Magbikol Kita | Christian Dy

Magbikol Kita | Christian Dy Saturday, December 27, , 4:37am Christian Dy Sentabo Kumon Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana. Ano an &#;value investing&#;? by Christian Dy | Sentabo Kumon Minsan, pigakuko akong guest lecturer sa mga klase manungod sa investing. An primerong pinagaunga sakun sa mga estudyante, “Uno an ‘technique’ na pinaggagamit ko sa ‘charts’ nin stock market?” Nakikigkig na sana sinda kapag an simbag ko, indi man ako naggagamit nin... read more Kinano dapat magbakal nin awto? by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong “Ambisyon ”, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda.  Sa atun sa probinsiya, “status symbol” na man... read more Magpahingalo kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Labi na ka-materyalistiko san kinaban. An pagkamateryalistiko ta pati, idinurog ta na sa saláng pag-isip na tama an ngamin na pagal. An pag-isip ta na ngana, pag indi kita nagatrabaho, ayo problema sàtun. Pag-una natin, an pagpahingalo, kaugakan. Pag maisdal, ibig... read more Mag-invest sa matanos na reputasyon by Christian Dy | Sentabo Kumon Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad... read more Magtanom kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Sa gabos na sektor kan ekonomiya, agrikultura sana an nagdakulo nu Abril sagkod Hunyo nganang taon. Ibig sabihon, maski ngani ayo pandemya, ayo mga oportunidad sa agrikultura. An bilog na ekonomiya, nagsadayut nin 16.5 percent, pero, an agrikultura, nagdakulo nin 1.6... read more Uno bayâ an financial literacy? by Christian Dy | Sentabo Kumon Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin financial products arog san life insurance gamit ang terminong financial literacy. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin... read more Tugalon an kwarta by Christian Dy | Sentabo Kumon Nu usad, nagtugâ ako sa inyo na pag-iristuryahaan ta kun pauno gibuhon automatic an “pagbayad sa sadiri.” An ibig sabihon san pagbayad sa sadiri, pagtagama nin parte nin sweldo o kaya delihensya sa negosyo para sa puturo. Nyanga importanteng bayadan nganay an sadiri... read more Bayadan nganay an sadiri by Christian Dy | Sentabo Kumon Ayo panaon na an Albay an pinakamayaman na probinsya san Pilipinas. Su produkto ta baya sadto, abaka, ngilalang pinakamatibay na lubid sa bilog na kinaban. Magpuon pa nung panaon nung mga galyon na nagabyaheng Manila-Acapulco, sikat na an abaka.  Ugaring, su... read more Magpasiguro kita by Christian Dy | Sentabo Kumon Kasu usad na kolum, ipinangilala ko sainyo an stocks dangan an index investing. Kun rumdom nyo pa, an stocks mga hiras sa pagigin tagsadiri nin usad na negosyo. Sa finance, pinaga-angal yading equity. Pag ayo ka equity sa usad na investment, kabanga ka risgo dangan sa... read more « Older Entries Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 4 + 11 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Maria Leny Felix | Magbikol Kita

