An bokabularyo kan pagtasada sa arte | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am An bokabularyo kan pagtasada sa arte Published on Sunday, July 26, , 2:16am by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na painting o mga iskultura, garo dai ta mapugulan na magsalat. Kun dai ngani siguro makasupog, baka namitan ta pa an kambas o marmol. Napurbaran ko na ini sa mga estudyante ko dati. Sa mga inot na taon kan pagtukdo ko, na-organisa kami kan mga klase ko nin mga art exhibit. Maski anong pagirumdom, pormal na tukdo, o paskil na may patanid, padagos man giraray an mga mahihigos na kamot o muro sa pagsalat.  Nagpapahiling daw ini nin kaluyahan o kakulangan ta na mga Bikolano asin Pilipino sa pag-aram asin pagsabuhay kan estetika? Nagpapahiling daw ini kan kawaran ta nin galang o pakiaram sa kultura?  Dai maiiwasan na abuton an arog kaining konklusyon lalo na kun naghahali kita sa konteksto kan akademikong pag-urulay. Kun hihilingon ta ini sa lente kan mga teoryang kultural—kadaklan na beses nakaangkla sa kolonyal na pagbasa asin pagrigmat—masasabi ta man nanggad na dugay na kita,  Alagad makipot na dalan na ini. Dai kaini tinatawan an kultural na konteksto na naporma kan satuyang disposisyon sa mga bagay na nasa palibot ta.  An kamot bilang mata Kun dadangugon ta an paagi kan satuyang pagtaram manungod sa kabansayan kan mga bagay-bagay, maririsa ta na holistiko an satuyang panghimati. May nadangog ako dati na sarong pintor na nagkomentaryo kan “alsom kan kulay” tanganing itukdo sa kaibahan niya an tamang timpla kan pintura na dai lasaw alagad dai man mapulot. “Nanganaan nin hamis” daa pag mapulot na timpla kan pinta.  Kan ako aki pa, pirang beses ko nang nadangog an ama ko na nagsabing “manggi-ipis an kape.” Haloy kong dai masabutan kun ano an mawot nyang sabihon. Bakong parong an tinutumbok nya. Minsan ngani kadto, nagdududa ako kun pirang beses na syang nagkakan ipis ta aram nya an namit kaini. Sa mga pagkakataon na nanamitan ko an kape na “manggi-ipis,” dai ko minsan nanudan kun ano si lasa na nagpagirumdom sa ama ko kan lasa kan insektong ini. Abstrakto an konseptong ini, arog kan umami kan mga Hapon.  Daing rarom o balor an pagbansay kun saro o duwa saná sa satuyang mga panghimati an gamit. Suhay sa kolonyal na estetika na tukal an pagmati sa diskurso kan Arte, liputok an satuyang pagtasada sa kagayunan. Daing tadom an estitika kun dai ini sarabay na tignanamitan, tigkakaputan, dinadangog, dinudurog. Personal an naturalesa kan pagtasada. May harang an nota, may rara an literatura, may ugay an iskultura, may romansa an kulinarya.  Sa lado kan visual arts, kaiba kan mata an kamot sa pagtasada. Dai ini nagpapahiling nin kawaran nin galang sa gibo kan sarong artist. Saro ining halangkaw na pag-estimar sa pagal, husay, asin adal kan artist. Sa paagi kan paggamit ta kan gabos na parte kan panghimati, sinasabi ta sa artist na dai nararayo an piyesa sa realidad—may dapit, may data.  (Ipapadagos) . Dennis Gonzaga Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Pagpabisto | Magbikol Kita

Pagpabisto | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Pagpabisto Published on Saturday, July 11, , 6:46am by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.  Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis. Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.  Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib. Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan. May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan. Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.  Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa . Padagos saná para sa Arteng Bikolnon! . Dennis Gonzaga Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 13 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Dennis Gonzaga

Magbikol Kita | Dennis Gonzaga Saturday, December 27, , 4:38am Dennis Gonzaga Gira Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. An bokabularyo kan pagtasada sa arte by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na... read more Pagpabisto by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Jaya Jacobo | Magbikol Kita

Jaya Jacobo | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Thu, 17 Dec :43:05 en hourly 1 Jaya Jacobo | Magbikol Kita Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies Sat, 18 Jul :21:38 Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, [&#;] The post Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies appeared first on Magbikol Kita . ]]> Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, an dakit nya sa gender mahahanap sa &#;sangay,&#; na tinatawan nya nin kahulugan bilang &#;a nickname shared by two people, used only when greeting each other&#; asin &#;to call each other by the same name.&#; Magayon na kawat kan lenggwahe. Call me by your name , gayod? Eh, sa parehas man saná, patas baga. May romantisismo. Asin urog na may queerness . Homonomenclature , ano? Sangay sa pangaran! Harani na kita kaini sa homosekswalidad, sangay sa sekswal na kamawutan, iyong gayo. Tinatawan nin magaya-gayang kasakitan (joyful difficulty) kan depinisyon na ini an pag-intindi sa gender bilang sosyalisasyon kan mga lawas sunod sa kultural na gawi manungod sa pagkababayi o pagkalalaki o sa pagkatawong minakontra sa binaryong ini. Imbes na klasipikasyon na base sa kalainan (difference) , an diskurso nin pagkalain-lain (diversity) , nakasarig na sa kasangayan (similarity) . Pàno magkasangay an babayi sa lalaki? An babayi sa binabayi? An tomboy sa lalaki? An lalaki sa babayi? Marhay ini. Produktibong marhay. Bako na sanáng asa pirmi sa anatomiyang kinukimpirma saná kan doktor sa operating room (bako kan mismong may lawas, kan may mismong pagkaaram kun ano an pagkatawo nya), na pinupunan nin manlain-lain na porma nin byolensya ngunyan. Dagdag pa ni Malcolm W. Mintz, an sangay manungod man ini kun parehas an gender asin sex kan duwang tawo. Interesante, bakong iyo? Sabi ko na ngani kasubago, may queerness digdi. Nasa bernakular ta palan na pagkaaram kan gender an homosekswalidad bilang pagkatawo na normal, arog saná kaiyan.  Alagad, balikan ta an ehemplong itinao kan lexicographer : &#;Kaming magkabalayi kun dai magkasangay an uring tawo. We are like in-laws, except that our children are of the same sex .&#; Sa tataramon na ini, nagdadakula an diskurso hali sa gender mismo, paduman sa inaapod nindang kinship , sa Bikolnon, &#;sadiring-tawo.&#; Magsadiring-tawo haros (balayi) ngani man talaga an duwang tawo kun an mga aki ninda ikinasal asin nagsasaro na. Sa ehemplo ni Mintz, dai ini pwedeng mangyari ta an mga aki ninda magkasangay. Kun bakong parehas na homosekswal na babayi, parehas na homosekswal na lalaki.  Sunô ko an ehemplong ini ta may kritika na sa cisheteropatriarchal na parametro kan kulturang Bikolnon na an huna saná sa relasyon na matrimonyo, duwang tawo na magkalain, bakong magkasangay. An pwedeng ikasal, lalaki saná asin babayi, sa kumbensyunal na pagkahunà sa mga identidad na ini. Sa halimbawang tataramon, nalaladop ko an paghurup-hurop kan duwang ma-gurang sa byolensya kan sarong sosyudad na dai tinutugutan an duwang magkasangay na mga tawo na magkaminuutan.  May kamunduan duman, bakong iyo? Alagad, sa diskursong nabuksan ta gamit an sadiring tataramon, may bagong kasaysayan kitang nahiling asin nadangog. Magaya-gaya, maski papàno. Kun may konsepto kita kan kalainan, pagkamanlain-lain, o an hinuhunà tang &#;malain,&#; igwa man kitang pagkaintindi sa katutuuhan kan kasangayan, na gigikanan nin hustisya sa pakikipagkapwa ta sa mga sadiring tawo sa rona. . The post Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0


Jaya Jacobo

 Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita

 {"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https://magbikolkita.com/#organization","name":"Magbikol Kita","url":"https://magbikolkita.com/","sameAs":["https://www.facebook.com/magbikolkita/","https://www.instagram.com/magbikolkita/","https://www.youtube.com/magbikolkita/","https://twitter.com/magbikolkita"],"logo":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#logo","inLanguage":"en","url":"","caption":"Magbikol Kita"},"image":{"@id":"https://magbikolkita.com/#logo"}},{"@type":"WebSite","@id":"https://magbikolkita.com/#website","url":"https://magbikolkita.com/","name":"Magbikol Kita","description":"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","publisher":{"@id":"https://magbikolkita.com/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":"https://magbikolkita.com/?s={search_term_string}","query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en"},{"@type":"ProfilePage","@id":"https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/#webpage","url":"https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/","name":"Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita","isPartOf":{"@id":"https://magbikolkita.com/#website"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/"]}]},{"@type":"Person","@id":"https://magbikolkita.com/#/schema/person/41fbffc0e2bae2b","name":"Jaya Jacobo","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#personlogo","inLanguage":"en","url":"https://magbikolkita.com/wp-content/uploads//12/18-JayaJ.jpg","caption":"Jaya Jacobo"},"description":"Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP).","mainEntityOfPage":{"@id":"https://magbikolkita.com/author/jaya-jacobo/#webpage"}}]}


Magbikol Kita | Asog

Magbikol Kita | Asog Saturday, December 27, , 4:38am Asog Jaya Jacobo Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies Published on Saturday, July 18, , 11:21pm by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, an dakit nya sa gender mahahanap sa &#;sangay,&#; na tinatawan nya nin kahulugan bilang &#;a nickname shared by two people, used only when greeting each other&#; asin &#;to call each other by the same name.&#; Magayon na kawat kan lenggwahe. Call me by your name , gayod? Eh, sa parehas man saná, patas baga. May romantisismo. Asin urog na may queerness . Homonomenclature , ano? Sangay sa pangaran! Harani na kita kaini sa homosekswalidad, sangay sa sekswal na kamawutan, iyong gayo. Tinatawan nin magaya-gayang kasakitan (joyful difficulty) kan depinisyon na ini an pag-intindi sa gender bilang sosyalisasyon kan mga lawas sunod sa kultural na gawi manungod sa pagkababayi o pagkalalaki o sa pagkatawong minakontra sa binaryong ini. Imbes na klasipikasyon na base sa kalainan (difference) , an diskurso nin pagkalain-lain (diversity) , nakasarig na sa kasangayan (similarity) . Pàno magkasangay an babayi sa lalaki? An babayi sa binabayi? An tomboy sa lalaki? An lalaki sa babayi? Marhay ini. Produktibong marhay. Bako na sanáng asa pirmi sa anatomiyang kinukimpirma saná kan doktor sa operating room (bako kan mismong may lawas, kan may mismong pagkaaram kun ano an pagkatawo nya), na pinupunan nin manlain-lain na porma nin byolensya ngunyan. Dagdag pa ni Malcolm W. Mintz, an sangay manungod man ini kun parehas an gender asin sex kan duwang tawo. Interesante, bakong iyo? Sabi ko na ngani kasubago, may queerness digdi. Nasa bernakular ta palan na pagkaaram kan gender an homosekswalidad bilang pagkatawo na normal, arog saná kaiyan.  Alagad, balikan ta an ehemplong itinao kan lexicographer : &#;Kaming magkabalayi kun dai magkasangay an uring tawo. We are like in-laws, except that our children are of the same sex .&#; Sa tataramon na ini, nagdadakula an diskurso hali sa gender mismo, paduman sa inaapod nindang kinship , sa Bikolnon, &#;sadiring-tawo.&#; Magsadiring-tawo haros (balayi) ngani man talaga an duwang tawo kun an mga aki ninda ikinasal asin nagsasaro na. Sa ehemplo ni Mintz, dai ini pwedeng mangyari ta an mga aki ninda magkasangay. Kun bakong parehas na homosekswal na babayi, parehas na homosekswal na lalaki.  Sunô ko an ehemplong ini ta may kritika na sa cisheteropatriarchal na parametro kan kulturang Bikolnon na an huna saná sa relasyon na matrimonyo, duwang tawo na magkalain, bakong magkasangay. An pwedeng ikasal, lalaki saná asin babayi, sa kumbensyunal na pagkahunà sa mga identidad na ini. Sa halimbawang tataramon, nalaladop ko an paghurup-hurop kan duwang ma-gurang sa byolensya kan sarong sosyudad na dai tinutugutan an duwang magkasangay na mga tawo na magkaminuutan.  May kamunduan duman, bakong iyo? Alagad, sa diskursong nabuksan ta gamit an sadiring tataramon, may bagong kasaysayan kitang nahiling asin nadangog. Magaya-gaya, maski papàno. Kun may konsepto kita kan kalainan, pagkamanlain-lain, o an hinuhunà tang &#;malain,&#; igwa man kitang pagkaintindi sa katutuuhan kan kasangayan, na gigikanan nin hustisya sa pakikipagkapwa ta sa mga sadiring tawo sa rona. . Jaya Jacobo Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 8 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita

Jaya Jacobo, Author at Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Jaya Jacobo Asog Si Jaya Jacobo, tubong Syudad nin Naga asin San Jose, Camarines Sur, nagtutukdo nin gender studies sa Coventry University sa Ingglatera. Myembro sya kan Society of Transsexual Women of the Philippines (STRAP). Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies by Jaya Jacobo | Asog Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 1 + 15 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Jingjin 淨近 | Magbikol Kita

Jingjin 淨近 | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :30:06 en hourly 1 Jingjin 淨近 | Magbikol Kita Ahimsa Sun, 08 Nov :50:16 Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop [&#;] The post Ahimsa appeared first on Magbikol Kita . ]]> Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop siring kan lab experiment . Dai ako nagdadalan nin circus kun igwang pinapasakitan na hayop; dai ko man pinapasyaran an zoo, an aquarium, o an tourist spots kun sain igwang pinapasakitan na hayop. Apat na dekada na akong vegetarian antes magin vegan. Pitong taon na akong vegan. Tano ta vegan ako? Sarong simbag sana: Ahimsa . Ano an Ahimsa? Hali ini sa duwang tataramon: himsa (paglugad, pagkulog, byolensya); asin a (mayo). Ahimsa: mayong byolensya . Sa Budismo ini an primerong presepto: an dai mangkulog, dai manggadan, sa isip, sa taram, sa gibo. Kabali digdi an dai pagkulog sa mga hayop. Aram na kan kadaklan na an vegetarian dai nagkakakan nin karne, manok, asin sira. Bawal sa vegetarian na kakanon an gabos na may buhay. An dai pa maintintihan kan kadaklan kun tano ta an vegan dai nagkukunsumo nin gatas, sugok, asin tangguli. An simbag: Ahimsa. Ahimsa nin huli ta an dairy industry saro sa mga pinakamaringis na industriya sa planeta. Tanganin magatasan an baka, pwersahan binabados ini sa paagi nin “artificial insemination.” Sa ibang taram, linulupigan . An ugbon sinusuway tulos sa saiyang ina sa laog nin 24 oras. Kun lalaki an ugbon, binebenta o ginagadan (mayong pakinabang sa negosyo). Kun babayi pinapadakula sagkod na pwersahan binabados siring kan saiyang ina. Pag sinda ginagatasan ginagamit an “milking machine” na gibo sa goma, aluminyum, o asero. An resulta, an baka nagkaka- mastitis , sarong impeksyon na hali sa bakterya na dara kan sangkap na ginagamit sa paggatas. An suso kan baka sensitibong marhay. Maski kamot an gamiton mo, nalulugadan an suso ninda kan saindong mga kuko. An resulta, kadaklan na gatas may salak na nana. An normal na manok nagsusugok nin 12 sugok sa laog nin sarong taon. Pero sa paagi nin genetic manipulation , pinipirit ining magsugok nin 300 na sugok sa laog nin sarong taon. An calcium sa sugok kinukua sa saiyang hawak kaya nanruruluya asin dai na sinda nakakatindog. Garo man sana pinipirit mo an sarong babayi na magregla arualdaw. An tangguli kakanon kan mga putyukan. Matrabaho an pagprudusir nin tangguli. Kinukulekta ninda an pollen asin tagok sa manlainlain na mga burak. Kun mayong tangguli, magugutom sinda. An pagkua kan saindang kakanon, sarong paghabon. An tangguli para sa putyukan. Tano ta sa kada espesyal na okasyon, kaipuhan maggadan nin hayop? Sa kasal, bunyag, kumpleanyo, anibersaryo, pasko, bagong taon, pyesta, nakapasar sa exam, graduation, asin kadakol pang iba‚tano ta kaipuhan maggadan nin hayop? Tanganin mag-enjoy, tano ta dapat maggadan? Sa kada segundo, 300,000 na mga hayop an ginagadan sa kinaban. Namamatian ninda kun bubunuon na sinda. Mahihiling mo sa saindang mga mata, nagkikimahirak, pero dai ta iniintindi. An buhay kan sarong urig mas importante kan sakuyang pagnamit nin lechon.  Tama daw na maggadan nin sarong linalang na nagkukuragrit, nakikimahirak na dai man tabi sya gadanon? Kaya mo daw hilngon sa mata an sarong manok asin sabihon saiya na dai ka mabubuhay kun dai ka magkakan nin fried chicken? Arin an mas importante? “Speciesism” an apod kaini, an pag-abaw-abaw ta na kita an pinaka-soberano na linalang sa planeta. Ini an salâ na pagtubod na minukna kita tanganing mamayo asin mag-asertar kan satuyang superyoridad sa mga hayop. Na an hayop minukna para satuya tanganin kakanon ta. Na an hayop mayong kalag kaya ok sanang gamiton sinda siring kan sarong obheto. Ining isip na ini an kawsa kan deforestation na kun tano naglakop an virus. Nin huli kan mga ini, anti-logging asin anti-mining an adbokasiya ko, ligal man an negosyo o iligal. An kakahuyan mga pulmon yan kan planeta. Mga antena ini na nagririsibi nin enerhiya hali sa “electromagnetic field” kan uniberso tanganing masuportahan an buhay sa satuyang planeta. Pero ano an ginigibo ta? Deforestation.  Sabi ngani ni Senadora Cynthia Villar, an pagrumpag sa mga iniirukan kan mga “wildlife habitats” nakasumpay sa paglakop nin mga virus. (Philstar Global, Hulyo 6, ) Hapot: An mga tinanom nakukulgan man kun ginuguno, bakong iyo? Simbag: Tama. Mantang kita nabubuhay, dai ta maibitaran an pagkulog sa iba. Pero dai tinutuyo. Sa paglakaw ta sana, dai maiibitaran matungtungan an mga insekto. An hangaw ta nakakagadan nin dakol na mikroorganismo. Pero dai man pwedeng dai na kita maghangos. An pagka-vegan bakong perpekto, pero naiinaan an tios kan mga hayop. An hayop dai nagtutulod nin droga, dai naghahabon sa kaban kan banwa, dai nanlulupig nin mga inosenteng babayi—tano ta pinapasakitan asin ginagadan? Ano an saindang kasalan? Porke hayop “sana”? Ano na an nangyari sa Animal Welfare Act of (RA )?  Hapot: Pano mo makukumbinsi an tawo na sala an paggadan nin hayop? Bako daw tiwaring an hiling sa vegan? Simbag: Kun nabuhay kita kaidtong mga , tiwaring ka kun sabihon mo na an kinaban bakong sentro kan uniberso. Kan , tiwaring ka kun sabihon mo na sala an pang-uuripon (slavery). Maski an ibang relihyon kaidto sasabihon saimo na tama sana yan. Kun nabuhay ka kan , ngingisihan ka kun sabihon mo na may diretso mag-boto an mga babayi. An babayi sa harong sana, sasabihon saimo. Kaidtong mga , delikado an buhay mo sa Amerika kun imungkahi mo na dapat patas-patas sana an puti asin an itom. Kaidtong mga , ngingisihan ka kun sinusuportahan mo an mga “gay.” Kan , irereklamo ka, siring kan pigreklamo ako kan ibang estudyante, kun dai mo sinda tinugutan mag sigarilyo sa laog kan klase. Diretso daa ninda yan. Ngunyan tiwaring pa giraray an hiling samuya nin huli ta habo ming magkakan nin karne. “An sakuyang tulak bakong sementeryo nin mga bangkay,” sabi ni Leonardo da Vinci, sarong vegetarian. Tiwaring daw yan? Si Pythagoras binabayaran an mga parasira idaklag sana an mga sira pabalik sa dagat. Tiwaring man sya? Balaog kong iniririkomendar na dalanon nindo an pelikulang Earthlings (dir. Shaun Monson, ) na isinaysay ni Joaquin Phoenix na ganador kan Best Actor sa Academy Awards para sa pelikulang Joker. Namamatian ta na an mga konsekwensya na dara kan “himsa.” Sagkod na dai ta seryosohon ini, babalikbalikan kita kan virus. Dai ko na aram kun ano an magigin “new normal” kun mayo nang normal na buhay. An industrya nin karne, manok, sira, gatas, sugok iyo an kawsa nin mga danyos sa satuyang palibot. Huli ka ini, an pagka-vegan iyo na sana an nawawalat na opsyon. Sa ibabaw kan gabos: an bweltada kan karma na mayong pigsasanto.  Pwede daw mag vegan na kita? Bako sanang para sa mga hayop, pero para sa malinig na tubig, para sa dagat, bukid asin salog, sa mga kakahuyan, sa satuyang salud, sa katuninungan, sa futuro kan satuyang mga aki—para sa interong planeta. &#; Mga katakod na basahón: “Screaming for Their Skin: No Sweater is Worth Their Suffering”  “Definition of veganism” “Ahimsa — the most beautiful word ever written” “The honey industry” “Animals slaughtered for food every second” “If we keep eating animals, another virus will come” “Destruction of wildlife habitats linked to spread of diseases” “Plants feel pain too!” “Earthlings movie narrated by Joaquin Phoenix” . The post Ahimsa appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Samsara Sun, 25 Oct :14:06 Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun sain an mga reglamento bako kita an nagmukna. [&#;] The post Samsara appeared first on Magbikol Kita . ]]> Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun sain an mga reglamento bako kita an nagmukna. Yaon kita sa samsara . Ano an samsara? An samsara iyo an siklo (cycle) nin pagpapadanay, an pauru-utro, palibot-libot, palagaw-lagaw—namumundag, nagagadan—sa mga estado kan rwedang nagtataririk na mayong kapinunan, mayong katapusan. Kadakol an mga deskripsyon kaini pero sa simpleng halimbawa: Arog kita sa mga langaw na nalálaom sa laog nin selyadong garapon, maski sain kita maglayog, paitaas man (langit) o paibaba man (impyerno), dai kita nakakadulag. Sa gabos na estado kan rweda yaon an kapagtiusan. Sugon sa tradisyon, an primerong thangka (pintura sa tela o lanob) na nag-ilustrar kan problemang ini pigdisenyo mismo kan Buda. Pinasablay nya sa luwas kan lanob kan monasteryo bilang instrumento nin pagtukdo. Kaidtong panahon, huli ta mayo pa nin papel asin an kadaklan “no read, no write,” an pinakaepektibong instrumento nin pagtukdo iyo an thangka.  Pag mabisita kamo nin templo o monasteryo, mahihiling nindo an thangkang siring kaini na nakabitay sa luwasan. An apod kaini bhavacakra o rweda nin buhay. An pinakalumang thangka nadiskubre sa sarung kweba sa Ajanta, India. . Retrato hali sa Rigpawiki.org asin sa Himalayan Art Resources. . Sa pinakatahaw kan rweda mahihiling an tulong hayop: lalong (kapasluan) na kinakagat an ikog kan halas (pagkaungis) na kinakagat an ikog kan urig (kamangmangan) na kinakagat an ikog kan lalong. Sindang tulo an nagpapatirig sa rweda asin sinda an kawsa kan interong problema.  Sa sunod na sirkulo iyo an karma, resulta kan sa itaas (tulong hayop). An puti marhay na karma, an itom maraot na karma. Sa ikatulong sirkulo mahihiling an anom na estadong napapadumanan, resulta kan sa itaas (karma): an tulong mapalad na estado: langit, mga asura, mga tawo; asin an tulong daing palad na estado: impyerno, mga gutom na kalag, mga hayop. . . An tulong mapalad na estado: Langit. 26 an mga langit sa Budismo. Mamuraway an buhay kan mga deva digdi. Nin huli ta an estadong ini nasa laog kan rwedang nagtitirig, an mga deva bakong imortal. Digdi sinusulo an marhay na karma. Pag naubos na yan, mahuhulog sinda sa mas hababa na estado. Kun nahinog an maraot na karma sinda nalagpak sa impyerno. Ini an pinakagrabeng pagtios kan sarong deva. Garo baga sarong hadi na nawaran nin gabos na yaman asin nagin tawong grasa. Mga Asura. An estado kan mga maurihon, mga paraiwal, mga pararaot nin marhay na gibo nin iba, mga “war-freak.” Nin huli ta panu-panò sinda nin kaungisan, pag nagadan sinda, nalagpak sa impyerno. Mga Tawo. Ini an pinakamapalad na estado nin huli ta balanse an kaugmahan asin an kamunduan. Mas mapalad an tawo sa deva ta digdi naiintindihan ta an buot sabihon kan kapagtiusan—asin kun pàno magkultibar o meditasyon tanganin makabutas sa rweda nin samsara. (Sa langit sobra an kaugmahan, kaya mayong panahon magkultibar. Sa impyerno sobra an kapagtiusan kaya mayo man nin panahon mag kultibar.) Ini an rason ta kun tano ta dai ta dapat pagsayangon an panahon mantang tawo pa kita. Kun magadan kitang mangmang, mayong garantiya na magiging tawo na naman kita nin huli ta pwede kitang magreengkarnar sa impyerno, sa mga gutom na kalag, o sa iba pang mga estado.  Hapot: Totoo daw an mga estadong ini? Simbag: Kun totoo an estado nyato, totoo man an mga estadong iba, dai ta sana nahihiling. Bako sana kita an yaon digdi. Dai ta nahihiling an iba nin huli kan limitasyon kan satuyang persepsyon. An nahihiling ta sana iyo an satuyang estado asin an estado nin mga hayop. An iba nalilipdan pa sa ngunyan. Dawa igwa nin kanya-kanyang partisyon, an tundag kan kada estado namamatian ta. Halimbawa, kun magabaton na marhay an problema mo na gusto mo nang maghugot, an agrangay mo nasa impyerno ka na.  An tolong daing palad na estado:  Mga Hayop. Mga mangmang sinda. Dai nakakadepensa sa sadiri. Binubuno asin kinakakan kan mga tawo, hinahanting kan mga kasador, pinapasakitan sa mga “lab experiment,” inuubakan an kublit para sa mga bag asin iba pang kagamitan, kinukua an mga organo para sa mga beauty product, linalaom sa zoo, sa aquarium, sa circus, pinapaguyod nin kalesa. An kadaklan, sa uran, sa init, sa gutom mayong masirungan. Pirming takot. Mga Gutom na Kalag. Mga “preta” an apud sainda. Ini an karma kan kapasluan kan mga maiimot. Pirmi sindang gutom asin paha. An liog mahimpison na siring kan dagom pero an tulak dakulang marhay. An nguso sadit-sadit na garo sanang punto. Nin huli kaini, dai nakakalaog an kakanon o tubig sa nguso. Kun makalaog man an turo nin tubig nagiging “molten lava” na sinusulo an laog kan hawak. An tios digdi 100 na beses mas grabe pa sa pinakagrabeng tios sa kinaban. Impyerno. 18 an mga impyerno sa Budismo. 8 na maiinit, 8 na malilipot, 1 “ephemeral,” asin 1 “intermediate” na mga impyerno. Sa primerong lebel pa lang, an init 100,000 mas mainit pa sa kalayo kan satuyang saldang. Yaon digdi an satuyang mga kaiwal. An pagkaungis digdi 1,000 mas grabe pa kan sa kinaban. Nagkukurulugan, naggagaradanan. Naglalaad an mga tawo digdi. Pag nagadan, binubuhay kan “duros nin pukaw” tanganin maggaradanan na naman. Sa primerong lebel kan impyernong malipot, mas malipot pa sa 0 Kelvin (-°c), sobra an lipot na an hawak naggagaratak. Sa lyanta kan rweda mahihiling an mga 12 pagsugpon-sugpon kan satuyang buhay: Nin huli kan halawig an komentaryo sa kada saro, ngangaranan ko sana nguna an mga ini: 1. kamangmangan (sarong gurang na butang babayi), 2. pag-hurma (sarong tawong naghuhurma nin kuron), 3. konosimyento (sarong kabalang), 4. pangaran asin porma (lalaki nakalunad sa baroto), 5. anom na sentido (harong na may kadakol na bintana), 6. kontakto (mga nag-iirilusyunan nagkakaraputan nin kamot), 7. pagmati (pana nakatusok sa mata), 8. kagustuhan (nagkakakan), 9. sustansya (tawong nagguguno nin prutas), 10. tanganin “magin” (bados na babayi), 11. kamundagan (nag-aki an babayi), 12. pagkagurang asin kagadanan (gadan na tawo). An interong rweda nasisilaod sa kugos asin kagat kan sarong higanteng ogre. Nakakapit-tuko ini sa rweda siring kan  dakulang linta, kaya mayong nakakadulag. An Buda nasa ibabaw kan gabos, nakatukdo sa bulan, simbolo kan liwanag na nakamtan nya asin pwede ta man makamtan. Anong liksyon an manunudan sa rwedang ini? Na an samsara sarung kalaboso. Na an gabos na estado sa laog kan rweda panô nin kapagtiusan. Na kita gabos daramay-damay sa samsara. Pag masabutan ta ini, dai na kita madaling maghusga sa iba. Pero nin huli sa delusyon, dai ta nahihiling an kapagtiusan kan iba.  Kadaklan satuya ngunyan mga “snowflakes.” Madaling maagrabyado, sensitibong marhay, sobrang eksihido, kadikit na bagay sana nag-aalburuto na. Dai ta nahihiling an sitwasyon na gabos kita may pagkukulang, may kaluyahan, may namamatian na hilang, imperpekto. Intindihon ta na an samsara depektibo. Kun magimatan ta an kapagtiusan kan gabos, mapupukaw an satuyang pag-intindi asin pagkamuot sa iba. Sabi ngani sa sarong segment kan noontime show sa TV: “bawal ang judgmental.” Magtarabangan na lang kita asin mag-igot sa pagkultibar tanganin makatangkas sa rweda nin kapagtiusan, siring sa Buda na tinutukdo satuya an maliwanag na bulan. . The post Samsara appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kisa Gotami Sun, 18 Oct :28:37 An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil akuon. An paglubong sa sadiring aki sarong trahedya. [&#;] The post Kisa Gotami appeared first on Magbikol Kita . ]]> An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil akuon. An paglubong sa sadiring aki sarong trahedya. Pàno kun mangyari ini satuya? Kan panahon kan Buda, sa banwaan kan Savatthi, India, igwa nin sarong babayi na an ngaran Kisa Gotami. An “Kisa” sarong bansag na an gustong sabihon ‘paragalon’ o ‘mabublayon.’ Pobrehon syang marhay, pero nakaagom nin mayaman na negosyante. Alagad, nin huli ta nag-istar sya sa harong kan lalaki, inuurihan sya kan pamilya.  Gusto nyang marhay na magka-aki. Kaidtong panahon sarong kasusupgan kun an babaying agom mayong aki. Pwede syang suwayan kan agom. Maski debotong marhay si Kisa Gotami sa agom nya, dinadaug-daog sya kan saiyang mga bayaw.  Kaya na sana pagkatapos nin magkapirang taon, dakulang marhay si saiyang kaugmahan kan sya nagbados asin nag-aki nin lalaki. Bigla na sana nagsangli an pagtrato ninda saiya. Nin huli sa aki, igwa na sya nin respeto, kaya pinadangat nyang marhay an aki. Arualdaw, burubanggi dai nya ini pinapabayaan. Sa pagkakan, sa pagturog, sa gabos na bagay nakasentro an buhay nya sa aki. Sya na an pinakagwapo, pinakamadunong, pinakamabuot na aki sa interong banwa. Mayo nang nakakaugma pa sa ina kundi an aki nya nin huli ta ini an nagtao nin respeto saiya. Kadakol an plano nya sa aki. Sarong aldaw naghilang an aki. Naghadit na marhay an ina. Inataman nyang marhay. Binantayan aldaw-banggi. Kan nagkukumbulsyon ini, natakot an ina na baka magadan an aki. Dai nagbababa an kalintura. Bago matapos an semana bigla na sana ining nagadan. “Ano?!” kuragrit kan ina. “Dai pwede ini! Mayo ini sa plano!” Binasol sya kan saiyang mga hipag asin mga bayaw. “Inutil kang ina!” “Mahanap akong bulong!” Nagbungkaras paluwas, bitbit an aki. Naghagad nin tabang sa kataid na harong. “Igwa po kamong bulong? May hilang po an aki ko.” Pighiling kan kataid si aki. “Gadan na po an aki mo.” “Dai! Sala kamo! Turog sana sya! May bulong yan. Pag nahanap ko an bulong, mamata an aki ko!” Nagtuktok sa sunod na harong. “May bulong po kamo para sa aki ko?” “Gadan na po sya.” Sinaru-saro nya an mga harong. Sinabat nya an mga naglalakaw. “Bulong tabi! Bulong para sa aki koooo!” “Mayong bulong sa gadan.” “Ipalubong mo na an aki mo.” Pirang aldaw sya nag balaw-bagaw sa banwa bitbit an gadan na aki. Pagal-pagal na sa kalalakaw. An mga tawo dinudurulagan na sya. “Maraot an karma kan babaying iyan.” “Sinumpa an babaying yan.” “Turog lang an aki ko! Sala kamo gabos! Mamata sya! Mamata sya! Hahahaha!” “Darahon na yan sa mental.” Kinukurahawan sya kan mga binatilyo sa kalye. An mga aki dinadaklag sya nin basura pagkatapos biglang natiripwasan. “Kapay-kapay! Kisang luki-luki!” May sarong gurang na nahirak saiya. “Magduman ka ki Buda, duman sa monasteryo. Maghagad ka nin tabang saiya.” “Igwa sya nin bulong?” “Sya an Buda. Matatabangan ka nya.” Nagdalagan tulos pasakat sa monasteryo sa bukid. Bitbit an gadan na aki. Luhay-luhay naglaog. Sa tahaw kan madiklom na interyor, may liwanag na kun sain nak tukaw an Budha. “Dagos tabi,” sabi kan Buda. Matuninong ma marhay an boses nya. Na riwas-diwas tulos an pagmati ni Kisa Gotami. “Ano tabi an tuyo ninda, mabúot kong babayi?” “O banal na Buda, tabangi man po ako.”  Sinabi ni Kisa Gotami an intero nyang problema. Pigdangog sya kan Buda nin mayong basol. Naintindihan nya na an pagkaloka ni Kisa Gotami dara kan grabeng kamunduan. “Sabi ninda, igwa po kamong bulong, banal na Buda.” “Igwa tabi.” “Ha? Igwa?! Igwa po kamong bulong?” “Ini an gibuhon nindo. Pag luwas nindo digdi sa monasteryo, magduman kamo sa harong na mayo pang nagagadanan. Maghagad kamo nin semilya nin mustasa, maski kadikit sana. Ini an bulong na hinahanap nindo.” “Iyo po! Iyo po!” “Kulibat ko sana, dapat mayo pa nin nagadan sa pamilya na dudumanan nindo.” “Iyo po!” Tulus-tulos naghali si Kisa Gotami. Nagtuktok sa primerong harong na harani sa monasteryo. “Igwa po kamong semilya na mustasa? Hali po ako sa monasteryo ni Buda. Sabi nya, bulong po ini. Pwede po mag hagad nin kadikit?” “Iyo po. Mayong problema. Makua po ako sa kusina.” “Kulibat ko po, mayo pa po nin nagadan sa pamilya nindo?” “Igwa na po. Piglubong pa sana si ama ko kan sarung bulan.” “Kun siring po, dai ko pwedeng akuon an saindong mustasa. Iyong gayo an sinabi kan Buda, dapat sa pamilya na mayo pa nin nagagadan.” Nagpasiring sya sa kataid na harong. “Mayo pa po nin nagagadan sa pamilya nindo?” “Ay kadakol na po. Pigbibilaran mi po ngani si tugang kong matua sa templo.” Sinaru-saro nya an mga harong sa banwaan. Intero sinda may nagadanan. Mayong harong na dai nagadanan. Luhay-luhay na liwanagan si Kisa Gotami. Luhay-luhay na intindihan nya an gustong ipagimata kan Buda. Naglakaw pasiring sa luwas kan banwa asin piglubong an aki. Pagkatapos, nagbalik sya sa monasteryo. “Dara nindo an semilya nin mustasa?” matuninong man giraray an hapot kan Buda. “Dai po. Na gimatan ko po na bako sana palan ako an nagtitios. Gabos na tawo binibisita nin kagadanan.  “Tama,” sabi kan Buda. “Kun kamo nakasagom sa saindong kamunduan, dai kamo makakabutas sa rweda nin kapagtiusan. Pag nagimatan nindo na an gabos nagtitios man na siring saindo, mapupukaw an saindong hirak asin pagkamuot sa iba.” Garo si Kisa Gotami pinarigusan nin katuninungan na dai nya maeksplikar. “An gabos na bagay nagsasangli, mabúot kong babayi. Ini an ley kan kosmos. Tinukdo ini saindo sa paagi kan pagkagadan kan aki mo. Sagkod na dai nindo ini maintindihan, digdi maggigikan an saindong kapagtiusan. An urog kaimportante mag-igot tanganing makabutas kamo sa rweda nin pabalik-balik sa pagmundag asin kagadanan, tanganin matabangan man an iba.” “Gusto ko po mag hagad nin repuhyo saimo, banal na Buda.” Tinawan sya kan Buda nin repuhyo sa monasteryo. Nagin saro sa mga dayupot na disipulo sagkod na si Kisa Gotami nagin Arhat , sarong antas na nakabutas sa gapos nin kapagtiusan kan reengkarnasyon sa samsara . . The post Kisa Gotami appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An mito ni Siddhartha, 2 Sun, 11 Oct :27:04 An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe kasal na sa magayon na prinsesa alagad binayaan ini tanganin mag-agi nin kasakitan mahanap [&#;] The post An mito ni Siddhartha, 2 appeared first on Magbikol Kita . ]]> An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe kasal na sa magayon na prinsesa alagad binayaan ini tanganin mag-agi nin kasakitan mahanap saná an katalingkasan sa problema nin kapagtiusan sa kinaban. Kan napukawan si Siddhartha sa eksistensya nin kapagtiusan, dai na sya mapamugtak. Nagtuninong saná an isip nya kan nahiling nya an sarong asetiko, kaya nagdesidir syang magin siring kan tawong idto. Pagpuli nya sa palasyo, sinudya nya an saiyang ama. “Papa, tano ta pigtago mo sakuya an totoo? Tano ta nagputik ka dapit sa eksistensya kan kapagtiusan, kan hilang, kapobrehan, kagadanan?” “Kun tinago ko man, nin huli ta padangat taka, Siddhartha.” “An pagpadangat mo sakuya nagin sarong karsel, Papa. Pàno na ako mabubuhay digdi sa laog kan palasyo kun kadakol an nagtitirios sa luwas? Maski anong gibuhon ta na wilihon an sadiri, magagadan man giraray kita.”  Nag-uulay sinda na napapalibutan kan baraylihan sa palasyo. “Mag-enjoy ka, mahal na prinsipe,” kurahaw kan mga para-bayli.  “Dai ka nasisilaw kan mga magagayon na mga parabayle?” an suba ninda sa prinsipe. “Dai,” sabi ni Siddhartha. Dinulok sya nin sarong magayon na parabayle. “Ayos ka saná, mahal na prinsipe? Anong problema mo?” “An sinasabi nindong magayon nasa ibabaw saná,” simbag nya. “An nahihiling ko puro anti-aging na kosmetiko, pampaputi na krema, losyon, mga lalawgon na retokada. An nahihiling ko garo baga mga anit na bag na magayon an pintura sa ibabaw pero an laog—ragpa! Saro ining padaya. Siring kaiyan an buhay digdi sa samsara .” Ipinadagos man giraray an baraylihan. Dai ninda masabutan an mga sinasabi ni Siddhartha. “Mag-enjoy ka na saná ngani, mahal na prinsipe.” “Maski anong party, baraylihan, kanrantahan, karakanan an gibuhon ta,” sabi ni Siddhartha ki Suddhadana, “dai ta malilikayan an kagadanan. Ining mga nahihiling ko sa palasyo na mga naka-postura, makukusog, hoben—dai ko masabutan_pàno sinda nagsi-sing-and-dance, nag-uurugmahan kun aram ninda na naghahalat an kagadanan? Bako iyan an tunay na kaugmahan, Papa. An tunay na kaugmahan dai nagbabago.” “Mayong bagay na dai nagbabago. Mayong bagay na permanente. Mayong bulong sa kapagtiusan.” “Di hahanapon ko an solusyon sa kapagtiusan. Hahanapon ko an dalan sa kaugmahan na dai inaabot nin kagadadan. Dapat maghali ako sa palasyo.” “Igwa akong marhay na bareta. Namundag na an saimong aki.” Imbes na maugma, lalo nang namundo si Siddhartha. “Dai ka na pwedeng maghali, Siddhartha. Isipon mo an saimong pamilya. Lalaki an aki mo. Ano an gusto mong pangaran nya?” “ Rahula ,” sabi tulos ni Siddhartha. “Sarong kadena.” “Ano pa an hinahanap mo?” Nauuyam na si Suddhodana. “Pigprotihiran taka sa gabos na peligro asin poprotihiran taka pa nin huli ta padangat taka. Ingrato ka? Dai ka maghali.” “Papa, kun mapoprotihiran mo ako sa peligro kan paggurang, sa hilang, sa kagadanan, dai ako mahali. Kun dai, kaipuhan maghali ako.” “Dai mo padangat si Yashodara na agom mo? Si Rahula na aki mo?” “Mahali ako nin huli ta padangat ko sinda. Nahihirak ako sainda ta aram ko na sinda magurang, mahilang, matios, magagadan, siring saimo, siring sakuya, siring satuya gabos.” “Iyo na!” Anggot na si Suddhodana. “Gabos kita magagadan, mare-engkarnar, magagadan, mare-engkarnar, magagadan, engkarnar, gadan, engkarnar, gadan… Mayong makaka dulag sa sumpa na yan, an sumpa kan re-engkarnasyon. Gabos kita nakagapos sa rweda nin reengkarnasyon!” “Pwes, yan an sakuyang katuyuhan. Tatangkason ko an sumpa.” Tinalikdan ni Suddhodana si Siddhartha. “Dai ka pwedeng maghali. Iyan an sugo ko!” Padagos an baraylihan sagkod matanga nin banggi. Nakatukaw sana an prinsipe sa sarong kanto. Maski anong gibuhon ninda dai ninda maengganyo na sya mag-enjoy, sagkod na nagkaparagal na saná ka-babayli. Kan tururog na an gabos, pinukawan ni Siddhartha si Channa. “Channa, mahali na ako. Darahon mo si Kanthaka. Ihatod nindo ako sa kadlagan.” Si Kanthaka an saiyang padabang kabayo. Dai nya na pinukawan si Yashodara tanganin magpaaram. Pigsirip nya na saná an mag-ina. Nahirak sya ki Rahula ta ini matios, mahilang, magurang magagadan siring kan gabos.  “Mabalik ako digdi pag nahanap ko na an solusyon sa kapagtiusan. Mabalik ako digdi pag Buddha na ako.” Luhay luhay sindang naghali, butung-butong si Kanthaka. Pag-agi ninda sa salon nahiling nya an mga parabayli. Tururog. Nakanusan sya sainda. Naghuhurukragong, nagtutururo an laway, nakanganga, mababata kan hangaw, natutunaw an mga make-up . “Abang kanos palan pag nahiling mo an totoo, pag tapos na an baraylihan,” sabi nya ki Channa. Sa luwas kan palasyo sinabat sinda ni Mara, an demonyong maurihon. Igwang kasabihan: kun inutil an ginigibo mo, mayo nin matuyaw saimo; kun maraot an ginigibo mo, kadikit an mapundo saimo; pero kun marhay an ginigibo mo asin manginginabang an kadaklan, an intirong pwersa kan kadikluman magkakasararo tanganing pauntukon ka. Sa kaso ni Siddhartha, si Mara mismo, an hadi kan kadikluman, an nagpahiling.  “Sain ka maduman, Siddhartha?” Aram ni Mara na kun magpadagos si Siddhartha, ini magiging Buddha. Habo nyang mangyari ini. “Raot na an saimong payo?” sabi ni Mara. “An gabos na tawo nag-aaragawan sa kwarta. An mga ministro sa palasyo, kapit-tuko sa pwesto. An iba naggagaradanan makakápot saná sa poder. Ika, namundag ka na yaon na saimo an gabos na minamawot kan iba. Dai mo aram na sa laog nin pitong aldaw magigin Chakravartin ka na? Pitong turog na sana. Magbalik ka na sa palasyo.” Dai ni Siddhartha pinatulan si Mara. Naglunad sya sa kabayo. Pinalunad man si Channa sa likod nya. “Mus na, Channa.”  “Iniisnab mo ako ha?” sabi ni Mara. “Mahilingan na naman kita, Siddhartha. Dai ka magigin Buddha! Dai ko tutugutan iyan!” Biglang nawara si Mara. Sa kabilugan nin bulan, diretso sinda pasiring sa kadlagan tanganing hanapon ni Siddhartha an katalingkasan sa problema nin kapagtiusan sa kinaban. . The post An mito ni Siddhartha, 2 appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An mito ni Siddhartha Sun, 04 Oct :01:23 Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan. Nagpuon lang ini kan aldaw na nagpasyar sya sa luwas kan palasyo. [&#;] The post An mito ni Siddhartha appeared first on Magbikol Kita . ]]> Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan. Nagpuon lang ini kan aldaw na nagpasyar sya sa luwas kan palasyo. Magpuon kaidto dai na nagngingisi, hararom na pirmi an pig-iisip, dai na nalilibang kan mga party sa palasyo. Pirmi na sanáng mamundo. Pirming tulala. An suspetsa kan iba, may hararom na depresyon. Interong palasyo nahahadit. Ano an nangyari? Kan sya namundag, maugmahon an gabos. An saiyang ama, si Suddhodana, hadi kan Kapilavastu, sarong kahadian sa norte kan India sakop kan Nepal sa pamitisan kan Himalayas.  “Ang aking ini magiging Chakravartin,” sabi kan sarong astrologo. Maugmang marhay an ama nin huli ta an Chakravartin sarong hadi nin kinaban. “Likayan saná nindo na dai nya mahiling an kapagtiusan sa kinaban,” sabi kan ikaduwang astrologo. “Tano?” sabi ni Suddhodana, “Ano an mangyayari kun mahiling nya an kapagtiusan sa kinaban?” “Sya magiging asetiko.” Natural, an gusto ni Suddhodana, an aki nya magin siring saiya, sarong hadi. Tanganing maibitaran an patanid kan astrologo, pinahali nya sa palasyo an gabos na mga tawong makakapasigato sa kapagtiusan. An mga may hilang, mga makakanos, an mga gurang pinalayas. Dapat sa palasyo an mga hoben sana, an mga magagayon, makukusog. Party, baraylihan, karantahan. Pinatugdukan pa nin tulong palasyo. “Sheltered” na marhay si Siddhartha sa laog nin haros tulong dekada. Kan sya edad 29, tinugutan syang magpasyar sa luwas kan palasyo. Alagad antes ka iyan, pinatago nguna kan hadi an gabos na mga gurang, mga may hilang asin an mga pobre sa aagihan kan karomata ni Siddhartha. Kaibahan kan prinsipe an saiyang “driver” na si Channa. Kan harayo na sinda sa palasyo, may duwang gurang na nakalusot, dai nahiling kan mga gwardya. “Channa, Channa! ano an mga yan?” “Mga gurang po sinda, mahal na prinsipe.” “Tano ta siring ka iyan an mga itsura ninda? Ano an gustong sabihon kan gurang?” “Gabos kita magururang, mahal na prinsipe.” “Siring ninda? Maski ako—magurang na siring kayan?” “Iyo tabi, mahal na prinsipe.” Naghurup-hurop nin hararom si Siddhartha. Dai pa sya nakahiling nin gurang. Dai makatubod na igwa nin gurang sa kinaban urog nang maaraman nya na maski sya magurang man. Nagpadagos an saindang pagpasyar. Pag-abot sa sarong kurbada, igwa sindang nadangog na nag-aagrangay sa laog nin sar0ng sadit na harong. “Aray, aray! Makulugon!” “Channa! Ano ining nadadangog ko?” Nagbaba sinda sa karomata asin nagsirip sa bintana kan harong. Ano ining nahihiling ko? Tano ta nagkukuragrit sya? Aray sanang aray. Makulog sa talinga. Tano ta kadakol na pigsa an hawak nya? Tano ta tinatarakigan siya?” Sunud-sunod an hapot ni Siddhartha. “May hilang po sya, mahal na prinsipe.” “Hilang? Ano an hilang?” “Gabos kita pwede maghilang.” “Maski ako? Sarong prinsipe?” “Iyo tabi.” Dai nakagirong si Siddhartha. Kan si karomata nag agi sa may pampang kan Ganges, igwa sindang nasabat na puneraryang prusisyon pasiring sa cremation—pagsulô kan hawak kan gadan.  “Channa! Ano yan ta dai na sya naghihiro?” “Gadan na po sya.” “Gadan? Ano an gadan?” “An gabos na namundag magagadan. Mayo po nin dai makakadulag dyan.” “Maski ako? Maski an sarong prinsipe?” “Maski an sarong prinsipe.” Dai na naman sya nakasimbag. Magpuon kaidto dai na sya napamugtak.  Antes sinda makabalik, duman sa may kanto kan tinampo igwang nakatukaw na tawo may sulot nin simpleng bata. Ibang klase an lalawgon. Kalmadong marhay. Dai pa sya nakahiling nin siring kaini. Nakatukaw sa dalan an tawong ini, may darang mangko. Mayong mga kwintas, porselas o ano pa man na yaman na nahihiling ni Siddhartha arualdaw sa palasyo, alagad maugmahon na marhay an lalawgon ka ini. Garo mayong problema. Hayahay na marhay. Matuninong na marhay.  “Dai pa ako nakahiling nin siring kaiyan na lalawgon, Channa. Gabos na tawo sa palasyo kiridit an lalawgon, maski nakangisi kidit pa giraray, garo napipiritan lang.” “Tama po kamo, mahal na prinsipe.” “Anong klaseng tawo yan, Channa? Tano ta matuninong na marhay an saiyang lalawgon? Ibang iba sa mga nahiling ko.” “Saro po syang asetiko.”  “Ano an asetiko?” “Mayo siyang mga pagrurugaring, maski ano. Mayong kwarta, mayong iniirukan. Sinikwal nya an gabos na materyal na bagay tanganing hanapon niya an katalingkasan sa problema kan pagtios.” Hararom na marhay an pag hurup-hurop bago sya maka simbag. “Gusto ko magin siring saiya, Channa. Gusto ko magin sarong asetiko!” Kaya na sana pagpuli ninda, baralanggado an interong palasyo. (Ipapadagos) . The post An mito ni Siddhartha appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 An katuninungan nin Budismo Sun, 27 Sep :29:48 Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga tanganing makatao nin sustansya saindo asin sa gabos na nangangaipo nin katuninungan, [&#;] The post An katuninungan nin Budismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita . Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga tanganing makatao nin sustansya saindo asin sa gabos na nangangaipo nin katuninungan, pati na an saindong lingkod. An obheto kan sarong monasteryo iyo an magtao nin repuhyo. Ano an repuhyo? Kun oobserbahan ta an situasyon sa kinaban, kadakol an nagtitirios nin huli sa mga problema. May mga nag-iiriwal, nagkakarasuhan sa husgado, naggagaradanan; nagkakahirilang nin kancer, naiistrok, kagkaka-CoViD19, pati mental illness; nabibiktima nin iba, naaaksidente, nawawaran nin trabaho, asin kadakol pang iba. Naghahanap nin ginhawa pero dai aram kun sain maduman. Kadakul an nagsi-suicide nin huli sa depresyon. Garo kita binabagyo alagad mayong masirungan. Maski mapaiplian man lamang sa peligro kan duros, mayo. Pag-aadalan ta an natura kan samsara asin kan dukkha . An dukkha dipisil ma-translate. Suffering, stress, unsatisfactoriness, kaya gagamiton ko an tataramon na dukha as is. Advance na ngani an materyal na teknolohiya. May mga tablet, laptop, asin kadakol pang ibang gadgets. Pero dai pa giraray na reresolbahan an problema nin dukha. Garo dai pwedeng maibitaran.  Buót ming inbitaran kamo sa monasteryo sa kadlagan (Forest Monastery). Ino-offer mi an Dharma na nadiskubre ni Buda. Naresolbahan nya an problema kan dukha kumpletamente, permanentemente, 100% asin gusto ming i-prisentar saindo an Dharma ni Buda. Mayo pong “coincidence” sa uniberso. Nagtupar kita sa lugar na ini nin huli ta hinog na an panahon na maresolbahan man lugod an saindong agrangay.  Bago kita magpuon, duwang bagay saná nguna. Primero, an Budismo bakong relihiyon, dawa ngani may mga nagsasabing relihiyon ini. An Budismo edukasyon. E-duco (Latin E or ex=out of; duco, ducere=to lead. E + ducere=to lead out of darkness). Halimbawa, magayon an banggi pag bulanon, full moon, pero an kabilugan nin bulan dai nahihiling kun natatakluban nin mga maitom na panganuron. An Budismo sarong paagi, garo baga bilang sarong “how to” manual kun pàno mahali an panganuron nin greed, hatred, asin ignorance (dai ko pa natutuldok an eksaktong translation sa Bikol, pasensya na) na nagdudulot nin kapagtiusan. [Editor’s translation: kapasluan, pagkaungis, kamangmangan] Gabos imbitado sa monasteryo. Maski ano man an saindong relihiyon, o maski mayo man kamong relihiyon, dagos po kamo. Dai kami interesadong magkonbertir. Sabi ngani kan Dalai Lama, kun ika Kristyano, “be a good Christian”; kun ika Muslim, “be a good Muslim”. Ikaduwa, si Buda bakong Dyos. Saro syang tawo na siring satuya na naabot an Nirvana, an pinakahalangkaw na tangga na maaabutan kan tawo. Sarong naliwanagan. Sarong napagmata sa katutuuhan. Naresolbahan an problema nin dukha.  Kita pwede man magin buda. Kun sususugon an dalan ni Buda. Sa totoo, an intirong obheto kan Budismo iyo na tanganing kita magin buda—an tangga na mayo na nin dukha. Nagdesidir akong suraton ini sa satuyang lenggwaheng Bikol ta iyo ini an pinakaharani sa puso. Prubaran ko na magsurat kada semana. Despensa na saná tabi sa Bikol ko. Dipisil pantayan an Bikol nin sarong Maestro asin Poeta sa kalibre ni Vic Nierva.  Awot pa man lugod, maresolbahan an saindong problema sa paagi kan mga artikulong ini. Marahay-rahay kun literal na makaistar sa monasteryo sa Thailand o lamaseryo sa Tibet, alagad kun mayong oportunidad, digdi kamo magpasyar sa Magbikol Kita forest retreat. Tuninong digdi. Mayong mga paraiwal, mayong ribok kundi an awit nin mga gamgam. Mayong polusyon kundi an hayahay na duros. May mga burak, lubi-lubi, asin mga prutas, kua saná kamo. Sarung repuhyo. Kun banggi, mga aninipot sa luwas kan monasteryo na nagtatao nin ilaw sa tahaw nin kadlagan.  Maghirilingan po kita sa sunod na artikulo. . The post An katuninungan nin Budismo appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0


Jingjin 淨近

Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: .

 Magbikol Kita | Jingjin 淨近

 {"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https://magbikolkita.com/#organization","name":"Magbikol Kita","url":"https://magbikolkita.com/","sameAs":["https://www.facebook.com/magbikolkita/","https://www.instagram.com/magbikolkita/","https://www.youtube.com/magbikolkita/","https://twitter.com/magbikolkita"],"logo":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#logo","inLanguage":"en","url":"","caption":"Magbikol Kita"},"image":{"@id":"https://magbikolkita.com/#logo"}},{"@type":"WebSite","@id":"https://magbikolkita.com/#website","url":"https://magbikolkita.com/","name":"Magbikol Kita","description":"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","publisher":{"@id":"https://magbikolkita.com/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":"https://magbikolkita.com/?s={search_term_string}","query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en"},{"@type":"ProfilePage","@id":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/#webpage","url":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/","name":"Magbikol Kita | Jingjin \u6de8\u8fd1","isPartOf":{"@id":"https://magbikolkita.com/#website"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://magbikolkita.com/author/jingjin/"]}]},{"@type":"Person","@id":"https://magbikolkita.com/#/schema/person/de7b60eeef1","name":"Jingjin \u6de8\u8fd1","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#personlogo","inLanguage":"en","url":"https://magbikolkita.com/wp-content/uploads//12/28-Jingjin.jpg","caption":"Jingjin \u6de8\u8fd1"},"description":"Si Jingjin (\u6de8\u8fd1) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: .","sameAs":["magbikolkita"],"mainEntityOfPage":{"@id":"https://magbikolkita.com/author/jingjin/#webpage"}}]}


Magbikol Kita | Monasteryo sa Kadlagan

Magbikol Kita | Monasteryo sa Kadlagan Saturday, December 27, , 4:38am Monasteryo sa Kadlagan Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . Ahimsa by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit,... read more Samsara by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun... read more Kisa Gotami by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil... read more An mito ni Siddhartha, 2 by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan An mga fairy tale napuon sa “Once upon a time,” kun sain an sarong prinsipe pinapasakitan tanganing mailusyunan saná an magayon na prinsesa. Nagtatapos ini sa maugmang karasalan: “and they lived happily ever after.” An mito ni Siddhartha pabaliktad. Sarong prinsipe... read more An mito ni Siddhartha by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa. Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan.... read more An katuninungan nin Budismo by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Dagos po kamo sa monasteryo na nakatago sa kadlagan. Maugmang pagbati sa inot na artikulo manugod sa Budismo. Sa buót ming makatabang saindo, pinupunan mi ining serye sa Magbikol Kita. Awot pa man lugod na an semilyang ini magkagamot, magtubo, magbuskad, asin magbunga... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 3 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Ahimsa | Magbikol Kita

Ahimsa | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Ahimsa Published on Sunday, November 08, , 6:50pm by Jingjin 淨近 | Monasteryo sa Kadlagan Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa. An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop siring kan lab experiment . Dai ako nagdadalan nin circus kun igwang pinapasakitan na hayop; dai ko man pinapasyaran an zoo, an aquarium, o an tourist spots kun sain igwang pinapasakitan na hayop. Apat na dekada na akong vegetarian antes magin vegan. Pitong taon na akong vegan. Tano ta vegan ako? Sarong simbag sana: Ahimsa . Ano an Ahimsa? Hali ini sa duwang tataramon: himsa (paglugad, pagkulog, byolensya); asin a (mayo). Ahimsa: mayong byolensya . Sa Budismo ini an primerong presepto: an dai mangkulog, dai manggadan, sa isip, sa taram, sa gibo. Kabali digdi an dai pagkulog sa mga hayop. Aram na kan kadaklan na an vegetarian dai nagkakakan nin karne, manok, asin sira. Bawal sa vegetarian na kakanon an gabos na may buhay. An dai pa maintintihan kan kadaklan kun tano ta an vegan dai nagkukunsumo nin gatas, sugok, asin tangguli. An simbag: Ahimsa. Ahimsa nin huli ta an dairy industry saro sa mga pinakamaringis na industriya sa planeta. Tanganin magatasan an baka, pwersahan binabados ini sa paagi nin “artificial insemination.” Sa ibang taram, linulupigan . An ugbon sinusuway tulos sa saiyang ina sa laog nin 24 oras. Kun lalaki an ugbon, binebenta o ginagadan (mayong pakinabang sa negosyo). Kun babayi pinapadakula sagkod na pwersahan binabados siring kan saiyang ina. Pag sinda ginagatasan ginagamit an “milking machine” na gibo sa goma, aluminyum, o asero. An resulta, an baka nagkaka- mastitis , sarong impeksyon na hali sa bakterya na dara kan sangkap na ginagamit sa paggatas. An suso kan baka sensitibong marhay. Maski kamot an gamiton mo, nalulugadan an suso ninda kan saindong mga kuko. An resulta, kadaklan na gatas may salak na nana. An normal na manok nagsusugok nin 12 sugok sa laog nin sarong taon. Pero sa paagi nin genetic manipulation , pinipirit ining magsugok nin 300 na sugok sa laog nin sarong taon. An calcium sa sugok kinukua sa saiyang hawak kaya nanruruluya asin dai na sinda nakakatindog. Garo man sana pinipirit mo an sarong babayi na magregla arualdaw. An tangguli kakanon kan mga putyukan. Matrabaho an pagprudusir nin tangguli. Kinukulekta ninda an pollen asin tagok sa manlainlain na mga burak. Kun mayong tangguli, magugutom sinda. An pagkua kan saindang kakanon, sarong paghabon. An tangguli para sa putyukan. Tano ta sa kada espesyal na okasyon, kaipuhan maggadan nin hayop? Sa kasal, bunyag, kumpleanyo, anibersaryo, pasko, bagong taon, pyesta, nakapasar sa exam, graduation, asin kadakol pang iba‚tano ta kaipuhan maggadan nin hayop? Tanganin mag-enjoy, tano ta dapat maggadan? Sa kada segundo, 300,000 na mga hayop an ginagadan sa kinaban. Namamatian ninda kun bubunuon na sinda. Mahihiling mo sa saindang mga mata, nagkikimahirak, pero dai ta iniintindi. An buhay kan sarong urig mas importante kan sakuyang pagnamit nin lechon.  Tama daw na maggadan nin sarong linalang na nagkukuragrit, nakikimahirak na dai man tabi sya gadanon? Kaya mo daw hilngon sa mata an sarong manok asin sabihon saiya na dai ka mabubuhay kun dai ka magkakan nin fried chicken? Arin an mas importante? “Speciesism” an apod kaini, an pag-abaw-abaw ta na kita an pinaka-soberano na linalang sa planeta. Ini an salâ na pagtubod na minukna kita tanganing mamayo asin mag-asertar kan satuyang superyoridad sa mga hayop. Na an hayop minukna para satuya tanganin kakanon ta. Na an hayop mayong kalag kaya ok sanang gamiton sinda siring kan sarong obheto. Ining isip na ini an kawsa kan deforestation na kun tano naglakop an virus. Nin huli kan mga ini, anti-logging asin anti-mining an adbokasiya ko, ligal man an negosyo o iligal. An kakahuyan mga pulmon yan kan planeta. Mga antena ini na nagririsibi nin enerhiya hali sa “electromagnetic field” kan uniberso tanganing masuportahan an buhay sa satuyang planeta. Pero ano an ginigibo ta? Deforestation.  Sabi ngani ni Senadora Cynthia Villar, an pagrumpag sa mga iniirukan kan mga “wildlife habitats” nakasumpay sa paglakop nin mga virus. (Philstar Global, Hulyo 6, ) Hapot: An mga tinanom nakukulgan man kun ginuguno, bakong iyo? Simbag: Tama. Mantang kita nabubuhay, dai ta maibitaran an pagkulog sa iba. Pero dai tinutuyo. Sa paglakaw ta sana, dai maiibitaran matungtungan an mga insekto. An hangaw ta nakakagadan nin dakol na mikroorganismo. Pero dai man pwedeng dai na kita maghangos. An pagka-vegan bakong perpekto, pero naiinaan an tios kan mga hayop. An hayop dai nagtutulod nin droga, dai naghahabon sa kaban kan banwa, dai nanlulupig nin mga inosenteng babayi—tano ta pinapasakitan asin ginagadan? Ano an saindang kasalan? Porke hayop “sana”? Ano na an nangyari sa Animal Welfare Act of (RA )?  Hapot: Pano mo makukumbinsi an tawo na sala an paggadan nin hayop? Bako daw tiwaring an hiling sa vegan? Simbag: Kun nabuhay kita kaidtong mga , tiwaring ka kun sabihon mo na an kinaban bakong sentro kan uniberso. Kan , tiwaring ka kun sabihon mo na sala an pang-uuripon (slavery). Maski an ibang relihyon kaidto sasabihon saimo na tama sana yan. Kun nabuhay ka kan , ngingisihan ka kun sabihon mo na may diretso mag-boto an mga babayi. An babayi sa harong sana, sasabihon saimo. Kaidtong mga , delikado an buhay mo sa Amerika kun imungkahi mo na dapat patas-patas sana an puti asin an itom. Kaidtong mga , ngingisihan ka kun sinusuportahan mo an mga “gay.” Kan , irereklamo ka, siring kan pigreklamo ako kan ibang estudyante, kun dai mo sinda tinugutan mag sigarilyo sa laog kan klase. Diretso daa ninda yan. Ngunyan tiwaring pa giraray an hiling samuya nin huli ta habo ming magkakan nin karne. “An sakuyang tulak bakong sementeryo nin mga bangkay,” sabi ni Leonardo da Vinci, sarong vegetarian. Tiwaring daw yan? Si Pythagoras binabayaran an mga parasira idaklag sana an mga sira pabalik sa dagat. Tiwaring man sya? Balaog kong iniririkomendar na dalanon nindo an pelikulang Earthlings (dir. Shaun Monson, ) na isinaysay ni Joaquin Phoenix na ganador kan Best Actor sa Academy Awards para sa pelikulang Joker. Namamatian ta na an mga konsekwensya na dara kan “himsa.” Sagkod na dai ta seryosohon ini, babalikbalikan kita kan virus. Dai ko na aram kun ano an magigin “new normal” kun mayo nang normal na buhay. An industrya nin karne, manok, sira, gatas, sugok iyo an kawsa nin mga danyos sa satuyang palibot. Huli ka ini, an pagka-vegan iyo na sana an nawawalat na opsyon. Sa ibabaw kan gabos: an bweltada kan karma na mayong pigsasanto.  Pwede daw mag vegan na kita? Bako sanang para sa mga hayop, pero para sa malinig na tubig, para sa dagat, bukid asin salog, sa mga kakahuyan, sa satuyang salud, sa katuninungan, sa futuro kan satuyang mga aki—para sa interong planeta. &#; Mga katakod na basahón: “Screaming for Their Skin: No Sweater is Worth Their Suffering”  “Definition of veganism” “Ahimsa — the most beautiful word ever written” “The honey industry” “Animals slaughtered for food every second” “If we keep eating animals, another virus will come” “Destruction of wildlife habitats linked to spread of diseases” “Plants feel pain too!” “Earthlings movie narrated by Joaquin Phoenix” . Jingjin 淨近 Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected] . 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan