisadong dahilan na ini, kinakaipuhan na magtao nin pagpaaram sa empleyado na aalion, asin mag-report an employer sa DOLE, sa laog nin 30 aldaw bago alion an empleyado. Pag dai ini ginibo, pwede makakuha nin danyos an empleyado.\n**(2)** Illegal dismissal sa empleyado alagad dai na posible na maibalik pa sya sa saiyang trabaho.\nAng sarong empleyado na iligal na inali sa trabaho igwang duwang remedyo, an pagbayad nin backwages asin pagbalik saiya sa trabaho. Alagad kun dai na posibleng maibalik pa sya sa trabaho nya, separation pay na saná an dapat itao.\nSarong halimbawa nin illegal dismissal iyo an dai pagpalaog sa trabaho nin empleyado na lagpas anom na bulan o ang pigaapod na “floating status”.\n**(3)** Sa bihirang mga pagkakataon, pigatawan kan Korte Suprema an sarong empleyado na legal na inali nin separation pay dahil sa kaaluyan sa serbisyo o dahil sa pagkaherak sa sitwasyon kan empleyado. Pigakonsiderar man an kadahilanan kan pagkaali sa trabaho kun baga man maninigo syang tawan nin separation pay.\nIni saná ang mga rason kun sain pwede makahagad nin separation pay an mga empleyado. Sa panahon ngunyan, kada sentimo na pwede makua kan sarong empleyado na may pigabuhay na pamilya labi ka-importante, kaya importanteng maaraman kun pigabayadan ka nin tama kan saimong kumpanya.\n.\nSarong CPA-Lawyer si Mae Diane Azores na taga-Legazpi City. Nagtapos sya nin Accountancy sa Bicol University, dangan an saiyang Juris Doctor gikan man sa University of Santo Tomas-Legazpi. Sya an topnotcher kan Bar Exams. Bilang sarong hoben na abogada, buót nyang makapaghiras sa mga tawo nin edukasyon dapit sa kababaihan, mga obrero, asin mga karapatan pantawo.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1148,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon/#","title":"An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:19am\n# An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:29pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.\nBakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin _disaster response_. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa _most at-risk countries_ sa kinaban.\nSa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa _resilience._ Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan—“pagbangon sa tahaw nin problema.” Sinasabi na an mga Pilipino daa _resilient_—may karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na _resilient_ kita. Pagal na kita sa pagigin _resilient_. Pàno man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan _disaster_.\nPero, ano baya talaga an _resilience_? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an _resilience_ pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong _resilience_ sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may _schizophrenia_—kundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).\nSa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan _resilience_: 1\\. bilang _trait_ o kalidad, 2. bilang _outcome_ o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso  (Hu, Zhang, & Wang, ). Bilang kalidad, an _resilience_ nakadepende sa konteksto kan tawo—edad, kultura, kasarian (Connor & Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may _sense of humor_ asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor & Davidson, , p. 77; Lai & Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagláom.\nBilang kaaabtan, an _resilience_ sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Buót sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo—halimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot—mga programa, mga mekanismo, mga polisiya—posibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an _resilience_ abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.\nBilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? _Recovery_, o giraray na pagbalik sa marhay na estado ( _well-being_) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay ( _quality of life_). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun  makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an _resilience_ na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an _resilience_, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, & Critchley, ; Mestre, Nuñez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, & Guil, ; Schneider, Lyons, & Khazon, ).\nAno ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan _resilience_. Inot, bako ining _passive_—naghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong _resilience_ an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan _resilience_. Apwera kaini, dapat may pagláom asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan _resilience_ iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan _resilience_ an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa _relief_, _response_, asin _recovery_.\nSa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na _resilient_, padagos man giraray na magigin _resilient_ an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.\nKaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linalaúman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa _resilience_ kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun pàno ka mahiro tanganing makatabang.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1511,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1630","title":"An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:19am\n# An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon\nPublished on Tuesday, December 08, , 4:29pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.\nBakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin _disaster response_. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa _most at-risk countries_ sa kinaban.\nSa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa _resilience._ Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan—“pagbangon sa tahaw nin problema.” Sinasabi na an mga Pilipino daa _resilient_—may karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na _resilient_ kita. Pagal na kita sa pagigin _resilient_. Pàno man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan _disaster_.\nPero, ano baya talaga an _resilience_? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an _resilience_ pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong _resilience_ sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may _schizophrenia_—kundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).\nSa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan _resilience_: 1\\. bilang _trait_ o kalidad, 2. bilang _outcome_ o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso  (Hu, Zhang, & Wang, ). Bilang kalidad, an _resilience_ nakadepende sa konteksto kan tawo—edad, kultura, kasarian (Connor & Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may _sense of humor_ asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor & Davidson, , p. 77; Lai & Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagláom.\nBilang kaaabtan, an _resilience_ sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Buót sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo—halimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot—mga programa, mga mekanismo, mga polisiya—posibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an _resilience_ abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.\nBilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? _Recovery_, o giraray na pagbalik sa marhay na estado ( _well-being_) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay ( _quality of life_). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun  makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an _resilience_ na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an _resilience_, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, & Critchley, ; Mestre, Nuñez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, & Guil, ; Schneider, Lyons, & Khazon, ).\nAno ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan _resilience_. Inot, bako ining _passive_—naghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong _resilience_ an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan _resilience_. Apwera kaini, dapat may pagláom asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan _resilience_ iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan _resilience_ an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa _relief_, _response_, asin _recovery_.\nSa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na _resilient_, padagos man giraray na magigin _resilient_ an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.\nKaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linalaúman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa _resilience_ kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun pàno ka mahiro tanganing makatabang.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1511,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1630","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T16:29:10\",\"date_gmt\":\"T08:29:10\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T10:55:01\",\"modified_gmt\":\"T02:55:01\",\"slug\":\"an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin <em>disaster response<\\/em>. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa <em>most at-risk countries<\\/em> sa kinaban.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa <em>resilience. <\\/em>Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan\\u\\u201cpagbangon sa tahaw nin problema.\\u201d Sinasabi na an mga Pilipino daa <em>resilient<\\/em>\\umay karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na <em>resilient<\\/em> kita. Pagal na kita sa pagigin <em>resilient<\\/em>. P\\u00e0no man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan <em>disaster<\\/em>.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pero, ano baya talaga an <em>resilience<\\/em>? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an <em>resilience<\\/em> pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong <em>resilience<\\/em> sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may <em>schizophrenia<\\/em>\\ukundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan <em>resilience<\\/em>: 1. bilang <em>trait<\\/em> o kalidad, 2. bilang <em>outcome<\\/em> o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso&nbsp; (Hu, Zhang, &amp; Wang, ). Bilang kalidad, an <em>resilience<\\/em> nakadepende sa konteksto kan tawo\\uedad, kultura, kasarian (Connor &amp; Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may <em>sense of humor<\\/em> asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor &amp; Davidson, , p. 77; Lai &amp; Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagl\\u00e1om.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bilang kaaabtan, an <em>resilience<\\/em> sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Bu\\u00f3t sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo\\uhalimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot\\umga programa, mga mekanismo, mga polisiya\\uposibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an <em>resilience<\\/em> abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Bilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? <em>Recovery<\\/em>, o giraray na pagbalik sa marhay na estado (<em>well-being<\\/em>) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay (<em>quality of life<\\/em>). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun&nbsp; makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an <em>resilience<\\/em> na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an <em>resilience<\\/em>, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, &amp; Critchley, ; Mestre, Nu\\u00f1ez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, &amp; Guil, ; Schneider, Lyons, &amp; Khazon, ).<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ano ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan <em>resilience<\\/em>. Inot, bako ining <em>passive<\\/em>\\unaghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong <em>resilience<\\/em> an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan <em>resilience<\\/em>. Apwera kaini, dapat may pagl\\u00e1om asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan <em>resilience<\\/em> iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan <em>resilience<\\/em> an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa <em>relief<\\/em>, <em>response<\\/em>, asin <em>recovery<\\/em>.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na <em>resilient<\\/em>, padagos man giraray na magigin <em>resilient<\\/em> an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linala\\u00faman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa <em>resilience<\\/em> kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun p\\u00e0no ka mahiro tanganing makatabang.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[69,47,726,49,86,88,377,224,378],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T08:29:10+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:55:01+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"An sikolohiya kan \\\\u201cresilience\\\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T08:29:10+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:55:01+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"An sikolohiya kan \\\\u201cresilience\\\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T08:29:10+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:55:01+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Disaster preparedness,Magbikol Kita,Nephtaly Botor,Psychology,resilience,Sa Balyong Kudal,wellbeing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":11,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1343,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:19:51.812Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1025","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:04:29\",\"date_gmt\":\"T11:04:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:28:05\",\"modified_gmt\":\"T09:28:05\",\"slug\":\"pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \\\"Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.\\\"<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1... <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada '80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,\\u00a0baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":945} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,481,69,47,478,49,480,78,477,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:04:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:28:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bakery,Bicol,BIkol,Bread,Magbikol Kita,Manila,Niles Jordan Breis,Pan de regla,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":6,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1276,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/9","title":"","content":"{\"id\":9,\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"slug\":\"nephtaly-botor\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Nephtaly Botor<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":224,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/makagirabuhon-na-perdon/#","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Makagirabuhon na Perdon\nPublished on Sunday, September 06, , 7:22pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su _Perdon_ na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:\n_an gabos kong sala_…\nAn gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su… _Dyos ko patawara_.\nKrus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na _Patawara_.\nTapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong _curfew_ asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  “Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.”\nSa ibang lugar, pag talagang may _curfew_ pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.\nDakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.\nAn sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=874","title":"Pandemya, pagláom | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:20am\nPublished on Sunday, August 09, , 3:48pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPaglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.\nSa saiyang librong _The Psychology of Pandemics,_ naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.\nInot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.\nIkaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.\nIkatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga _protective measures_ urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- _access_ sa mas _basic_ na pangangaipo—arog kan  pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.\nDakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini  pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan _hope_ o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.\nMay iba-ibang teorya manungnod sa _hope,_ pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong _The Psychology of Hope._ Sa halipot na tataramon, an _hope_ para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan _willpower (agency)/_ kusog nin pagsarig asin _waypower (pathway)/_ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.\nSa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an _health crisis_ na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.\nDahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte  kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga _protective measures_ bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.\nDahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.\nDahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.\nSa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.\nSa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin _enabling_ na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1474,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/203","title":"","content":"{\"id\":203,\"date\":\"T07:42:08\",\"date_gmt\":\"T07:42:08\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=203\"},\"modified\":\"T11:01:17\",\"modified_gmt\":\"T03:01:17\",\"slug\":\"sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p><em>An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang pan\\u00e0naw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (\\u201cEvery man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.\\u201d).<\\/em>\\u&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pah\\u00e0 sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bay\\u00e2 an nasa <em>balyong kudal<\\/em>, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho\\umahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon\\ukaidto.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta san\\u00e1 kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an <em>cellphone<\\/em>, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad\\usa harong, sa trabaho, sa komunidad\\udaing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napap\\u00e0dukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsar\\u00e0 kun arin an kaipuhan, arin an dai.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom\\/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kay\\u00e2 takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.&nbsp; An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Sikolohiya<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan <em>sikolohiya<\\/em>\\udisiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin bu\\u00f3t nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanun\\u00f9dan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako san\\u00e1 sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Manlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag<em> <\\/em>(developmental psychology) na dap\\u00edt sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dap\\u00edt sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dap\\u00edt sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dap\\u00edt sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-ataman<em> <\\/em>o pagmangno (psychology of care\\/psychotherapy) na dap\\u00edt sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dap\\u00edt sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Baskog-Isip<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: <em>baskog-isip <\\/em>(mental health)<em>.<\\/em> Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako san\\u00e1 an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dap\\u00edt sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom\\uan tiwala na dawa natat\\u00e0naw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya\\upanluwas asin panlaog\\uasin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>\\u201cSa Balyong Kudal\\u201d<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: <em>pagbalyo sa pag-ultanan\\u<\\/em>pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kay\\u00e2 magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang pan\\u00e0naw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (\\u201cEvery man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.\\u201d).\\u&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp; Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[69,47,49,89,86,87,88],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang pan\\u00e0naw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (\\u201cEvery man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.\\u201d).\\u&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp; Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:42:08+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:01:17+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:42:08+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:01:17+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:42:08+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:01:17+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Mental Health,Nephtaly Botor,Pinoy Psych,Psychology\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/203\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=203\"}],\"version-history\":[{\"count\":7,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/203\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/203\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=203\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=203\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=203\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1341,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1264","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:22:48\",\"date_gmt\":\"T11:22:48\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T19:22:51\",\"modified_gmt\":\"T11:22:51\",\"slug\":\"makagirabuhon-na-perdon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Makagirabuhon na Perdon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Inabot ko pa kaidto su <em>Perdon<\\/em> na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Patawara Dyos ko,<br>Dyos ko patawara.<br>Patawara O Senyor<br>an gabos kong sala<\\/em>&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; <em>Dyos ko patawara<\\/em>.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana\\uan mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na <em>Patawara<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong <em>curfew<\\/em> asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan\\u00a0 &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ibang lugar, pag talagang may <em>curfew<\\/em> pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon\\u00a0maski dai sinda uyon sa nabagong oras.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinat\\u00f9dan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa p\\u00e0no an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados\\u00a0asin mga NPA daa\\umga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,69,47,49,535,78,533,534,159],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:22:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T11:22:51+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Martial Law,Niles Jordan Breis,Perdon,Procession,Revolution\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":653,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1025","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:04:29\",\"date_gmt\":\"T11:04:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:28:05\",\"modified_gmt\":\"T09:28:05\",\"slug\":\"pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \\\"Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.\\\"<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1... <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada '80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,\\u00a0baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":945} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,481,69,47,478,49,480,78,477,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:04:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:28:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bakery,Bicol,BIkol,Bread,Magbikol Kita,Manila,Niles Jordan Breis,Pan de regla,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":6,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1276,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fan-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\">An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":109,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid/#","title":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid\nPublished on Thursday, July 09, , 7:42am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\n_An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”)._― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays\nGabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa _balyong kudal_, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.\nAlagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an _cellphone_, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.\nKun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.\nSa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan _sikolohiya_—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.\nManlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-atamano pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.\nAn lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: _baskog-isip_(mental health) _._ Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.\nSa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.\n**“Sa Balyong Kudal”**\nSa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: _pagbalyo sa pag-ultanan—_ pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.\nSa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1528,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/9","title":"","content":"{\"id\":9,\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"slug\":\"nephtaly-botor\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Nephtaly Botor<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":224,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/9","title":"","content":"{\"id\":9,\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"slug\":\"nephtaly-botor\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Nephtaly Botor<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":224,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1309","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T18:49:32\",\"date_gmt\":\"T10:49:32\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:43:58\",\"modified_gmt\":\"T03:43:58\",\"slug\":\"parakayo-sa-gadan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Parakay\\u00f2 sa gadan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an <em>parakay\\u00f2 sa gadan<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang bu\\u00f3t sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;\\uo kinantot. An&nbsp;tiyaon&nbsp;ko, dawa&nbsp;maisog, midbid man sya na matibayon&nbsp;sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo&nbsp;nya ki&nbsp;inayot.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong &#;parakayo sa gadan.&#; Luminakop kaidto an kararawan na &#;parakayo sa gadan&#; kan kasagsagan pa kan mga <em>linemen<\\/em> sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Amerikano: So howdya say &#;The food is delicious in Bikol?&#;<br>Bikolanong <em>lineman<\\/em>: Oh&#; it&#;s &#;Parakayo sa gadan.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na san\\u00e1 sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin &#;Hey you, &#;parakayo sa gadan.&#; Delicious food!&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An dai man san\\u00e1 masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro&#; ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa san\\u00e1 an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga <em>linemen<\\/em> na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe\\umauugma na san\\u00e1 daa na magin mga &#;parakayo sa gadan.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na <em>variorum<\\/em>. An kumpletong titulo tanda ko pa\\u<em>Cum Notis Variorum<\\/em> sa Latin na an bu\\u00f3t sabihon &#;Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo&#;.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na &#;Parakayo sa Gadan&#;.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an parakay\\u00f2 sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang bu\\u00f3t sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;\\uo [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[556,214,69,47,554,49,78,557,555,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Parakay\\u00f2 sa gadan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Parakay\\u00f2 sa gadan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an parakay\\u00f2 sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang bu\\u00f3t sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;\\uo [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T10:49:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:43:58+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Parakay\\\\u00f2 sa gadan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T10:49:32+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:43:58+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Parakay\\\\u00f2 sa gadan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T10:49:32+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:43:58+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Albay,Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Death,Magbikol Kita,Niles Jordan Breis,Nonfiction,Parakayo sa Gadan,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":746,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1264","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:22:48\",\"date_gmt\":\"T11:22:48\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T19:22:51\",\"modified_gmt\":\"T11:22:51\",\"slug\":\"makagirabuhon-na-perdon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Makagirabuhon na Perdon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Inabot ko pa kaidto su <em>Perdon<\\/em> na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Patawara Dyos ko,<br>Dyos ko patawara.<br>Patawara O Senyor<br>an gabos kong sala<\\/em>&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; <em>Dyos ko patawara<\\/em>.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana\\uan mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na <em>Patawara<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong <em>curfew<\\/em> asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan\\u00a0 &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ibang lugar, pag talagang may <em>curfew<\\/em> pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon\\u00a0maski dai sinda uyon sa nabagong oras.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinat\\u00f9dan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa p\\u00e0no an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados\\u00a0asin mga NPA daa\\umga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,69,47,49,535,78,533,534,159],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:22:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T11:22:51+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Martial Law,Niles Jordan Breis,Perdon,Procession,Revolution\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":653,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1264","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Makagirabuhon na Perdon\nPublished on Sunday, September 06, , 7:22pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su _Perdon_ na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:\n_an gabos kong sala_…\nAn gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su… _Dyos ko patawara_.\nKrus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na _Patawara_.\nTapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong _curfew_ asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  “Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.”\nSa ibang lugar, pag talagang may _curfew_ pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.\nDakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.\nAn sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.913Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri/#","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\nPublished on Sunday, July 26, , 2:15am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.\nDakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.\n**Migrasyon asin Baskog-Isip**\nHarani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.\nHalipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.\nMay duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan _(host country)_ mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan _(home country)_.\nSa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay _(quality of life)_ ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.\nMantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan _(powerlessness)_. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.\n**Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri**\nSa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri _(self care)_ kan mga migrante asin kan saindang pamilya?\n1\\. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.\n2\\. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, _creative activities_, asin iba pa.\n3\\. Kun sinda may mga _religious practices_, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.\n4\\. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.\n5\\. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan _social media_ o _video conferencing_.\n6\\. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga _social media technologies_ para makabali man an kapamilya na nasa abroad.\n7\\. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma _(relaxation exercise)_ arog kan hararom asin kontroladong paghangos _(deep and controlled breathing)_ asin mga _self-soothing exercises_ arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.\n8\\. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip _(mental health professional)_ arog kan mga _counselor_, sikolohista, o _psychiatrist_. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin _telecounseling_ o _telemedicine_.\nAn mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1261,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/makagirabuhon-na-perdon/#respond","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Makagirabuhon na Perdon\nPublished on Sunday, September 06, , 7:22pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su _Perdon_ na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:\n_an gabos kong sala_…\nAn gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su… _Dyos ko patawara_.\nKrus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na _Patawara_.\nTapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong _curfew_ asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  “Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.”\nSa ibang lugar, pag talagang may _curfew_ pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.\nDakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.\nAn sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri/#respond","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\nPublished on Sunday, July 26, , 2:15am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.\nDakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.\n**Migrasyon asin Baskog-Isip**\nHarani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.\nHalipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.\nMay duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan _(host country)_ mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan _(home country)_.\nSa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay _(quality of life)_ ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.\nMantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan _(powerlessness)_. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.\n**Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri**\nSa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri _(self care)_ kan mga migrante asin kan saindang pamilya?\n1\\. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.\n2\\. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, _creative activities_, asin iba pa.\n3\\. Kun sinda may mga _religious practices_, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.\n4\\. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.\n5\\. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan _social media_ o _video conferencing_.\n6\\. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga _social media technologies_ para makabali man an kapamilya na nasa abroad.\n7\\. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma _(relaxation exercise)_ arog kan hararom asin kontroladong paghangos _(deep and controlled breathing)_ asin mga _self-soothing exercises_ arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.\n8\\. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip _(mental health professional)_ arog kan mga _counselor_, sikolohista, o _psychiatrist_. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin _telecounseling_ o _telemedicine_.\nAn mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1261,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/aw-ta-nagkarastahan/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Aw, Ta Nagkarastahan? | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :24:39 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Aw, Ta Nagkarastahan? | Magbikol Kita</title>\n <title>Parakayò sa gadan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 13 Sep :49:32 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Albay]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Death]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Nonfiction]]></category>\n <category><![CDATA[Parakayo sa Gadan]]></category>\n <category><![CDATA[Tabaco City]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Isus! Ata, Isus&#160;sa kausmakan&#160;garo&#160;an&#160;sasabihon&#160;kan&#160;iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&#160;matatampaling&#160;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&#160;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&#160;na inayot&#160;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon&#160;kan&#160;&#;iniyot&#;—o [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa gadan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an <em>parakayò sa gadan</em>.</p>\\\n<p>Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;—o kinantot. An&nbsp;tiyaon&nbsp;ko, dawa&nbsp;maisog, midbid man sya na matibayon&nbsp;sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo&nbsp;nya ki&nbsp;inayot.</p>\\\n<p>Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong &#;parakayo sa gadan.&#; Luminakop kaidto an kararawan na &#;parakayo sa gadan&#; kan kasagsagan pa kan mga <em>linemen</em> sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:</p>\\\n<p>Amerikano: So howdya say &#;The food is delicious in Bikol?&#;<br>Bikolanong <em>lineman</em>: Oh&#; it&#;s &#;Parakayo sa gadan.&#;</p>\\\n<p>Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin &#;Hey you, &#;parakayo sa gadan.&#; Delicious food!&#;</p>\\\n<p>An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro&#; ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.</p>\\\n<p>Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga <em>linemen</em> na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga &#;parakayo sa gadan.&#;</p>\\\n<p>Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na <em>variorum</em>. An kumpletong titulo tanda ko pa—<em>Cum Notis Variorum</em> sa Latin na an buót sabihon &#;Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo&#;.</p>\\\n<p>Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na &#;Parakayo sa Gadan&#;.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa gadan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Makagirabuhon na Perdon</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 06 Sep :22:48 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Martial Law]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Perdon]]></category>\n <category><![CDATA[Procession]]></category>\n <category><![CDATA[Revolution]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" na Perdon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Inabot ko pa kaidto su <em>Perdon</em> na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:</p>\\\n<p><em>Patawara Dyos ko,<br>Dyos ko patawara.<br>Patawara O Senyor<br>an gabos kong sala</em>&#;</p>\\\n<p>An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; <em>Dyos ko patawara</em>. </p>\\\n<p>Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na <em>Patawara</em>.</p>\\\n<p>Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong <em>curfew</em> asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#;</p>\\\n<p>Sa ibang lugar, pag talagang may <em>curfew</em> pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.</p>\\\n<p>Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.</p>\\\n<p>An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" na Perdon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 23 Aug :04:29 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bakery]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Bread]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Manila]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Pan de regla]]></category>\n <category><![CDATA[Tabaco City]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná&#; regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" de regla: nagsuriyaw an daraga</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla</em>.&#;</p>\\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla</em> kaya an sabi ko na saná&#; <em>regla</em>. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?</p>\\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling</em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya</em> na sa <em>sexualized</em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim</em> an apod ninda sa <em>pan de regla</em>.</p>\\\n<p><em>Kalihim</em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla</em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.</p>\\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.</p>\\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.</p>\\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla</em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.</p>\\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla</em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" de regla: nagsuriyaw an daraga</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Dai ka magparamuda, diputa ka</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 15 Aug :10:28 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Curse]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[profane language]]></category>\n <category><![CDATA[Profanity]]></category>\n <category><![CDATA[vulgar words]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Diputa&#160;o deputa&#160;o pag binilog mo pa&#; hijo&#160;de&#160;puta&#160;o yudiputa. An&#160;sabi kan&#160;primahon&#160;kong taga-Manila na matibayon magtaram&#160;ki&#160;Bikol dawa&#160;dai&#160;lamang sya nagdakula&#160;o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun&#160;kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot&#160;nindo.&#; Taga-Camarines Sur an&#160;tiyaon&#160;ko, an&#160;ina kan&#160;primahon&#160;kong makaulok&#160;man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy&#160;o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog&#160;pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" ka magparamuda, diputa ka</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Diputa&nbsp;o deputa&nbsp;o pag binilog mo pa&#; hijo&nbsp;de&nbsp;puta&nbsp;o yudiputa.</p>\\\n<p>An&nbsp;sabi kan&nbsp;primahon&nbsp;kong taga-Manila na matibayon magtaram&nbsp;ki&nbsp;Bikol dawa&nbsp;dai&nbsp;lamang sya nagdakula&nbsp;o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun&nbsp;kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot&nbsp;nindo.&#;</p>\\\n<p>Taga-Camarines Sur an&nbsp;tiyaon&nbsp;ko, an&nbsp;ina kan&nbsp;primahon&nbsp;kong makaulok&nbsp;man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy&nbsp;o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog&nbsp;pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na&#;</p>\\\n<p>Bulining patak.</p>\\\n<p>Parot lamang.</p>\\\n<p>Ata su hayop.</p>\\\n<p>Garo kastang parot.</p>\\\n<p>Linina dipungal.</p>\\\n<p>Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.</p>\\\n<p>Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.</p>\\\n<p>Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng&nbsp; nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an &#;Buli ni Ina&#; asin an &#;Viva La Virgen! Viva!&#; pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.</p>\\\n<p>Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" ka magparamuda, diputa ka</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Bulitas nin kaugmahan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :14:50 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[BUlitas]]></category>\n <category><![CDATA[Family]]></category>\n <category><![CDATA[Gender Equality]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Masculinity]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Penile Insert]]></category>\n <category><![CDATA[Satisfaction]]></category>\n <category><![CDATA[Satisfacton]]></category>\n <category><![CDATA[Sex]]></category>\n <category><![CDATA[Sexuality]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo&#; iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an&#; sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nin kaugmahan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Nakahiling na kamo nin bulitas?</p>\\\n<p>Aw, sa paghuna ko su iba saindo&#; iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an&#; sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag duminakula o duminakulaon pa, butò na baga.</p>\\\n<p>Sa angkan mi na dawa saralakan an ginikanan—Partido hanggan Caramoan asin sa Tabaco, Albay—an pagkaigwa nin bulitas an saro sa mga pighahambog kan mga kalalakihan. Rumdom ko kaito su saro kong primuhon na gradwado nin Ateneo de Manila ta habo nya kaidto magklase sa makababluyon daang mga eskwelahan kan Legazpi. Nadagit su ama nya kan uminuli sa Bikol ta binulagan kan babayi. An haros na tanda kong sabi kan tiyuon ko sa primuhon ko: &#;Nom, anong nakua mo? Bakong Ateneo na inadalan mo an pigbukod kan babayi kundi bulitas. Kun nagdangog ka sako na magpakaag ki bulitas, maski pa pirmi kang bagsak kun mag-adal ka dyan sa Aquinas, sigurado akong hanggan ngunyan may agom ka pa.&#;</p>\\\n<p>Panahon idto na haros normal o ordinaryo man samo an arog kaidtong mga pag-isip buda sa mga huring taon man saná kan dekada &#;90 nagpuon an mga kritikal na diskusyon sa nagkapirang pamilya kan angkan manungod sa kun nata puro na saná su ama na maisog an nasusunod, kun nata su ina pa an nagpapaliwanag nin marhay sa mga aki na sabuton daa an ama na kadakul nin sambay. Lugod, an paghuna ko kaidto, pag Bikolano ka asin magiging ama kan sadiring pamilya o magiging agom na mas dominante, bulitas an garo anting-anting o birtud tanganing dai bayaan kan babayi an saiyang agom. Sa diskurso ngunyan, suanoy na ini asin kontra sa holistikong pagkatawo kan lambang babayi o ina ta bako man sana seks o sekswal an papel ninda sa sadiring agom o sa mismong pag-ataman nin pamilya.</p>\\\n<p>Para sa tiyuon ko na harani na mag-80 anyos alagad makusog pa, bulitas man giraray an aram nyang rason kun nata daa maugma sindang mag-agom dawa kaidto pa. An maugmang mag-agom daa an minahaman man ki maugmang pamilya. Dipisil na mabago pa an saiyang opinyon urog pag pigsasabi nya na su bulitas nya, kolor-unit na daa an biring-biring asin dai na maruskas ta kinakan na ngani kan lambi. Buút sabihon, suminalak na sa laman.</p>\\\n<p>Aram ko an pigtataram nya. An pagkakaiba gayod: su henerasyon mi ngunyan, dakul an binarayaan ki sadi-sadiring agom o karelasyon dawa nagtuturubod gabos kaito sa birtud kan surusulot na bulitas.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nin kaugmahan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 11 Jul :20:56 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Caramoan]]></category>\n <category><![CDATA[Culture]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" mamuot kun yaon sa Caramoan?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#;</p>\\\n<p>Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako&#; saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.</p>\\\n<p>Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.</p>\\\n<p>Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" mamuot kun yaon sa Caramoan?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":3295,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=649","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:20am\n# Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\nPublished on Sunday, July 26, , 2:15am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.\nDakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.\n**Migrasyon asin Baskog-Isip**\nHarani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.\nHalipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.\nMay duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan _(host country)_ mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan _(home country)_.\nSa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay _(quality of life)_ ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.\nMantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan _(powerlessness)_. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.\n**Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri**\nSa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri _(self care)_ kan mga migrante asin kan saindang pamilya?\n1\\. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.\n2\\. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, _creative activities_, asin iba pa.\n3\\. Kun sinda may mga _religious practices_, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.\n4\\. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.\n5\\. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan _social media_ o _video conferencing_.\n6\\. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga _social media technologies_ para makabali man an kapamilya na nasa abroad.\n7\\. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma _(relaxation exercise)_ arog kan hararom asin kontroladong paghangos _(deep and controlled breathing)_ asin mga _self-soothing exercises_ arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.\n8\\. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip _(mental health professional)_ arog kan mga _counselor_, sikolohista, o _psychiatrist_. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin _telecounseling_ o _telemedicine_.\nAn mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1261,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/874","title":"","content":"{\"id\":874,\"date\":\"T15:48:07\",\"date_gmt\":\"T07:48:07\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=874\"},\"modified\":\"T10:56:32\",\"modified_gmt\":\"T02:56:32\",\"slug\":\"pandemya-paglaom\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pandemya, pagl\\u00e1om\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pandemya<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa saiyang librong <em>The Psychology of Pandemics, <\\/em>naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linala\\u00faman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga <em>protective measures <\\/em>urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta\\uarog na san\\u00e1 kan pagbakal nin disinfectant asin face mask\\uo nakakaulang sa pag-<em>access<\\/em> sa mas <em>basic<\\/em> na pangangaipo\\uarog kan&nbsp; pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini&nbsp; pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan <em>hope <\\/em>o pagl\\u00e1om\\uta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pagl\\u00e1om<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May iba-ibang teorya manungnod sa <em>hope, <\\/em>pero sun\\u00f4 ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong <em>The Psychology of Hope. <\\/em>Sa halipot na tataramon, an <em>hope <\\/em>para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan <em>willpower (agency)\\/<\\/em>kusog nin pagsarig asin <em>waypower (pathway)\\/<\\/em>kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagl\\u00e1om kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo san\\u00e1. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglal\\u00e1om may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan pandemyang ini, naglal\\u00e1om kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an <em>health crisis <\\/em>na ini. Naglal\\u00e1om kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglal\\u00e1om man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglal\\u00e1om kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte&nbsp; kan mga serbisyong pansal\\u00fad. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglal\\u00e1om kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan\\uan pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga <em>protective measures<\\/em> bako san\\u00e1ng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglal\\u00e1om kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglal\\u00e1om kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglal\\u00e1om kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglal\\u00e1om man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa san\\u00e1 sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ngaran nin pagl\\u00e1om, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin <em>enabling <\\/em>na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan sal\\u00fad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[47,104,379,376,49,89,86,129,88,377,375,224,380,378],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:48:07+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:56:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"BIkol,Covid19,family security,Hope,Magbikol Kita,Mental Health,Nephtaly Botor,Pandemic,Psychology,resilience,Sa Ba,Sa Balyong Kudal,safety,wellbeing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=874\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=874\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=874\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=874\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1289,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fmigrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\">Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":107,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid/#respond","title":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid\nPublished on Thursday, July 09, , 7:42am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\n_An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”)._― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays\nGabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa _balyong kudal_, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.\nAlagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an _cellphone_, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.\nKun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.\nSa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan _sikolohiya_—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.\nManlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-atamano pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.\nAn lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: _baskog-isip_(mental health) _._ Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.\nSa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.\n**“Sa Balyong Kudal”**\nSa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: _pagbalyo sa pag-ultanan—_ pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.\nSa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1528,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/874","title":"","content":"{\"id\":874,\"date\":\"T15:48:07\",\"date_gmt\":\"T07:48:07\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=874\"},\"modified\":\"T10:56:32\",\"modified_gmt\":\"T02:56:32\",\"slug\":\"pandemya-paglaom\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pandemya, pagl\\u00e1om\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pandemya<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa saiyang librong <em>The Psychology of Pandemics, <\\/em>naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linala\\u00faman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga <em>protective measures <\\/em>urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta\\uarog na san\\u00e1 kan pagbakal nin disinfectant asin face mask\\uo nakakaulang sa pag-<em>access<\\/em> sa mas <em>basic<\\/em> na pangangaipo\\uarog kan&nbsp; pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini&nbsp; pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan <em>hope <\\/em>o pagl\\u00e1om\\uta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pagl\\u00e1om<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May iba-ibang teorya manungnod sa <em>hope, <\\/em>pero sun\\u00f4 ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong <em>The Psychology of Hope. <\\/em>Sa halipot na tataramon, an <em>hope <\\/em>para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan <em>willpower (agency)\\/<\\/em>kusog nin pagsarig asin <em>waypower (pathway)\\/<\\/em>kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagl\\u00e1om kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo san\\u00e1. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglal\\u00e1om may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan pandemyang ini, naglal\\u00e1om kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an <em>health crisis <\\/em>na ini. Naglal\\u00e1om kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglal\\u00e1om man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglal\\u00e1om kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte&nbsp; kan mga serbisyong pansal\\u00fad. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglal\\u00e1om kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan\\uan pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga <em>protective measures<\\/em> bako san\\u00e1ng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglal\\u00e1om kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglal\\u00e1om kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglal\\u00e1om kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglal\\u00e1om man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa san\\u00e1 sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ngaran nin pagl\\u00e1om, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin <em>enabling <\\/em>na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan sal\\u00fad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[47,104,379,376,49,89,86,129,88,377,375,224,380,378],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:48:07+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:56:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"BIkol,Covid19,family security,Hope,Magbikol Kita,Mental Health,Nephtaly Botor,Pandemic,Psychology,resilience,Sa Ba,Sa Balyong Kudal,safety,wellbeing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=874\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=874\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=874\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=874\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1289,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fmigrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\">Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":107,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1025","title":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\nPublished on Sunday, August 23, , 7:04pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”\nSyempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?\nSa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.\n_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.\nAn Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.\nPirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.\nSa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.\nUlukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.\n.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":928,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#respond","title":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:24am\n# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\nPublished on Sunday, August 23, , 7:04pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”\nSyempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?\nSa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.\n_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.\nAn Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.\nPirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.\nSa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.\nUlukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.\n.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":928,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1025","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:04:29\",\"date_gmt\":\"T11:04:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:28:05\",\"modified_gmt\":\"T09:28:05\",\"slug\":\"pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \\\"Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.\\\"<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1... <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada '80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,\\u00a0baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":945} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,481,69,47,478,49,480,78,477,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:04:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:28:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bakery,Bicol,BIkol,Bread,Magbikol Kita,Manila,Niles Jordan Breis,Pan de regla,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":6,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1276,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1309","title":"Parakayò sa gadan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:22am\nPublished on Sunday, September 13, , 6:49pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nIsus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an _parakayò sa gadan_.\nKan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan “iniyot”—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot.\nMas haboon kan tiyaon ko kan pinausong ‘parakayo sa gadan.’ Luminakop kaidto an kararawan na ‘parakayo sa gadan’ kan kasagsagan pa kan mga _linemen_ sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:\nAmerikano: So howdya say “The food is delicious in Bikol?”\nBikolanong _lineman_: Oh… it’s “Parakayo sa gadan.”\nTapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin “Hey you, ‘parakayo sa gadan.’ Delicious food!”\nAn dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro… ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.\nSa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga _linemen_ na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga ‘parakayo sa gadan.’\nKan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na _variorum_. An kumpletong titulo tanda ko pa— _Cum Notis Variorum_ sa Latin na an buót sabihon “Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo”.\nSarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na ‘Parakayo sa Gadan’.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":940,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/pandemya-paglaom/#respond","title":"Pandemya, pagláom | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:20am\nPublished on Sunday, August 09, , 3:48pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPaglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.\nSa saiyang librong _The Psychology of Pandemics,_ naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.\nInot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.\nIkaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.\nIkatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga _protective measures_ urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- _access_ sa mas _basic_ na pangangaipo—arog kan  pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.\nDakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini  pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan _hope_ o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.\nMay iba-ibang teorya manungnod sa _hope,_ pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong _The Psychology of Hope._ Sa halipot na tataramon, an _hope_ para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan _willpower (agency)/_ kusog nin pagsarig asin _waypower (pathway)/_ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.\nSa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an _health crisis_ na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.\nDahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte  kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga _protective measures_ bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.\nDahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.\nDahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.\nSa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.\nSa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin _enabling_ na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1474,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/parakayo-sa-gadan/#respond","title":"Parakayò sa gadan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:22am\nPublished on Sunday, September 13, , 6:49pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nIsus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an _parakayò sa gadan_.\nKan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan “iniyot”—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot.\nMas haboon kan tiyaon ko kan pinausong ‘parakayo sa gadan.’ Luminakop kaidto an kararawan na ‘parakayo sa gadan’ kan kasagsagan pa kan mga _linemen_ sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:\nAmerikano: So howdya say “The food is delicious in Bikol?”\nBikolanong _lineman_: Oh… it’s “Parakayo sa gadan.”\nTapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin “Hey you, ‘parakayo sa gadan.’ Delicious food!”\nAn dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro… ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.\nSa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga _linemen_ na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga ‘parakayo sa gadan.’\nKan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na _variorum_. An kumpletong titulo tanda ko pa— _Cum Notis Variorum_ sa Latin na an buót sabihon “Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo”.\nSarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na ‘Parakayo sa Gadan’.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":940,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/aw-ta-nagkarastahan/#","title":"Magbikol Kita | Aw, Ta Nagkarastahan?","content":"Saturday, December 27, , 7:22am\n# [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n## [Parakayò sa gadan](\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nIsus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2)...\n## [Makagirabuhon na Perdon](\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana...\n## [Pan de regla: nagsuriyaw an daraga](\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \"Yan nga po. Pabili nga po ng regla.\" Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná... regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun...\n## [Dai ka magparamuda, diputa ka](\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nDiputa o deputa o pag binilog mo pa... hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol:...\n## [Bulitas nin kaugmahan](\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nNakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo... iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an... sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na...\n## [Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?](\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nAn sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: \"Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.\" Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada '90 kan an...\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":755,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#respond","title":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:24am\n# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\nPublished on Sunday, August 23, , 7:04pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”\nSyempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?\nSa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.\n_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.\nAn Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.\nPirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.\nSa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.\nUlukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.\n.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":928,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/parakayo-sa-gadan/#","title":"Parakayò sa gadan | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:22am\nPublished on Sunday, September 13, , 6:49pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nIsus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an _parakayò sa gadan_.\nKan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan “iniyot”—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot.\nMas haboon kan tiyaon ko kan pinausong ‘parakayo sa gadan.’ Luminakop kaidto an kararawan na ‘parakayo sa gadan’ kan kasagsagan pa kan mga _linemen_ sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:\nAmerikano: So howdya say “The food is delicious in Bikol?”\nBikolanong _lineman_: Oh… it’s “Parakayo sa gadan.”\nTapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin “Hey you, ‘parakayo sa gadan.’ Delicious food!”\nAn dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro… ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.\nSa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga _linemen_ na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga ‘parakayo sa gadan.’\nKan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na _variorum_. An kumpletong titulo tanda ko pa— _Cum Notis Variorum_ sa Latin na an buót sabihon “Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo”.\nSarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na ‘Parakayo sa Gadan’.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":940,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/649","title":"","content":"{\"id\":649,\"date\":\"T02:15:24\",\"date_gmt\":\"T18:15:24\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=649\"},\"modified\":\"T10:58:00\",\"modified_gmt\":\"T02:58:00\",\"slug\":\"migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Migrasyon asin Baskog-Isip<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Harani sa bu\\u00f3t ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Halipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang&nbsp; nasyon na pinagtatrababuhan <em>(host country)<\\/em> mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan <em>(home country)<\\/em>.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo san\\u00e1 asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay <em>(quality of life)<\\/em> ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan san\\u00e1 sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan <em>(powerlessness)<\\/em>. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri <em>(self care)<\\/em> kan mga migrante asin kan saindang pamilya?&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>1. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>2. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, <em>creative activities<\\/em>, asin iba pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>3. Kun sinda may mga <em>religious practices<\\/em>, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>4. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>5. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan <em>social media <\\/em>o<em> video conferencing<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>6. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga <em>social media technologies<\\/em> para makabali man an kapamilya na nasa abroad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>7. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma <em>(relaxation exercise)<\\/em> arog kan hararom asin kontroladong paghangos <em>(deep and controlled breathing)<\\/em> asin mga <em>self-soothing exercises<\\/em> arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>8. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip <em>(mental health professional)<\\/em> arog kan mga <em>counselor<\\/em>, sikolohista, o <em>psychiatrist<\\/em>. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin <em>telecounseling <\\/em>o<em> telemedicine<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako san\\u00e1 kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin bu\\u00f3t na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[231,225,69,47,49,89,226,86,61,228,224,227,230],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T18:15:24+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:58:00+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"3 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T18:15:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:58:00+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T18:15:24+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:58:00+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Anxiety,Baskog Isip,Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Mental Health,Migration,Nephtaly Botor,OFW,Overseas Filipino Workers,Sa Balyong Kudal,Self Care,Stress\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/649\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=649\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/649\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/649\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=649\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=649\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=649\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1088,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=203","title":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid\nPublished on Thursday, July 09, , 7:42am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\n_An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”)._― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays\nGabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa _balyong kudal_, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.\nAlagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an _cellphone_, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.\nKun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.\nSa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan _sikolohiya_—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.\nManlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-atamano pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.\nAn lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: _baskog-isip_(mental health) _._ Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.\nSa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.\n**“Sa Balyong Kudal”**\nSa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: _pagbalyo sa pag-ultanan—_ pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.\nSa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1528,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/pandemya-paglaom/#","title":"Pandemya, pagláom | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:20am\nPublished on Sunday, August 09, , 3:48pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPaglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.\nSa saiyang librong _The Psychology of Pandemics,_ naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.\nInot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.\nIkaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.\nIkatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga _protective measures_ urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- _access_ sa mas _basic_ na pangangaipo—arog kan  pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.\nDakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini  pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan _hope_ o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.\nMay iba-ibang teorya manungnod sa _hope,_ pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong _The Psychology of Hope._ Sa halipot na tataramon, an _hope_ para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan _willpower (agency)/_ kusog nin pagsarig asin _waypower (pathway)/_ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.\nSa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an _health crisis_ na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.\nDahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte  kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga _protective measures_ bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.\nDahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.\nDahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.\nSa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.\nSa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin _enabling_ na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1474,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:13.914Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1025","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:04:29\",\"date_gmt\":\"T11:04:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:28:05\",\"modified_gmt\":\"T09:28:05\",\"slug\":\"pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \\\"Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.\\\"<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1... <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada '80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,\\u00a0baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":945} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,481,69,47,478,49,480,78,477,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:04:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:28:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bakery,Bicol,BIkol,Bread,Magbikol Kita,Manila,Niles Jordan Breis,Pan de regla,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":6,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1276,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/9","title":"","content":"{\"id\":9,\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"slug\":\"nephtaly-botor\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Nephtaly Botor<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":224,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/makagirabuhon-na-perdon/#","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Makagirabuhon na Perdon\nPublished on Sunday, September 06, , 7:22pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su _Perdon_ na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:\n_an gabos kong sala_…\nAn gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su… _Dyos ko patawara_.\nKrus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na _Patawara_.\nTapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong _curfew_ asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  “Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.”\nSa ibang lugar, pag talagang may _curfew_ pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.\nDakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.\nAn sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=874","title":"Pandemya, pagláom | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:20am\nPublished on Sunday, August 09, , 3:48pm\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nPaglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.\nSa saiyang librong _The Psychology of Pandemics,_ naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.\nInot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.\nIkaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.\nIkatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga _protective measures_ urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- _access_ sa mas _basic_ na pangangaipo—arog kan  pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.\nDakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini  pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan _hope_ o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.\nMay iba-ibang teorya manungnod sa _hope,_ pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong _The Psychology of Hope._ Sa halipot na tataramon, an _hope_ para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan _willpower (agency)/_ kusog nin pagsarig asin _waypower (pathway)/_ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.\nSa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an _health crisis_ na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.\nDahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte  kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga _protective measures_ bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.\nDahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.\nDahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.\nSa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.\nSa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin _enabling_ na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1474,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/203","title":"","content":"{\"id\":203,\"date\":\"T07:42:08\",\"date_gmt\":\"T07:42:08\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=203\"},\"modified\":\"T11:01:17\",\"modified_gmt\":\"T03:01:17\",\"slug\":\"sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p><em>An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang pan\\u00e0naw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (\\u201cEvery man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.\\u201d).<\\/em>\\u&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pah\\u00e0 sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bay\\u00e2 an nasa <em>balyong kudal<\\/em>, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho\\umahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon\\ukaidto.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Alagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta san\\u00e1 kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an <em>cellphone<\\/em>, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad\\usa harong, sa trabaho, sa komunidad\\udaing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napap\\u00e0dukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsar\\u00e0 kun arin an kaipuhan, arin an dai.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom\\/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kay\\u00e2 takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.&nbsp; An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Sikolohiya<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan <em>sikolohiya<\\/em>\\udisiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin bu\\u00f3t nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanun\\u00f9dan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako san\\u00e1 sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Manlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag<em> <\\/em>(developmental psychology) na dap\\u00edt sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dap\\u00edt sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dap\\u00edt sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dap\\u00edt sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-ataman<em> <\\/em>o pagmangno (psychology of care\\/psychotherapy) na dap\\u00edt sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dap\\u00edt sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Baskog-Isip<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: <em>baskog-isip <\\/em>(mental health)<em>.<\\/em> Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako san\\u00e1 an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dap\\u00edt sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom\\uan tiwala na dawa natat\\u00e0naw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya\\upanluwas asin panlaog\\uasin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>\\u201cSa Balyong Kudal\\u201d<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: <em>pagbalyo sa pag-ultanan\\u<\\/em>pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kay\\u00e2 magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang pan\\u00e0naw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (\\u201cEvery man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.\\u201d).\\u&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp; Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[69,47,49,89,86,87,88],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang pan\\u00e0naw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (\\u201cEvery man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.\\u201d).\\u&nbsp;Arthur Schopenhauer,&nbsp;Studies in Pessimism: The Essays&nbsp; Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:42:08+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:01:17+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:42:08+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:01:17+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Sikolohiya\\/Baskog-Isip: Pagpamidbid\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:42:08+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:01:17+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Mental Health,Nephtaly Botor,Pinoy Psych,Psychology\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/203\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=203\"}],\"version-history\":[{\"count\":7,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/203\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/203\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=203\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=203\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=203\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1341,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1264","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:22:48\",\"date_gmt\":\"T11:22:48\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T19:22:51\",\"modified_gmt\":\"T11:22:51\",\"slug\":\"makagirabuhon-na-perdon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Makagirabuhon na Perdon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Inabot ko pa kaidto su <em>Perdon<\\/em> na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Patawara Dyos ko,<br>Dyos ko patawara.<br>Patawara O Senyor<br>an gabos kong sala<\\/em>&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; <em>Dyos ko patawara<\\/em>.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana\\uan mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na <em>Patawara<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong <em>curfew<\\/em> asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan\\u00a0 &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ibang lugar, pag talagang may <em>curfew<\\/em> pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon\\u00a0maski dai sinda uyon sa nabagong oras.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinat\\u00f9dan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa p\\u00e0no an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados\\u00a0asin mga NPA daa\\umga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,69,47,49,535,78,533,534,159],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:22:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T11:22:51+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Martial Law,Niles Jordan Breis,Perdon,Procession,Revolution\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":653,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1025","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:04:29\",\"date_gmt\":\"T11:04:29\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T17:28:05\",\"modified_gmt\":\"T09:28:05\",\"slug\":\"pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \\\"Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\\/em>.\\\"<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\\/em> kaya an sabi ko na san\\u00e1... <em>regla<\\/em>. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\\/em> na sa <em>sexualized<\\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\\/em>.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p><em>Kalihim<\\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada '80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,\\u00a0baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph -->\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:paragraph {\\\"customTextColor\\\":\\\"#ffffff\\\"} -->\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n<!-- \\/wp:paragraph -->\\n\\n<!-- wp:block {\\\"ref\\\":945} \\/-->\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,481,69,47,478,49,480,78,477,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\\u00e1&#; regla. Siisay man bay\\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:04:29+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T09:28:05+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:04:29+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T09:28:05+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bakery,Bicol,BIkol,Bread,Magbikol Kita,Manila,Niles Jordan Breis,Pan de regla,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":6,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1276,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fan-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/\\\">An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;An sikolohiya kan \\u201cresilience\\u201d: pagkamasarig asin pagbangon&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":109,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid/#","title":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid\nPublished on Thursday, July 09, , 7:42am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\n_An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”)._― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays\nGabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa _balyong kudal_, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.\nAlagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an _cellphone_, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.\nKun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.\nSa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan _sikolohiya_—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.\nManlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-atamano pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.\nAn lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: _baskog-isip_(mental health) _._ Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.\nSa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.\n**“Sa Balyong Kudal”**\nSa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: _pagbalyo sa pag-ultanan—_ pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.\nSa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1528,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.368Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/9","title":"","content":"{\"id\":9,\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"slug\":\"nephtaly-botor\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Nephtaly Botor<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":224,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/users/9","title":"","content":"{\"id\":9,\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"url\":\"\",\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"slug\":\"nephtaly-botor\",\"avatar_urls\":{\"24\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=24&d=mm&r=g\",\"48\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=48&d=mm&r=g\",\"96\":\"https:\\/\\/secure.gravatar.com\\/avatar\\/d4b5de31c2a7fef?s=96&d=mm&r=g\"},\"meta\":[],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Magbikol Kita | Nephtaly Botor<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"profile\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"ProfilePage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita | Nephtaly Botor\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/#webpage\\\"}}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\"}]}}","detected_lang":"bik","word_count":224,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1309","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T18:49:32\",\"date_gmt\":\"T10:49:32\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T11:43:58\",\"modified_gmt\":\"T03:43:58\",\"slug\":\"parakayo-sa-gadan\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Parakay\\u00f2 sa gadan\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an <em>parakay\\u00f2 sa gadan<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang bu\\u00f3t sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;\\uo kinantot. An&nbsp;tiyaon&nbsp;ko, dawa&nbsp;maisog, midbid man sya na matibayon&nbsp;sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo&nbsp;nya ki&nbsp;inayot.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong &#;parakayo sa gadan.&#; Luminakop kaidto an kararawan na &#;parakayo sa gadan&#; kan kasagsagan pa kan mga <em>linemen<\\/em> sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Amerikano: So howdya say &#;The food is delicious in Bikol?&#;<br>Bikolanong <em>lineman<\\/em>: Oh&#; it&#;s &#;Parakayo sa gadan.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na san\\u00e1 sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin &#;Hey you, &#;parakayo sa gadan.&#; Delicious food!&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An dai man san\\u00e1 masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro&#; ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa san\\u00e1 an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga <em>linemen<\\/em> na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe\\umauugma na san\\u00e1 daa na magin mga &#;parakayo sa gadan.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na <em>variorum<\\/em>. An kumpletong titulo tanda ko pa\\u<em>Cum Notis Variorum<\\/em> sa Latin na an bu\\u00f3t sabihon &#;Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo&#;.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na &#;Parakayo sa Gadan&#;.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-text-color\\\" style=\\\"color:#ffffff\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\\n\\n\\n<p><\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an parakay\\u00f2 sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang bu\\u00f3t sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;\\uo [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[556,214,69,47,554,49,78,557,555,479],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Parakay\\u00f2 sa gadan | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Parakay\\u00f2 sa gadan | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an parakay\\u00f2 sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang bu\\u00f3t sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;\\uo [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T10:49:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T03:43:58+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Parakay\\\\u00f2 sa gadan | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T10:49:32+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:43:58+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Parakay\\\\u00f2 sa gadan\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T10:49:32+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T03:43:58+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Albay,Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Death,Magbikol Kita,Niles Jordan Breis,Nonfiction,Parakayo sa Gadan,Tabaco City\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/parakayo-sa-gadan\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":2,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":746,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1264","title":"","content":"{\"id\":,\"date\":\"T19:22:48\",\"date_gmt\":\"T11:22:48\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=\"},\"modified\":\"T19:22:51\",\"modified_gmt\":\"T11:22:51\",\"slug\":\"makagirabuhon-na-perdon\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Makagirabuhon na Perdon\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Inabot ko pa kaidto su <em>Perdon<\\/em> na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><em>Patawara Dyos ko,<br>Dyos ko patawara.<br>Patawara O Senyor<br>an gabos kong sala<\\/em>&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; <em>Dyos ko patawara<\\/em>.\\u00a0<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana\\uan mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na <em>Patawara<\\/em>.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong <em>curfew<\\/em> asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan\\u00a0 &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ibang lugar, pag talagang may <em>curfew<\\/em> pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon\\u00a0maski dai sinda uyon sa nabagong oras.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinat\\u00f9dan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa p\\u00e0no an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados\\u00a0asin mga NPA daa\\umga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p style=\\\"color:#ffffff\\\" class=\\\"has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":7,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[38],\"tags\":[214,69,47,49,535,78,533,534,159],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta mal\\u00e0, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T11:22:48+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T11:22:51+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"2 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Makagirabuhon na Perdon\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T11:22:48+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T11:22:51+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Martial Law,Niles Jordan Breis,Perdon,Procession,Revolution\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Aw, Ta Nagkarastahan?\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/aw-ta-nagkarastahan\\/makagirabuhon-na-perdon\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\\\",\\\"name\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/07-NilesB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Niles Jordan Breis\\\"},\\\"description\\\":\\\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/7\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=\"}],\"version-history\":[{\"count\":1,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":653,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1264","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Makagirabuhon na Perdon\nPublished on Sunday, September 06, , 7:22pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su _Perdon_ na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:\n_an gabos kong sala_…\nAn gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su… _Dyos ko patawara_.\nKrus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na _Patawara_.\nTapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong _curfew_ asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  “Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.”\nSa ibang lugar, pag talagang may _curfew_ pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.\nDakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.\nAn sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri/#","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\nPublished on Sunday, July 26, , 2:15am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.\nDakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.\n**Migrasyon asin Baskog-Isip**\nHarani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.\nHalipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.\nMay duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan _(host country)_ mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan _(home country)_.\nSa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay _(quality of life)_ ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.\nMantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan _(powerlessness)_. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.\n**Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri**\nSa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri _(self care)_ kan mga migrante asin kan saindang pamilya?\n1\\. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.\n2\\. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, _creative activities_, asin iba pa.\n3\\. Kun sinda may mga _religious practices_, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.\n4\\. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.\n5\\. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan _social media_ o _video conferencing_.\n6\\. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga _social media technologies_ para makabali man an kapamilya na nasa abroad.\n7\\. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma _(relaxation exercise)_ arog kan hararom asin kontroladong paghangos _(deep and controlled breathing)_ asin mga _self-soothing exercises_ arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.\n8\\. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip _(mental health professional)_ arog kan mga _counselor_, sikolohista, o _psychiatrist_. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin _telecounseling_ o _telemedicine_.\nAn mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1261,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/makagirabuhon-na-perdon/#respond","title":"Makagirabuhon na Perdon | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Makagirabuhon na Perdon\nPublished on Sunday, September 06, , 7:22pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nInabot ko pa kaidto su _Perdon_ na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:\n_an gabos kong sala_…\nAn gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su… _Dyos ko patawara_.\nKrus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na _Patawara_.\nTapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong _curfew_ asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  “Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.”\nSa ibang lugar, pag talagang may _curfew_ pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.\nDakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.\nAn sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":827,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri/#respond","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\nPublished on Sunday, July 26, , 2:15am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.\nDakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.\n**Migrasyon asin Baskog-Isip**\nHarani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.\nHalipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.\nMay duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan _(host country)_ mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan _(home country)_.\nSa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay _(quality of life)_ ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.\nMantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan _(powerlessness)_. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.\n**Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri**\nSa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri _(self care)_ kan mga migrante asin kan saindang pamilya?\n1\\. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.\n2\\. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, _creative activities_, asin iba pa.\n3\\. Kun sinda may mga _religious practices_, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.\n4\\. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.\n5\\. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan _social media_ o _video conferencing_.\n6\\. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga _social media technologies_ para makabali man an kapamilya na nasa abroad.\n7\\. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma _(relaxation exercise)_ arog kan hararom asin kontroladong paghangos _(deep and controlled breathing)_ asin mga _self-soothing exercises_ arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.\n8\\. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip _(mental health professional)_ arog kan mga _counselor_, sikolohista, o _psychiatrist_. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin _telecounseling_ o _telemedicine_.\nAn mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1261,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/category/aw-ta-nagkarastahan/feed/","title":"","content":"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"UTF-8\"?><rss version=\"2.0\"\n <title>Aw, Ta Nagkarastahan? | Magbikol Kita</title>\n <atom:link href=\" rel=\"self\" type=\"application/rss+xml\" />\n <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>\n <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :24:39 </lastBuildDate>\n <language>en</language>\n hourly </sy:updatePeriod>\n <sy:updateFrequency>\n 1 </sy:updateFrequency>\n <title>Aw, Ta Nagkarastahan? | Magbikol Kita</title>\n <title>Parakayò sa gadan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 13 Sep :49:32 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Albay]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Death]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Nonfiction]]></category>\n <category><![CDATA[Parakayo sa Gadan]]></category>\n <category><![CDATA[Tabaco City]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Isus! Ata, Isus&#160;sa kausmakan&#160;garo&#160;an&#160;sasabihon&#160;kan&#160;iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&#160;matatampaling&#160;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&#160;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&#160;na inayot&#160;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon&#160;kan&#160;&#;iniyot&#;—o [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa gadan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Isus! Ata, Isus&nbsp;sa kausmakan&nbsp;garo&nbsp;an&nbsp;sasabihon&nbsp;kan&nbsp;iba pag nadangog ngani an <em>parakayò sa gadan</em>.</p>\\\n<p>Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong&nbsp;matatampaling&nbsp;ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot&nbsp;ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki&nbsp;na inayot&nbsp;sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon&nbsp;kan&nbsp;&#;iniyot&#;—o kinantot. An&nbsp;tiyaon&nbsp;ko, dawa&nbsp;maisog, midbid man sya na matibayon&nbsp;sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo&nbsp;nya ki&nbsp;inayot.</p>\\\n<p>Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong &#;parakayo sa gadan.&#; Luminakop kaidto an kararawan na &#;parakayo sa gadan&#; kan kasagsagan pa kan mga <em>linemen</em> sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:</p>\\\n<p>Amerikano: So howdya say &#;The food is delicious in Bikol?&#;<br>Bikolanong <em>lineman</em>: Oh&#; it&#;s &#;Parakayo sa gadan.&#;</p>\\\n<p>Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin &#;Hey you, &#;parakayo sa gadan.&#; Delicious food!&#;</p>\\\n<p>An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro&#; ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.</p>\\\n<p>Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga <em>linemen</em> na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga &#;parakayo sa gadan.&#;</p>\\\n<p>Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na <em>variorum</em>. An kumpletong titulo tanda ko pa—<em>Cum Notis Variorum</em> sa Latin na an buót sabihon &#;Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo&#;.</p>\\\n<p>Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na &#;Parakayo sa Gadan&#;.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" sa gadan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Makagirabuhon na Perdon</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 06 Sep :22:48 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Martial Law]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Perdon]]></category>\n <category><![CDATA[Procession]]></category>\n <category><![CDATA[Revolution]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" na Perdon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Inabot ko pa kaidto su <em>Perdon</em> na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana su mga nagpuprusisyon, dai malampas sa trenta asin dagos an pagkanta na karayaton, magabaton pagdangugon:</p>\\\n<p><em>Patawara Dyos ko,<br>Dyos ko patawara.<br>Patawara O Senyor<br>an gabos kong sala</em>&#;</p>\\\n<p>An gibong usipon kaidto kan mga tambay na kontra-Perdon, puro daa mga gurangon man sana an nag-iiriba ta madali na sindang magkagaradan. An totoo, anggot su ibang mga tambay ta alas tres na alagad mauruli pa sana sinda harali sa irinuman, masasabatan sa dalan su mga gurang asin su pinakamakusog an boses na kantora, haros ikurahaw na sainda su&#; <em>Dyos ko patawara</em>. </p>\\\n<p>Krus na may sarong dupa an laba an nasa inutan kan Perdon asin sarong kandila o gasera o kun minsan karaba an dara sana—an mga ini an inabot ko na kan tinugal ako kaidto kan tiyaon ko na mag-iba kaya tuom ko kaidto pa an bilog na <em>Patawara</em>.</p>\\\n<p>Tapos na an Martial Law kaidto alagad igwa pa nin selektibong <em>curfew</em> asin dakol pang mga militar an nagkatarada sa samong barangay na agihan palugsot sa may pyer. Pag nasasabatan kan mga suldados an Perdon, igwa sainda nin minapanguros alagad igwa man nin minapadangog arog kan  &#;Imbes magkaraturog, nagpaparapuruka. Idaramay pa an Dyos.&#;</p>\\\n<p>Sa ibang lugar, pag talagang may <em>curfew</em> pa, dai talaga itugutan an Perdon pag alas tres. Kaya igwa kaidtong mga alas otso pa sanang banggi, nagpupuon na an naunabing prusisyon maski dai sinda uyon sa nabagong oras.</p>\\\n<p>Dakul an takuton talaga sa Perdon na buminalik man giraray sa mag-agahon na kinatùdan. An paborito ko kaidtong usipon na luminakop samuya iyo idtong su mga gurangon na kurubaon na ngani daa pag nahiling mo sa aga alagad pag nasa Perdon na sinda, biglang taranuson na daa an lakaw sa diklom. Alas tres na maagahon daa pàno an totoong oras kan mga kalag na nagbarasay-basay.cAn iba daang kalag, nakikipagprusisyon man. Saralakan an mga gadan asin mga buhay pa.</p>\\\n<p>An sabi ni Pay Ipil kaidto, may pirang mga soldados asin mga NPA daa—mga parehong takot man sa nasabing usipon. Kaya daa, marhay man ta dagos baga kaidto an lambang Perdon. Sabihon pang harani na daa kaito an pigsasabing Rebolusyon.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" na Perdon</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sun, 23 Aug :04:29 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bakery]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Bread]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Manila]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Pan de regla]]></category>\n <category><![CDATA[Tabaco City]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná&#; regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" de regla: nagsuriyaw an daraga</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla</em>.&#;</p>\\\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla</em> kaya an sabi ko na saná&#; <em>regla</em>. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?</p>\\\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling</em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya</em> na sa <em>sexualized</em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim</em> an apod ninda sa <em>pan de regla</em>.</p>\\\n<p><em>Kalihim</em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla</em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.</p>\\\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.</p>\\\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.</p>\\\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla</em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,&nbsp;baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.</p>\\\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla</em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" de regla: nagsuriyaw an daraga</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Dai ka magparamuda, diputa ka</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 15 Aug :10:28 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Curse]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[profane language]]></category>\n <category><![CDATA[Profanity]]></category>\n <category><![CDATA[vulgar words]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Diputa&#160;o deputa&#160;o pag binilog mo pa&#; hijo&#160;de&#160;puta&#160;o yudiputa. An&#160;sabi kan&#160;primahon&#160;kong taga-Manila na matibayon magtaram&#160;ki&#160;Bikol dawa&#160;dai&#160;lamang sya nagdakula&#160;o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun&#160;kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot&#160;nindo.&#; Taga-Camarines Sur an&#160;tiyaon&#160;ko, an&#160;ina kan&#160;primahon&#160;kong makaulok&#160;man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy&#160;o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog&#160;pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" ka magparamuda, diputa ka</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Diputa&nbsp;o deputa&nbsp;o pag binilog mo pa&#; hijo&nbsp;de&nbsp;puta&nbsp;o yudiputa.</p>\\\n<p>An&nbsp;sabi kan&nbsp;primahon&nbsp;kong taga-Manila na matibayon magtaram&nbsp;ki&nbsp;Bikol dawa&nbsp;dai&nbsp;lamang sya nagdakula&nbsp;o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun&nbsp;kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot&nbsp;nindo.&#;</p>\\\n<p>Taga-Camarines Sur an&nbsp;tiyaon&nbsp;ko, an&nbsp;ina kan&nbsp;primahon&nbsp;kong makaulok&nbsp;man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy&nbsp;o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog&nbsp;pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na&#;</p>\\\n<p>Bulining patak.</p>\\\n<p>Parot lamang.</p>\\\n<p>Ata su hayop.</p>\\\n<p>Garo kastang parot.</p>\\\n<p>Linina dipungal.</p>\\\n<p>Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.</p>\\\n<p>Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.</p>\\\n<p>Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng&nbsp; nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an &#;Buli ni Ina&#; asin an &#;Viva La Virgen! Viva!&#; pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.</p>\\\n<p>Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.</p>\\\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" ka magparamuda, diputa ka</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Bulitas nin kaugmahan</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 25 Jul :14:50 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Aw Ta Nagkarastahan]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[BUlitas]]></category>\n <category><![CDATA[Family]]></category>\n <category><![CDATA[Gender Equality]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Masculinity]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <category><![CDATA[Penile Insert]]></category>\n <category><![CDATA[Satisfaction]]></category>\n <category><![CDATA[Satisfacton]]></category>\n <category><![CDATA[Sex]]></category>\n <category><![CDATA[Sexuality]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo&#; iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an&#; sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nin kaugmahan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>Nakahiling na kamo nin bulitas?</p>\\\n<p>Aw, sa paghuna ko su iba saindo&#; iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an&#; sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag duminakula o duminakulaon pa, butò na baga.</p>\\\n<p>Sa angkan mi na dawa saralakan an ginikanan—Partido hanggan Caramoan asin sa Tabaco, Albay—an pagkaigwa nin bulitas an saro sa mga pighahambog kan mga kalalakihan. Rumdom ko kaito su saro kong primuhon na gradwado nin Ateneo de Manila ta habo nya kaidto magklase sa makababluyon daang mga eskwelahan kan Legazpi. Nadagit su ama nya kan uminuli sa Bikol ta binulagan kan babayi. An haros na tanda kong sabi kan tiyuon ko sa primuhon ko: &#;Nom, anong nakua mo? Bakong Ateneo na inadalan mo an pigbukod kan babayi kundi bulitas. Kun nagdangog ka sako na magpakaag ki bulitas, maski pa pirmi kang bagsak kun mag-adal ka dyan sa Aquinas, sigurado akong hanggan ngunyan may agom ka pa.&#;</p>\\\n<p>Panahon idto na haros normal o ordinaryo man samo an arog kaidtong mga pag-isip buda sa mga huring taon man saná kan dekada &#;90 nagpuon an mga kritikal na diskusyon sa nagkapirang pamilya kan angkan manungod sa kun nata puro na saná su ama na maisog an nasusunod, kun nata su ina pa an nagpapaliwanag nin marhay sa mga aki na sabuton daa an ama na kadakul nin sambay. Lugod, an paghuna ko kaidto, pag Bikolano ka asin magiging ama kan sadiring pamilya o magiging agom na mas dominante, bulitas an garo anting-anting o birtud tanganing dai bayaan kan babayi an saiyang agom. Sa diskurso ngunyan, suanoy na ini asin kontra sa holistikong pagkatawo kan lambang babayi o ina ta bako man sana seks o sekswal an papel ninda sa sadiring agom o sa mismong pag-ataman nin pamilya.</p>\\\n<p>Para sa tiyuon ko na harani na mag-80 anyos alagad makusog pa, bulitas man giraray an aram nyang rason kun nata daa maugma sindang mag-agom dawa kaidto pa. An maugmang mag-agom daa an minahaman man ki maugmang pamilya. Dipisil na mabago pa an saiyang opinyon urog pag pigsasabi nya na su bulitas nya, kolor-unit na daa an biring-biring asin dai na maruskas ta kinakan na ngani kan lambi. Buút sabihon, suminalak na sa laman.</p>\\\n<p>Aram ko an pigtataram nya. An pagkakaiba gayod: su henerasyon mi ngunyan, dakul an binarayaan ki sadi-sadiring agom o karelasyon dawa nagtuturubod gabos kaito sa birtud kan surusulot na bulitas.</p>\\\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" nin kaugmahan</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>\n <title>Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?</title>\n <dc:creator><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></dc:creator>\n <pubDate>Sat, 11 Jul :20:56 </pubDate>\n <category><![CDATA[Aw, Ta Nagkarastahan?]]></category>\n <category><![CDATA[Bicol]]></category>\n <category><![CDATA[BIkol]]></category>\n <category><![CDATA[Caramoan]]></category>\n <category><![CDATA[Culture]]></category>\n <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>\n <category><![CDATA[Niles Jordan Breis]]></category>\n <guid isPermaLink=\"false\">\n <description><![CDATA[<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. [&#;]</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" mamuot kun yaon sa Caramoan?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n <content:encoded><![CDATA[\\\n<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#;</p>\\\n<p>Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako&#; saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.</p>\\\n<p>Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.</p>\\\n<p>Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.</p>\\\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\" mamuot kun yaon sa Caramoan?</a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\" Kita</a>.</p>\\\n]]></content:encoded>\n <slash:comments>0</slash:comments>","detected_lang":"bik","word_count":3295,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=649","title":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:20am\n# Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\nPublished on Sunday, July 26, , 2:15am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\nKan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.\nDakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19.\n**Migrasyon asin Baskog-Isip**\nHarani sa buót ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.\nHalipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip.\nMay duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang  nasyon na pinagtatrababuhan _(host country)_ mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan _(home country)_.\nSa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo saná asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay _(quality of life)_ ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan saná sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya.\nMantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan _(powerlessness)_. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas.\n**Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri**\nSa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri _(self care)_ kan mga migrante asin kan saindang pamilya?\n1\\. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.\n2\\. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, _creative activities_, asin iba pa.\n3\\. Kun sinda may mga _religious practices_, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.\n4\\. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.\n5\\. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan _social media_ o _video conferencing_.\n6\\. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga _social media technologies_ para makabali man an kapamilya na nasa abroad.\n7\\. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma _(relaxation exercise)_ arog kan hararom asin kontroladong paghangos _(deep and controlled breathing)_ asin mga _self-soothing exercises_ arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.\n8\\. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip _(mental health professional)_ arog kan mga _counselor_, sikolohista, o _psychiatrist_. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin _telecounseling_ o _telemedicine_.\nAn mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako saná kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin buót na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1261,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/874","title":"","content":"{\"id\":874,\"date\":\"T15:48:07\",\"date_gmt\":\"T07:48:07\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=874\"},\"modified\":\"T10:56:32\",\"modified_gmt\":\"T02:56:32\",\"slug\":\"pandemya-paglaom\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pandemya, pagl\\u00e1om\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pandemya<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa saiyang librong <em>The Psychology of Pandemics, <\\/em>naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linala\\u00faman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga <em>protective measures <\\/em>urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta\\uarog na san\\u00e1 kan pagbakal nin disinfectant asin face mask\\uo nakakaulang sa pag-<em>access<\\/em> sa mas <em>basic<\\/em> na pangangaipo\\uarog kan&nbsp; pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini&nbsp; pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan <em>hope <\\/em>o pagl\\u00e1om\\uta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pagl\\u00e1om<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May iba-ibang teorya manungnod sa <em>hope, <\\/em>pero sun\\u00f4 ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong <em>The Psychology of Hope. <\\/em>Sa halipot na tataramon, an <em>hope <\\/em>para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan <em>willpower (agency)\\/<\\/em>kusog nin pagsarig asin <em>waypower (pathway)\\/<\\/em>kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagl\\u00e1om kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo san\\u00e1. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglal\\u00e1om may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan pandemyang ini, naglal\\u00e1om kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an <em>health crisis <\\/em>na ini. Naglal\\u00e1om kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglal\\u00e1om man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglal\\u00e1om kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte&nbsp; kan mga serbisyong pansal\\u00fad. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglal\\u00e1om kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan\\uan pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga <em>protective measures<\\/em> bako san\\u00e1ng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglal\\u00e1om kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglal\\u00e1om kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglal\\u00e1om kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglal\\u00e1om man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa san\\u00e1 sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ngaran nin pagl\\u00e1om, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin <em>enabling <\\/em>na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan sal\\u00fad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[47,104,379,376,49,89,86,129,88,377,375,224,380,378],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:48:07+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:56:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"BIkol,Covid19,family security,Hope,Magbikol Kita,Mental Health,Nephtaly Botor,Pandemic,Psychology,resilience,Sa Ba,Sa Balyong Kudal,safety,wellbeing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=874\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=874\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=874\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=874\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1289,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fmigrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri%2F","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\">Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":107,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/sikolohiya-baskog-isip-pagpamidbid/#respond","title":"Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:21am\n# Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid\nPublished on Thursday, July 09, , 7:42am\nby [Nephtaly Botor]( \"Posts by Nephtaly Botor\") \\| [Sa Balyong Kudal](\n_An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”)._― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays\nGabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa _balyong kudal_, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.\nAlagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an _cellphone_, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.\nKun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan.  An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.\nSa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan _sikolohiya_—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.\nManlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-atamano pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.\nAn lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: _baskog-isip_(mental health) _._ Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.\nSa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.\n**“Sa Balyong Kudal”**\nSa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: _pagbalyo sa pag-ultanan—_ pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.\nSa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.\n.\nSi Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":1528,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/874","title":"","content":"{\"id\":874,\"date\":\"T15:48:07\",\"date_gmt\":\"T07:48:07\",\"guid\":{\"rendered\":\"http:\\/\\/magbikolkita.com\\/?p=874\"},\"modified\":\"T10:56:32\",\"modified_gmt\":\"T02:56:32\",\"slug\":\"pandemya-paglaom\",\"status\":\"publish\",\"type\":\"post\",\"link\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\",\"title\":{\"rendered\":\"Pandemya, pagl\\u00e1om\"},\"content\":{\"rendered\":\"\\n<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pandemya<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa saiyang librong <em>The Psychology of Pandemics, <\\/em>naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linala\\u00faman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga <em>protective measures <\\/em>urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta\\uarog na san\\u00e1 kan pagbakal nin disinfectant asin face mask\\uo nakakaulang sa pag-<em>access<\\/em> sa mas <em>basic<\\/em> na pangangaipo\\uarog kan&nbsp; pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini&nbsp; pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan <em>hope <\\/em>o pagl\\u00e1om\\uta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p><strong>Pagl\\u00e1om<\\/strong><\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>May iba-ibang teorya manungnod sa <em>hope, <\\/em>pero sun\\u00f4 ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong <em>The Psychology of Hope. <\\/em>Sa halipot na tataramon, an <em>hope <\\/em>para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan <em>willpower (agency)\\/<\\/em>kusog nin pagsarig asin <em>waypower (pathway)\\/<\\/em>kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagl\\u00e1om kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo san\\u00e1. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglal\\u00e1om may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa tahaw kan pandemyang ini, naglal\\u00e1om kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an <em>health crisis <\\/em>na ini. Naglal\\u00e1om kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglal\\u00e1om man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.&nbsp;&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglal\\u00e1om kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte&nbsp; kan mga serbisyong pansal\\u00fad. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglal\\u00e1om kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan\\uan pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga <em>protective measures<\\/em> bako san\\u00e1ng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglal\\u00e1om kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglal\\u00e1om kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglal\\u00e1om kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglal\\u00e1om man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa san\\u00e1 sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.&nbsp;<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p>Sa ngaran nin pagl\\u00e1om, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin <em>enabling <\\/em>na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan sal\\u00fad.<\\/p>\\n\\n\\n\\n<p class=\\\"has-white-color has-text-color\\\">.<\\/p>\\n\\n\\n\",\"protected\":false},\"excerpt\":{\"rendered\":\"<p>Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]<\\/p>\\n\",\"protected\":false},\"author\":9,\"featured_media\":0,\"comment_status\":\"open\",\"ping_status\":\"open\",\"sticky\":false,\"template\":\"\",\"format\":\"standard\",\"meta\":{\"_et_pb_use_builder\":\"off\",\"_et_pb_old_content\":\"\",\"_et_gb_content_width\":\"\"},\"categories\":[36],\"tags\":[47,104,379,376,49,89,86,129,88,377,375,224,380,378],\"yoast_head\":\"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\\/\\/yoast.com\\/wordpress\\/plugins\\/seo\\/ -->\\n<title>Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita<\\/title>\\n<meta name=\\\"robots\\\" content=\\\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\\\" \\/>\\n<link rel=\\\"canonical\\\" href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:locale\\\" content=\\\"en_US\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:type\\\" content=\\\"article\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:title\\\" content=\\\"Pandemya, pagl\\u00e1om | Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:description\\\" content=\\\"Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod [&hellip;]\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:url\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:site_name\\\" content=\\\"Magbikol Kita\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:publisher\\\" content=\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:published_time\\\" content=\\\"T07:48:07+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"article:modified_time\\\" content=\\\"T02:56:32+00:00\\\" \\/>\\n<meta property=\\\"og:image\\\" content=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:width\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n\\t<meta property=\\\"og:image:height\\\" content=\\\"\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:card\\\" content=\\\"summary_large_image\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:creator\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:site\\\" content=\\\"@magbikolkita\\\" \\/>\\n<meta name=\\\"twitter:label1\\\" content=\\\"Est. reading time\\\">\\n\\t<meta name=\\\"twitter:data1\\\" content=\\\"4 minutes\\\">\\n<script type=\\\"application\\/ld+json\\\" class=\\\"yoast-schema-graph\\\">{\\\"@context\\\":\\\"https:\\/\\/schema.org\\\",\\\"@graph\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"Organization\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"sameAs\\\":[\\\"https:\\/\\/www.facebook.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.instagram.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/www.youtube.com\\/magbikolkita\\/\\\",\\\"https:\\/\\/twitter.com\\/magbikolkita\\\"],\\\"logo\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"\\\",\\\"caption\\\":\\\"Magbikol Kita\\\"},\\\"image\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#logo\\\"}},{\\\"@type\\\":\\\"WebSite\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Magbikol Kita\\\",\\\"description\\\":\\\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\\\",\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"SearchAction\\\",\\\"target\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/?s={search_term_string}\\\",\\\"query-input\\\":\\\"required name=search_term_string\\\"}],\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\"},{\\\"@type\\\":\\\"WebPage\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\",\\\"name\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om | Magbikol Kita\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#website\\\"},\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"ReadAction\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Article\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#article\\\",\\\"isPartOf\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"author\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\"},\\\"headline\\\":\\\"Pandemya, pagl\\\\u00e1om\\\",\\\"datePublished\\\":\\\"T07:48:07+00:00\\\",\\\"dateModified\\\":\\\"T02:56:32+00:00\\\",\\\"mainEntityOfPage\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#webpage\\\"},\\\"commentCount\\\":0,\\\"publisher\\\":{\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#organization\\\"},\\\"keywords\\\":\\\"BIkol,Covid19,family security,Hope,Magbikol Kita,Mental Health,Nephtaly Botor,Pandemic,Psychology,resilience,Sa Ba,Sa Balyong Kudal,safety,wellbeing\\\",\\\"articleSection\\\":\\\"Sa Balyong Kudal\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"potentialAction\\\":[{\\\"@type\\\":\\\"CommentAction\\\",\\\"name\\\":\\\"Comment\\\",\\\"target\\\":[\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/pandemya-paglaom\\/#respond\\\"]}]},{\\\"@type\\\":\\\"Person\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#\\/schema\\/person\\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\\\",\\\"name\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\",\\\"image\\\":{\\\"@type\\\":\\\"ImageObject\\\",\\\"@id\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/#personlogo\\\",\\\"inLanguage\\\":\\\"en\\\",\\\"url\\\":\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/08-NephB.jpg\\\",\\\"caption\\\":\\\"Nephtaly Botor\\\"},\\\"description\\\":\\\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\\/\\/pinoypsych.org o mag-email sa .\\\"}]}<\\/script>\\n<!-- \\/ Yoast SEO plugin. -->\",\"_links\":{\"self\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\"}],\"collection\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\"}],\"about\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/types\\/post\"}],\"author\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/users\\/9\"}],\"replies\":[{\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/comments?post=874\"}],\"version-history\":[{\"count\":3,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\"}],\"predecessor-version\":[{\"id\":,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/posts\\/874\\/revisions\\/\"}],\"wp:attachment\":[{\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/media?parent=874\"}],\"wp:term\":[{\"taxonomy\":\"category\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/categories?post=874\"},{\"taxonomy\":\"post_tag\",\"embeddable\":true,\"href\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-json\\/wp\\/v2\\/tags?post=874\"}],\"curies\":[{\"name\":\"wp\",\"href\":\"https:\\/\\/api.w.org\\/{rel}\",\"templated\":true}]}}","detected_lang":"bik","word_count":1289,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fsa-balyong-kudal%2Fmigrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri%2F&#038;format=xml","title":"","content":"{\"version\":\"1.0\",\"provider_name\":\"Magbikol Kita\",\"provider_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\",\"author_name\":\"Nephtaly Botor\",\"author_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/author\\/nephtaly-botor\\/\",\"title\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\",\"type\":\"rich\",\"width\":600,\"height\":338,\"html\":\"<blockquote class=\\\"wp-embedded-content\\\"><a href=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/\\\">Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri<\\/a><\\/blockquote>\\n<script type='text\\/javascript'>\\n<!--\\/\\/--><![CDATA[\\/\\/><!--\\n\\t\\t\\/*! This file is auto-generated *\\/\\n\\t\\t!function(d,l){\\\"use strict\\\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\\/[^a-zA-Z0-9]\\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\\\"'+t.secret+'\\\"]'),o=new RegExp(\\\"^https?:$\\\",\\\"i\\\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\\\"none\\\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\\\"style\\\"),\\\"height\\\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\\\"link\\\"===t.message)if(i=l.createElement(\\\"a\\\"),a=l.createElement(\\\"a\\\"),i.href=r.getAttribute(\\\"src\\\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\\\"message\\\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\\\"DOMContentLoaded\\\",t,!1),d.addEventListener(\\\"load\\\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\\\"MSIE 10\\\"),i=!!navigator.userAgent.match(\\/Trident.*rv:11\\\\.\\/),a=l.querySelectorAll(\\\"iframe.wp-embedded-content\\\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\\\"data-secret\\\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\\\"#?secret=\\\"+t,e.setAttribute(\\\"data-secret\\\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\\\"security\\\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\\n\\/\\/--><!]]>\\n<\\/script><iframe sandbox=\\\"allow-scripts\\\" security=\\\"restricted\\\" src=\\\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/sa-balyong-kudal\\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\\/embed\\/\\\" width=\\\"600\\\" height=\\\"338\\\" title=\\\"&#;Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri&#; &#; Magbikol Kita\\\" frameborder=\\\"0\\\" marginwidth=\\\"0\\\" marginheight=\\\"0\\\" scrolling=\\\"no\\\" class=\\\"wp-embedded-content\\\"><\\/iframe>\",\"description\":\"Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.&nbsp; Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante [&hellip;]\",\"thumbnail_url\":\"https:\\/\\/magbikolkita.com\\/wp-content\\/uploads\\/\\/12\\/MKidentity.jpg\",\"thumbnail_width\":,\"thumbnail_height\":}","detected_lang":"bik","word_count":107,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/?p=1025","title":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:23am\n# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\nPublished on Sunday, August 23, , 7:04pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”\nSyempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?\nSa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.\n_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.\nAn Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.\nPirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.\nSa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.\nUlukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.\n.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":928,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}
{"url":"https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#respond","title":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita","content":"Saturday, December 27, , 7:24am\n# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\nPublished on Sunday, August 23, , 7:04pm\nby [Niles Jordan Breis]( \"Posts by Niles Jordan Breis\") \\| [Aw, Ta Nagkarastahan?](\nSa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”\nSyempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?\nSa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.\n_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.\nAn Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.\nPirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.\nSa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.\nUlukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.\n.\n.\nSarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\n### Submit a Comment[Cancel reply](\nYour email address will not be published. Required fields are marked \\*\nSave my name, email, and website in this browser for the next time I comment.\nThis site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](\n**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.\nKag-ambag na mga Parasurat\nKenneth Isaiah Ibasco Abante\nRonald ‘Bong’ Rodriguez\nJavier Leonardo Vitug Rugeria\nJonas Cabiles Soltes\nMagbikol Kita is published by\nWe create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](\nResibihon an mga artikulo sa email\nMagsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.\n## Yaon ka na sa mailing list!\nAn **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!\nPara sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.\nAn ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.\n- [Follow]( \"Follow on Facebook\")\n- [Follow]( \"Follow on Instagram\")\n- [Follow]( \"Follow on Youtube\")\nI-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.\nMagbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan","detected_lang":"bik","word_count":928,"source":"philcrawler","crawled_at":"2025-12-26T23:24:29.369Z"}