Maria Leny Felix | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :48:09 en hourly 1 Maria Leny Felix | Magbikol Kita Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie Tue, 08 Dec :54:06 Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o lobster [&#;] The post Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie appeared first on Magbikol Kita . ]]> Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o lobster na mahamis-hamis an namit kumpara sa usbon. Pwedeng gàgaon o unugon sa ganot kan nagkakalaga-kagang tubig dangan idutdot an laman sa suka na may bawang asin sili sa oras nin pagkakan. Kun igwang nyog, masiram an ginutaan kaini na sinalakan nin lumbod na langka. Para sa espesyal na okasyon, pwede ining ihurno sa mantikilya na may dinukdok na bawang asin giniris na sili. Sa sarong restoran sa Suva, Fiji, nanamitan ko an kabaing na kakanon-dagat, an ginutaan na Fijian mud crabs na binudbudan nin Mexican coriander . Maski masiram man ini, dai ko pa giraray ipapadaog an ananakla kan Sorsogon. Tentasyon sa siisay man na nagdidyeta an gisong ananakla ta sa siram kaini, dakol kang makakakan na maluto. (Ed’s note: Kapinunan pa saná, nakakagutom na.) Apwera sa ananakla, makukua sa probinsya kan Sorsogon an manlainlain na klase nin masiram na kakanon asin matitibay na mga paraluto. Siisay an dai mauugma ki Tiya Betty, an gurangan na paraluto kaidto sa Our Lady of Penafrancia Seminary, Sorsogon. An tagingting kan harak-hatak nya siring na ka-siram kan saiyang maharang asin naglalana-lanang ginutaan na santol. Igwa ining salak na mariguso asin binangutan nin làbas na balaw. Kun buhay pa ngunyan asin napadpad sa Sorsogon an chef na si Anthony Bourdain, mauugma sya kun manumpungan nya si Tiya Betty, ta sa tahaw kan mga suanoy nyang usipon manungod sa istilo nin pagluto, tatangruan sya kaini nin simpleng kakanon, alagad managom.  Sa pagsuroy-suroy ko sa Sorsogon, namidbidan ko man si Mamay Belen na ngunyan yaon na sa paraiso ni Amang Dyos. Nakaistar sya sa Barangay Buhang, saro sa mga kostal na barangay kan Bulusan, Sorsogon, na bastante sa sira asin iba pang kakanon-dagat. Sa harong nya nanamitan ko an inun-on na turos o rabbitfish ( Siganus guttatus ). Saro ining sadit na sira na dakula asin maitom an mata sagkod garo ngusong-rabbit kaya nginaranan na rabbitfish. An kulor kan kublit nya halong kanaryo asin itom. Bakong kagayunan an panluwas na itsura kan turos kaya dai mo huhunaon na abang nagom kan namit. Sadiring suka na gibo sa tubig kan nyog an pantimpla ni Mamay Belen sa inun-on na turos, binudbudan nin dinukdok na làya na hali sa natad nya, tama sanang asin, bawang sagkod sibuyas, dangan kakagan nin siling labuyo bago halion sa kalayo. Simpleng pakaluto sa turos, alagad makakamati ka nin kasagkudan sa kakanon o an inaapod na foodgasm .   Pag yaon ako sa Syudad kan Sorsogon, an pagbisita sa saudan parte kan iskedyul ko. Garo ini sarong ritwal ta pirming interesante sakuya an saudan maski sibot, surusuan asin manlainlain an parong ta digdi mo mahihiling an totoong buhay kan sarong lugar. Magayagayang hilingon an makulor na mga papag nin mga prutas, gulay, sira, karne asin iba pang paninda. Iba-ibang klase nin tawo an masasabatan. Maugmang dangugon an surubahan, iristuryahan sagkod tarawadan sa presyo kan barakalon. Dai ako pwedeng maghali sa saudan na mayong bitbit na kuyog, bin`utong, puto lanson, asin suman. “Kun muya mong magkakan nin preskong lato, kaipuhan amay kitang magsaod”, iyan an pirming pagirumdom kan amiga kong si Benett, an nagtukdo sakuya kun pàno magkakan nin lato o seaweeds na pinirisan nin limonsito na may asin. Paborito ming padisan ini nin sinanlag na pasayan na nag-hiikul-hikol pa mantang linuluto. Dai kumpleto an istorya ko manungod sa lutong Sorsoganon kun mayo an lutong Tootsie. Bistado si Tootsie o Reynaldo Jamoralin bilang Bikolanong parasurat, peryodista, asin historyador. Bakong dakol an nakakaaram na matibay man syang paraluto bago sya na-stroke asin nagadan kan Marso 12, sa edad na 66. Sa harong ninda sya an mas nagsasaod asin nagluluto. Maugmang girumdumon na mantang naglulubid kami nin kun anu-anong istorya manungod sa artista, pulitika, o trabaho kan saiyang agom na si Ella asin aking si Suyin, sibot man si Tootsie magluto nin pangudtuhan o pamanggihan. Kaniguan na siram an ngaran ko sa giso nyang adobong baluko o pen shell (Pinnidae) . Sarong kakaibang kakanon an baluko na bantog sa mga Sorsoganon. An namit kan laman kaini siring sa pinagsarong tahong asin bibi. Pwedeng prituhon o gutaan an baluko, alagad numero uno an adobong baluko ni Tootsie na binudbudan nin alang na laurel o bay leaf . Sya man an inot na nagpabisto sako kun gurano kasiram an spaghetti na linuto sa preskong kamatis na may salak na oregano. Sa paghuna ko sana, padagos nyang pighahambog ki San Pedro an pulutan nyang sinanlag na mani na may kaffir lime mantang nag-iinom kan paborito nyang serbesa kahampang si Ryan Filgueras asin Jess Hapal, an mga amigo nyang human rights workers. Alagad, an masasabi kong masterpiece nyang luto iyo an mga suraton asin mga inisyatiba na sinapna nya para ipakipaglaban an mga karapatan pantawo. An nagkakapira sa kontribusyon nya iyo an duwang edisyon kan librong Tracing: From Solsogon to Sorsogon na pinublikar kan Social Action Center (SAC) asin National Commission for Culture and the Arts (NCCA) kan . Nabilog nya man bilang editor asin saro sa mga kagsurat an librong Pulang Hamtik , sarong koleksyon nin halipot na saysaybuhay kan mga martir na hoben sa panahon kan Martial Law sagkod sa dekada ‘90. Sagkod ngunyan buhay “Si Bulusan nan si Agingay,” an bayling-drama na sinurat nya sa tataramon na Sorsoganon basado sa lokal na alamat kan mga danaw na Bulusan sagkod Agingay”. Kan Oktubre 23, , pinasali ini sa Abelardo Hall sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Kaiba man sya sa nagbilog kan Pagsurat Bikolnon kan taon , an pinakainot na taragpuan nin mga parasurat hali sa anom na probinsya kan Bikol. Sa mga panahon na inaabutan ako nin pungot sa maribong na sitwasyon kan Pilipinas, nakakaisip na magdulag pasiring sa ibang nasyon o magi na sanang bungog na sawa, minapasabong an tataramon ni Tootsie: “Bako gabos na kakanon masiram, alagad hahamilon mo tanganing dai magutom, tanganing padagos na mabuhay. Arog man yan sa pagsirbi ki Inang Banwaan, bako gabos kaugmahan an resulta. Minsan mas dakol an kamunduan asin pwede ka pang mapreso o magadan, alagad minapadagos kita ta kumpara sa kakanon na pwedeng mag-expire, an pagkamuot sa banwaan mayong expiration date.”  Tama man nanggad an mga linya sa rawit-dawit ni France Clavecillas na yaon sa libro nyang Wounds of My Landscape ) bilang paglaladawan ki Tootsie:  Pluma Para kay Tootsie, sarong nagsusurat parasa sa kapakanan kan kinapobrehan Arog kan tinta an hagobohob kan salog nadadangog hale kun saen sagkod sa piggigikanan kan satong takot pero dai nakakapahiro sa gabos. Alagad nanudan ta na an tinta sa papel garo dagat an kusog. Arog kan tinta an luha pinapalinig an paghiling ta sa mga bagay-bagay; sisaniban an uran sa kalye sa pagsusog kan tubig na estaran kan mga pinaniniwalaan ta sa buhay. Arog kan dugo, an tinta kabaing nin buhay kun iniistorya an pagmawot kan mga paraoma o mga pobreng taga siudad na naghahanap nin trabaho para makapaadal sa U.P. o sa Ateneo o sa pinakaharaning maray na unibersidad; o kun iniistorya an mga aking nagagadan sa dengue na dai nakapadoktor; o kun iniistorya an mga nangaki na nasa pangpang nin kahaditan asin kagadanan. Arog kan mga pana, minamarkahan asin pigsusundan kan tinta an kahiwasan asin dai natatapos na mga kamawotan ta sa buhay o mga kaba-kaba o purisaw, sobrang kaogmahan o paglaom o an gabos na iyan dahil garo pawikan o garo conejo an lakaw ta pasiring sa bagong padudumanan. . The post Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie appeared first on Magbikol Kita . ]]> 2 Bansay ni pansit-pansitan Sun, 25 Oct :15:25 Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may [&#;] The post Bansay ni pansit-pansitan appeared first on Magbikol Kita . ]]> Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue. ”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may pagkasabot sa pananom, igwang mga duot na dapat atamanon ta gikan sainda an nagkapirang kakanon asin medisina. Kaipuhan man an ibang duot para sa pagbalanse kan sistemang ekolohikal. Sa librong Organic Gardening ni Geoff Hamilton ), ipinasabot nya na dai dapat kaungisan an gabos na duot, asin lugi an paratanom kun basáng sana sindang hihilamunon. Saro sa sinambit ni Hamilton an dandelion ( Taraxacum officinale ) na mayaman sa mga mineral, pwerteng isalak sa ensalada an ugbos na mga dahon, sagkod an mga ugat kaini magigibong caffeine-free coffee . Paborito man an dandelion kan mga kulagbáw o butterfly huli sa magatas-gatas nyang dagta asin kulor kanaryo o yellow na burak. Gusto kaini an malipot na lugar kaya digdi sa Pilipinas makukua an dandelion sa Probinsya kan Benguet, minsan may nagtutubo man sa bukid Isarog. Susog sa saliksik ni Wilma C. Dichoso kan Ecosystems Research and Development Bureau, Department of Environment and Natural Resources ) manungod sa mga duot sa Pilipinas, igwang 39 na klase nin duot an pwedeng gamiton pambulong. Sa dokumentong ini, an pirang halimbawa nin duot na makukua digdi sa Kabikulan sagkod dakul an nakakamidbid iyo an amorseko (Andropogon aciculatus Retz) o pangrot, kulong-kugong-babayi o guti-guti ( Ageratum conyzoides ), turog-turog ( Mimosa pudica ), asin kulitis ( Amaranthus viridis ). Arog sa mga hinahangaan kong artista sa pelikula o palabas sa telebisyon, igwa man akong paboritong duot. Ini an Pansit-pansitan ( Peperomia pellucida ) o ulasiman bato. Saro an pansit-pansitan sa sampulong bulong-pananom na aprubado kan Department of Health (DOH). Ginagamit ini para sa pagpababa nin uric acid, urog na sa mga taong igwang rayuma sagkod gout . Susog sa pag-aadal kan National Integrated Research Program on Medicinal Plants (NIRPOMP), Institute of Herbal Medicine National Institutes of Health, University of the Philippines-Manila, haloy nang panahon na ginagamit sa Pilipinas an pansit-pansitan bilang tradisyunal na bulong huli sa saiyang sangkap na pampaampat nin kulog (analgesic), nakakapakupos nin gatok (anti-inflammatory), saka pampababa nin uric acid (anti-hyperuricemic) . An rekomendasyon ninda kun gagamiton ini sa pagbulong iyo na punan sa “80mg/kg/day, dangan bawasan abot sa 40mg/kg/day pagkalihis nin duwang semana”.  Mabaskog an tindog kan mga sanga kan duot na pansit-pansitan maski hababaw an mga ugat nya. Nagtutubo ini sa intirong taon asin minaabot asta 40 sentimetro an langkaw kan mga paklang na bilog sagkod matagok. Korteng puso an berdeng dahon nya na makirikintab sagkod malumhok. Pirino an pisog kaini na nagigin similya kun linulupad kan duros. Nagtutubo ini sa malindong na lugar asin medyong basang daga, kaya kun tag-uran mas minadakol an pansit-pansitan. Swabe an hagod sa halunan kan tsaang pansit-pansitan asin may walat na siram sa dila, garo man sana green tea . Iyan an saro pang dulot na benepisyo kan duot na ini apwera sa gamit-pambulong. Habang luway-luway kong sinusurop an mainit na tsaa, kalmadong pagmati an nagdadalihig sa hawak ko maski nagtuturo an ganot.  Madali sana man gibuhon an tsaang pansit-pansitan. Sabi ngani kaiyan, yaon lang sa ngangaan ta an duot na ini, inaagi-agihan asin minsan natutumakan pa. Sa sarong gugom na pansit-pansitan makakatimpla ka na nin duwang tasa. Ibuntog sa tasang may mainit na tubig an hinugasan na dahon asin paklang, dangan punan ng inumon pagkalihis nin tulong minuto. An sarong tasa kan tsaang ini mapapaugma ka asin mapapamarhay an salud mo. Isarog Delight , iyan an apod ko sa ensaladang pansit-pansitan ta bastanteng maray an tubo kaini sa pamitisan ni Bukid Isarog. Tradisyunal na bulong, tsaa asin kakanon sa gabos na panahon an duot na ini. Manlain-lain an bersyon na mahihiling ta manungod sa ensaladang pansit-pansitan arog kan pagkaag nin kamatis, sibuyas, sili, o luya. An resipe kong Isarog Delight simple sana nganing dai madaog an namit asin parong kan duot, kaipuhan sya an bida. Pakatapos hugasan an duot asin paklang, pinapahinuruan kong marhay nganing mará o mayong halong tubig.  Pakabugtak sa bandehado, binubudbudan ko nin pinaalang na bignay o cranberries asin kinakagan sa ibabaw nin honey suckle flowers . Igwa man akong simpleng dressing para sa ensaladang ini. Ensaladang duot na berde, presko, asin maisog an parong alagad masiram. Garo ini si sabi kan pamosong chef na si Jamie Oliver, “An totoong kakanon mayong ingridyente. An totoong kakanon iyo an ingridyente.” Arog sa hardin, an buhay nin tawo panô man nin mga duot. Halimbawa, an pagtios, kahilangan, pagpalya kan mga plano, mandatang kaisipan sa kapwa, iriwal sa pamilya o an pagtraydor nin amiga/amigo garo man sana mga duot na may hilo o kamandag. An kurapsyon, pagratak sa karapatan pantawo, pag-uri sa kasaraditan, pagraot sa mga salog, bukid sagkod mga kahoy, paglugos sa dignidad kan mga babayi, asin pagbasang-basang sa kapakanan kan mga aki, iyo an mga klase nin duot na nagraraot sa banwaan asin peste sa namamanwaan. An pulitiko sagkod mga public servant na puros sana taram pero daing totoong serbisyo garo linya sa rawit-dawit ni Emily Dickinson, “A man of words and not of deeds, Is like a garden full of weeds”.  Kun kaya siring sa paghilamon nin nakakadistrosong duot, kaipuhan gabuton sa puon an mga mandatang elemento sa satuyang sosyudad tanganing dai na makadanyar. Kuta na an magdanay na mga duot sa buhay ta asin kapalibutan arog ni Pansit-pansitan, na an bansay nakakabulong nin hilang, nakakapakalma sa pusong may purisaw, nakakahali nin gutom asin may darang kaugmahan. . The post Bansay ni pansit-pansitan appeared first on Magbikol Kita . ]]> 1 Balingbing 101 Sun, 04 Oct :01:56 Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na [&#;] The post Balingbing 101 appeared first on Magbikol Kita . ]]> Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na saná palan an pakabisto ki balingbing, saro sa mga prutas na kinagimatahan asin paborito ko. Amot an rekwerdo ko nin pagsakat sa puon kaini, pagtukdol sa mga bunga asin pagkakan kan prutas. Tano ta sa gabos na prutas, balingbing an nagin bansag sa mga pulitikong birik-birik an tambod? Siring kan prutas na balingbing na igwang lima o anom na tarom an garo bituon na lalawgon, an pulitikong balingbing igwa man daang dakol na lalawgon.  Susog sa kasaysayan kan Pilipinas, nagpuon an pagbirik-birik nin tambod sa sistemang pulitikal kaidtong sakupon kita kan kolonyalistang Kastila puon sagkod . Nagpadagos an sistemang ini sa panahon kan kolonyalismong Amerikano abot ngunyan. Pigladawan kan historyador na si Ambeth Ocampo si Pedro Paterno bilang maabilidad na balingbing ta kan inot nasa lado sya kan Kastila, alagad sa Malolos Convention sya pa an nagin Presidente. Saro pa sa pamosong halimbawa nin balingbing iyo si Felipe Buencamino.  Kan nagkurab an rebolusyon, suminurog ini sa mga Kastila dangan buminalyo sa lado kan mga Pilipino pagkatapos madakop kan mga rebolusyonaryo.  Kan nahiling ni Buencamino na mas dakul an benepisyong makukua sa kolonyalistang Amerikano, liwat ining buminaliktad pasiring sa lado ninda. Dati, mga Partidong Liberal asin Nacionalista saná an pwedeng balyuhan kan mga balingbing ta two-party system kaidto an Pilipinas. Ngunyan na an sistemang elektoral  multi-party na, pwedeng magbalyo sinda sa anuman na partido depende sa benepisyong makukua. Kaya kun si prutas balingbing dikit-dikit ng nawawara, padagos man an paglataw nin dagmang na mga pulitikong balingbing sa gobyerno nasyunal asin lokal.  Apwera sa dakol na lalawgon, dakula an pagkakaiba kan prutas na ini sa balingbing na pulitiko. An kublit kan prutas mahimpis asin mahalnas bakong arog kan sa pulitiko na mahibog sagkod maragkot ta an dila saná ninda an mahalnas. Mala ta sabi ngani kan kadaklan, “mahibog an apog.” Kun hilaw pa an prutas na balingbing, berde an kolor kan kublit na nagigin kolor yelo pag hinog na. An kublit kan balingbing na pulitiko iba-iba an kulor, pwedeng yelo kasuudma, ngunyan pula o berde, dangan saaga asul o depende kun ano an mas poderosong kulor. An tagok kan hinog na prutas masiram maski maaraalsom sagkod may dikit na sakrot, bakong arog sa matigsom na tagok kan balingbing na pulitiko. Pamoso an balingbing o ‘star fruit’ ( Averrhoa carambola ) sa dakol na nasyon urog na sa Southeast Asia kun sain ini gikan. Halimbawa, nahiling ko ini sa mga saudan kan Thailand, Malaysia, Vietnam, Laos, Cambodia, asin Fiji. Pigkukultibar man ini sa Sri Lanka, Australia, Florida, sagkod sa iba pang lugar kan Amerika asin Africa. Siring sa prutas na ini, pamoso man an balingbing na pulitiko sa enterong kinaban ta parte sinda kan kalakawan sa pulitika.  