Magbikol Kita | France Clavecillas

Saturday, December 27, , 6:34am
# France Clavecillas
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
## [Nata madaling mandaug-daog sa kapareho tios man na mga tawo](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Kasugpon kan “Pano Sukulon an Pagpadaba” na nagluwas kan August 23, Dakol na beses na nahuhusgahan an mga tios na komunidad na uso sainda an mandaug-daog sa kapwa daug-daog man. Madaling apudon sindang “mga daing kurukarigós kaya, kaya mga palta-rason sinda.”...
## [Pàno sukulon an pagpadaba?](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Mahiwas buda hararom an sakop kan tataramon na pagpadaba, kaya kun minsan dipisil ladupon an konseptong ini. Pagpadaba saná ngani nin nagkapira mapagal na, pàno pa kun banwaan pa an paghururunan, asin an pagpadabang ini duman sa mga pigdadaug-daog na sektor? Bago ako...
## [Pagbasang-basang sa dignidad nin kinapobrehan sa paagi nin mga terminolohiya](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Ngunyan na pandemya, parati tang nadadangog sa TV an mga tataramon na nabiyayaan nin gobyerno, tabang hali sa gobyerno, mga pasaway, asin iba pang mga tataramon na nagpaparùrô kan respeto kan banwaan sa mga daing sukat. Dahil natuod na kitang magdangog kan mga...
## [Organisadong paghiro nin mga nasa kadipisilan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
An kahandaan na makipag-rabus, makipaghornal, o magbayanihan nasa dugo kan mga Pilipino. Namamasdan ta ini kun may bagyo, may sulo, may pagtúga nin bulkan buda iba pang peligrosong mga nangyarari sa satong komunidad. Ngunyan na pandemya, yaon an pakisumarong ini sa...
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
An ngaran kan kolum na ini Bakilid, kabaing kan pagkabakilid kan mga pig-aagihan kan kinapobrehan, may pandemya man o mayo, pero lalo na nanggad ngunian na igwa nin kalaban na dai nahihiling, an Coronavirus. An kanta kan nasa kindergarten na mga aki o nasa Grade 1 na...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


An unibersidad asin an birtwal na banwaan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:36am
# An unibersidad asin an birtwal na banwaan
Published on Sunday, September 20, , 9:54pm
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Tuyo nang nagsatubuanan an edukasyon sa birtwal na kinaban siring kan sabi ko sa sarong kolum. Yaon na sa kinaban na ini an mga manlain-lain na kasibutan kan tawo sa lado personal, ekonomiya asin pulitikal. Tinawan kong duon an napapalain na katungdan kan edukasyon, apwera kan pagguno nin mga kanuudan, sa pagsusog kan katutuuhan huli ta mas nagin maulyas lugod ini ngunyan. Madali nyakong malagalag sa kinaban na ini huli na lamang sa halimbawang dulot kan mga pabrikadong katutuuhan na kayang maipatubod tulos sa mga  nakakabasa kaini asin dai na minahapot kun totoo mananggad baya an saindang nabasa o nadalan.
Tutungkusan ko ngunyan an saro pang katuyuhan kan edukasyon kun sain an pagsusog sa katutuuhan nagigin sarong gawi nin pamamanwaan. Ginagamit ko an “pamamanwaan” bilang “citizenship” na ginamit man ni Mintz ) bilang dakitaramon kaini sa saiyang diksyunaryo. Urog nang kaipuhan ngunyan na, an birtwal na kinaban magin sarong birtwal na “banwaan.” An buot sabihon magin sarong espasyo nin mga namamanwaan na igwang pagpapahalaga sa katutuuhan asin sa saindang mga kapwa kahimanwa.
An pagpapakatawo nahahaman sa pamamanwaan. Saro ining pagkasabot na haloy nang namaanan kan mga suanoy na Griyego kaidtong panahon. _Polis a_ n apod ninda kan banwaan na iyo man an ugat na tataramon kan pulitika. Harayo sa maating impresyon o kahulugan kaini ngunyan, an pulitika sarong mabansay na gawi nin pamamanwaan, kun sain an mga kapwa igwang pagkasabot nagdidiriskusyon, naghihinirasan nin mga ideya asin nakikisumaro sa pagdesisyon sa buhay kan banwaan. An _agora_ iyo an sentro kan saindang _polis_. Kun sa satong panahon ngunyan, an _agora_ iyo an literal nyatong saudan na sentro nin komersyo. Alagad para sainda an agora iyo man an lugar kun sain sinda nakakanuud sa lambang saro, naghihinirasan nin mga kadunungan asin kan saindang mga gibong nagbibiklad kabansayan sa mga manlain-lain na lado arog kan literatura, arte, pilosopiya, asin iba pa. Nagigirumduman kong gayo pirmi an _agora_ pag minaagi ako asin nakikihinanyog sa mga gurang na paradebate na minapwesto dyan sa may plaza Rizal.
An pamamanwaan bilang gawi nin makatalingkasan na pagpahayag kan sadiri asin pag-ako kan saiyang kapwa bilang kapantay sa pag-urulay asin paghimo nin mga desisyon na nakakaapekto sa lambang saro tinawan linaw man kan Aleman na pilosopong si Jürgen Habermas. Tanganing mapangataman an katalingkasan kan lambang saro asin makahimo nin mga desisyon na dai pinaagi sa dikta kan pwersa o poder, kinakaipuhan daa susog ki Habermas an mga minasunod na panundon:
Inot, kaipuhan na an lambang saro na igwang kakayahan na magtaram asin magdesisyon matawan dalan na makisumaro sa pag-urulay. Ikaduwa, dapat tugutan an lambang saro na maghapot dapit sa ano man na sinabi kan iba; na tugutan dapat an lambang saro na magpahayag man kan saiyang sinasabuot; na dapat tugutan an lambang saro na maibiklad an saiyang mga gawi, mga kahagadan asin mga pangangaipuhan. Asin an ikatulo, iyo na mayo dapat maski sarong tagapahayag an pangaladan, sa pasaluib man o hayagan na pagpwersa, kan saiyang paghiro susog sa mga karapatan na tinukoy sa duwang nasambit na panundon.
Sa ngunyan na panahon madaling sabihon na garo natawan nin daing sagkod na katalingkasan an miski si isay man na magdakit sa birtwal na kinaban na makapagpahayag nin miski anong bagay. Alagad tibaad kaipuhan man nyatong mamaanan na ining katalingkasan na inaapag kan teknolohiya nagigin paon naman ngunyan nganing bawian kita nin awtonomiyang makapaghurop-hurop nguna asin makapagsiyasat bago kita mag-abot sa sarong masabot na desisyon arog na lamang kan pag-ako nyato asin pagsuporta nin sarong produkto, pulitiko, o kamawutan sa lokal man na sakop o pankinaban na abot. Yaon an hapot kun sisay an igwang kontrol ngunyan kan teknolohiya. Kun sisay an mga “dyos” na nakakahiling asin nakakaaram kan mga sinasabi asin ginigibo nyatong pinapasirip ta sa birtwal na kinaban. Kun anong mga pwersa an pwedeng yaon sa likod kan mga nagbibiklad kan saindang sadiri dara an “hashtag” na “pagpapakatotoo”?
Garo kaipuhan nyato ngunyan maagimadmadan na sa bwirtwal na kinaban, huli sa kakayanan kan teknolohiya na manipularon an satong mga pagmati apwera kan mga hilom na intensyon kan mga dyosdyosan na nagkokontrol kaini gamit an poder, kwarta asin impluwensya, an “pagpapakatotoo” sarong bagay na kaipuhan pagdudahan na mismo. Urog nang mas nagin maulyas an katutuuhan na kaipuhan nyatong susogon. Kaipuhan ta nang mas paghuropan pang gayo an kahulugan asin abot kan “maninigo,” kan hustisya, ngunyan na an bilog na kinaban na mismo an abot kan satong pananaw.
Dati nang masakit an paghanap nin katutuhan, urog na an mabuhay susog sa katutuuhan na nadukhayan kaya dai man bago an agyat na ini sa pagpapakatawo.  Ngunyan, nagin maulyas man an katutuuhan sa birtwal na kinaban, mas pinahiwas man kaini an pakikisumarong pwedeng mapangyari nyato na nalimitaran dati kan distansya kan satong mga iniirokan na lugar o mga muhon na nagsusuhay kan mga manlain-lain na nasyon.
Buhay an posibilidad na ini asin kaya tang pag-igutan na mapangyari. An modelo o ladawan kaining gawi nin pakikisumaro iyo an ideya kan Unibersidad. Sa saiyang saysay na “The Idea of the University—Learning Processes” sinusog ni Habermas an mga pagkasabot kan saiyang mga kapwa pilosopong Aleman manungod sa Unibersidad asin tinukoy ini bilang “mabansay na ladawan nin pagkabuhay” (ideal form of life). Sa termino kan mga Aleman, an edukasyon o _Bildung_ sarong proseso nin pagkanuud sa bilog na aspeto kan buhay kan tawo kun sain pinapatalubo an mga potensyal nin kabansayan, katalingkasan asin pagkasabot kan tawo. An idinugang o tinawan duon giraray ni Habermas iyo an dalan na ginigibo tanganing magin aktwal an mga ini. Iyo ini an komunikasyon ni ginigibo kan lambang kaayon sa komunidad nin mga tagapagsiyasat kun sain an katuyuhan iyo mismo an ikauuswag kan mga manlain-lain na kanuudan.
Sabi ni Habermas mahihiling mismo an gira kan Unibersidad sa mga siyentipikong pagsisiyasat na ginigibo ngunyan sa luwas kan eskwelahan arog kan mga journal kun sain maaaprubitsaran kan lambang parasiyasat an mga bunga kan mga pag-adal ninda. Alagad an urog pang mawot ipahayag ni Habermas iyo na an Unibersidad kaipuhan magdanay bilang sarong komunidad na igwang awtonomiya sa pagsiyasat asin pagsusog sa katutuuhan, talingkas sa darang tentasyon kan kwarta asin dikta kan poder sa pulitika. Bilang Unibersidad, iyo ini an nag-aandam sa sarong indibidwal sa saiyang pamamanwaan kun sain an pag-uswag kan komunidad asin bilog na banwaan an katuyuhan kan saiyang pagkanuud.
Aram man gayud ni Habermas na dai man talaga bilog na matatangkas an kwarta asin an impluwensya sa pagpadalagan kan eskwelahan kaya susog sa saiya, dapat dai magpasakop an Unibersidad sa sistema kan kwarta asin impluwensya. Sa Bikol asin iba pang mga rehiyon kan Pilipinas, mga pulitiko mismo kun bakong mga kapitalista an kagsadiri kan mga eskwelahan asin Unibersidad. Minsan man, an mga pampublikong Unibersidad minadulok sa mga haraning pulitiko nganing makaguno nin _budget_ na ngapit iyo an magigin paon kan utang na buot na sisingilon kan pulitiko. Ripasuhon na sana an katuyuhan mismo kan Unibersidad para sa mga paraadal tanganing mahiling kun nasakop na mananggad baya ini kan Sistema. Kun pansadiri sanang kauswagan o kaumawan an mga pinapangatamanan kan mga paraadal sa institusyon, buot sabihon kapital asin poder an mga buot nindang maguno. Pag-andaman ta na kun siring an saindang paghadihadian pag-abot kan panahon ta sa birtwal na kinaban mas naghiwas pa an abot kan saindang pwedeng sakupon.
Alagad sa balyong lado, an birtwal na kinaban pwede man na magin mahiwas na espasyo nin mga namamanwaan na igwang pagpapahalaga sa katutuuhan, paghinanyog asin pagmakulog sa kapwa, pagkasabot, asin paninidugan para sa karahayan kan kagabsan. An ideya kan Unibersidad an ladawan kaini asin pwedeng gibuhon na mismo sa satuyang mga Unibersidad tanganing dai man ini magin mga pabrika na sana nin diploma para magkatrabaho o kasangkapan kan mga pulitiko.
.
Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"France Clavecillas","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/france-clavecilla\/","title":"P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2? | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"
P\u00e0no na kun dai na nadadagit an banwaan sa sal\u00e2?<\/a><\/blockquote>\n


Magbikol Kita | Bakilid

Saturday, December 27, , 6:35am
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
## [An banwaan na mapinadaba sa mga senior citizens](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Sa sarong forum sa Manila bago maglockdown dahil sa pandemya, nagin tema sa pag-urulay an kamugtakan kan mga nagkakaedad na. Positibo su paghiling sa mga benepisyo para sa mga senior citizen na dulot kan R.A. (Expanded Senior Citizens Act of ). Halimbawa...
## [An pag-adal kan mga aki nin kinapobrehan sa panahon nin pandemya](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Nadadangog ta sa mga bareta sa TV  na preparado ki maray an DepEd sa paghampang sa mga pangangaipo kan mga estudyante sa pagpadagos kan pag-adal. Pag magdangog kita kan report kan DepED Secretary sa Presidente, an mga imahen na maagi sa isip ta mga imahen na gabos na...
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Natuod kitang hilingon na dakulang bagay an paghali pasiring sa padudumanan  Nagdedespedida party kita o hihatod ta an mahali. Kan dai pang internet, an sisabi ta: Magsurat. Dai makalingaw. Iba ining paghali kan daan na taon ngunyan. Dipisil umawon buda sabihan na...
## [An Panunuluyan kan mga kinapobrehan sa syudad](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Kun maglakaw-lakaw ka sa mga lugar kan urban poor sa Metro Manila, kun Bikolano ka, magigiulok ka ta kun may kahuron kang nagbi-Bikol, may marani man saimong nagbi-Bikol na man. Sa pagparalibut-libot ko kaidto bilang community organizer sa mga barangay sa mga gilid...
## [An pag-uli ko sa Bikol haling Manila sa panahon nin pandemya](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Naiba an pagkaareglo kan mga bagay-bagay sa buhay kan mga tawo, bako sana sa Pilipinas kundi sa bilog na kinaban, kan magkapandemya kaining CoViD19. Sa haloy na lockdown, na nainot sa Metro Manila kan Marso , naapektuhan ki maray su mga normal na hiru-hiro kan...
## [Dai kutang makilimos kun may hustisya sa banwaan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Nagkapirang beses akong nagkaigwa nin kataning na pasahero sa jeep, kaidtong dai pang pandemya, na pirming nandadagit sa makilimos. May mga pinalampas akong pang-iinsulto sa mga makilimos pero may sarong insidente sa Manila na dai ko napalimanlimanan. Ini su nangyari....
## [Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an...
## [Hustisya: pundasyon nin katuninungan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon...
## [Pàno na kun dai na nadadagit an banwaan sa salâ?](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Sabi sa sikolohiya, tanganing padagos na mabuhay sa tahaw nin labi-labing pagtios, an tawo nakakamukna nin mga paagi na madepensahan an sadiri (defense mechanisms). Halimbawa, kun habo kan kataning mo na mapadusahan ta nadakop mo syang nandaya sa tindahan, an kataning...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:32am
# Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan
Published on Sunday, October 18, , 8:50pm
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an mga nagtitios umabante sa saindang kamugtakan na pangkabuhayan. An tabang sa paagi nin pagkakan, gamit sa eskwelahan, mga bulong o iba pang dikit na materyal na pangangaipo na iginagawgaw sa mga tios sa barangay. Sarong klase ini nin programa nin mga nasa gibong pang-social action, mapa-gobyerno, simbahan o pribadong organisasyon. Sa Ingles, _dole out_ an apod kan arog  kaining klase nin serbisyo.
May kamanungdanan an programang dole out pero may kakulangan ini sa parte nin pagpatalubo nin sarong matalingkas, kumpletong pag-iisip ( _mature_), buda agimadmad na kayang mag-atid-atid kan direksyon na gustong padumanan. O sa sarong pagsabi, kulang an dole out programs sa parte nin pagpapahiwas pa kan agimadmad manungod sa tawo buda kan papel nya sa pagpanday  nin mapagmalasakit na banwaan. Nata man daw ta kulang? Mahapot kita. An pinaghalian kaya kan dole out na ideya iyo an kaisipan na “ _top-to-bottom approach_” nin pagsirbe o pagtabang. Sa Pilipinas, sa parteng dekada ‘60, an porma nin mga programa pig-apod na Welfare Services o Mga Gibong Pagkahirak. Sa programang ini dai kaiba an mga tatawanan nin tabang sa pagbilog kan plano asin pag-implementar kan mga plano kan may programang ahensya. Sa parteng pag-akò sana kan tabang an papel kan mga tatabangan. _Beneficiaries_ an apod sa mga tatabangan, bakong _participants_ kan programa. Dai pa kan mga dekadang ito su pig-aapod tang _Community Organizing_ ngunyan. Hali sa marhay na buót an mga welfare programs pero napag-atid-atid kan mga nasa social action work kan dekadang nasabi na su welfare programs dai nakasimbag kan mga pangangaipo kan mga obrero manungod sa pagsiguro na dai matὶmakan kan mga kapitalista su mga karapatan ninda sa trabaho. Su mga pagprotihir man kan mga  deretso kan mga kinapobrehan sa syudad saro man na dai kayang hampangon kun welfare programs sana su dara kan mga gibong pang-social action.
Sa parteng patapos na an dekada ‘60, sa sarong paghururon kan Federation of Asian Bishops, binugtak sa lamisa an hururon nin pagtabang sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad. Sa panahon na idto, pirming may abiso an gobyerno na maghanap su mga tios ki ibang istaran. An apod sainda kaidto _squatter_. Iba naman na urulay kun nata ta nakakawarang dignidad an tataramon na _squatter._ Bako sana pating squatter. Ati pa sa mata an hiling sa tios na barungbarong su istaran. Kawasa, sa dekadang nasambit dakol su proyektong pagpatindog ki mga darakulang edipisyo sa syudad arog kan mga hotel o iba pang edipisyong pang-komersyo urog na sa Metro Manila. Kaya sa hururon kan mga  obispo nabuksan an ideya na magtao nin pag-adal sa mga obrero asin kinapobrehan sa syudad o _urban poor_ manungod sa mga karapatan ninda sa laog kan mga ley kan nasyon. Dai pa kaidto kan Urban Development and Housing Act (RA ) pero may mga probisyon man sa konstitusyon manungod sa paggalang sa karapatan nin kinapobrehan.
Dahil dai pang aram na paagi kun pàno ipakilaban sa paaging matuninong an mga karapatan nin mga tios, nakaisip an grupong ekumeniko na pag-iriba nin nagkapirang pading Katoliko buda Protestanteng pastor, kaiba an nagkapirang propesor sa sosyulohiya na mag-imbitar ki trainers sa _community organizing_. Matanog sa panahon na idto su mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky buda pag-iriba nya sa Estados Unidos. Sa panahon man na idto makusog su mga paghiro sa Estados Unidos kan mga nasa _[Civil Rights Movement]( Tamang-tama man, sarong pading Heswita, si Fr. Denis Murphy, may programa para sa mga tios sa Tondo, may aram sa mga gibong pag-oorganisa ni Saul Alinsky. Nakapagmartsa pa man ngani si [Fr. Denis Murphy, SJ,]( kaidto sa pag-iriba kan _Civil Rights Movement_ bago sya ipinadara sa Pilipinas. Kaya sya su makakatakod sa grupo ni [Saul Alinsky]( Sa madaling sabi, nag-uyon na magpadara nin trainer sa _community organizing_ sa Pilipinas. An pinadara si Herb White, sarong Presbyterian pastor na Amerikano na nasa grupo ni Saul Alinsky. Sya an nagin trainer kan primerong mga organisador na pinaagi sa _on-the-job training_ sa Tondo, Manila. An organisasyon na nagin harong kan Community Organizing Training Program iyo an PECCO ( Philippine Ecumenical Council for Community Organizing).
Sarong paagi nin pagsirbe sa mga tios na komunidad an _community organizing_. An kaibahán kaini sa dole out program iyo an partisipasyon kan mga tawo puon sa pagtukar kun ano an problemang nakakaapekto sa mga tawo na inoorganisa sagkod sa pag-ebalwar asin mga paguno nin liksyon sa paghiro. Bakong tagaakò sana kan tabang an mga tawo kundi naghihiro sinda na matabangan an sadiri. An paghimo kan pormal na organisasyon pagkaagi na kan mga paghiro. Dangan durudiretso na sinda sa paghanap ki mga solusyon sa mga problema ninda sa komunidad sa organisadong paagi.
Su pinunan sa Tondo na pag-organisa sa matuninong na paagi nagpadagos ito. Sa panahon nin Martial Law, nagtao an paaging ini nin kusog sa mga urban poor na imbes matakot, nagkaigwa nin kusog nin buót na dai magtugot na basta na sanang pahalion sa naiistaran ninda. Nagsanga pasiring sa iba-ibang parte kan Pilipinas an pag-oorganisang pinunan sa Tondo. Sagkod ngunyan ginagamit pa an pamaaging naukdan sa Tondo sa training ni Herb White pero ilinugar an paagi sa kamugtakan kan Pilipinas buda sa kaisipan kan Pilipino. Sa pagtabang sa banwaan, marhay na bukas an isip kan mga nagmamaneho nin programa. Daing saro sanang paagi an pasiring sa pagbago kan  kamugtakan kan nasyon sa lado nin kabuhayan, pagdedesisyon sa mga isyung lokal buda nasyunal, kaibahan na an parteng pagbago nin kaisipan pasiring sa sarong agimadmad na makadyos, makatawo, asin makademokrasya.
.
Nagin public school teacher si France Clavecillas kan dekada 70. Pagkatapos nin sampulong taon sa pagturo, nagtrabaho na sa non-government organization (NGO) bilang community organizer, nagin executive director, training director, buda iba pang kaipuhan kargahon na responsibilidad sa NGO.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":,"date":"T13:12:20","date_gmt":"T05:12:20","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T13:12:26","modified_gmt":"T05:12:26","slug":"hustisya-pundasyon-nin-katuninungan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\/","title":{"rendered":"Hustisya: pundasyon nin katuninungan"},"content":{"rendered":"\n
Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan mga nagsisirbi sa gobyerno. Baliktadon an tama buda patakuton an mga nagsasabi kan totoo. An mga arog kaini an kaisipan pig-uumaw an mapandiktang pagpadalagan kan gobyerno ta disiplinado daa an mga tao. Igwa ngani ki grupo na nangangapudan nin rebulosyunaryong paggobyerno tanganing halion na an mga institusyon na nagpapadanay nin matalingkas na debate bago magluwas ki ley o ano pa man na polisiyang magigiya sa pagpasunod.<\/p>\n\n\n\n
May sektor man na an pakahulugan kan katuninungan iyo an pagsunod sa mga pigpapahalagahan kan demokratikong paggobyerno. An mawot iyo na an kada namamanwaan may parteng hihiruan para mag-andar an makinarya nin pagpalakaw kan nasyon. An pangaturugan kan grupong ini iyo an madangog an mga isyu asin rekomendasyon kan kada saro tanganing daing barasulan kun nasa parte na kan implementasyon kan mga programa.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
May sektor man na an paghiling sa katuninungan iyo an dai pag-istrikto o sige sana kun ano an gusto kan mga tawo. Kun arin na grupo an makusog an boses, iyo an nasusunod.\u00a0Sa sitwasyon ini, dara-dara san\u00e1 kan paros an paggobyerno. Tangani daang daing makulog an bu\u00f3t. Ini an katuninungan na huna kan grupong ini.<\/p>\n\n\n\n
Bakong uruintrimis an hururon sa katuninungan. Sabi kan sarong Amerikanong organisador na si Saul Alinsky, kun gusto mong nanukon an pagkaturog mo sa banggi, hirasan mo nin kakanon an mga kataning mo. Dai mo na ngani kaipuhan kudalan an natad mo kun daing nagugutom. Pwedeng literal pero an gusto nya talagang sabihon mas manungod pa sa istruktura nin gobyerno na nagtataltag kan mga kayamanan o rekursos kan gobyerno na hali man san\u00e1 sa mga namamanwaan sa paagi nin buwis.<\/p>\n\n\n\n
Sarong kaisipan na importanteng malinaw sato gabos iyo na an katuninungan garo bunay na dapat ingatan an pagdara. Madaling mapas\u00e2 kun nasa kamot nin mga tawong gustong agawon an maski nasa ngimot na kan mga daing poder. Sarong halimbawa an pondo kan PhilHealth. 15-bilyon piso an hinabas sa mga tawo pero sagkod ngunyan dai pang nakakasuhan. P\u00e0no ining sitwasyon na ini makakadagdag sa hururon nin katuninungan? Kun an katuninungan iyo an silensyo nin kamposanto, pwedeng isipon na katuninungan an dai pagreklamo. Pero katuninungan nin mga buhay an kaipuhan kan reyalidad ta. Kaya sal\u00e2 na pagparamudahon kan presidente an mga nagpapahayag kan paghiling ninda sa situasyon. Banwaan ta an nasyon na ini. Siisay an masamu-samo kan nagwarairak na problemang gibo kan kaisipan na an matuninong itong daing girong.<\/p>\n\n\n\n
May problema an tamanyo kan hustisya, aram ta ini pero dahil nabubugtak sa lamisa an hururon manungod sa katuninungan, masasambit ta masasambit an tamanyo kan sosyudad. Bakilid an tamanyo. Mas dakol na nagtitios an dai nakakabawi minsan kuta sa ley na man lamang. Kaya sa makaskas na paghiling kan pandok kan satong banwaan, an mga prisuhan pan\u00f4 nin pobre. Dakol sa istorya nin mga napipriso an makagurugirabong kaso nin pagka-frame up <\/em>pero dahil kwarta an kaipuhan tanganing makakua nin matibay na abogado, nasasakripisyo an hustisya. Dakol man an mga sector na nanindugan sa mga deretso ninda base sa ley pero interes kan mayaman an haros iyo pirmi an napoprotektahan. May mga paghiro an haros gabos na sektor nin mga tios na matalingkas na naninindugan sa deretsong pantawo. Arog kan mga kinapobrehan sa syudad na pirming may naghihikihik na paggaba kan harong ninda. Halimbawa kaini an luminuwas na bareta na su mga urban poor<\/em> na harani sa Manila Bay pigpaplanuhan na pahalion ta nakakapakanos kan baybayon. Su mga katutubo sa Quezon, naninindugan sa mga deretso nindang mabuhay sa dagang pagsadiri kan tribu base sa suanoy na palakaw. Pero ngunyan namemeligro an dagang tinubuan ninda dahil sa planong pagbugtak kan Kaliwa Dam. Katuninungan, garong sub\u00f3 (bubble) ki sabon na madaling mawara dahil daing tultol na pigtitindugan.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Dai man nawawara an pagl\u00e1om na makakamtan man giraray an hustisya tanganing magkaigwa ki katuninungan an banwaan pero an pagl\u00e1om pigbabantayan, pigbabayubo. Gabos na hiru-hiro kan sosyudad na mahamil kan pagl\u00e1om nin banwaan, pirmi tang mamanmanan na arog kan pagbantay kan mga gunakan sa siwo ninda o kan mga ayam sa mga ido ninda. Paghagad nin kusog sa mahal na Dyos. Pagbantay. Paghiro para sa totoong katuninungan.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[39],"tags":[205,69,47,74,211,515,355,49,588,76,624,72,236,623],"yoast_head":"\n<title>Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hustisya: pundasyon nin katuninungan | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Man-iba-iba an boses na nagsasaralimbadan kun katuninungan an pighuhururunan. Mala ngani ta an sarong sektor kan banwaan kumbinsido na tanganing may katuninungan, dapat gadanon an mga adik, prisuhon an mga may reklamo sa padalagan kan gobyerno, ratakan an reputasyon kan mga sektor na makusog an boses sa paghagad kan statement of assets and liabilities kan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/bakilid\/hustisya-pundasyon-nin-katuninungan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T05:12:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T05:12:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n


{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"Victor John Loquias","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/vic-loquias\/","title":"Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":" Pag-adal kan mga manlain-lain na kultura pasiring sa pagigin namamanwaan kan kinaban \n \n \n ","description":"Sa ngunyan na panahon, kaw\u00e1ng an pagkatawo kan sarong indibidwal kun namamanwaan sana sya sa sadiri nyang lugar, banwaan man ini, syudad, o nasyon. Kaipuhan nyang magin namamanwaan mismo kan kinaban. Cosmopolitanism an apod kan kaisipan na ini na bako man ngani talagang bago huli ta haloy nang nag-abot sa pagkasabot kan tawo an arog […]","thumbnail_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg","thumbnail_width":,"thumbnail_height":}


Mayong ginurangan! | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:37am
# Mayong ginurangan!
Published on Sunday, July 26, , 2:16am
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Sarong estudyante ko sa _Seminar of Filipino Philosophy_ an nakasurat nin sarong papel manungod sa gamit kan terminong “gurang”. Igwang pagkasabot na nag-abot saiya pagkatapos anggutan sarong beses kan saiyang mga magurang na nagpanamit saiya kan malanit na saritang “mayo kang ginurangan!”
Mapwersa an kulyab kan magurang, alagad mas hararom an darang kulog kan taramon. Nagdanay gayod sa saiyang buot an pangyari, ginibo nyang _undergrad thesis_ an saiyang papel. Gamit an Etika ni Aristoteles, idinipensa nya an argumento na an _gurang_ nagigin etikal kun an saiyang gawi nagsasarig sa pagkasabot sa karahayan. Malà ta nakagradwar sya sa kursong pilosopiya.
Kun hihimayon an “gurang” bilang sarong konsepto, dai mawawara an elemento kan “panahon” asin an “birtud” sa sarong bagay na linalauman na magtalubo asin mahiling sa pag-agi kan panahon. An birtud halimbawa kan sarong prutas dai pang gayo naguguno pag bako pang magúrang.  An hawak kan hayop pati na kan tawo masasabi naman na igwa nang birtud kun andam na ining magin magurang. Alagad mas urog pa an kahagadan na birtud kan pagakatawo ta bakong panahon sana an inaakong timbangan kaini kundi pati na an paghinguwa asin gawi mantang nag-aagi sya sa panahon na ngapit iyong inuumaw kan iba bilang saiyang birtud.
An dimensyon kan gibo nin tawo asin saiyang paghinguwa dai na maisusuhay sa birtud na itinatakod sa pagkatawo. Dawa ngani an anting-anting na igwa man daang birtud, susog ki Reynaldo Ileto sa libro nyang _Pasyon and Revolution,_ tinutubudan na nagkakaigwang bisà matapos an udok sa buot na sakripisyong ginibo kan kagsadiri kaini sa bilog na Semana Santa. Mas mabisà kun mas _dalisay_ man an buót na nagharok nin kusog sa burabod nin kapangyarihan ni Jesukristong Kagurangnan na nagpakasakit sa krus asin nabuhay liwat.
Igwang bisà an “gurang”. Nahihiling an mga girâ kaini sa mga ipinatuod dangan kinatudan na mga gawi nin pagpahiling nin galang sa mga gurang siring kan pagbisa, pagsimbag nin “po” asin “opo” asin iba pa. An “gurang” an sukulan kan hirarkiya puon sa pamilya sagkod sa sosyudad. An kagurangan an basehan kun aapudon kang manay o manoy, tiyo o tiya, papay o mamay.  Mga gurangan kadalasan an mga yaon sa haralangkaw na pwesto sa trabaho asin mga nanunungdan sa gubyerno. Asin kaipuhan mo ngunang magsakat sa mga tanggang tinungtungan ninda nganing maabot mo man an saindang kinamumugtakan.
Maski sa relihiyon, mantang an Ingles na “Lord” bilang pan-apod sa Dyos nagpapagirumdom kan mga among sa pyudal na sistema kan banwaan sa Europa kaidtong panahon, sa satuya an Dyos iyo an “Kagurangnan.” Igong gayo an terminong “Kagurangnan” sa pagpamidbid sa mga katutubo kaidtong panahon kan Kristyanong pagtubod. Kan suanoy na panahon bago pa mag-abot an mga Kastila, si Gugurang na, susog ki Merito Espinas, an tinutubdan na kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban asin nag-iirok sa kamurawayan.
Igwang poder, awtoridad, asin kapangyarihan an “gurang” na garo bakong dara sana kan idad. Pag an mga ini inako kan mga tawo na yaon nag-iirok sa sarong indibidwal, sya nagigin sarong gurang na gagalangan, minsan katatakutan. Kaya mahalagang haputon kun ano an kalidad o sukol na hinahagad kan banwaan ngunyan na panahon sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Gabos man kita ma-gurang, kaya saro ining panbanwaan na kahaputan. Magin sa laog kan pamilya man o sa banwaan asin pulitika, urog kahalagang pabutwaon an burabod kan awtoridad na ining idinideposito kan banwaan sa persona kan gurang. Kun kaipuhan tukduan an mga aki tanganing maggalang sa mga gurang, bakong kaipuhan man na masabutan kan mga aki kun tano man ta _maninigong_ igalang sinda apwera kan ultimong rason na sinda gurang? Kun an mga gurang an tinatangad sa banwaan asin pulitika, kun siring sinda man an mga inaakong nagsasabuhay kan mga pinapahalagahan kan banwaan.  Kun anong klaseng banwaan asin gobyerno an igwa ngunyan ini pabrika man saná kan mga gurangan na danay pang tinutugutan mismo kan mga tawo na manungdan asin magdanay sa saindang kinamumugtakan.
Dati nang halangkaw an paghiling sa gurang. Kun si Gugurang an kahuruhalangkawi sa gabos na yaon sa balyong kinaban, sa kinaban nin tawo si “Kadungung” man an ultimong makakapagsaysay kan mga inagihan kan banwaan. Si Kadungung sarong gurang asin an saiyang pangaran mismo an saiyang ladawan, yaon saiya an kadunungan. Totoong tawo man si Kadungung o bako, an saiyang ladawan bilang gurang asin madunong iyo an mga nagtaong buhay sa saiyang karakter sa mito kan Ibalong.
Sa sakuyang pagtubod maski an kalidad kan pagigin Uragon bilang makusog asin maisog kaidtong panahon na sinambit ni Danilo Gerona sa kasaysayan kan ronâ na iyo daang mga namamayo sa mga barangay asin inaapod na mga Parabuot, dai man magigibo kan sarong mayo pang birtud kan pagigin gurang na iyong akò kaidto sa saindang komunidad. Kan sanglian kan Kristyanismo an mga birtud kan uragon, naliwat man an imahen kan pagigin gurang alagad nagdanay an “gurang” bilang sarong ladawan na gagalangan asin tatangadon. Sinanglian siya kan imahen ni Kristong Kagurangnan na nagin ladawan kan pagkamuot.
Kun nakatudan na kan banwaan na ibugtak sa tuktok kan hirarkiya an gurang, maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan. Ripasuhon nyato giraray an mga birtud na sinasarigan sa pagpapakatawo arog kan kadunungan, karahayan, katanusan, pagkamuot, pagsadyusan, asin iba pa. Gabos ini kayang pagtudan asin gurangan kan maski siisay na tawo. Alagad an mga salungat kaini, an karatan, mga gibong daing kamugtakan, pinagtutudan man siring sa bisyo, nahihiling sa gawi-gawi huli ta pinaggugurangan. Pag-alaman sa banwaan an gurang na mayong birtud alagad namamayo sa gobyerno. Literal na nagkakagaradan an mga mismong namamanwan na nag-elihir asin nagtangad saiya bilang “gurang”. Iyo ini an gurang na dai mapahunod sa totoong masabot, madunong asin mabirtud na iyong maninigong manungdan sa banwaan. Ini an gurang na mayong birtud alagad ginurangan an sistema kan pamumulitika.
Kun dai na kaya kan gurang na pakarhayon an saiyang pangaran _(rectification of names)_ siring kan sabi ni Confucius, hirahayon ta an banwaan sa paagi kan sato mismong paggurang. Sarong katungdan an paggurang sa lawig kan panahon na kaya nyatong agihan.
.
Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.
 Christian Necoh STO. TOMAS
 on August 6, at 2:19 pm
 Tama, maski sabihon tang elemento nanggad ang edad sa kwalipikasyon para sa pag-gurang, dai sana ini an dapat hinihiling. Dakol sa mga inaapod na “boomers” ngonian kan bagong henerasyon iyo an mga magurang asin mga opisyales na naggururang sana, dai man naisasapamuhay an mga birtud na inaasahan kan mga kajovenan na mahiling sa inda. Magin an saindang mga isip sarado na sa mga suhestyon asin kritisismo na naghahali sa iba.
 Nina Koleen D. Bonilla
 on August 6, at 5:32 pm
 Iyong gayo ang mensahe na dapat maaraman nin kadaklan maski ano pa ang edad. Ang terminong “gurang” dae lamang nasusukat sa edad kan tawo. Dapat ining naipapahiling sa gibong marahayon sagkod sa pagsasabuhay kan mga birtud bako lamang sa numero kan edad. May mga kajovenan ngani na mas gurang pa an isip kaysa sa mga mas maedad na. Kapag nagtaram ka na taliwas sa prinsipyo ninda, sasabihon mayong respeto o kaya kulang pa ang naaraman mo nene/nonoy, “kami pabalik na, kamo paduman pa lang”. Kun siring edad ba talaga ana sukatan sa terminong “gurang”? Ang aram ko kaya dai! Kaya madya ng ayuson ang satong “notion” na dai lamang edad ang kalidad asin sukol sa pagtao nin awtoridad sa “gurang”. Kaya gabos kita dapat maghingoa na maggurang sa satong pagkabuhay bakong sa edad lamang.
 Claire Marie Collantes
 on August 6, at 11:30 pm
 Kalimitan, an mga nakakagurang talaga an mga nasa haralangkaw na posisyon sa sosyudad ngunyan. Ini mahihiling sa pamilya, sa gobyerno, magin sa trabaho. Sabi ninda, huli ini sa kadakol na eksperyensya na sainda nang napag-agihan sa buhay. Pero nagtutubod ako na dae ini nangangahulugang mas maaram na sinda asin sinda na an pirming tama sa kinaban. Kumbinsido ako sa naratibong ini nin huli ta bako man talagang edad lang an sukol kan pagka “gurang”. Kun minsan ngani, may mas kaaraman pa an mga kajovenan ngunyan, ta iyo pa sinda si mas mahihiwas mag irisip kaysa sa mga may edad na. Sadyang nawawaran lang sindang poder na magtaram o magtaong suhestyon manungod sa mga bagay o pangyayari nin huli ta nasasabihan sindang mayong ugali asin nirarason sainda na kulang pa an mga nagin eksperyensya ninda para magtindog sa mga prinsipyong igwa sinda ngunyan. Nagtutubod akong dae dapat mawaran respeto an mga kaakian ngunyan sa mga nakagugurang sainda maski pa aram nindang may sala an mga ini o mas tama an saindang mga naiisip, alagad mas magigin marahay man kun madangog an mga mas gurang sa mga kaakian na ini. Magkaibang mga paagi asin mga gawi gawi kan kinaban an nakatudan kan mga gurang kan kapanahunan ninda kadto asin kan mga kaakian sa ngunyan. Kun kaya, mainam na mag tukduan an mga ini sa lambang saro para sa mas marhay, edukado, asin organisadong sosyudad. Importante asin kaipuhan man kan gabos na manudan an mga marhay na pag-uugali asin maisapamuhay an mga birtud kasabay kan pagdagdag kan edad sa pag agi kan mga panahon. Lugod, sana bako lang an satuyang lawas an magginurang, kundi pati naman an mga gawi gawi asin an pag iisip. Marhay na gawi gawi man lugod asin bukas na pag iisip an madara ta sa satuyang paggurang ta nganing masabi ta nanggad na naggugurang kitang “may ginurangan”.
 on August 7, at 7:45 pm
 Ini ang rason kung tano ang mga mas gurang sato iniisip na mayo pa kitang pagkaaram sa mga nangyayari sa sanlibutan huli ta sinda mas gurang asin mas dakol nang ikspiryensya. Ginigibo nindang basehan ang saindang edad para lang sinda tubudon asin sinda respetuhon. Dae man lang ninda naisip na ang respeto dapat itao sa taong may respeto man sana. Ang respeto kaipuhan man pagsakitan, dae sana yan basta basta tinatao lalo na sa mga taong dae man karapat dapat. Sarong halimbawa kaini ang nangyayari ngunyan sa politika, ang mga gurang na nasa puwesto nagpapautob ning mga bill na dae man sana makatawo. Ang mga jovenes lugod ngunyan nahihiling ang mga negatibong epekto kang mga pinapautob ning mga nakatukaw sa puwesto huli sa mas nilalawakan ninda ang saindang pag iisip para mahiling ninda kung ano ang talagang makakamarhay sa nasyon ta. Nagbabali sa rally, nag papahayag sa saindang social media ning saindang kaaraman para mamulat man ang mga jovenes na dae pa nahihiling ang salang kagibo kang mga gurang na nasa puwesto. Ini ang konkretong halimbawa na dae ibig sabihon gurang ka, tama ka na tulos. Mauwot ko na mahiling kang mga mas gurang satuya na dae ibig sabihon nagrarason kita sainda, mayo na tulos kitang respeto sa sainda. Kaipuhan man nindang dangugon ang parte ta lalo na sa mga importanteng bagay. Dae huli ta mas joven ang henasyon mi eh mayo na tulos kaming aram. Mauwot ko na maging bukas ang saindang isipan ta nganing mas maray ang maging kaluwasan kang pagurulay. Masasabing “may ginugurangan” ang mga jovenes ngunyan, asin jovenes ang paglaom kang nasyon.
 Jamille Ann Y. Arevalo
 on August 7, at 10:49 pm
 Gabos na tawo maagi sa pag ka aki asin maabot sa pagka gurang. Ini sarong sikulo na dae mababago alagad mapadagos sana sa pag agi kan panahon. Iyo man nanggad na ang pagsabot sa terminong gurang pirmi na sana nakatakod sa idad asin sa iksperyensya kan sarong tawo. Minamawot nindang galangan ang tawong namugtakan sa kinaban sa halawig na panahon ta iyo ini an mga inot na nakamati kang hagupit asin siram kan buhay. Saro sa pirmi kong nadadangog hali sa mga gurang manungod sa mga gibuhon asin desisyon kang mga kajovenan iyo ang “pasiring ka pa sana, pabalik na ako” pati na an “dugay ka na”. Maiiling na sa mga terminong ini, napapatotoo an hababang pag iling sa kapasidad kan sarong joven na makapag horop horop kan mga maray na gibuhon sa sarong panyayare. Dae ninda maako na an joven may kapasidad man makasabot siring pa sa kun pano ang kagurangan magsabot. Pirmi nindang ipinapaabot na pag dae suminunod an aki sa sinasarabi kan gurang, pariwara na ini asin mayo ng puturong naghahalat saiya. Kundi may mga pagkakataong mas marahay pa an naiisip asin an pagsabot kan mga kajovenan kaysa sa kagurangan. An kajovenan iyo na ngunyan an may halawig asin bukas na pag-iisip bakong arog kan gurang na halipot asin limitado an mga pag iling sa mga bagay bagay na kinamumugtakan ngunyan sa komunidad. May mga kajovenan ngani na mas maray pa mag isip nin plano asin plataporma na siring na makakatabang sa komunidad kumpara sa ibang nakatukaw sa pwesto na mayong ibang naiisip kundi pan-sadiring kamarayan sana. Saro na ining pakirumdom na an paggalang bako lang sana dapat iniiling sa bilang kan idad asin sa posisyon kundi sa estado kan pagiging tawo sa kinaban. Totoong dapat magpadagos an pag galang sa gurang sa paagi kan pagsabot kang mga ginagalangan na tataramon huli ta iyo ini an tama asin kinatudan. Alagad marahay man na an paggalang itinatao bako lang sa may kaedadan kundi sa gabos na tawo sa sanlibutan. Ini saro sa mga paagi na maski dikit man lamang maayos an satuyang kamugtakan. Saro pa sa pakirumdom, an mga maraot na tataramong binubutasan nag wawalat nin lugad sa buot kan sarong taong hararom mag horop horop kun kayat marahay na isipon muna ini bago sambuton.
 on August 7, at 11:15 pm
 Ano an pinagkaiba kan ayam sa parasugal? An ayam, habang nagugurang, namamantinir an pagiging ayam mantang an parasugal nagugurang sana. Ano an mawot kong sabihun manungod sa pag kompara ko sa duwang ini? An hayop, puon sa pagkamundag sagkod paggurang, ini naglilikay sa distroso, nagkakakan, asin minaabot sa panahon na ini nagpapadakol; ini an natura kan hayop. An tawo, habang nagugurang, nin huli ta madunong, pwedeng boluntario mag gawi gawi pan hayop. Embes na maggibo nin karahayan, pwede mag boluntario balaw-bagaw asin mag kawsa nin karatan. Embes na birtudes, pwedeng bisio an patalubuon habang nagaagi an panahon. Gabos na nabubuhay sa kinaban nagugurang, alagad tawo sana an may kayang maggurang na dai ginugurangan.
 Jessa Antonette B. Lat
 on August 8, at 2:24 am
 Kadakol nag-eedad alagad minsan dae an pag-iisip ta may mga taong kung ano na sana an kinadakulaan iyo na sana ang tutubudan o kaya kung siisay ang gurang iyo ito ang mas papanigan. Para sako an pagiging hinog sa buhay asin pag-iisip o pagigin “mature” mayo sa edad kundi nasa lawig kang pag-intindi asin rarom kan eksperyansa kan sarong tawo na kung sain pigpamati saiya an tunay na gawi kang buhay asin nagtukdo saiya nin kamarayan asin pagigin bukas kang isipan. Sabi ninda mas gurang ka mas dakol kang eksperyensya alagad may mga naggurang na halos dae man nakamati nin grabeng pagsakit sa buhay kung ikukumpara sa ibang tao na aki palang grabe na an pinag-agihan na kung sain nagtukdo sainda na mag-isip na doble sa edad ninda para mabuhay asin magdesisyon nin tama para sa ikararahay ninda. Mientras, may mga taong nag-iisip na may tamang edad para makiaram asin magtaong suhestyon na pag nagpumirit ka garo maluwas kang mayong respeto na tama man alagad, habang mas pinapalawig ta ini mas dakol kitang oras na nasasayang para ipamawot sa lambang tao na kitang mas joven kaya ta man makagibong marahay-rahay na desisyon asin may karapatan man kitang dangugon sa mga bagay na gusto ta mang ipasabot asin may kakayahan man kitang mamuno gamit an birtud asin prinsipyong satuyang ipinapautob. Alagad satuyang pirmeng ikonsidehirar na kaipuhan ta man giraray galangon an mga mas gurang satuya ta iyan parte na kang satuyang kultura asin pirme tang isipon na kita ma-gurang man.
 on August 8, at 6:02 pm
 Kun masalingoy kita, dae nanggad maisusuhay sa satuyang pagtubod na an mga gurang orog na satuya nyatong masasarigan sa kun ano man na mga bagay sa satuyang mga pagbuhay. Sagkod pa man, nin huli ta an mga gurang soboot may dakol nang eksperyensiya asin nanoodan siring ta sinda haloy nang nagdadanay igdi sa kinaban, orog na halangakaw nanggad an iniaatang na paghiling sa sainda.
 Dayaday na mahihinanyog niyato an mga tataramon na “Magtubod ka na sana sa mga gurang” alagad ako minasayuma nin kadikit igdi nin huli ta sakuyang reparo na dae gabos na gurang igwang sa gurang na pagiisip. May midbid kaya ako na mga tawong gurang na alagad iyo man giraray an gawe-gawe sagkod ngonyan.
 Kaya siiring kaini, manodan nyatong magroskay kan mga salang gawe-gawe kan mga gurang na nagboboot ngonyan sa laog kan satuyang mga pamilya, sa bilog na banwaan asin nasyon ngarig sa pagdatong kan aldaw kan satuyang paggurang, lugod na mapakarahay sagkod mahirahay an systema kan satuyang iniirokan. Kaya ako minauyon sa mga tataramon na “maninigo saná man gayod na langkawan nyato an kwalipikasyon asin kalidad kan pagigin gurang tanganing magin maninigo man syang ladawan asin pangangarugan” nin huli ta an pagtalubo asin pagoswag kan satuyang buhay nasa pagsangawad kan gabos na tawo.
 Mantang kita naglalaom sa pagkakaigwa nin dayuhopot asin orog na ladawan asin panggangarugan, dae nanggad malingaw na magtaong galang sa mga gurang dawa pa sinda may mga pagkukulang. Dangan, kita man na nagbabaklay pa sana kan buhay pasiring sa kagurangan, lugod na iatang niyato an satuyang mga oras sa pagpapatalubo sagkod sa pagpapahinog kan satuyang mga kaisipan ngarig an mga tataramon na satuyang iheheras asin an mga gawe-gawe na isasagibo lugod na magsarig sa karahayan.
 on August 8, at 4:52 pm
 Sa panahon ngunyan, igtutubod kang mga kagurangan na dapat sinda ang yaon sa taas. Nakabase an gabos na ini sa edad na igwa kita. Sanggod mga aki, dai ng ibang tutubudan kundi iyan man. Na dapat masunod kita sa kun ano ang tataramon kan mga kagurangnan. Na pag dae kita makasunod, makokonsiderar na kita gabos bilang sutil na daing respeto sainda. Sumimbag ka sanang diit para mag eksplinar kan saimong punto, sinda mismo dae na madangog. Ta igwa ng nakatatak sa saindang utak, na sinda pirmi an tama ta mas gurang sinda sato, mas dakol ang ekspiryensa ninda sa kinaban kumapara sato. Iyo man sana ang pirming depense kang mga nakagugurang. Papaduman pa sana daa kita bakong arog ninda, na pabaralik na. Iyo ayan ang rason kung nata ang ibang aki nagdadakula na grabe ang katakutan sa gurang, as in naaapektuhan an saindang pamumuhay asin ireresulta ninda sa bisyo ang gabos na bagay na naiksperyensa ninda na arog kaiyan. Kung iyan man itutuloy pa, dapat tang baguhon ang paghiling ta sa gurang. Ta bako man gabos na gurang tama, gabos na tawo nasasala asin sinda man. Marhay kung manudan kang gabos iyan, ang respeto sa bawat sarong tawo, daeng base sa edad. Alagad ang pagiging “mature” na ig sasabi dae nanggad nakabase sa edad. Baguhon ta ang satuyang nakasanayan. Gabos kita magururang man, asin dae ta na ipamuot sa masunod na henerasyon ang salang sistema na igwa kita. Nasa sato na man ang puon kan pagbabago, asin kita ang nakakaaram, kita na ang magpuon humiro para sa gabos.
 Kendrick Gold P. Bayot
 on August 8, at 5:05 pm
 Sa panahon ngunyan talaga madalion mahiling ang mga sala kang tao, lalo na pag dae ninda kinatudan ang mga gibo gibo mo. Lalo na kang mga gurang igdi sa satuyang banwaan. Dae man ibig sabihon ta iba ang mga gibo gibo kang mga jovenes ngunyan gabos na hiro hiro ninda sala na. Ini ang makanos sa panahon ta ngunyan, pag joven ka gabos na gibbo mo sala. Pag sinimbag mo ang magurang mo sala, pag dae ka nagsimbag sala- pag nag uli kang matanga na dawa para man sa akademya ang ginibo mo garo sa ang kasalan mo nag ikit ka na. Dae porket mas haloy nang nabubuhay igdiyo ibig sabihon sinda lang gabos ang tama, dapat man giraray tandaan na nag iiba iba ang duros kang panahon. Iba- iba ang mga tao sa pag intindi asin pagpalakad kang buhay ninda kaya dapat dae ta ipagpara-kumpara ang buhay kang kada saro. Kaya dawa gurang ka mayo ka man karapatan husgahan ang mga desisyon kang mga joven, iyo kaipuhan mi man giraray ning gabay pero dae man porket naghahagad kami ning abiso, eh dae mi na aram ang ginigibo mi. Kaya dae ta man dapat paglingawan giraray mag respetuhon ang mga gurang.
 Christine Mae A. Nale
 on August 10, at 2:27 pm
 Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.
 on August 8, at 9:31 pm
 Ini sarong magayon na basahon na dapat mabasa bako lang kan mga joven kundi pati kan mga gurang huli ta dawa pano ini pwedeng makatabang tanganing sinda magkasinarabutan. An pagiging may aram sagkod man ang pagiging mangmang, dae dapat sinusukat gamit an edad. An panahon nagbabago; kaipuhan tang masabutan na ang lambang saro dinisenyo kan Kagurangnan na magkakaiba. Alagad mas marhay kun maging pareho bukas an pag-iisip asin an puso kan kada saro sato. Dae boot sabihon na ini ang minuklatan kan mga gurang na tama asin ini an nakatabang sainda kaidtong panahon, iyo dapat ang pangarugan kan mga joven dangan dae mawot na ini man ang nakatabang sa mga joven sa ngunyan, matatabangan kaini an mga mas gurang. May mga bagay na pwede sako na dae pwede saimo asin an pwede saimo dae pwede sako. Maging halawig man lugod an pag-iisip kan mga mas gurang na tanggapon an mga bago asin maging halawig an pasensya kan mga joven na sabuton dangan tabangan an mga gurang na malagpasan an mga problema na tinatao kan nagbabagong mundo.
 Ceasar Jay A. Quimco
 on August 8, at 9:32 pm
 Gabos kita maagi sa pagkagurang dangad bako kita gabos naisasabuhay ang birtud ning kamarayan. Minatubod talaga ako na ang kagurangan kang sarong tao dae man sana nababase lang sa edad, kundi sa saiyang mga marhay na girâ asin pinag-agihan sa buhay. Totoong nakatudan na kang kadaklan na ang mga nakakagurang ang nasa tuktok kang hirarkiya bako lang sa laog kang pamilya sagkod sa komunidad. Pero, ako masalingoy kung ini nangangahulugan na sinda pirming tama huli ta dae man gabos na gurang may ginurangan. May mga pagkakataon pa ngani kung sisay pa ang ka-jovenan, sinda pa si may mas maray asin malawak na kaisipan, kaso sarado ang talinga kang mga kagurangan para akuon ang satuyang suhestyon sa buhay. Midbid ko na magkaiba an pinag-agihan kaidtong panahon kumpara sa ngunyan, alagad dapat yaon pa man nanggad an pagtao nyato nin respeto asin kamarayan sa lambang saro Minamawot ko sana na maging bukas ang kaisipan kang kagurangan na tawan importansiya sagkod halion ang hababang pag iling sa kapasidad kang mga ka-jovenan sa ngunyan. Mas maray bagang mag estar sa sarong lugar na may katanusan, nagkakasararo, asin organisadong pamayanan na tatao magpahalaga sa bilog na nasyon. Lugod, baguhon nyato ang satong salang kinatudan, para sa ikakarahay kang minasunod na pag-asa kan banwaan, asin satong isipon pirmi na gabos kita magurang pero mas marhay ang maggurang na may ginurangan.
 Ma. Hazel Donita S. Diaz
 on August 9, at 10:12 am
 Iyo, puon kaidto sagkud ngunyan, halangkaw talaga an paghiling sa mga “gurang” ta tigsasabing sinda dakol na nin napagagihan, may awtoridad, asin dakol na nin aram. Mantang may nadangog naman ako na nagsabing, “Akion ka pa, mayo ka pa kaaram-aram ta mas gurang ako saimo”. Puon kaidto, pirmi na tigtutukdo sa kaakian na kaipuhan maggalang sa mga “gurang”. Kaya, maray man na langkawan an kwalipikasyon asin kalidad kan pagkagurang tanganing sinda maray na pangarugan. Kaipuhan ikonsiderar an saindang gawi asin kun sinda magayon na pangarugan, lalo na ta dakulang tabang iyan sa arog ming mga joven tanganing makaabot man kami sa saindang magayon na kinamumugtakan. Sainda man giraray na likayan na makakulog nin iban tawo dawa na dakol na sindang naabot, ta hirak man kun madisganar an iba. Mawot man sana ninda an pagsabuhay kan mga birtud, pagkamuot, asin karahayan kan iba, ta an iba nin huli ta igwang kapangyarihan makusog na an buot maggibong sala arog na sana kan ibang politiko na sala an pagpapadalagan sa sarong banwaan. Kitang mga joven, kaipuhan ta man aramon kun sala na talaga an saindang palakaw, kun dai na ning kamugtakan, sagkud kun sadiri sana ninda an tigisip, ta baka makaraot pa sa dakol na tawo. Makihemati kita asin dai konsentihon an gibong raot. May mga “gurang” talaga na “naggurang” sana sa idad, bako sa pagiisip asin gawi. An kala ninda, sinda na sana pirmi an tama nin huli sa saradong pagiisip. May mga jovenes na mas “gurang”, bukas asin malinaw pa logud ang pagiisip, na mahihiling ta man ngunyan sa mga ginigibo ninda para sa satuyang bansa. Dai sinda napapagal dawa dai man dinadangog an saindang mga boses. Ugaring, nagtutubod ako na kaipuhan na maggalang kita sa mga gurang, dai lang ta sinda “gurang” sa idad, nin huli ta maninigo sinda ning paggalang. Aramon ta man an satuyang limitasyon asin kita maghurop-hurop man sa satuyang mga gibo. Mas maray kudta na dangugon man kan mga gurang an mga joven tanganing magkaintindihan bako itong mayo na daa nin galang pag nagrason sa “gurang”. Ugaring, totoong kita gabos magurang man, kaya kun an ibang gurang dai nagibong pakarhayon an satong banwaan, yaon pa man kita na makakagibo nin paagi manungod sa hinahalat tang pagbabago. May paagi pa para makua asin maabot ta an satong mga minamawot.
 on August 9, at 6:01 pm
 Kun ako man hahapoton kun ano an totoong ibig sabihon kan terminong “gurang”, nag sasang-ayon ako sa mga gustong ipasabot kan naratibong ini. Nagtutubod man nyato ako na an pagiging “gurang”, dae lang mabase sa eksperyensya asin edad lalo na sa posisyon na ugwa sinda. Ako nagdakula sa sarong pamilya na tinukduan kan sakong mga magurang na galangon asin sunudon an mga tinataram kan mga nakakagurang sako alagad kan nahihiling ko na minsan taliwas naman sa pagkatawo ko an mga pinapasabot ninda, duman ko napag hurop-huropan na bako man gabos na gurang sato, pirming tama asin sunodon an gusto nindang mangyari. Sagkod, habang nagtatalubo ako nanud-an ko na dawa joven pa ako, ang pagtaong galang bako lang sa mga gurang kundi para sa gabos na tawo na dawa mayong maray na posisyon o dawa aki pa man yan. Sarong problema pa sa ibang mga kagurangan ngonyan, huli ta may mga edad na sinda huna ninda, gabos na ninda aram an mga bagay bagay sa kinab-an, nin huli ta dae ninda aram na urualdaw may nag aabot na bagong impormasyon asin nagbabago an ikot kan mundo. Kung hihilingon, minsan nakukulong na sinda sa limitadong nanud-an ninda kadto kaya dae ninda maako sa sadiri ninda na an mga ka-jovenan ngunyan may mas aram na sainda. Kumbaga, sarado an mga isip ta halangkaw na an paghiling ninda sa sadiri ninda. Kaya na sana nagpipinatal an mga nakatukaw ngunyan sa gobyerno. Kaya dapat ta ng langkawan an kwalipikasyon sa mga matukaw sa satong gobyerno, ta aminon ta man tabi na an mga kajovenan ngunyan, may mas aram na sa mga arog kaning bagay.
 Syempre, para man sa ma ka-jovenan dae ibig sabihon na may nanunud-an na kita sa buhay ta asin sa mga bagay bagay digdi sa kinab-an, dae na kita magiging marhay na tawo. Disiplina man giraray an dapat tang manud-an asin tamang pag-uugali, ta maabot man an panahon na kita naman an magurang kaya dapat bag-ohon ta na an mga nakatuodan asin tukduan an mga masurunod na henerasyon.
 on August 9, at 6:21 pm
 Iyang tataramon na “mayong ginurangan” an halos pirming nadadangog kang mga jovenes ngunyan lalo na sa mga kanya kanyang harong. Kun sa rinconada an pirmi mi man nadadangog itong “naggugurang baga ikang paatras ni/noy” o “uda na baga ika pinanggugurangan.” Pagmati mi, dakulang responsibilidad pag ika inapod nang gurang ta garo baga pag naggugurang ka na sa edad, kaipuhan aram mo na gabos asin kaipuhan kaya mo na gibuhon gabos pero an paggurang dae man lang bagayan sa edad kundi pati sa nanunudan mo asin sa paggibo mo. Dae man din porque may edad ka na, maaram ka na. May mga aki na gurang na mag-isip pero may mga gurang naman pero aki pananggad mag-isip. So, ano na lang ang basehan ta kang pagiging gurang? Tama lang na maging malinaw kita at mas mataas ang kwalipikasyon ta sa tawong ikokonsidera ta bilang gurang. Ta an pagiging gurang may power yan ta gabos saimo nakatingala asin nagsusunod pag nagtaram ka. Kaya ang pagiging gurang o an title kani dae lang dapat yan basta basta tinatao sa taong may edad na kundi mahihilingan ning maray na birtud sa pagtataram, pamumuhay asin paggibo. Lalo na sa mga jovenes ngunyan, dakol ang nakakasabot ning sala sa pa agi ning pagpapadakula sainda o pagtrato kang mga magurang, asin mga pangyayari sa kinaban ngunyan. Dapat atwan ning pagkakataon ang mga kaakian na maghapot ag magtaram para sa sadiri ninda lalo pag tama man ang pigtataram ninda na dae ikokonsidera na mayong respeto sa mga gurang/magurang. Dae man din porque gurang na ay tama na gabos an tinataram o ginigibo, dawa an mga gurang dapat dae magpundo na makanuod ning mga bagong gawi ta ang panahon nagbabago asin an mundo ag tawo. Kung ano ang tinutubudan kadto pwedeng dae na tinutubudan o sinusunod ngunyan. Kaya sana ang mga gurang dae man mapundo na lang sa kung anong pinaggurangan ninda, kundi makanuod tumanggap ning bago asin magadjust man sa bagong henerasyon. Bakong kung dae naaayon sa tinutubudan o ginurangan ninda ay sala na. Mga naggurang lang sa edad pero bakong sa isip. mga tawong aram naman an sala sinda pero nagbubuta-butahan asin nagbabangog-bangogan satuya. Kaya kitang mga jovenes, magurang man kita. Habang joven pa, gibuhon ta ang magigibo ta para mabago an mga salang nakagurangan o mga dae naman applicable sa henerasyon ngunyan. may pagkakataon pa kitang isalbar ang banwaan asin itama an mga sala ag itukdo sa mga susunod na henerasyon si mga nanudan tang mga birtud sa mga sadiri tang karanasan. Dae ta na darahon hanggang paggurang an mga toxic filipino culture and traits. Mapundo na sana kanato an mga pagsasakit ag diskriminasyon na nararanasan ta ngunyan sa mga magurang ta ag sa gobyerno na mayong tunay an pinaggurangan.
 Renato D. Agravante Jr.
 on August 9, at 6:48 pm
 Ini sarong pagirumdom sato na ang konsepto kan “gurang” sarong termino na igwang hararom na kahulugan. Tama, ang termino na ini sarong basehan sa satong kultura na kung saen binabasehan ta ang kadunungan asin kalidad kan sarong tawo. Alagad, dae ta pwedeng idisganar an mga salang bagay na naka-ugat sa konseptong ini. Saro sa pinaka salang interpretasyon kaini iyo an pag-iisip na sa gabos na bagay, kung siisay man ang nakakataas sa edad iyo an may ultimong boses, asin dae pwedeng kontrahon. Ini dae ibig sabihon na ang mga ka-jovenan iyo an may poder sa pagtaram, kundi, ini pag-laag sa tamang tataramon na may mga bagay na bako lang sa konsepto kan “gurang” nababase an karahayan asin tamang pag-uugali, kundi sa “birtud” kan sarong tawo. Sa panahon na ini kan krisis, ini dakulang pagsa-boses sa kadakulan na ang kaipuhan kan satong kumonidad, iyo an tao na bako lang sa edad nakaka-taas, kundi igwang tunay na paninindugan para sa ikararahay kan gabos asin tataong makihimate sa panganga-ipuhan kan saiyang nasasakupan. An “kagurangan sa edad na igwang “birtud”, iyo an may mas poder na mag-giya sa sarong kumonidad. Eksperyensa asin birtud, ini duwang bagay na kung igwa an sarong tawo, siya sarong kagayunan sa sadiring kumonidad, asin pwedeng maging modelo kan sarong marhay na lider.
 on August 9, at 8:16 pm
 Sa kapuonan pa lamang kan artikulo napaisip na po ako na ano talaga an ibig sabihun kan terminong gurang? Hinapot ko man po an sadiri ko kaiyan pero saro lang ang naglaog sa sakuyang isipan “an mga gurang iyo an mga indibidwal na dapat tawan nin galang asin pagpadangat na garo sinda nasa pedestal”. Pero sa artikulo na ini po napaisip ako asin napahapot po sa sadiri ko tama pa daw ni na kahulugan na dapat itao sa terminong “gurang” para sako?
 Sa artikulo na ini po napahapot na po ako asin napaisip, asin sa pagpadagos ko sa pagbasa kaini narealizar ko na kaipuhan ko palan baguhon asin palawigon an sakuyang pananaw manungod sa terminong “gurang”. Puon pa lamang kaidto kita, na mga minasunod na henerasyon napagsabihan na basta gurang dapat igalang asin tawan nin pagpadangat ta sinda gurang na asin puno nin kaaraman na mayo pa sato o kaya dae ta pa naaraman. Pwede ta na masabi na iyo tama man ni pero bakong gabos na “advice” na saindang itinatao sato nagagamit asin nararapat sa panahon ngonian.
 Igwa talaga na mga gurang na nagkagurang na lamang dae pa nanggad tatao nin tama asin an sala na kaaraman iyo pa nanggad an ipinapamana sato na minasunod sainda. Bilang sunod na henerasyon an responsibilidad na itama ini asin baguhon an satuyang pagkakakintindi sa gawi asin sa pagkakatao nin ibig sabihon sa “gurang” ay yaon na sato, dae ta na ipagpasa an mga salang gawi na saindang “ginurangan”, habang igwa pang panahon ini itama na niato asin baguhon tanganing dae na kita maguin arog ninda na haloy na sa kinaban mayo pa nanggad na ginurangan.
 on August 9, at 8:27 pm
 An kwalipikasyon kan ginurangan nunka tang ibase sana sa numero, an edad basehan lang kan laba kan buhay, an gibo ta bilang sarong tawo sa sosyudad, iyo an pananlmingan kan satuyan ginurangan sa kinaban. An marhay na pakiiba asin pakimanwa kan sarong aki mas danay na maimbod, kaysa sa daeng data na pakiiba nin sarong gurang. Nagin salang kaisipan na ini sa satuya, na huli gurang iyo na an tama, nagdadanay ini huli ta mayong nagtutuyaw sa salang gawi, kaya marhay na igwa arog kaning plataporma na nakakatabang para maiheras an magayon na pangapudan.
 on August 9, at 8:27 pm
 Tama na maray an sinasabot sa basahon na ini. Ini man nanggad an gusto kong ipaabot minsan sa sakuyang mga magurang asin ibang nakakagurang. Totoo na sa kadaklan na bagay kung sisay ang gurang iyo na susunod. Kung isay gurang iyo ang may awtoridad sa mga bagay bagay. Mayo man mali igdi, alagad minsan igwa man kitang sadiring pag iisip na dae nag uuyon sa sainda. May iba iba kitang pag tubod o kaaraman sa sarong bagay kaya pag abot sa dae pagkakaintindihan kang gurang asin aki dae man nanggad maninigo na an basehan kan tama asin mali ay ito sanang nabobotan kan kagurangan dahil sana saindang idad. Kaako ako man na sinda an masunod ta mas dakol na sindang napag agihan sato asin nadanasan sa saindang buhay alagad dapat man isabot na maray ini sa mga aki bako sanang marason na gurang sinda asin garo man sana pinapasabot na mayong aram ang aki. Dae man magayon minsan dangugon an tataramon na “maagi ka pa sana, pabalik na ako” kan mga gurang alagad minsan tama man sinda, garo sabot sana ninda ipaaram na may mga bagay pa na kaipuhan ta maaraman asin mapag-agihan. Pero bako sana man dapat boot kan nakakagurang ang matubod, kaipuhan man kan aki na mapasabot an saiyang himotok sa buhay asin maintindihan ni kan nakakagurang para man maiwasan ang magkaigwa nin kulog buot sa kada saro. Importante man na maaraman man nanggad kan aki an saiyang limitasyon asin mamentenir an pagrespeto ta gabus kita karapat dapat na makamati kaiyan lalo na ang mga nakagugurang sato.
 Marie Angela R. Dawal
 on August 9, at 8:37 pm
 Haloy ko naman hinahapot an sadiri ko kun ano talaga ang kwalipikasyon para maapod an sarong tawo na gurang. Dawa kan ako sadit pa naintindihan ko na na dae ibig sabihon na halangkaw na an edad kan sarong tawo, gurang na sya na dapat respituhon. An mga gurang lugod na nagpaparapirit sako na respituhon o kakanon na sana kun anong sinasabi ninda dawa aram ko na sala, iyo lugod and mga tawo na abang sadit sa paghilig ko. Dakulaon ining problema lalo na sa mga arog kong joven, nungka kaming dinangog kang mga “gurang” ta huli ta mas may aram daa sinda, pero kun sinda tama tano arog na kaini and mundo na samuyang mamanahon sainda? Sa mga sitwasyon na ini kaya ko naiisip na minsan labi labi man ang gabat na dinadara kan makabagong henerasyon, napipiritan kami na mag gurang nin mas mabilis sa samuyang edad ta nahihiling mi na si mga dapat na gurang lalo na si mga na pwesto, mas aki pa sa mga tugang mi sa elementarya mag-isip.Sana maisip man kan gurang na henerasyon na dahil sa sarado nindang isip na sinda ang gurang ta sinda may”edad” na napipiritan ang mga aki asin makuapo ninda na darahon an responsibilidad kan pagataman asin pagmalasakit sa banwa.
 on August 9, at 11:20 pm
 Iyo ini an kaipuhan na madangog, masabutan, asin maako kan mga gurang na dawa sa kahaluyi dai pa nanggad tatao magpahunod nin huli sa kaisipan na pirmi sindang tama asin nasa posisyon. Kaipuhan ining artikulo iheras ta ngarig masabutan na an kahaluyi asin birtud, dai parehas. Tama si Sir na kaipuhan tang tibayan an kwalipikasyon asin pagayunon an kalidad kan ginurangan. Saro ini sa iniiriwalan sa harong nin huli ta minsan an kinatubudan asin gibo gibo kaidto, naidadara pa ngunyan dawa na dai na ini nakakatabang o tama. Masakit makidiskurso sa gurang lalo na ta pinatubod kitang dapat sindang pangarugan. Kinakaipuhan tang lagan ning limitasyon an pag isip na ini lalo na kung dai na talaga nakakatabang an kinatuodan kaidto. I-normalize ta an diskurso ni anong edad ta nasa iba iba kitang posisyon o pinanghuhugutan. Arog kang pag-ako ta kan rehiyon na Kristiano, kaipuhan ta man akuon an bagong kaisipan asin pagtubod ngunyan. Ining artiklong ini saro man ning pagirumdom asin responsibilidad kan mga jovenes na kun dai man mabago an konsepto na edad an basehan kan ginurangan, kita na sana an magtabang sa sosyodad na ini baguhon asin pataluobon an birtudes na kinakaipo ngarig makalaog sa kwalipikasyon asin kalidad na kinakaipo kan banwaan.
 An opinyon ko igdi, saro ini sa panalmingan o reminder na minsan dai ta aram kung pano maghiling kun isay baya an igwang birtudes na nakakalaog sa mga kwalipikasyon asin kaliadad kan ginurangan. Hanggang ngunyan igwa pa nanggad mga buta asin bungog na dai tatao mag aram nin huli ta nag iiwas nin diskurso o yaon pa nanggad sa pagtubod sa konsepto na ang ginurangan yaon sa edad o natutuninong na sana sa kulang na kwalipikasyon asin kalidad. Kaipuhan ta ning diskurso sa dawa anong edad asin tanggalon an kaisipan na dai paggalang an pagdiskurso sa gurang.
 on August 10, at 1:38 am
 Iyo man nanggad. Kung edad man sana ang basehan kang pagiging sarong “gurang”, garo baga mayo lamang kaledad kung hihilingon. Ta kung an sarong tawo na inaapod na “gurang” dae minabuot akuon an mga kaisipan na iminimidbid kang ka-jovenan, ini an nagpapahiling nin pagkawara nin respeto sa opinyon. Sabihon ta nang iyo mas dakol ang experyensya ninda sa buhay ta mas halawig an taon na saindang ginugol igdi, ta dawa pa ribo-ribong taon sinda mabuhay kung ang kaisipan ninda parehas na o mas maraot pa sa rungaw na dayo mayo man giraray kabuluhan an maging “gurang”. Para sako bako sanang pagkaaram sa buhay ang dapat manudan kan kada saro, an pagrespeto sa desisyon an saro sa dapat ilaog sa payo asin katudan siring man an pagtao nin pagkakataon na depensahan ang sadiri kun sala naman ang gibo gibo kan mga inaapod tang gurang sa lipunan. Ay ta maski ngani sa harong garo baga palayason kana pag nagsimbag ka na baliktad sa paghiling ninda, na garo baga natumakan ang ang pagkatawo ninda. Ini an saro sa minamuot kong magbago sa panahon ngunyan, dawa diit tawan lamang oras ang mga ka-jovenan na magtaram asin ipasabot ang suhestyon na ikakamaray kang gabos bakong pirmi sanang sararado ang talinga ta “mas may aram sinda”. An sako man lang tano dae ninda maiintindihan ang pinagkaiba kang henerasyon ngunyan sa henerasyon ninda, bakong parehas asin dakol an nagbago. Ta dawa anong sabihon ko digdi sarong tataramon man giraray ang gusto kung panindugan, iyo an “respeto” asin mga marhay na gibo para sa gabos bakong sa sadiri. Mas maray nang naggurang kang may ginurangan kesa gurang lang lang mayong nang hararamon na kaibanan kundi ang edad na sinayang magparaatom sa salang pagtubod.
 Meryll Dayne B. Solano
 on August 10, at 3:39 am
 Ini an saro sa mga rason kun tano ta may mga gurang na nag-aabuso kan pagiging “gurang” ninda. Ini iyo an ideyalismo na dapat pirming mag respeto asin mag taong galang sa mga gurang. Ini nagtao nin awtoridad asin kapangyarihan sa ibang gurang, kumbaga pinapamati sainda na sinda mga superior, asin nahihiling ninda ining rason o palusot na maski sain asin maski anong urulay, sinda an pirming nasa tama. Saro ini sa mga naging kawsa kun tano nginangaranan na parasimbag asin mayong respeto an sarong aki na nagsisimbag sa mga gurang gamit an saiyang kadunungan.
 Sa ngunyan na panahon, dapat maging klarado na ini sa gabos, aki man asin lalo na sa mga gurang, na ang mga teenagers dapat tawanan nin chance na pangaralan an mga gurang ta igwa nganing mga teenagers na mas gurang pa mag isip kesa sa mga gurang. Dai boot sabihon na gurang na sinda, mayo na sindang room for improvement. Kitang mga tao, hangga’t buhay kita, dai natatapos an pagtao sato nin oportunidad na makanood asin magbago ning pananaw asin prinsipyo sa buhay.
 on August 10, at 10:03 am
 Sa satuyang sosyudad, saro na talaga sa hinihiling na pamantayan an edad para masabi na an sarong tao yaon na saiyang kagurangan, pero ini para sako sala ta an totoo kayan, sa bagong henerasyon, nagagamit ang pananaw na ini bilang argumento sa mga jovenes. Nagiging sarado ang isip kan mga gurang sa pakiulay asin mga ideya kan mga jovenes. Dapat an pamantayan sa pagiging gurang bako lamang sa edad, kundi sa pakikihimanwa asin pagsasaboot kan mga nanudan ninda poon pagkaaki sagkod sa prensenteng panahon.
 on August 10, at 11:45 am
 Manunungod sa politika, mahihiling tang nagdadakul an mga jovenes na miyembro o nasa posisyon. Kun tutuuson kaya, an mga jovenes an may mas masarig asin halawig an kaisipan apwera pa kaiyan sinda matinubod-tubod sa anumang kasugoan. Bukas sinda sa ano man na kahapotan, suhestiyon o kumentar sa sainda.
 Mientrastanto, an sakong tugang na maestra, nakasabi kan mga nakaaging aldaw na an mga gurang dipisil ng masugo o magtinurubod. Didiit na sana an tatao magtaong respeto. Nin huli ta may mga bagong joven na maestra, tig sasamantala ninda an saindang posisyon bilang gurangan na sa saindang mga trabaho. Dae kan mga ini naiisip na gabos sinda mga maestra. Nahihiling kan mga ini na joven ini kaya kaya ninda ini matapos o magibo, na sinda haloy na sa trabaho kaya oras na man na an mga joven na maghiriro. An mga jovenes para tawan nin galang an mga ini, sinda maturubod dawa pa sinda may mga kanya-kanya o pararehas na gibuhon.
 Kun an paggalang sa mga gurang yaun sa sampulong tugon na dapat sindang galangon asin respetuhon, dapat makanuod an lambang saro sa tataramon na “paggalang” nin huli ta dapat gabos ginagalang. Mag pa gurang mag pa joven, dapat tinatawan ta sinda nin tamang pag trato, tamang pag respeto. Dawa an satuyang sadiri. Makanuod kitang respetuhon an satuyang sadiring lawas asin pagkatao. Gabos kita ginibo kan Kagurangnan nin pantay-pantay para magkaminorootan, bako magsuruwayan o dae magkauruyunan. Gabos man kita magururang kaya dapat gabos magin bukas an puso asin isipan manunungod sa mga tataramon kan Kagurangnan. Kaya dapat paghurop-huropan ini kan lambang saro sa mga salang gawi o kapabayaan na nagibo asin magiginibo ninda.
 on August 10, at 2:09 pm
 Aram niato na nagbabago bago an panahon, igwang mga pagtubod kaidto na dai na masyadong nababagay ngunyan. katakod kaini pirang beses ko na nahiling asin napatunayan na bakong basehan an edad sa kung ano an kayang gibihon kan sarong tawo. Iyong gayo sa presenteng sitwasyon na igwa kita nguwan. Maski sa pulitika, igwang mga opisyales na masasabe tang parte pa kan kajovenan pero mas aram pa an karahayan kan kadaklan kesa sa ibang mas maedad sainda.
 Ining babasahon na ini an saro sa mga “eye opener” bako lamang sa mga kajovenan kundi maski sa mga nakakagurang na gabos kita igwang manunudan sa lambang saro maski ano pa an edad.
 Christine Mae A. Nale
 on August 10, at 2:28 pm
 Dakol na beses ako man napahapot sa sakong sadiri kung siring ano baya ang yaon sa mga “gurang” tadaw ta sinda hinihiling na halangkaw. Namuklat ako sa kinaban na yaon na iniyong kaisipan, nagdakula sa katukduan na maninigo lang tawan ning pag galang ang mga gurang. Poon sa sakong magurang hanggang sa mga kamagurangan sa sosyudad. Alagad, sa sakong pagdakula, kung sain dakol na mga gurang akong nakaibahan , napag atid atid ko na ang mga gurang iriba iba man. Igwa ning mga gurang na pasil makaulay asin magayon na kaibahan, naghihiras kan saindang inadalan asin tatao man magdangog sa kairibahan. Alagad, igwa man na dai puwede masabihan ta ang gusto sinda lang sana ang maging panalamingan. Kung siring, kaine arin digdi ang maninigong gurang ? Ta kung hihilingon parehas sana man ang saindang mga edad pero iba man ang saindang tinutubudan. Matanos daw na isipon na nin huli ta sinda may edad sinda na ang nagtataram asin nagkakapot ning totoo. O ang marhay na gibuhon iyo ang hilingon sinda puwera sa saidang edad, ta tibaad bako man sana ang edad ang makakatao ning marhay na panalmingan sa banwaan.
 on August 10, at 4:18 pm
 Iyo, klarado sako an ultimong punto kan artikulong ini: na dae ibig sabihon na naggurang ay may ginurangan na. Na mayo nasusukol sa edad ang awtoredad, respeto, o panghinguwa kan sarong tawo. Iyo, nakikisaro ako sa puntong ini.
 Ngunyan, ang hapot ko lang, kung hihimayon, dae daw dawa papano “justified” man ang mga tawong natubod na ang konsepto kang “gurang” may nakakabit na konsepto ning “nakakataas” sa dakol na lado? Ini ta natubod na kita minundag na mayong kaaraman sa mundo. Tabula Rasa ni John Lock kun baga. Ngunyan, kita nakakuang kaaraman sa paagi kang karanasan. Sa linyadang pagiisip na ini, pwede kong masabi na si mga mas may edad, may mas dakol sindang eksperyensa, asin may mas dakol na chansa na makakua ning dakol na kaaraman.
 Uuliton ko, iyo nangad naguuyo ako na mayo sa edad ang nasusukol ang “kagurangan” kan sarong tawo. Ang gusto ko lang ipunto ay ang mga may edad igwang dakol na tsansang may dakol kadunungan sa buhay ta mas halawig ang saindang naging eksperyensa. Ining sakong punto malaluman sa iba ibang lado sa satuyang syodad. Saro sana sa lado kan trabaho, na kadaklan na pagkakataon, ang sarong empleyado bago matawan promotion, kaipuhan munang may pirang taon na eksperyensya sa mababang posisyon. Parehas man sa lado kan politika, an sarong tawo dae pa makakadalagan sa posisyon kan pagiging presidente kun dae pa kwarenta sa edad.
 (Dae ko aram kung naipadara kong maray an punto ko ta ako dae sanay mag paliwanag sa lingwaheng ini pero sana iyo. )
 on August 10, at 6:13 pm
 Ang pag gurang kadakol inaagihan na experyensya, sa expersensyang iyan dapat kadakol na kitang nanudan para maging pangarogan kang mga kaakian. Magpadara ning maray na ugali ta nganing respetuhon asin igalang kita niato.
 on August 10, at 6:48 pm
 Tama, sa lipunan ngunyan bako nalang dapat “gurang” an may boses nin huli ta nagbabago an panahon asin may mga “boomers” na inaapod na okupado nin bagong kaaraman. An edad bakong basehan para magka ugwa nin role sa sarong komunidad, pwedeng an mga “gurang” dakol ng eksperyensya sa buhay pero may mga Joven na mas dakol an aram sa mga bagong trend sa henerasyon ngunyan. An mga Joven bukas an kaisipin sa man iba ibang suhestyon, alagad ta ngarig magka ugwa nin maray na pamamayo sa sarong banwaan o sa ano mang olayang pang lipunan kaipuhan magka ugwa nin kolaborasyon ang parehong henerasyon.
 Maria Jchelze Zamora
 on August 10, at 7:15 pm
 Saro talaga sa pamantayan kang satuyang banwaan an edad kung sain ang mga gurang sana ang may kakayahan na maging lider, ang may kakahayan na magpasunod sa kadaklan. Ang sabi ngani kayan magsunod sa mga gurang ta mas nainot sinda sato, na eksperiyensiya na ninda ang dae ta pa mapag aagihan. Dae kita makabuot na mga hoben ta inot na inot mayu pa man kitang gayung kaaraman, ang hiling kang gurang satuya “hilaw” pa. Kundi sa ngunyan na henerasyon dae naman nahihiling sa edad ang pagiging lider, kung nasa buot asin kakayahan talaga kang sarong tao hoben man yan ang pagmamantinir tanu ta dae ta pag tawan ning tsansa.
 on August 10, at 7:41 pm
 Ang pagkagurang dae man sana iyan nahihiling sa pahanon na inagihan ning sarong tawo. Ini sarong representasyon kang saiyang kinanudan sa kinabaan na saiyang kinamundagan. Ini bako sanang nasakop sa pano niya napamarhay ang saiyang sadiri kundi kung pano niya pinadanay ang karahayan sa pagirok niya sa kinabaan na saiyang hinihiruan. Gabos kita nagugurang pero ang kahaputan may ginurangan man daw? Ini sarong mensahe sa gabos, na ang kagurangan nadanay sana sa sarong tawo kung saiyang naotob sa buot ang sinabaing “may ginurangan” sa paagi ning mga birtud na saiyang kinatudan.
 Saro ning babasahon na gusto ko ipabasa sa mga gurang na minasambit na sinda may ginurangan na, na ako saro sanang jovenes na mayong experyensa sa buhay na kadakol pang malutong kakanon para sinda madaog. Sakuyang buot dae man kaipuhan daogon ang sarong tawong nasa itaas na para sabihon na ika matibay asin nagurang na, ta para sakuya ang tunay na may ginurangan na, na ako ning pagkakasala asin dae minaasta na kun isay na Ha


An paratukdo | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:36am
Published on Sunday, August 23, , 7:56pm
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Ngunyan na panahon, an paratukdo iyo an siisay man indibidwal na yaon sa propesyon kan edukasyon. Sya an nag-adal kan mga kaaraman na kumpwesto kan saiyang partikular na disiplina. An ibang paratukdo minsan imbwelto pa sa research tanganing urog pang mapahiwas an mga kaaraman, mas mapararom an mga dati nang kanuudan, asin mas pang mapalangkaw an kalidad kan saindang disiplina. An bunga kaiyan nagdadarang kauswagan sa bilog na banwaan asin karahayan sa sosyudad. An propesyon kan pagtukdo ngani an nagmumundag kan mga iba pang propesyon na iyong nagsusustinir kan dalagan kan nasyon.
Sa diksyunaryo ni Malcolm Mintz ), dinakitaramon nya sa duwang magkasuhay na tumpok nin mga kahulugan—sa Ingles—an _tukdo_. Sa inot yaon an _“to teach, to coach, to train, to tutor, to educate, to instruct”_ mantang sa panduwa yaon an _“to point out, to indicate, to show, to designate, to specify”_. Tugmang gayo an duwang gawi nin pagdakitaramon na ini sa duwang kahulugan kan edukasyon na sinusog ko kan nakaagi sa mga ugat na tataramon sa Latin. An _educare_ o pagpatuod an risang buót sabihon kan pagtukdo sa inot, mantang sa ikaduwa man iyo an pagtukdo bilang _educere_ na an buót sabihon “itukdo an dalan paluwas sa kadikluman” o pinaliwanag ko bilang pagsusog (R. pagtüöd) kan katutuuhan.
Kun iisipon, an gibo nin pagtukdo bilang “pagpatuod” haros ginigibo man kan maski si isay na tawong naghihiras kan saiyang kanuudan sa iba. Siring ngani kan sabi ni Gilbert Highet sa libro nyang _The Art of Teaching,_ sa pan-arualdaw na buhay, gabos kita nagtutukdo asin nakakanuod sa bilog nyatong pagkabuhay. An pagtukdo, sa propesyunal na lado man o bako, sarong katungdan sa kapwa asin bilog na banwaan huli ta pinagpapadanay kaini an padagos na pagkanuod nin tawo.
An pagkaigwa nin kanuudan an kundisyon tanganing makapagtukdo an maski si isay na tawo sa saiyang kapwa. Pagluwas ngani kan sarong indibidwal sa saiyang harong igwa na syang kakayahan na magtukdo huli ta igwa na syang mga ginunong kanuudan gikan sa saiyang mga inot na paratukdo sa pamilya. Garo kita mga almasi sa kanya-kanyang pamilya kun sain kita inot na inataman, minatuhan, asin pinatalubo digdi sa kinaban nin mga tawo. Asin sa pagtalubo nyato urog na naghiwas man an satuyang mga kanuudan sa kinaban sabay kan paghiwas man kan satong relasyon sa ibang tawo sa sosyudad. Kaya magin lisensyado man o bako, igwang sertipiko nin kahusayan asin pagtapos sa sarong kurso o mayo, an lambang tawo igwang kanuudan na pwede nyang ihiras (itukdo) sa saiyang kapwa dangan makaguno man nin kanuudan sa iba.
Alagad an ikaduwang kahulugan kan pagtukdo nagtatao nin sarong ladawan na labi pa sa kakayahan na magpatuod nin sarong kaaraman, kakayahan o kahusayan. An pagsusog sa katutuuhan suanoy nang nasabutan na katungdan kan pagigin paratukdo. Yaon ini sa metapora kan Griyegong pilosopo na si Platon kun sain nya ilinadawan an masakit asin magabat na katungdan kan sarong nakaluwas na sa madiklom na kweba na magbwelta asin itukdo sa mga tawong natuod na an mga mata sa liwanag na gikan saná sa dasô, an dalan pasiring sa daing katampad na liwanag kan saldang. Sa mga pantas kaidtong panahon sa sirangan na parte kan kinaban, an paratukdo iyo an _guru_ na nagtutukdo kan Dalan sa paagi mismo kan saiyang gawi nin pagkabuhay sa arualdaw. Bago mag-abot an modernong panahon, si Santo Tomas Aquino nagsabing an paratukdo bako mismo an kagsadiri asin nagtatao nin katutuuhan kundi an nagpupukaw sa paraadal na madukhayan an katutuuhan na ibinanhi kan Dyos sa saiya mismong buót.
An kakayahan mismo kan sarong tawo na makasabot iyo man an bantog na sinarigan sa modernong panahon na kaipuhan itukdo. Sa kapahayagan ni Immanuel Kant, an katalingkasan kan tawo ultimong matatamo kun hihinguwahon nya mismong makasabot. Miski ngani sa kontemporanyong panahon kun sain an edukasyon mas nagkaigwa nang praktikal na katuyuhan, an kaipuhan itukdo siring kan sabi ni Alfred Northwhitehead iyo daa an mga buhay na kaisipan. Iyo kaini an igwang halaga sa totoong buhay, an sabay na nagagamit kan tawo sa saiyang hanap-buhay asin nagdadara saiya na kamùtan an pagkanuod sa buhay. Buót sabihon an buhay mismo an katutuuhan na katuyuhan kan pagtukdo.
Sa mga manlain-lain na perspektibong ini kan pagtukdo, mayo ni sarong nagsabing an paratukdo mismo an katutuuhan. An paratukdo iyo an nagtutukdo kan dalan alagad bako sya an dalan, urog nang bako siya an katutuuhan. Alagad sa satuyang karanasan, an paratukdo an nagigirumduman nyato sa mga manlain-lain tang nanudan. Sya kaya an satuyang nagin dungan sa pagkanuod. Kan panahon na kita nag-aadal, sya an satuyang nagin katuod o “kapwa-nagsususog (nagtütüöd) sa katutuuhan. Nag-agi giraray sya sa tinudan nya nang dalan nganing kita ibanan. Sya mismo ngani igwa pa giraray nanunudan, igwa pang mga nadudukhayan, asin urog pa syang naliliwanagan kan saiya mismong itinutukdo. Mas urog nya pang nasususog an padumanan, nakakahawan sya nin mga iba pang dalan pasiring sa parehong kaaantusan.
Urog na nahihiling an pagigin magkatuod na ini sa mga kapwa paratukdo asin tagapagsiyasat _(researcher)_. Sa pag-adal asin pagsiyasat, nagtitinabangan an mga magkakatuod na magsusog sa katutuuhan. Nagsisinusugan sinda kan saindang mga nagunong kaaraman tanganing patutuuhan an sarong bagong kanuudan. Sa prosesong ini minsan sinda nagkakatinusayan huli sa manlainlain na pagkasabut kan dalan. Dawa ngani minsan dai nagkakainuyunan, sarong mahamis na bungang kanuudan pa man giraray an nahahaman sa katapusan.Sa konteksto kan pagsusog sa katutuuhan, nagliliwanag an ‘kabansayan’ bilang ladawan kan paratukdo, na pinaglapigutan ikasayod ni Vic Nierva susog sa nagdadalagan na kahulugan kaini sa tataramon alagad namemeligro na ngunyan na malingawan. An kabansayan gayod mismo an likas na bungang naguguno kan paglapigot na magsusog sa katutuuhan kaya sya nagigin maninigong paratukdo. Iyo ini an kalidad nin buhay na mayo sa tawong “mayong ginurangan” asin dai maninigong paratukdo.  An mabansay na paratukdo iyo an tawong, siring kan tinutukoy ni Albert Alejo , dai basta sanáng _inagihan_ kan panahon kundi _nag-aagi_ mismo sa panahon. Buót sabihon naglalapigot, naghihinguwa sa abot kan saiyang makakaya na magsusog sa katutuuhan. Asin sa proseso kan saiyang bilog na pagdanas, nanudan nya an kagayunan kan pagkanuod, an kagayunan kan buhay mismo na ngapit itutukdo nya sa ibang an katutuuhan kayan sinda mismo dapat an magdanas.
.
Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan