{"id":,"date":"T20:50:14","date_gmt":"T12:50:14","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T18:22:54","modified_gmt":"T10:22:54","slug":"manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\/","title":{"rendered":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan"},"content":{"rendered":"\n
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, dole out<\/em> an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.<\/p>\n\n\n\n
May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip (mature<\/em>), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na &#;top-to-bottom approach<\/em>&#; nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada \u, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-ak\u00f2 sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. Beneficiaries<\/em> an apod sa mga tatabangan, bakong participants<\/em> kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang Community Organizing<\/em> ngunyan. Hali sa marhay na bu\u00f3t an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai mat\u1f76makan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.<\/p>\n\n\n\n
Sa parteng patapos na an dekada \u, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto squatter<\/em>. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na squatter.<\/em> Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o urban poor<\/em> manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.<\/p>\n\n\n\n
Dahil dai pang aram na paagi kun p\u00e0no ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa community organizing<\/em>. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa Civil Rights Movement<\/a><\/em>. Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si Fr. Denis Murphy, SJ, <\/a>kaidto sa pag-iriba kan Civil Rights Movement<\/em> bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni Saul Alinsky<\/a>. Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa community organizing<\/em> sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa on-the-job training<\/em> sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).<\/p>\n\n\n\n
Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an community organizing<\/em>. An kaibah\u00e1n kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaak\u00f2 sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.<\/p>\n\n\n\n
Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin bu\u00f3t na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[39],"tags":[205,69,47,685,207,683,74,684,49,462,624,72],"yoast_head":"\n<title>Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/manlain-lain-an-klase-nin-programa-sa-pagpauswag-nin-banwaan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T12:50:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T10:22:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\">\n


Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:31am
# Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan
Published on Sunday, November 08, , 5:41pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan.
Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning ko yaon gilid kun sain malibyanong magbaba kun oras nang magbaba. May ruminaning lalaki sa kataning ko na nagpasabot na nakikilimos sya. Bako pa man gurangon na marhay su tawong nakikilimos.
“Nata ta dai ka magtrabaho, magparapakilimos ka sana. Makusog ka pa.” Su boses kan kataning kong lalaki halangkaw na panô nin pagkabaldi. Syempre, kuminimu-kimo sana su makilimos buda naghali na. Sobra na man na pagsupog sa kapwa an ginigibo kaini, sabi ko sa sadiri ko. Sa hababang boses  na may dagit, sabi ko, “Dai mo na ngani tinawan, dinagitan mo pa,” sabay tami-tami ako. Dai man ako iniwal kan lalaki, dai sana syang girung-girong. Su drayber gari dai sanang nadangog.
An manungod sa pagtao sa makilimos, pirming nagigin kontrobersiyal na hururon  Yaon su sasabihan an mga nagtatao na: “Pigpapadanay mo an pakilimos, isusugal man sana iyan.” O, “mga sindikato iyan, mga manloloko iyan, isa-shabu lang iyan.” Mas dakol an taas an kiray sa mga nagtatao sa mga makilimos kisa mga nakakasabot kun nata may mga nangingilimos.
Habo ta na magdakol an makilimos kaya an inot na solusyon sabi kan mga habo maglimos, dai magtao tanganing dai na an mga ini maingganyo magparapanghagad. An problema bako arog kaan kasimple kun nata may makilimos. Tabi lang ta iba man na tema an droga pero may kaisipan na tanganing mawara an droga, gadanon an mga adik. Magkapandok an argumentong ini manungod sa pagparà kan mga makilimos.
Balik sa makilimos. Kun an argumentong sususugon ta, gustúhon kan mga pobrehon na mangilimós, an pinaghahalian palan kun nata ta may mga makilimos ini dahil marhay buda maugma an mangilimós. Pero sa dakulang kwadro nin retrato kan banwaan, an hapot siisay man daw an tawong dai nasusupog magparapanghagad? Pareho man ini sa diskurso sa prostitusyon na sala kan mga biktima nin prostitusyon an hilang na ini nin banwaan. Pirming _victim blaming_ an kaisipan na mas pinapadanay. Primero, madaling lastaran an tios ta aram kan  banwaan na maluya sinda. Daing ma-kaso sa korte ki _verbal abuse_ kun linastaranan an sarong makilimos nin sarong uruigwahon.
An problema kan pagtios _(poverty_) iyo na an pagtios mismo sarong pagringis sa dignidad nin tawo. Naitutuklang kan labi-labing pagtios an mga tawo sa kamugtakan na _kapot sa matarom_ dahil inagaw sa mga tawong sobrang tios an diretsong magpili kun ano an dapat sainda para mabuhay. Siisay an naglalang kan makilimos? Bakong sarong banwaan na dusta na kabig sanang kabig maski su ihuhungit na sana kan tios iagaw pa? Bako pang harayong eksena sa girumdom ta an pakilimos nin mga jeepney drivers dahil nawaran sinda nin trabaho sa panahon nin pandemya. Marhay ta nakakapagpasada na sinda ngunyan. Pero  may panahon na ngani sanang may makakan an nawaran na nin oportunidad magtrabaho, natutuklang sinda sa panghagad. Nasusupog sinda maghagad pero tinuklang sinda kan mga pangyayari na tanganing mabuhay, mangilimos an natatadang paagi nganing dai manghàbas. An mga nahihiling tang nangingilimos mga gurang, may byadi, buda iba pang maluya an lawas.
Kun minsan, may nangingilimos na medyo mabaskog pa an lawas. An iba kaini pula o kun minsan bungog. Ibang hururon an pag-aprubitsar kan mga sindikato sa pagtios nin iba. May mga isip-kriminal talaga na nanggagamit kan kaluyahan nin mga tios. Mga sindikato an apod kaini. Kukuahon ninda su makahirak an kamugtakan nin pagtios  tapos papadumanon ninda sa mga lugar na dakul an nag-aaging tawo nganing duman mangilimos, tapos iiingreso ninda an napangilimusan ninda sa mga galamay nin sindikato. Porsyentahe lang an titao  sa naghalon kan supog sa bilog na aldaw tanganing may makuang limos. Sa paggamit nin sindikato sa mga makilimos urog pang minakusog an ringis nin pagtios sa mga tios.
Tapos, kitang medyo marahayrahay pa an buhay madali kitang magbasol buda madagit sa mga makilimos na biktima nin kapasluan nin nagkapirang pamilya o indibidwal o korporasyon sa nasyon ta na an iyu-iyong misyon ninda sa buhay iyo an maghadi sa banwaan. Bakalon an mga kabasan sa nasyon tanganing patugdukan ki mall, mga harong na pambenta, mga _golf courses_ o iba pang pangangaipo nin negosyo. Maghigda sa kwarta. Magtao sana nin mukmok sa tios para an siram kan pinagpagalan kan iba paduman saindang mga naghahadi-hadi sa banwaan. Namamasdan ta an pasweldo sa mga higanteng kumpanya, an pagtrato sa mga sakada sa mga tubuhan asin iba pang kaparehong kamugtakan nin mga patrabaho. Ini an nag papadanay nin pagtios. Kaya ngani an suriyaw kada Mayo Uno: _“Presyo ibaba, sweldo itaas!”_
Habo tang  magdanay an mentalidad na parapakilimos pero an urualdaw na dalagan kan  buhay-buhay nin mga namamanwaan, nasasangkuban nin _patronage_ na kultura nin pulitika. Nagtatabang an pulitiko ki diit tanganing sa eleksyon iboto sya. Halimbawa, natabang kun may nagagadan. Dakulaon na ining utang na buót nin tios. Nagigin padrino sa bunyag o sa kasal an mga may kaya buda may poder. An mga tios titanaw ining dakulaon na utang na buót. Uruutro lang ang sistemang ini kaya garing si Sisyphus sa _Greek mythology_ na tulak ki tulak kan dakulaon na gapo patukad buda pag-abot sa itaas, mahuhulog na naman su gapo, itutulak na naman ni Sisyphus paitaas. Daing katapusan an kapagalan na ini ni Sisyphus.
An paglimos dai nakakapabaskog kan dignidad nin tios pero kaipuhan ninda magkakan sa urualdaw. Pagkakan an ipinapakilimos bakong pambayad sa tubig o kuryente o pantwisyon ki aki. Sagkod na arog pa kan kamugtakan ta ngunyan an pulitika sa nasyon ta, an pagbabago para sa mauswag na nasyon, haloy pang mangyari. Kunsyensya ta na sana an masabi kun pabayaan tang dai lamang makahigop maski sarong cup na linanot sa sarong aldaw an sarong makilimos tanganing maghangos pa sya sa sunod na kaagahon. Pero syempre dapat mapara man an mga sindikato.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"France Clavecillas","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/france-clavecilla\/","title":"Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":" Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan \n \n \n ","description":"Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari. Mabaskog su kataning kong pasahero sa inotan kan jeep. Harani ako sa drayber, su kataning […]","thumbnail_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg","thumbnail_width":,"thumbnail_height":}


Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:31am
# Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan
Published on Sunday, October 18, , 8:50pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, _dole out_ an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.
May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( _mature_), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na “ _top-to-bottom approach_” nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. _Beneficiaries_ an apod sa mga tatabangan, bakong _participants_ kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang _Community Organizing_ ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.
Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto _squatter_. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na _squatter._ Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o _urban poor_ manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.
Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa _community organizing_. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa _[Civil Rights Movement]( Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si [Fr. Denis Murphy, SJ,]( kaidto sa pag-iriba kan _Civil Rights Movement_ bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni [Saul Alinsky]( Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa _community organizing_ sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa _on-the-job training_ sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).
Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an _community organizing_. An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.
Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"France Clavecillas","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/france-clavecilla\/","title":"Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"
Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan<\/a><\/blockquote>\n


Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:32am
# Hustisya: pundasyon nin katuninungan
Published on Sunday, October 04, , 1:12pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.
May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.
May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.
Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.
Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.
May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- _frame up_ pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga _urban poor_ na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.
Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Saturday, December 27, , 6:33am
# Hustisya: pundasyon nin katuninungan
Published on Sunday, October 04, , 1:12pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.
May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.
May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod. Sa sitwasyon ini, dara-dara saná kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an buót. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.
Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man saná sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.
Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapasâ kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. Pàno ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya salâ na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.
May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan panô nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka- _frame up_ pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga _urban poor_ na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong subó (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.
Dai man nawawara an pagláom na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagláom pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagláom nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":,"date":"T21:08:00","date_gmt":"T13:08:00","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T21:08:08","modified_gmt":"T13:08:08","slug":"pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\/","title":{"rendered":"P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2?"},"content":{"rendered":"\n
Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms<\/em>). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\u00e1 risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na san\u00e1 na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa bu\u00f3t kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagl\u00e1om (cynicism<\/em>) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na san\u00e1 baga an nasusunod.<\/p>\n\n\n\n
Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na san\u00e1ng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede san\u00e1ng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media san\u00e1, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo \u201cAno man an inambag mo sa banwaan\u201d? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na taxpayer<\/em> pwedeng-pwede buda dapat lang mangsit\u00e1. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na san\u00e1ng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na san\u00e1 kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hin\u00e0bas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na san\u00e1 sa taon an PhilHealth? An dolomite<\/em> na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa military camps <\/em>kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan san\u00e1 gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul. <\/p>\n\n\n\n
An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan frontliners<\/em>. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit. <\/p>\n\n\n\n
Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa sal\u00e2 patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na sal\u00e2. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon san\u00e1 pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta san\u00e1 kun p\u00e0no an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\u00e1 risa ta matibay […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[39],"tags":[567,568,205,69,47,566,74,570,49,363,150,72,569],"yoast_head":"\n<title>P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2? | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2? | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai san\u00e1 risa ta matibay […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/pano-na-kun-dai-na-nadadagit-an-banwaan-sa-sala\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T13:08:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T13:08:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n


Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ? | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:34am
# Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?
Published on Sunday, September 20, , 9:08pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( _defense mechanisms_). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( _cynicism_) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod.
Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na _taxpayer_ pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An _dolomite_ na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa _military camps_ kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.
An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan _frontliners_. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.
Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Bakilid

Saturday, December 27, , 6:35am
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...
## [Pàno sukulon an pagpadaba?](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...
## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Ngunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...
## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
An kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
An ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Saturday, December 27, , 6:33am
# Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?
Published on Sunday, September 20, , 9:08pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri ( _defense mechanisms_). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning mong iyan itsitsismis ka na nandaya ka kaidto pero dai saná risa ta matibay kang magsagin-sagin. Naaraman mo na saná na rinatakan na palan su pangaran mo. O kaya, iinutan kang takuton tanganing dai mo sya masingil kan mga paglapas nya sa kapwa. Igwa man na pandepensa sa sobrang kanos na kan mga ugali sa palibot. An pagdangog na pipalaog sa sarong talinga buda pipaluwas sa ibong. Mas grabe kun dai mo na aram kun ano na an nasa buót kan kahuron mo ta maski an pandok nya nawaran na nin natural na liwanag kun sya kahuron mo. An apod kan pandepensang ini kan tawo sa mga problema sa palibot nya iyo an dai nang pakilabot. Pinatuod na nya an sadiri na dai na makubhanan o mataranta kun may mga problema. Kakambal ining depensang ini kan pagkadai nang nahihiling na pagláom ( _cynicism_) na magrahay pa an dalagan kan mga bagay-bagay sa banwaan. Madadangog mo an mga tataramon na ini: Ubos na an luha ko, dai nang mangyayari. Sinda na saná baga an nasusunod.
Urog na ngunyan na pandemya na nagdara nin manlain-lain na pagsakit, mas mauubserbahan ta an man-iba-ibang pagdepensa sa sadiri. Mas pa sa takot na maulakitan kan CoViD19 an takot na makasuhan sa kun ano na sanáng balubagi ta kun makataram kang medyo may natatamaan na may poder buda awtoridad, pwede sanáng ikabit ka sa mga gustong magpabagsak kan gobyerno. Sa social media saná, pag mga troll an nagpaplatika, huna mo langit na an Pilipinas ta pag magkomento ka sa mga bararikig na mga pahayag kan nasa poder an hapot tulos saimo “Ano man an inambag mo sa banwaan”? Dakulon an mga bagay-bagay na an sarong naglalapigot na _taxpayer_ pwedeng-pwede buda dapat lang mangsitá. Pagsusururugan ka kan mga troll na kun sain paghali-haling kapatalan an iaapon saimo. Dakol an kaipuhan sitahon arog kan isyu sa West Philippine Sea. Pabayaan na sanáng ibaribad su pinangganahan kan Pilipinas na Arbitral Ruling na sadiri kan Pilipinas an West Philippine Sea? An isyu sa PhilHealth arog na saná kaan, lilingawan ta na an pagsiguro na maibalik su hinàbas na kwarta na para sa kapakanan kan mga myembro kan PhilHealth? Tugot kita na sabihan na sagkod na saná sa taon an PhilHealth? An _dolomite_ na pampagayon daa kan Manila Bay, okay lang? An paglaog kan mga DITO cell sites sa _military camps_ kan nasyon, dai na pagsitahon? May dagit na nagkakalakaga sa daghan kun dai nailuluwas an mga komento o mga rekomendasyon na pwede man makatabang sa pagpakarhay kan buhay-buhay ngunyan. Sa social media nakakaluwas an dagit pero an mga natatamaan nananakot na babalikan an mga reklamador. Sa bilog na panahon pakatapos kan EDSA I, ngunyan saná gustong pauk-ukon an mga dila kan mga tawo. Marhay sanang an mga Pilipino naglalaad pa an kalayo sa tulak ta kun naparaot an dalagan kan isip ta, magraralakaw-lakaw kitang gari nang mga bangkay na burubitbit an sadiring ataul.
An pagdagit sa inhustisya bakong gibong ikakasupog. Nata ta an nagtitimak-timak sa mga deretso kan kadaklan dai lamang nasusupog? Idinidepensa pa ngani. Pinapalakpakan pa. Sinasaluduhan pa. Mas urog na dapat palakpakan kuta an pagdagit sa mga baralanggado nang gibu-gibo arog kan pagyamyam sa mga tultol na gibo kan _frontliners_. Arog kan pagdagit sa planong magbugtak ki mga DITO cell sites sa mga military camps sa nasyon asin iba pang dapat tang ikadagit.
Anong klaseng nasyon na kita kun maski an lehitimong diretsong magdagit sa salâ patimak-timakan ta pa? An dagit an emosyon na nagdadara nin pagbabago. Dai man nangangahulugan na kun dagit ka sa mga nangyayari ngunyan pirming dagit an pandok buda boses mo. Bako man iyan an gustong sabihon kan pagdagit sa mga sarala nang dalagan sa nasyon. An dagit sa daghan nagmumukna na paagi na mapadanay an katutuuhan. An dagit bako sa tono kan pagtaram mamamati kundi sa mga datos na kapot ta bilang patunay na igwa man nanggad na salâ. An dagit sa mga sala nahihiling sa mga paghiro ta na may pagbabagong mangyari. Bakong tanda nin pagpadaba sa banwaan an paghalon saná pirmi kan mga ikinakadagit ta. Pag-iisipan ta saná kun pàno an dagit magpahiro sato nganing makamit ta an mawot na pagbabago.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:36am
# An pamamanwaan bilang paglampaw sa pulitika kan sadiring-tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo
Published on Sunday, September 27, , 5:01pm
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Sa ngunyan na panahon an “banwaan” pwedeng magtukoy sa munisipalidad, sa syudad, o sa nasyon depende sa pakahulugan kan nagtataram.  Alagad sa sakuyang pagkasabot an banwa, dai saná nagtutukoy sa lugar kun sain ginigibo an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo kundi sarong konsepto nyatong nagsasayod kan kaburunyugan nin mga “kapwa-tawo.”
Susog ki Zeus Salazar an _banua_ iyo na daa an tubong yunit pampulitika kan mga katutubo kaidtong panahon na ngapit inapod na _pueblo_ kan mga Kastila, mantang an barangay kinukumpunir saná nin mga kapag-arakian. Kun totoo ini, an literal na _pagpasiring sa banwaan_ sarong pagluwas sa barangay tanganing magduman sa banwaan kun sain yaon an mga ibang tawo, alagad kapwa igwang mga kasiributan na bako sanáng para sa saindang mga pamilya o kapag-arakian.
Sa tabang kan mga mauunambitan kong mga parasurat buót kong ibiklad an pagkasabot na “an pamamanwaan sarong paglampaw sa pulitika kan sadiring tawo pasiring sa pakikipagkapwa-tawo.” Ginagamit ko an terminong “paglampaw” sa duwang gawi susog sa kahulugan kaini sa sakuyang kinagimatan na linggwahe sa Rinconada. An inot bilang sarong paghali sa harong nin daing purupaaram asin kadalasan sinasabing gibuogibo kan mga layas na aki. An ikaduwang kahulugan iyo an “nauurugan”, “linalangkawan” o “linalampasan” na iyo an mga kapantay kan “linalampawan”.
An inot na kahulugan kan paglampaw sarong maninigong pakahulugan sa pamamanwaan kun sain an kusog kan pamilya asin sadiring-tawo iyo an nag-uulang sa pamamanwaan mismo. Mantang an ika duwang kahulugan an naglaladawan kan dapat na magin lugar kan pakikipagkapwa o paglingkod sa kapwa bilang mas urog, mas halangkaw asin mas mahiwas na relasyon pantawong yaon sa pamamanwaan.  Nakaangkla an pamamanwaan sa pakikipagkapwa.
Urog kahalaga an inadalan ni Adrian Remodo asin isinurat niya sa _Bikol Studies_ mapapadapit sa pulitika kan sadiring tawo na iyo an pwede mananggad na tukuyon bilang ugat kan oligarkiya sa satuyang banwaan. Sayod na maray sa “sadiring-tawo” an kakayahan kan sadiri na mansadiri. An apelyido asin relasyon sa dugo an kapital kan sadiring tawo. Iyo ini an rinaranihan sa mga panahon nin pangangaipuhan, alagad an karibay kaini iyo an pagbalos sa oras nin pagtubos kan kautangan sa buot. An dai pagbalos garo sarong makuring kasalan kan kasadiring-tawo kun sain pagtakwil sa pagigin kaayon sa kapag-arakian an kapadusahan, pasiring sa pagigin “ibang-tawo.” An “ibang tawo” iyo an nagsasapo kan byolensya kan sadiring tawo, huli ta siya an dai kaayon, siya idtong yaon sa luwas kan sakop kan sadiring tawo. An mentalidad kan “sadiring-tawo” iyo man daa an yaon sa likod kan pagdanay kan pagkabaranga kan sosyudad sa mga “dakulang-tawo” asin mga “sadit na tawo”. An dakulang-tawo iyo an mga pamilya kan mga mayayaman, mapoder, mahiwas an mga kadagaan asin halangkaw an inadalan, mantang an mga “sadit na tawo” iyo idtong mga mayong boses sa banwaan, mga mayong pagrogaring, asin mga kapag-arakian kan tumatawo o sa madaling sabi, mga “ibang-tawo”. An mga dakulang tawo an mga nagdadanay sa lado nin pulitika huli ta pinagpapadanay man sinda urog na kan mga kasadiring-tawong nakikinabang man kan poder asin benepisyong dara kan pwesto sa gobyerno kan saindang kasadiring-tawo.
Haros iyo na ini an dai maburubakling kinatudan sa pulitika bako lang sa Bikol kundi sa manlain na runa kan Pilipinas. An padagos na pagsarig kan mga tawo sa prinsipyo kan “sadiring-tawo” iyo an yaon sa likod kan makanos na imahen kan pulitika sa Pilipinas. Nakagamot man digdi an kurapsyon, pagtios kan kasaraditan, asin kakulangan nin oportunidad kan mga ibang tawong iyo lugod nin igwang kakayahan na manungdan. An dinastiya sa pulitika kan mga puruparehong pamilya iyo an makusog na patunay kaini na, kun sa tataramon ni Lukas Kaelin ), naglaladawan kan “makusog na pamilya alagad maluyang estado” sa Pilipinas.
Mawot kutang tubuson ni Remodo an mga mararahay na gawing nagpupuon sa mga magkakasadiring-tawo arog kan pakikidumamay asin pagmamakulog tanganing magin pundasyon pasiring sa “desentralisasyon kan pulitika kan sadiring-tawo” o pagpahiwas kan sakop kaini sa bilog na nasyon na igwang agimadmad sa karahayan kan kagabsan. Sa sakuyang pagkasabot, dai kayang itao kan konsepto kan “sadiring-tawo” an kahagadan kan pagkapantay-pantay huli ta intirong nakagamot yan sa “sadiri” asin “sakop” kan sadiri. Pwedeng nagkaigwa man nin kamawutan para sa karahayan kan kagabsan an mga minadalagan sa pulitika alagad sa katapusi, dai man giraray sinda nakakasayuma sa tentasyon o mandato asin dikta kan pamilya asin sadiring tawo. An kaipuhan iyo an “maglampaw” sa harong kan pamilya asin sadiring tawo. An dai maaku-ako kan sarong tawo iyo an mahiling na an saiyang kasadiring-tawo mismo, naglilingkod sa “ibang-tawo”. An paglingkod sa “ibang-tawo”, si mga yaon sa luwas kan “sadiring-tawo” an kapinunan kan pamamamanwaan. Sa banwa, bako sanang sadiring tawo an nag-iirok kundi, asin labi pa kayan, an mga kapwa-tawong kahimanwa. An prinsipyo nin “kapwa-tawo” iyo an maninigo tanganing baguhon an lalawgon kan pulitikang nakasarig sa “sadiring-tawo”. Naglalampaw an sarong namamanwaan sa saiyang mga sadiring-tawo huli ta an halaga kan “kapwa-tawo” lampaw mismo sa halaga kan “sadiring-tawo”.
Dakulang tabang an pagkasabot na inihiras ni Virgilio Enriquez ) sa katutubong sikolohiya mapapadapit sa pagkasabot kan “kapwa”. Susog sa saiya yaon sa tataramon na “kapwa”an kahulugan kan pagmidbid kan kahiras na identidad kan pagigin tawo. An nahihiling kan sarong tawo na ginigibo kan saiyang kasadiring-tawo na paglingkod sa ibang-tawo, sa katunayan sarong gawi nin pakikipagkapwa.
Susog man ki Rainier Ibana sa saiyang pag-adal kan mga prinsipyo kan mga Pilipinong rebolusyunaryo laban sa mga Kastila, an “kapwa” iyo an nagin patugmadan kan mga Katipunero kaidto tanganing pahiwason sa saindang imahenasyon an abot kan pagigin katutubo bilang sarong nasyon. Dugang pa ni Ibana an pagmidbid na ini kan nasyon bilang katutubo maninigo naman na pahiwason sa konteksto ngunyan kan miski si isay sa bilog na kinaban huli ta gabos man kita nagtalubo digdi sa parehong kinaban na nagtataong buhay sato.
An kakayahan na ining maghiwas kan abot kan katutubo lampaw pa sa nasyon dara mismo kan konsepto kan “kapwa-tawo” kaya an pamamanwaan dai nanggad nakukudalan. Kun sain yaon an satuyang kapwa yaon man an kahagadan kan pakikipagkapwa, an kahagadan kan pamamanwaan.
.
Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Saturday, December 27, , 6:32am
# Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan
Published on Sunday, October 18, , 8:50pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, _dole out_ an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.
May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( _mature_), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na “ _top-to-bottom approach_” nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. _Beneficiaries_ an apod sa mga tatabangan, bakong _participants_ kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang _Community Organizing_ ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.
Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto _squatter_. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na _squatter._ Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o _urban poor_ manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.
Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa _community organizing_. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa _[Civil Rights Movement]( Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si [Fr. Denis Murphy, SJ,]( kaidto sa pag-iriba kan _Civil Rights Movement_ bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni [Saul Alinsky]( Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa _community organizing_ sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa _on-the-job training_ sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).
Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an _community organizing_. An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.
Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:36am
# Si Charles Taylor asin an eskwelahan bilang panalmingan
Published on Sunday, September 13, , 6:54pm
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Sa kasagkuran kan pagsaysay ni Charles Taylor kan saiyang “Politics of Recognition” tinukoy niya an edukasyon bilang lugar na iyo mismong kinatitindugan kan tema manungod sa pagkanimanlainlain-katudan o _muliticulturalism_. Mahalaga an saysay (essay) na ini huli ta digdi nagin bantog na isusog ki Taylor an pagkasabot na sa panahon ngunyan an pagmidbid (recognition) saro nang pangangaipuhan sa buhay (vital need) kan tawo. Kun pagkakan an nagtataong buhay sa hawak asin an kakulangan o kawaran kaini an pwedeng magdulot kan pagkagadan kaini, an pagmidbid man o kawaran kaini an minabuhay o minapara sa identidad kan tawo.
Sabi ni Taylor an saro sa naghawan-dalan kan pagpapahalaga sa pagmidbid asin identidad iyo an pagkarumpag kan hirarkikal na sosyudad na nakaangkla sa pagsarig sa onra. Sa siring na sosyudad an kinatitindugan kan tawo an burabod kan onra, asin huli ta dai man gabos halangkaw an pwesto sa banwaan, nagkakapira sana man an yaon sa itaas, an kadaklan yaon sa ibaba na iyong minatangad sainda.
Susog ki Taylor dai man bilog na nawara an pagtao asin pag-ako nin onra. Arog kan nahihling nyato miski ngunyan na panahon, sasaro o nagkapira sana man na mga bistadong indibidwal an tinatawan onra sa mga seremonya. Dai man kaya magkakaigwang halaga asin kahulugan an pagtaong onra kun gabos na yaon tatawan kan siring na pag-umaw. Alagad an kaibahan ngunyan na modernong panahon sabi ni Taylor ta igwa na kita nin agimadmad na an lambang tawo igwang dignidad. Sa ladong ini nagkakapantay-pantay an mga tawo sa tahaw kan saindang manlain-lain na mga pagkakaiba-iba.
Mas pinaurog pa an halaga kan pagmidbid susog ki Taylor huli sa pagsarig ngunyan sa pan-indibidwal na identidad kan tawo sa modernong panahon. Alagad sa satuyang nasyon na an kadaklan na tawo maki-pamilya o maki-sadiring tawo, padagos pa gayud kitang naghihinguwang makamukna kan “komunidad na lampas sa sakop kan sadiring tawo” kun sa gamit na termino ni Fernando Zialcita. An tinukoy ni Adrian Remodo na “pulitika kan sadiring tawo” sa saiyang artikulong yaon sa inot na isyu kan _Bikol Studies_ ) iyo pa man giraray an nagdadanay na klase nin pulitika bako lang sa Bikol kundi sa manlain-lain pang rehiyon kan Pilipinas.
Alagad an paghangad nin demokrasya asin wala-tuong pagtuyaw sa nepotismo bagay na nagbuburabod sa pakasabot na igwang tubong pagkakapantay-pantay an mga tawo, na kapwa sinda nakakaaram kun ano an marahay asin maraot, asin kapwa igwang tubong pagkasabot sa kun ano an ikakarahay sa saindang buhay. Miski si Taylor na nagsurat kan saiyang saysay para sa saiyang mga kapwa taga Canada gamit an halimbawa kan sainda mismong karanasan nagsabi man na dai man nyato matatangkas an sadiri nyatong mga pamilya asin personal na karelasyon huli ta parte ini kan satong buhay. Alagad kaipuhan man giraray nyatong magkaigwa nin sadiring kabutan na ma-gikan sa satuyang sadiring pagkasabot, bilang sarong indibidwal na may sadiri man na buhay.
Tinawan duon nin Taylor na diyalohikal an buhay kan tawo kaya nahuhurma an identidad kan sarong indibidwal sa pakikipagkapwa o minsan sa pakikitusayan (struggle) sa mga bagay na buót mahiling saiya kan iba. Sa lado kan personal o pampublikong buhay kan indibidwal, an pakikidayalogo o pakikitusayan sa iba an nagtataong dalan sa pagmukna kan saiyag sadiring pagkamidbid sa sadiri o kan saiyang identidad.
An pagkasabot ni Taylor an nakatabang ki Charles Bingham nganing urog na ikapaliwanag an halaga kan pagmidbid sa pambulikong espasyo kan eskwelahan sa saiyang librong _Schools of Recognition_ ). Ginamit niya an metapora kan salming tanganing iladawan an katungdan kan pagmidbid asin bunga kan kawaran kaini sa eskwelahan. Segun ki Bingham, arog kan salming kun sain nyato nahihiling an satong lalawgon, an pagmidbid nagtatao man sato nin pakamidbid mismo sa sadiri. Kaya uyon ki Taylor, sinabi ni Bingham na an eskwelahan sarong lugar na panalmingan bilang sarong pampublikong espasyo.
Namimidbidan kan sarong tawo sa eskwelahan an saiyang sadiri segun ki Bingham enot sa mga tekstwal na materyal na ginagamit sa pagkanuod arog kan mga binabasang literatura, dangan sa pakikipagkapwa o sa _interpersonal_ na relasyon kan sarong indibidwal sa ibang personang yaon sa eskwelahan. An sarong eskwelahan na nagpapatuod nin pag-ako ni pagkanimanlain-lain kaipuhan nin kurikulum na nagpapamidbid man nin pagkanimanlain-lain sa mga tekstong gamit sa pagkanuod mismo nganing namimidbidan kan mga paraadal na an publikong espasyo, kumpwesto nin mga indibidwal na kapwa igwang pagkasabot asin kapwa igwang kayang ikaambag sa pagkanuud gikan sa saindang mga dinakulaan na “kinaban”. Dai man nyato maninigaran na gabos kitang nakapageskwela o mga nageeskwela nagkaigwa nin ibang gawi nin pakamidbid sa sadiri na lain kan naguno nyato sa pamilya huli sa paghiling, paghuna asin pagtrato satuya kan mga nakaibanan nyato sa eskwelahan. Igwang magayon, marahay na mga memorya alagad igwa man mga maraot, makasuya asin makulog na mga karanasan.
Sabi ni Taylor, mas hayag na ngunyan an pangangaipuhan kan pagmidbid, urog na ngunyan na igwa na kitang pagkasabot na hinuhurma kita kaini, asin aram ta nang nagigin humà sa satong identidad an pagminus sa satuya o kawaran nin pagmidbid. Naunambitan ni Taylor si Frantz Fanon bilang saro sa mga nagpukaw kaini kan saiyang ibiniklad na an armas na gamit kan mga mananakop iyo an pagdikta kan saiyang imahen sa mga inuripon. Kaya an kaipuhan kan mga sinakop tanganing makatalingkas iyo an bagohon an imahen ninda sa sadiri na ipinatuod sa sainda. Si Fanon mismo na sarong katutubo sa mga isla kan Antilles nagdanas nin diskriminasyon nin huli sa saiyang kolor kan pagtungtong nya sa nasyon kan Pransya.
Naghihinguwa man kitang makahaman nin panibagong imahen para sa satong mga sadiri matapos an mga nakaaging pananakop satuya. An paggamit kan satong tataramon tanganing ikapaliwanag an mga manlain-lain na pagkasabot saro nang halimbawa kaining kamawotan na magkaigwa nin panibagong pakamidbid huli ta kita ngani mismo kulang an pagsarig na kayang gibuhon ini kan satong linggwahe. Dikit an mga obrero huli ta bako ini an mayor na linggwaheng gamit sa pankinaban na ekonomiya asin pagpauswag sa sadiri.
Sa lado nin interpersonal na pagmidbid, kita na ngani mismong haros magkasaro sana man na banwaan an iniirokan, nasasakitan pang magin bukas sa pagkakaiba kan lambang saro. Sarong makusog na halimbawa kaini iyo an istorya ni Juan Escandor kan sarong agta na pinutol an saiyang sadiring muro tanganing ikapahiling sa saiyang mga kaklaseng sigeng panbansag saiya na, arog ninda, pula man an saiyang dugo. Ini an parehong persona na yaon sa likod kan karakter sa enot na kabtang kan librong _Labi_ ni Kristian Cordero.
Dakulang parte kan buhay nyato bilang mga indibidwal an mga panahon nin pagkanuud nyato sa eskwelahan, an publikong lugar kun sain kita nagkakaigwa nin pakamidbid sa sadiri na lain sa pakamidbid na kinagmatan nyato sa laog kan pamilya. Digdi ta nanunumpungan an mga ibang tawo na nabibisto ta bilang mga katubo asin mga kapwa indibidwal na nagmamawot man makanuud.  Susog ki Taylor, parehong pinapahalagahan sa demokrasya an pagkanimanlain-lain asin pagkapantay-pantay, na an lambang tawo igwa nin sadiring pagkasabot asin katalingkasan. An kaipuhan daa susog ki Taylor iyo an pag-ako kan tubong halaga na yaon sa lambang saro (presumption of equal worth). Kun an eskwelahan an pampublikong espasyong naghuhurma kan satong identidad, maninigo kun siring na haputon nyato kun anong klaseng mga eskwelahan an igwa kita ngunyan. Sain nakatungkos an satong mga eskwelahan kun iyan magigin panalmingan? Yan daw panalmingan nin mga indibidwal na murumawot an onra asin kaomawan o panalmingan nin mga indibidwal na pagpapahalaga sa dignidad kan lambang saro an pinakaultimong kamawutan?
.
Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"France Clavecillas","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/france-clavecilla\/","title":"P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2? | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"
P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2?<\/a><\/blockquote>\n