Kumpara sa pait na dara kan balingbing na pulitiko, an prutas na ini masiram sagkod dakula an benepisyo ta pwedeng kakanon asin makatabang sa salud kan mga tao. Mayaman an prutas na balingbing sa Vitamin C sagkod igwang dietary fiber na tabang kontra sa kolesterol. Manlainlain an kakanon na pwedeng gibuhon arog kan ensalada, jam, atsara, dulsing prutas, pang-alsom sa sinabawan na sira o pasayan, jelly, asin konserbang dulsi. An tagok kaini pwedeng gibuhon na inumon asin an burak pandekorasyon sa ensalada. Igwa akong sadiring luto sa prutas na ini, an lumpyang balingbing . Apwera sa pinakaproduktong lumpya, kun minaluto ako kaini mayong sayang. An gabos na parte kan prutas, puon sa giringgiting na ubak, sagkod sa tagok, pisog, asin laman. An tagok ginigibo kong inumon na hinamisan nin honey hali sa Bukid Isarog asin kinakagan ko nin yerba buena o peppermint. An pisog pinapaalang tanganing pambudbod sa ensalada asin an ubak pambahog sa manok. An laman kan prutas iyo an ginigibong lumpya. Uya an resipe ko kan Lumpyang Balingbing : 1 kilo nin hubal na balingbing, giniris na pino 1 lata nin de latang tuna, kininit 3 kutsara nin olive oil na panggisa 1 payo nin bawang, rinunot ½ tasa nin preskong dahon kan thyme, giniris na pino 1 kutsara nin bilog na pamintang itom, dinukdok asin na pantimpla 2 kutsara nin honey pidaso nin pamatos lumpya Kun igwa kamong `food processor’ pwede ining gamiton sa paggiris kan balingbing, alagad kun mayo, pwede man girison nin pino gamit an matarom na kutsilyo. Pahinuruan dangan gumuson sa ‘cheese cloth’ o katsa an giniris na balingbing tanganing mahali an tagok. Igilid an tagok ta gigibuhon ining inumon na balingbing. Painiton sa maluya sanáng kalayo an kawali, ibuhos an lana dangan ibuntog an bawang, paminta, sagkod asin. Gisahon an mga salak na ini sa laog nin 1 minuto. Magkasunod na ikaag an kininit na de latang tuna sagkod an giniris na balingbing. Timplahan nin asin sagkod honey. Ukagon nin sarama an mga salak. Pakatapos nin 2-3 minuto, palsukon na an kalayo ta kaipuhan maragmo pa giraray an balingbing na papatuson. Ilipat sa saraan an linuto nganing maglipot sagkod mahali an tadang likido/tubig ta dapat dai mabasa an lumpyang pamatos. Kun mayo ng nagtuturong likido, patuson na an mga salak. Pwedeng umabot sa pidaso an lumpyang magigibo nganing ‘bite size’ o depende sa gusto tang pagkadakula kan lumpya an magigin bilang na pidaso. Ngunyan na igwang pandemya mas kaipuhan ta an Vitamin C kan prutas na balingbing bilang panlaban ki CoViD19. Padakulon ta giraray an prutas na ini sa paagi nin pagtanom nin mga bagong puon, padagos na patalubuon an mga buhay pang puon asin suportahan an mga negosyong kakanon na gamit an prutas na ini. Kun igwa kang balingbing na muyang isikwal, pwede man kun si mga pulitikong birik-birik an tambod, bako an prutas na ini ta kanugon kan namit na siram. . The post Balingbing 101 appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Kakanon sa panahon nin pandemya Sat, 18 Jul :20:12 An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an nàgom [&#;] The post Kakanon sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an nàgom kan luglog kun bububuan nin patis na may limonsito sagkod siling labuyo. Uso kaidto sa magkakralase an karalwagan mantang nagkakakan. Kaipuhan ikmat ka ta kun malingat tibaad mabubuan nin sukâ an luglog mo. Imbes na manàgom, magigin maalsom. An pikon daog sa karantyawan kaya magngirit ka na saná sabay hagad nin dagdag na sabaw sa paraluglog. Ngunyan na igwang CoViD19, kaipuhan na marhay an masustansyang kakanon. Sa usipon kan mga gurang na Bikolnon, an nàgom simbolo nin sustansya. Kun kaya sa panahon na ini ni CoViD, an manàgom na kakanon pampakusog nin resistensya kontra sa virus. Siring man, saro ining panlinga-linga sa sadiri, pamilya asin sa mga amiga o amigo, sa tahaw kan mabublay na panahon na ini. An manàgom na kakanon panghali nin uyam sa gobyernong daing kanultulan an paagi kan paghampang sa pandemya. Pampagian an nàgom sa gabat kan daghan na pinupurisaw nin takot. Pambulnot man ini sa tiunay nin pusong may kapungawan.  Alagad dakulang agyat an paggibo o pagluto nin manàgom na kakanon sa panahon ni CoViD. Namatian ta an krisis sa pagkakan katakod kan pirang bulan na lockdown o kwarantina. Mahalon, sagkod dikit, an rekursong kakanon na mababakal sa mga saudan nin huli ta apektado an pagtanom asin kulang an transportasyon na kaipuhan sa pagdara kan mga paninda. Kun kaya nahiling ta na sa tahaw kan kawaran nin pagkakan o kagutuman, igwang nalalapang mga kamatis asin iba pang gulay ta mayong parabakal. Kun tama an girumdom ko, mga inot na taon kan s si huring peryodo na nag-agi an krisis sa pagkakan. Kaibahan ako kaidto kan ina ko sa paglinya tanganing makabakal nin bagas o makakua nin rasyon na bulgur . An maluto mi kaidto may salak na mais tanganing magdakol ta dikit an suplay na bagas. Dai pang gayo uso kaidto sa Naga an rasyon na noodles asin sardinas bilang ayuda. Sa panahon nin pandemya, an abot ta sa pagkakan limitado urog na an presko asin masustansyang kakanon. Kundi, sabi ngani kaiyan, dai man dapat mawara an nàgom maski may CoViD, bagyo o anupaman na klase nin kalamidad. Manlainlain an paagi kan mga Bikolano tanganing manàgom an kakanon puon sa gagamiton na rekado asin istilo nin pagluto. Bantog an paggibo nin dutdutan, arog kan tawyo o patis na may lemonsito sagkod sili, suka na may bawang, ginisang balaw, asin dinangdang na dinailan. An linantang pili urog na minasiram kun dinudutdot sa kuyog na may lemonsito sagkod sili. Sabi pa kan mga gurang na uminagi na sa labi-labing mga kalamidad, an tamang pagsaray asin pag-andam nin kakanon dakulang tabang sa pag-atubang sa panghaluyan na pandemyang arog kan CoViD. Tanganing maisalbar an sadiri o iba pang tawo sa kagutuman, kaipuhan aram ta kun ano an nasa palibot na pwedeng lutuon o gamiton tanganing magin manàgom an kakanon. Sarong halimbawa na pwedeng preserbaron iyo an ibà ( Averrhoa bilimbi ) na makukua sa mga natad o libod nin harong digdi sa Bikol, o magin sa bilog na masyon. Sarong sadit na kahoy, mahamot an burak, sadit na palaba an korte kan bunga asin maalsum an namit. Gikan ini sa Malaysia asin Indonesia. An bunga kan kahoy na iba pwedeng ipang-alsom sa inun-on, pwedeng gutaan, dulsihon, gibuhon juice, o ipanghali sa dugta sa mga puting bado. Ginigibo ko ining iba pickle relish o inatsarang iba na sinasalakan ko nin black cumin o Nigella sativa na hali sa Eastern Europe, Middle East, asin Western Asia. Saro ini sa mga paborito kong rekado na pampanamit sa tinapay asin atsara. May mga pag-aadal na nagsasabing nakakatabang ini na pababaon an presyon kan dugo o an kolesterol. Nagin paborito ko ini huli sa mga kakanon sa harong kan amigo ko sa Bangladesh. Kada karakanan, igwang dutdutan na gibo an saiyang paraluto, parte kan Bengali cuisine. Syempre kaipuhan igwa man Bikol na bersyon nin dutdutan na gamit an black cumin, ini an Atsarang Ibà sa Hardin nin mga Aninipot . Masiram ini sa pritos na sira, inun-on, karne, ensaladang talong o pipino. Kaya an tugon kan mga Aninipot, dai nanggad pagbasang-basangon an puon nin ibà sa natad nindo o kan kataid na harong. Kumua nin hagyanan o pantukdol kun pwede nang gunuon an bunga. Kun hali sa puon kan kataid an ibà, bangai na saná kan linuto mo tanganing maugma man sya. Sabi ni Inay Aninipot, kun marhay an kalag mo, tibaad ihinghing nya saimo an resipe kan iba pickle relish hali sa Hardin o tawan ka nya nin luglog na linagan kan dutdutan o atsarang ini. . Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. The post Kakanon sa panahon nin pandemya appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0


Maria Leny Felix

 Magbikol Kita | Maria Leny Felix

 {"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https://magbikolkita.com/#organization","name":"Magbikol Kita","url":"https://magbikolkita.com/","sameAs":["https://www.facebook.com/magbikolkita/","https://www.instagram.com/magbikolkita/","https://www.youtube.com/magbikolkita/","https://twitter.com/magbikolkita"],"logo":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#logo","inLanguage":"en","url":"","caption":"Magbikol Kita"},"image":{"@id":"https://magbikolkita.com/#logo"}},{"@type":"WebSite","@id":"https://magbikolkita.com/#website","url":"https://magbikolkita.com/","name":"Magbikol Kita","description":"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","publisher":{"@id":"https://magbikolkita.com/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":"https://magbikolkita.com/?s={search_term_string}","query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en"},{"@type":"ProfilePage","@id":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/#webpage","url":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/","name":"Magbikol Kita | Maria Leny Felix","isPartOf":{"@id":"https://magbikolkita.com/#website"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/"]}]},{"@type":"Person","@id":"https://magbikolkita.com/#/schema/person/23ab9f684c2ddc05c17f38e347b","name":"Maria Leny Felix","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#personlogo","inLanguage":"en","url":"https://magbikolkita.com/wp-content/uploads//12/13-LenyF.jpg","caption":"Maria Leny Felix"},"description":"Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol.","mainEntityOfPage":{"@id":"https://magbikolkita.com/author/maria-leny-felix/#webpage"}}]}


Magbikol Kita | Nàgom

Magbikol Kita | Nàgom Saturday, December 27, , 4:37am Nàgom Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 5 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie Published on Tuesday, December 08, , 2:54pm by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o lobster na mahamis-hamis an namit kumpara sa usbon. Pwedeng gàgaon o unugon sa ganot kan nagkakalaga-kagang tubig dangan idutdot an laman sa suka na may bawang asin sili sa oras nin pagkakan. Kun igwang nyog, masiram an ginutaan kaini na sinalakan nin lumbod na langka. Para sa espesyal na okasyon, pwede ining ihurno sa mantikilya na may dinukdok na bawang asin giniris na sili. Sa sarong restoran sa Suva, Fiji, nanamitan ko an kabaing na kakanon-dagat, an ginutaan na Fijian mud crabs na binudbudan nin Mexican coriander . Maski masiram man ini, dai ko pa giraray ipapadaog an ananakla kan Sorsogon. Tentasyon sa siisay man na nagdidyeta an gisong ananakla ta sa siram kaini, dakol kang makakakan na maluto. (Ed’s note: Kapinunan pa saná, nakakagutom na.) Apwera sa ananakla, makukua sa probinsya kan Sorsogon an manlainlain na klase nin masiram na kakanon asin matitibay na mga paraluto. Siisay an dai mauugma ki Tiya Betty, an gurangan na paraluto kaidto sa Our Lady of Penafrancia Seminary, Sorsogon. An tagingting kan harak-hatak nya siring na ka-siram kan saiyang maharang asin naglalana-lanang ginutaan na santol. Igwa ining salak na mariguso asin binangutan nin làbas na balaw. Kun buhay pa ngunyan asin napadpad sa Sorsogon an chef na si Anthony Bourdain, mauugma sya kun manumpungan nya si Tiya Betty, ta sa tahaw kan mga suanoy nyang usipon manungod sa istilo nin pagluto, tatangruan sya kaini nin simpleng kakanon, alagad managom.  Sa pagsuroy-suroy ko sa Sorsogon, namidbidan ko man si Mamay Belen na ngunyan yaon na sa paraiso ni Amang Dyos. Nakaistar sya sa Barangay Buhang, saro sa mga kostal na barangay kan Bulusan, Sorsogon, na bastante sa sira asin iba pang kakanon-dagat. Sa harong nya nanamitan ko an inun-on na turos o rabbitfish ( Siganus guttatus ). Saro ining sadit na sira na dakula asin maitom an mata sagkod garo ngusong-rabbit kaya nginaranan na rabbitfish. An kulor kan kublit nya halong kanaryo asin itom. Bakong kagayunan an panluwas na itsura kan turos kaya dai mo huhunaon na abang nagom kan namit. Sadiring suka na gibo sa tubig kan nyog an pantimpla ni Mamay Belen sa inun-on na turos, binudbudan nin dinukdok na làya na hali sa natad nya, tama sanang asin, bawang sagkod sibuyas, dangan kakagan nin siling labuyo bago halion sa kalayo. Simpleng pakaluto sa turos, alagad makakamati ka nin kasagkudan sa kakanon o an inaapod na foodgasm .   Pag yaon ako sa Syudad kan Sorsogon, an pagbisita sa saudan parte kan iskedyul ko. Garo ini sarong ritwal ta pirming interesante sakuya an saudan maski sibot, surusuan asin manlainlain an parong ta digdi mo mahihiling an totoong buhay kan sarong lugar. Magayagayang hilingon an makulor na mga papag nin mga prutas, gulay, sira, karne asin iba pang paninda. Iba-ibang klase nin tawo an masasabatan. Maugmang dangugon an surubahan, iristuryahan sagkod tarawadan sa presyo kan barakalon. Dai ako pwedeng maghali sa saudan na mayong bitbit na kuyog, bin`utong, puto lanson, asin suman. “Kun muya mong magkakan nin preskong lato, kaipuhan amay kitang magsaod”, iyan an pirming pagirumdom kan amiga kong si Benett, an nagtukdo sakuya kun pàno magkakan nin lato o seaweeds na pinirisan nin limonsito na may asin. Paborito ming padisan ini nin sinanlag na pasayan na nag-hiikul-hikol pa mantang linuluto. Dai kumpleto an istorya ko manungod sa lutong Sorsoganon kun mayo an lutong Tootsie. Bistado si Tootsie o Reynaldo Jamoralin bilang Bikolanong parasurat, peryodista, asin historyador. Bakong dakol an nakakaaram na matibay man syang paraluto bago sya na-stroke asin nagadan kan Marso 12, sa edad na 66. Sa harong ninda sya an mas nagsasaod asin nagluluto. Maugmang girumdumon na mantang naglulubid kami nin kun anu-anong istorya manungod sa artista, pulitika, o trabaho kan saiyang agom na si Ella asin aking si Suyin, sibot man si Tootsie magluto nin pangudtuhan o pamanggihan. Kaniguan na siram an ngaran ko sa giso nyang adobong baluko o pen shell (Pinnidae) . Sarong kakaibang kakanon an baluko na bantog sa mga Sorsoganon. An namit kan laman kaini siring sa pinagsarong tahong asin bibi. Pwedeng prituhon o gutaan an baluko, alagad numero uno an adobong baluko ni Tootsie na binudbudan nin alang na laurel o bay leaf . Sya man an inot na nagpabisto sako kun gurano kasiram an spaghetti na linuto sa preskong kamatis na may salak na oregano. Sa paghuna ko sana, padagos nyang pighahambog ki San Pedro an pulutan nyang sinanlag na mani na may kaffir lime mantang nag-iinom kan paborito nyang serbesa kahampang si Ryan Filgueras asin Jess Hapal, an mga amigo nyang human rights workers. Alagad, an masasabi kong masterpiece nyang luto iyo an mga suraton asin mga inisyatiba na sinapna nya para ipakipaglaban an mga karapatan pantawo. An nagkakapira sa kontribusyon nya iyo an duwang edisyon kan librong Tracing: From Solsogon to Sorsogon na pinublikar kan Social Action Center (SAC) asin National Commission for Culture and the Arts (NCCA) kan . Nabilog nya man bilang editor asin saro sa mga kagsurat an librong Pulang Hamtik , sarong koleksyon nin halipot na saysaybuhay kan mga martir na hoben sa panahon kan Martial Law sagkod sa dekada ‘90. Sagkod ngunyan buhay “Si Bulusan nan si Agingay,” an bayling-drama na sinurat nya sa tataramon na Sorsoganon basado sa lokal na alamat kan mga danaw na Bulusan sagkod Agingay”. Kan Oktubre 23, , pinasali ini sa Abelardo Hall sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Kaiba man sya sa nagbilog kan Pagsurat Bikolnon kan taon , an pinakainot na taragpuan nin mga parasurat hali sa anom na probinsya kan Bikol. Sa mga panahon na inaabutan ako nin pungot sa maribong na sitwasyon kan Pilipinas, nakakaisip na magdulag pasiring sa ibang nasyon o magi na sanang bungog na sawa, minapasabong an tataramon ni Tootsie: “Bako gabos na kakanon masiram, alagad hahamilon mo tanganing dai magutom, tanganing padagos na mabuhay. Arog man yan sa pagsirbi ki Inang Banwaan, bako gabos kaugmahan an resulta. Minsan mas dakol an kamunduan asin pwede ka pang mapreso o magadan, alagad minapadagos kita ta kumpara sa kakanon na pwedeng mag-expire, an pagkamuot sa banwaan mayong expiration date.”  Tama man nanggad an mga linya sa rawit-dawit ni France Clavecillas na yaon sa libro nyang Wounds of My Landscape ) bilang paglaladawan ki Tootsie:  Pluma Para kay Tootsie, sarong nagsusurat parasa sa kapakanan kan kinapobrehan Arog kan tinta an hagobohob kan salog nadadangog hale kun saen sagkod sa piggigikanan kan satong takot pero dai nakakapahiro sa gabos. Alagad nanudan ta na an tinta sa papel garo dagat an kusog. Arog kan tinta an luha pinapalinig an paghiling ta sa mga bagay-bagay; sisaniban an uran sa kalye sa pagsusog kan tubig na estaran kan mga pinaniniwalaan ta sa buhay. Arog kan dugo, an tinta kabaing nin buhay kun iniistorya an pagmawot kan mga paraoma o mga pobreng taga siudad na naghahanap nin trabaho para makapaadal sa U.P. o sa Ateneo o sa pinakaharaning maray na unibersidad; o kun iniistorya an mga aking nagagadan sa dengue na dai nakapadoktor; o kun iniistorya an mga nangaki na nasa pangpang nin kahaditan asin kagadanan. Arog kan mga pana, minamarkahan asin pigsusundan kan tinta an kahiwasan asin dai natatapos na mga kamawotan ta sa buhay o mga kaba-kaba o purisaw, sobrang kaogmahan o paglaom o an gabos na iyan dahil garo pawikan o garo conejo an lakaw ta pasiring sa bagong padudumanan. . Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 2 Comments Francia Clavecillas on December 10, at 6:07 pm Nakakatanyog an kumparasyon mo kan pagkakan asin an pagsirbe sa Inang banwaan. Mapuersang maray ang sinabi ni Tootsie na bakong gabos na kakanon masiram alagad hahamilon mo parang mabuhay. Tapos sabi mo an pagkamoot sa Inang banwaan dai nag-iexpire. Hararom an pinaghugutan kan kaisipan na ini. Salamat sa paggamit kan rawitdawit ko sa artikulong ini. Reply Maria Leny Felix on December 10, at 8:26 pm Mabalos man France sa magayon mong rawit-dawit para ki Tootsie, an satuyang amigo. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 6 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Bansay ni pansit-pansitan | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Bansay ni pansit-pansitan Published on Sunday, October 25, , 5:15pm by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue. ”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may pagkasabot sa pananom, igwang mga duot na dapat atamanon ta gikan sainda an nagkapirang kakanon asin medisina. Kaipuhan man an ibang duot para sa pagbalanse kan sistemang ekolohikal. Sa librong Organic Gardening ni Geoff Hamilton ), ipinasabot nya na dai dapat kaungisan an gabos na duot, asin lugi an paratanom kun basáng sana sindang hihilamunon. Saro sa sinambit ni Hamilton an dandelion ( Taraxacum officinale ) na mayaman sa mga mineral, pwerteng isalak sa ensalada an ugbos na mga dahon, sagkod an mga ugat kaini magigibong caffeine-free coffee . Paborito man an dandelion kan mga kulagbáw o butterfly huli sa magatas-gatas nyang dagta asin kulor kanaryo o yellow na burak. Gusto kaini an malipot na lugar kaya digdi sa Pilipinas makukua an dandelion sa Probinsya kan Benguet, minsan may nagtutubo man sa bukid Isarog. Susog sa saliksik ni Wilma C. Dichoso kan Ecosystems Research and Development Bureau, Department of Environment and Natural Resources ) manungod sa mga duot sa Pilipinas, igwang 39 na klase nin duot an pwedeng gamiton pambulong. Sa dokumentong ini, an pirang halimbawa nin duot na makukua digdi sa Kabikulan sagkod dakul an nakakamidbid iyo an amorseko (Andropogon aciculatus Retz) o pangrot, kulong-kugong-babayi o guti-guti ( Ageratum conyzoides ), turog-turog ( Mimosa pudica ), asin kulitis ( Amaranthus viridis ). Arog sa mga hinahangaan kong artista sa pelikula o palabas sa telebisyon, igwa man akong paboritong duot. Ini an Pansit-pansitan ( Peperomia pellucida ) o ulasiman bato. Saro an pansit-pansitan sa sampulong bulong-pananom na aprubado kan Department of Health (DOH). Ginagamit ini para sa pagpababa nin uric acid, urog na sa mga taong igwang rayuma sagkod gout . Susog sa pag-aadal kan National Integrated Research Program on Medicinal Plants (NIRPOMP), Institute of Herbal Medicine National Institutes of Health, University of the Philippines-Manila, haloy nang panahon na ginagamit sa Pilipinas an pansit-pansitan bilang tradisyunal na bulong huli sa saiyang sangkap na pampaampat nin kulog (analgesic), nakakapakupos nin gatok (anti-inflammatory), saka pampababa nin uric acid (anti-hyperuricemic) . An rekomendasyon ninda kun gagamiton ini sa pagbulong iyo na punan sa “80mg/kg/day, dangan bawasan abot sa 40mg/kg/day pagkalihis nin duwang semana”.  Mabaskog an tindog kan mga sanga kan duot na pansit-pansitan maski hababaw an mga ugat nya. Nagtutubo ini sa intirong taon asin minaabot asta 40 sentimetro an langkaw kan mga paklang na bilog sagkod matagok. Korteng puso an berdeng dahon nya na makirikintab sagkod malumhok. Pirino an pisog kaini na nagigin similya kun linulupad kan duros. Nagtutubo ini sa malindong na lugar asin medyong basang daga, kaya kun tag-uran mas minadakol an pansit-pansitan. Swabe an hagod sa halunan kan tsaang pansit-pansitan asin may walat na siram sa dila, garo man sana green tea . Iyan an saro pang dulot na benepisyo kan duot na ini apwera sa gamit-pambulong. Habang luway-luway kong sinusurop an mainit na tsaa, kalmadong pagmati an nagdadalihig sa hawak ko maski nagtuturo an ganot.  Madali sana man gibuhon an tsaang pansit-pansitan. Sabi ngani kaiyan, yaon lang sa ngangaan ta an duot na ini, inaagi-agihan asin minsan natutumakan pa. Sa sarong gugom na pansit-pansitan makakatimpla ka na nin duwang tasa. Ibuntog sa tasang may mainit na tubig an hinugasan na dahon asin paklang, dangan punan ng inumon pagkalihis nin tulong minuto. An sarong tasa kan tsaang ini mapapaugma ka asin mapapamarhay an salud mo. Isarog Delight , iyan an apod ko sa ensaladang pansit-pansitan ta bastanteng maray an tubo kaini sa pamitisan ni Bukid Isarog. Tradisyunal na bulong, tsaa asin kakanon sa gabos na panahon an duot na ini. Manlain-lain an bersyon na mahihiling ta manungod sa ensaladang pansit-pansitan arog kan pagkaag nin kamatis, sibuyas, sili, o luya. An resipe kong Isarog Delight simple sana nganing dai madaog an namit asin parong kan duot, kaipuhan sya an bida. Pakatapos hugasan an duot asin paklang, pinapahinuruan kong marhay nganing mará o mayong halong tubig.  Pakabugtak sa bandehado, binubudbudan ko nin pinaalang na bignay o cranberries asin kinakagan sa ibabaw nin honey suckle flowers . Igwa man akong simpleng dressing para sa ensaladang ini. Ensaladang duot na berde, presko, asin maisog an parong alagad masiram. Garo ini si sabi kan pamosong chef na si Jamie Oliver, “An totoong kakanon mayong ingridyente. An totoong kakanon iyo an ingridyente.” Arog sa hardin, an buhay nin tawo panô man nin mga duot. Halimbawa, an pagtios, kahilangan, pagpalya kan mga plano, mandatang kaisipan sa kapwa, iriwal sa pamilya o an pagtraydor nin amiga/amigo garo man sana mga duot na may hilo o kamandag. An kurapsyon, pagratak sa karapatan pantawo, pag-uri sa kasaraditan, pagraot sa mga salog, bukid sagkod mga kahoy, paglugos sa dignidad kan mga babayi, asin pagbasang-basang sa kapakanan kan mga aki, iyo an mga klase nin duot na nagraraot sa banwaan asin peste sa namamanwaan. An pulitiko sagkod mga public servant na puros sana taram pero daing totoong serbisyo garo linya sa rawit-dawit ni Emily Dickinson, “A man of words and not of deeds, Is like a garden full of weeds”.  Kun kaya siring sa paghilamon nin nakakadistrosong duot, kaipuhan gabuton sa puon an mga mandatang elemento sa satuyang sosyudad tanganing dai na makadanyar. Kuta na an magdanay na mga duot sa buhay ta asin kapalibutan arog ni Pansit-pansitan, na an bansay nakakabulong nin hilang, nakakapakalma sa pusong may purisaw, nakakahali nin gutom asin may darang kaugmahan. . Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 1 Comment Gie on October 28, at 8:26 am Pansit pansitan tea marhay man sa paglinaw nin paghiling. Reply Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 12 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Balingbing 101 | Magbikol Kita

Balingbing 101 | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:37am Balingbing 101 Published on Sunday, October 04, , 2:01pm by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na saná palan an pakabisto ki balingbing, saro sa mga prutas na kinagimatahan asin paborito ko. Amot an rekwerdo ko nin pagsakat sa puon kaini, pagtukdol sa mga bunga asin pagkakan kan prutas. Tano ta sa gabos na prutas, balingbing an nagin bansag sa mga pulitikong birik-birik an tambod? Siring kan prutas na balingbing na igwang lima o anom na tarom an garo bituon na lalawgon, an pulitikong balingbing igwa man daang dakol na lalawgon.  Susog sa kasaysayan kan Pilipinas, nagpuon an pagbirik-birik nin tambod sa sistemang pulitikal kaidtong sakupon kita kan kolonyalistang Kastila puon sagkod . Nagpadagos an sistemang ini sa panahon kan kolonyalismong Amerikano abot ngunyan. Pigladawan kan historyador na si Ambeth Ocampo si Pedro Paterno bilang maabilidad na balingbing ta kan inot nasa lado sya kan Kastila, alagad sa Malolos Convention sya pa an nagin Presidente. Saro pa sa pamosong halimbawa nin balingbing iyo si Felipe Buencamino.  Kan nagkurab an rebolusyon, suminurog ini sa mga Kastila dangan buminalyo sa lado kan mga Pilipino pagkatapos madakop kan mga rebolusyonaryo.  Kan nahiling ni Buencamino na mas dakul an benepisyong makukua sa kolonyalistang Amerikano, liwat ining buminaliktad pasiring sa lado ninda. Dati, mga Partidong Liberal asin Nacionalista saná an pwedeng balyuhan kan mga balingbing ta two-party system kaidto an Pilipinas. Ngunyan na an sistemang elektoral  multi-party na, pwedeng magbalyo sinda sa anuman na partido depende sa benepisyong makukua. Kaya kun si prutas balingbing dikit-dikit ng nawawara, padagos man an paglataw nin dagmang na mga pulitikong balingbing sa gobyerno nasyunal asin lokal.  Apwera sa dakol na lalawgon, dakula an pagkakaiba kan prutas na ini sa balingbing na pulitiko. An kublit kan prutas mahimpis asin mahalnas bakong arog kan sa pulitiko na mahibog sagkod maragkot ta an dila saná ninda an mahalnas. Mala ta sabi ngani kan kadaklan, “mahibog an apog.” Kun hilaw pa an prutas na balingbing, berde an kolor kan kublit na nagigin kolor yelo pag hinog na. An kublit kan balingbing na pulitiko iba-iba an kulor, pwedeng yelo kasuudma, ngunyan pula o berde, dangan saaga asul o depende kun ano an mas poderosong kulor. An tagok kan hinog na prutas masiram maski maaraalsom sagkod may dikit na sakrot, bakong arog sa matigsom na tagok kan balingbing na pulitiko. Pamoso an balingbing o ‘star fruit’ ( Averrhoa carambola ) sa dakol na nasyon urog na sa Southeast Asia kun sain ini gikan. Halimbawa, nahiling ko ini sa mga saudan kan Thailand, Malaysia, Vietnam, Laos, Cambodia, asin Fiji. Pigkukultibar man ini sa Sri Lanka, Australia, Florida, sagkod sa iba pang lugar kan Amerika asin Africa. Siring sa prutas na ini, pamoso man an balingbing na pulitiko sa enterong kinaban ta parte sinda kan kalakawan sa pulitika.  Kumpara sa pait na dara kan balingbing na pulitiko, an prutas na ini masiram sagkod dakula an benepisyo ta pwedeng kakanon asin makatabang sa salud kan mga tao. Mayaman an prutas na balingbing sa Vitamin C sagkod igwang dietary fiber na tabang kontra sa kolesterol. Manlainlain an kakanon na pwedeng gibuhon arog kan ensalada, jam, atsara, dulsing prutas, pang-alsom sa sinabawan na sira o pasayan, jelly, asin konserbang dulsi. An tagok kaini pwedeng gibuhon na inumon asin an burak pandekorasyon sa ensalada. Igwa akong sadiring luto sa prutas na ini, an lumpyang balingbing . Apwera sa pinakaproduktong lumpya, kun minaluto ako kaini mayong sayang. An gabos na parte kan prutas, puon sa giringgiting na ubak, sagkod sa tagok, pisog, asin laman. An tagok ginigibo kong inumon na hinamisan nin honey hali sa Bukid Isarog asin kinakagan ko nin yerba buena o peppermint. An pisog pinapaalang tanganing pambudbod sa ensalada asin an ubak pambahog sa manok. An laman kan prutas iyo an ginigibong lumpya. Uya an resipe ko kan Lumpyang Balingbing : 1 kilo nin hubal na balingbing, giniris na pino 1 lata nin de latang tuna, kininit 3 kutsara nin olive oil na panggisa 1 payo nin bawang, rinunot ½ tasa nin preskong dahon kan thyme, giniris na pino 1 kutsara nin bilog na pamintang itom, dinukdok asin na pantimpla 2 kutsara nin honey pidaso nin pamatos lumpya Kun igwa kamong `food processor’ pwede ining gamiton sa paggiris kan balingbing, alagad kun mayo, pwede man girison nin pino gamit an matarom na kutsilyo. Pahinuruan dangan gumuson sa ‘cheese cloth’ o katsa an giniris na balingbing tanganing mahali an tagok. Igilid an tagok ta gigibuhon ining inumon na balingbing. Painiton sa maluya sanáng kalayo an kawali, ibuhos an lana dangan ibuntog an bawang, paminta, sagkod asin. Gisahon an mga salak na ini sa laog nin 1 minuto. Magkasunod na ikaag an kininit na de latang tuna sagkod an giniris na balingbing. Timplahan nin asin sagkod honey. Ukagon nin sarama an mga salak. Pakatapos nin 2-3 minuto, palsukon na an kalayo ta kaipuhan maragmo pa giraray an balingbing na papatuson. Ilipat sa saraan an linuto nganing maglipot sagkod mahali an tadang likido/tubig ta dapat dai mabasa an lumpyang pamatos. Kun mayo ng nagtuturong likido, patuson na an mga salak. Pwedeng umabot sa pidaso an lumpyang magigibo nganing ‘bite size’ o depende sa gusto tang pagkadakula kan lumpya an magigin bilang na pidaso. Ngunyan na igwang pandemya mas kaipuhan ta an Vitamin C kan prutas na balingbing bilang panlaban ki CoViD19. Padakulon ta giraray an prutas na ini sa paagi nin pagtanom nin mga bagong puon, padagos na patalubuon an mga buhay pang puon asin suportahan an mga negosyong kakanon na gamit an prutas na ini. Kun igwa kang balingbing na muyang isikwal, pwede man kun si mga pulitikong birik-birik an tambod, bako an prutas na ini ta kanugon kan namit na siram. . Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 11 + 14 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Kakanon sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita Saturday, December 27, , 4:38am Kakanon sa panahon nin pandemya Published on Saturday, July 18, , 11:20pm by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an nàgom kan luglog kun bububuan nin patis na may limonsito sagkod siling labuyo. Uso kaidto sa magkakralase an karalwagan mantang nagkakakan. Kaipuhan ikmat ka ta kun malingat tibaad mabubuan nin sukâ an luglog mo. Imbes na manàgom, magigin maalsom. An pikon daog sa karantyawan kaya magngirit ka na saná sabay hagad nin dagdag na sabaw sa paraluglog. Ngunyan na igwang CoViD19, kaipuhan na marhay an masustansyang kakanon. Sa usipon kan mga gurang na Bikolnon, an nàgom simbolo nin sustansya. Kun kaya sa panahon na ini ni CoViD, an manàgom na kakanon pampakusog nin resistensya kontra sa virus. Siring man, saro ining panlinga-linga sa sadiri, pamilya asin sa mga amiga o amigo, sa tahaw kan mabublay na panahon na ini. An manàgom na kakanon panghali nin uyam sa gobyernong daing kanultulan an paagi kan paghampang sa pandemya. Pampagian an nàgom sa gabat kan daghan na pinupurisaw nin takot. Pambulnot man ini sa tiunay nin pusong may kapungawan.  Alagad dakulang agyat an paggibo o pagluto nin manàgom na kakanon sa panahon ni CoViD. Namatian ta an krisis sa pagkakan katakod kan pirang bulan na lockdown o kwarantina. Mahalon, sagkod dikit, an rekursong kakanon na mababakal sa mga saudan nin huli ta apektado an pagtanom asin kulang an transportasyon na kaipuhan sa pagdara kan mga paninda. Kun kaya nahiling ta na sa tahaw kan kawaran nin pagkakan o kagutuman, igwang nalalapang mga kamatis asin iba pang gulay ta mayong parabakal. Kun tama an girumdom ko, mga inot na taon kan s si huring peryodo na nag-agi an krisis sa pagkakan. Kaibahan ako kaidto kan ina ko sa paglinya tanganing makabakal nin bagas o makakua nin rasyon na bulgur . An maluto mi kaidto may salak na mais tanganing magdakol ta dikit an suplay na bagas. Dai pang gayo uso kaidto sa Naga an rasyon na noodles asin sardinas bilang ayuda. Sa panahon nin pandemya, an abot ta sa pagkakan limitado urog na an presko asin masustansyang kakanon. Kundi, sabi ngani kaiyan, dai man dapat mawara an nàgom maski may CoViD, bagyo o anupaman na klase nin kalamidad. Manlainlain an paagi kan mga Bikolano tanganing manàgom an kakanon puon sa gagamiton na rekado asin istilo nin pagluto. Bantog an paggibo nin dutdutan, arog kan tawyo o patis na may lemonsito sagkod sili, suka na may bawang, ginisang balaw, asin dinangdang na dinailan. An linantang pili urog na minasiram kun dinudutdot sa kuyog na may lemonsito sagkod sili. Sabi pa kan mga gurang na uminagi na sa labi-labing mga kalamidad, an tamang pagsaray asin pag-andam nin kakanon dakulang tabang sa pag-atubang sa panghaluyan na pandemyang arog kan CoViD. Tanganing maisalbar an sadiri o iba pang tawo sa kagutuman, kaipuhan aram ta kun ano an nasa palibot na pwedeng lutuon o gamiton tanganing magin manàgom an kakanon. Sarong halimbawa na pwedeng preserbaron iyo an ibà ( Averrhoa bilimbi ) na makukua sa mga natad o libod nin harong digdi sa Bikol, o magin sa bilog na masyon. Sarong sadit na kahoy, mahamot an burak, sadit na palaba an korte kan bunga asin maalsum an namit. Gikan ini sa Malaysia asin Indonesia. An bunga kan kahoy na iba pwedeng ipang-alsom sa inun-on, pwedeng gutaan, dulsihon, gibuhon juice, o ipanghali sa dugta sa mga puting bado. Ginigibo ko ining iba pickle relish o inatsarang iba na sinasalakan ko nin black cumin o Nigella sativa na hali sa Eastern Europe, Middle East, asin Western Asia. Saro ini sa mga paborito kong rekado na pampanamit sa tinapay asin atsara. May mga pag-aadal na nagsasabing nakakatabang ini na pababaon an presyon kan dugo o an kolesterol. Nagin paborito ko ini huli sa mga kakanon sa harong kan amigo ko sa Bangladesh. Kada karakanan, igwang dutdutan na gibo an saiyang paraluto, parte kan Bengali cuisine. Syempre kaipuhan igwa man Bikol na bersyon nin dutdutan na gamit an black cumin, ini an Atsarang Ibà sa Hardin nin mga Aninipot . Masiram ini sa pritos na sira, inun-on, karne, ensaladang talong o pipino. Kaya an tugon kan mga Aninipot, dai nanggad pagbasang-basangon an puon nin ibà sa natad nindo o kan kataid na harong. Kumua nin hagyanan o pantukdol kun pwede nang gunuon an bunga. Kun hali sa puon kan kataid an ibà, bangai na saná kan linuto mo tanganing maugma man sya. Sabi ni Inay Aninipot, kun marhay an kalag mo, tibaad ihinghing nya saimo an resipe kan iba pickle relish hali sa Hardin o tawan ka nya nin luglog na linagan kan dutdutan o atsarang ini. . Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Maria Leny Felix Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. 0 Comments Submit a Comment Cancel reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Comment Name * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Submit Comment This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed . Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 7 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Maria Leny Felix

Magbikol Kita | Maria Leny Felix Saturday, December 27, , 4:38am Maria Leny Felix Nàgom Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 9 + 10 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Maria Leny Felix

Magbikol Kita | Maria Leny Felix Saturday, December 27, , 4:38am Maria Leny Felix Nàgom Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol. Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie by Maria Leny Felix | Nàgom Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an ananakla sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan crayfish na madadakop sa mangroves o bakawanan na igwa nin dikit na... read more Bansay ni pansit-pansitan by Maria Leny Felix | Nàgom Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan... read more Balingbing 101 by Maria Leny Felix | Nàgom Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: “Iyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.” Maski napapangirit ako sa simbag... read more Kakanon sa panahon nin pandemya by Maria Leny Felix | Nàgom An pagmawot nin nàgom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta manàgom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 6 + 8 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Dennis Gonzaga | Magbikol Kita

Dennis Gonzaga | Magbikol Kita Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon Wed, 16 Dec :54:31 en hourly 1 Dennis Gonzaga | Magbikol Kita An bokabularyo kan pagtasada sa arte Sat, 25 Jul :16:35 (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na [&#;] The post An bokabularyo kan pagtasada sa arte appeared first on Magbikol Kita . ]]> (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na bawal kaputan an mga nakasabit na painting o mga iskultura, garo dai ta mapugulan na magsalat. Kun dai ngani siguro makasupog, baka namitan ta pa an kambas o marmol. Napurbaran ko na ini sa mga estudyante ko dati. Sa mga inot na taon kan pagtukdo ko, na-organisa kami kan mga klase ko nin mga art exhibit. Maski anong pagirumdom, pormal na tukdo, o paskil na may patanid, padagos man giraray an mga mahihigos na kamot o muro sa pagsalat.  Nagpapahiling daw ini nin kaluyahan o kakulangan ta na mga Bikolano asin Pilipino sa pag-aram asin pagsabuhay kan estetika? Nagpapahiling daw ini kan kawaran ta nin galang o pakiaram sa kultura?  Dai maiiwasan na abuton an arog kaining konklusyon lalo na kun naghahali kita sa konteksto kan akademikong pag-urulay. Kun hihilingon ta ini sa lente kan mga teoryang kultural—kadaklan na beses nakaangkla sa kolonyal na pagbasa asin pagrigmat—masasabi ta man nanggad na dugay na kita,  Alagad makipot na dalan na ini. Dai kaini tinatawan an kultural na konteksto na naporma kan satuyang disposisyon sa mga bagay na nasa palibot ta.  An kamot bilang mata Kun dadangugon ta an paagi kan satuyang pagtaram manungod sa kabansayan kan mga bagay-bagay, maririsa ta na holistiko an satuyang panghimati. May nadangog ako dati na sarong pintor na nagkomentaryo kan “alsom kan kulay” tanganing itukdo sa kaibahan niya an tamang timpla kan pintura na dai lasaw alagad dai man mapulot. “Nanganaan nin hamis” daa pag mapulot na timpla kan pinta.  Kan ako aki pa, pirang beses ko nang nadangog an ama ko na nagsabing “manggi-ipis an kape.” Haloy kong dai masabutan kun ano an mawot nyang sabihon. Bakong parong an tinutumbok nya. Minsan ngani kadto, nagdududa ako kun pirang beses na syang nagkakan ipis ta aram nya an namit kaini. Sa mga pagkakataon na nanamitan ko an kape na “manggi-ipis,” dai ko minsan nanudan kun ano si lasa na nagpagirumdom sa ama ko kan lasa kan insektong ini. Abstrakto an konseptong ini, arog kan umami kan mga Hapon.  Daing rarom o balor an pagbansay kun saro o duwa saná sa satuyang mga panghimati an gamit. Suhay sa kolonyal na estetika na tukal an pagmati sa diskurso kan Arte, liputok an satuyang pagtasada sa kagayunan. Daing tadom an estitika kun dai ini sarabay na tignanamitan, tigkakaputan, dinadangog, dinudurog. Personal an naturalesa kan pagtasada. May harang an nota, may rara an literatura, may ugay an iskultura, may romansa an kulinarya.  Sa lado kan visual arts, kaiba kan mata an kamot sa pagtasada. Dai ini nagpapahiling nin kawaran nin galang sa gibo kan sarong artist. Saro ining halangkaw na pag-estimar sa pagal, husay, asin adal kan artist. Sa paagi kan paggamit ta kan gabos na parte kan panghimati, sinasabi ta sa artist na dai nararayo an piyesa sa realidad—may dapit, may data.  (Ipapadagos) . The post An bokabularyo kan pagtasada sa arte appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0 Pagpabisto Sat, 11 Jul :46:51 Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga [&#;] The post Pagpabisto appeared first on Magbikol Kita . ]]> Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.  Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis. Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.  Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib. Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan. May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan. Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.  Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa . Padagos saná para sa Arteng Bikolnon! . The post Pagpabisto appeared first on Magbikol Kita . ]]> 0


Dennis Gonzaga | Magbikol Kita


Dennis Gonzaga

 Magbikol Kita | Dennis Gonzaga

 {"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https://magbikolkita.com/#organization","name":"Magbikol Kita","url":"https://magbikolkita.com/","sameAs":["https://www.facebook.com/magbikolkita/","https://www.instagram.com/magbikolkita/","https://www.youtube.com/magbikolkita/","https://twitter.com/magbikolkita"],"logo":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#logo","inLanguage":"en","url":"","caption":"Magbikol Kita"},"image":{"@id":"https://magbikolkita.com/#logo"}},{"@type":"WebSite","@id":"https://magbikolkita.com/#website","url":"https://magbikolkita.com/","name":"Magbikol Kita","description":"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","publisher":{"@id":"https://magbikolkita.com/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":"https://magbikolkita.com/?s={search_term_string}","query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en"},{"@type":"ProfilePage","@id":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/#webpage","url":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/","name":"Magbikol Kita | Dennis Gonzaga","isPartOf":{"@id":"https://magbikolkita.com/#website"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/"]}]},{"@type":"Person","@id":"https://magbikolkita.com/#/schema/person/751ca45fbdc4c2e4f","name":"Dennis Gonzaga","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#personlogo","inLanguage":"en","url":"https://magbikolkita.com/wp-content/uploads//12/02-DennisG.jpg","caption":"Dennis Gonzaga"},"description":"Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman.","mainEntityOfPage":{"@id":"https://magbikolkita.com/author/dennis-gonzaga/#webpage"}}]}


Magbikol Kita | Gira

Magbikol Kita | Gira Saturday, December 27, , 4:38am Gira Dennis Gonzaga Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman. An bokabularyo kan pagtasada sa arte by Dennis Gonzaga | Gira (Inot na Parte) Kan ako nagtutukdo pa nin Art Appreciation, saro sa mga napag-uulayan mi sa klase an kapas asin kabatiran ta sa pagtasada nin Arte. Mahihiling mo ini sa disposisyon kan mga tawo sa mga art gallery o mga museo. Maski pa ngani igwa na nin patanid na... read more Pagpabisto by Dennis Gonzaga | Gira Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging... read more Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita . Kag-ambag na mga Parasurat Kenneth Isaiah Ibasco Abante Khryss Arañas Mae Diane Azores Nephtaly Botor Niles Jordan Breis Luis Cabalquinto Jethro Calacday Greg S. Castilla France Clavecillas Christian Dy Maria Leny Felix Dennis B. Gonzaga Jaya Jacobo Jingjin 淨近 Victor John Loquias Vic Nierva Pen Prestado Joseph Reburiano Adrian V. Remodo Aika Robredo Ronald &#;Bong&#; Rodriguez Jenn Romano Javier Leonardo Vitug Rugeria Jay Salvosa Sari Saysay Jonas Cabiles Soltes Kerwin Orville Tate P. Francis Tordilla Melba T. Vera Cruz Ernie Verdadero Magbikol Kita is published by We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us . Resibihon an mga artikulo sa email Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita . Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email. Yaon ka na sa mailing list! Name Email Mag-subscribe An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita ! Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba. An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan. Follow Follow Follow I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya. Pangaran Email Address Contact Number Mensahe 3 + 9 = Ipadara Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan