An pamilya sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:42am
# An pamilya sa panahon nin pandemya
Published on Sunday, October 18, , 8:55pm
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing nagigibo sa luwas tanganing malikayan an pagkaulakit asin pagkuriyat kan CoViD19 virus, an mga panundon na ini dai naman maipapautob sa laog kan harong. Kaya kun naulakitan na an sarong myembro, an bilog na pamilya namemeligro naman na magkaurulakitan. Mayong pansagang sa virus sa laog kan harong kun sain magkasararo an mga myembro kan pamilya.
An bulnerabilidad kan pamilya bilang sarong institusyon ibinibiklad mismo kan labi sa tresyentos singkwentamil nang nagkahilang sa Pilipinas sa oras kan pagsurat ko kaining pyesa. An sistemang hinimo puon pa sana kan pagpuon kan mga lockdowns tanganing puhuon an virus dapat trinato na bilang sarong pagtao nin proteksyon sa pamilyang tiniripon sa kanya-kanyang mga harong na garo mga Israelita sa Ehiptong nagbantay magdamlag tanganing laktawan kan anghel nin kagadanan. Kundi malinaw na mas nag-urog na ngunyan an pag-alaman sa salud kun nuarin nakakaluwas na giraray an mga tawo sa saindang harong.
Disgrasya an idinulot sa pamilya kan palyadong sistema. Ngunyan garo kanya-kanya na sana baga. Kaipuhan magluwas asin magtrabaho kan sisay man na nagbubuhay kan bilog na pamilya. Buwis buhay na mismo an pagluwas pa sana sa harong. Tanganing padagos na mabuhay kaipuhan atubangon an posibilidad na bako sana sya kundi pati na an bilog nyang pamilya an pwedeng magkacovid. An inaapod na kusog kan pamilya sa saindang pagkaburogkos iyo mismo an tinutugbok kan virus. An pisikal na pagkasararo iyo an kaluyahan kan pamilya sa pandemya.
Alagad mayong isip asin buot an virus, natural sana man an hiro kaining magdukot asin magpadakol sa miski ki isay na hawak na pwede kaining irukan. Dai man nagpipili kun anong lahi, sekswalidad, relihiyon, o kun anong estado sa buhay igwa an tawo. Pero an kolektibong pagbuot asin kakayanan kan banwaan asin bilog na nasyon na kontrolon an pandemya sarong repleksyon kan klase nin banwaan asin mga pamayong inielihir mismo kan mga tawo tanganing mamayo sasainda. Sa ladong ini, huli ta gabos man na indibidwal napapabilang sa sarong pamilya, masasabing an pamilya mismo saro man sa makusog na pwersang naghuhurma kan banwaan na igwa kita ngunyan.
An pamilya, susog sa social theory kan kontemporanyong pilosopong si Axel Honneth ), iyo an saro sa mga institusyon nin katalingkasan sa personal na lado kan buhay panbanwaan kan tawo. An pakikipagkatuud asin pakikipag-ilusyon an duwa pa sa mga institusyon na ini. Kun tano ta inaapod ining institusyon nin katalingkasan ni Honneth iyo na huli sa mga personal na relasyon na nasambit, an tawo nagkakaigwa nin pambungad na pakamidbid sa sadiri o identidad bilang sarong indibidwal na kaayon sa banwaan. Napapalain an pamilya huli ta pumapatahaw an aki sa relasyon kan duwang taong nagkakaminuruotan asin an pagpatalubo kan aki mismo an pinaghihirasan nindang katungdan sa pagpapamilya. Nin huli ta an pakaladawan ni Honneth kan pamilya nakabase sa tubong karanasan asin kasaysayan kan mga taga sulnopan, mas liberal na an saiyang imahen kan pamilya. Pwede kayang kasal o dai, heterosekswal o bako an mga mag-aragom na nagbibilog nin pamilya. Igwa naman kan mga arog kaining klase nin pamilya sa sato alagad napapabilang sinda sa menorya, kadalasan nagsasapo pa nin diskriminasyon sa mga kahimanwa asin an makamundo ta bako sindang sakop kan proteksyon kan ley para sa mga mag-aragom huli ta nakadisensyo sana ini para sa lalaki asin babaying nagsaro. Alagad dai manenegaran an katotoohan na tinukoy ni Honneth miski sa mas nainot niya nang librong _The Struggle for Recognition_, na an pambungad na pakamidbid sa sadiring naghuhurma kan identidad kan tawo minagikan sa pagkamuut asin pag-ataman kan saiyang mga magurang.
Pero isinuhay ni Honneth an personal na relasyon sa duwa pang institusyon kan buhay panbanwaan kan tawo, an ekonomiya asin an pulitika. An ekonomiya iyo an institusyon na dapat kuta nagpapaurog kan katalingkasan kan lambang saro na maghinguwa sa materyal na aspeto kan buhay sa abot kan saiyang mga kakayahan, asin makinabang kan saiyang mga pinagpagalan. Kundi pinaghadian ini kan kapitalismo kun sain kwarta asin pagpatalubo nin kapital na an nagpadalagan kan merkado asin hanap-buhay kan tawo imbes nang sadiring pagbuot kan banwaan mismo. An identidad kan tawo sa lado nin ekonomiya dapat kutang pinapaurog sa pagrespeto asin pagmidbid kan pagkapantay-pantay kan tawo huli ta karapatan kan lambang saro na maghinguwa para sa mga materyal na pangangaipuhan kan buhay. An pulitika man iyo an lado kan buhay panbanwaan kan tawo kun sain nakakahiras an lambang myembro kan banwaan sa pagbilog nin desisyon para sa ikakarahay kan kagabsan. Kaipuhan digdi an pagmidbid sa mga manlain-lain na grupong nagkukumpwesto kan banwaan asin nasyon asin an pagrumpag kan mga estruktura o pwersang nagdudulot nin dahas asin nag-uulang sa pakikisumaro asin partisipasyon kan lambang saro urog na kan mga kasaridatan asin nasa laylayan.  An pagmidbid kayang ini iyo mismo an dalan tanganing maibiklad kun ano mananggad baya an totoong pangangaipuhan kan mga tawo, an mga manlain-lain na problemang kinakaatubang ninda, asin an mga posibleng solusyon na pwedeng sinda mismo an urog na nakakasabot.
An matawan an lambang namamanwaan nin pagmidbid dangan espasyong makisumaro sa mga lado nin personal na buhay, ekonomiya asin pulitika nagbubunga, susog ki Honneth, nin tunay na demokratiko asin etikal na buhay pamamanwaan. An problema ta sa satuyang banwaan garo igwang pananakop kan personal na lado kan buhay panbanwaan urog na kan pamilya sa duwang lado kun sain nakukumpromiso an pagkapantay-pantay asin pagmidbid kan pagkanimalain-lain sa banwaan. Tumbok ni Lukas Kaelin ) an kamugtakan kan banwaan nyatong igwang makusog na pamilya alagad maluyang Estado ( _Strong Family, Weak State_).
Malinaw na dai ko itinutulod an abolisyon kan pamilya. Inaawanan ta sana an mga muhon kan satong buhay pamamanwaan tanganing mahiling nyato an mga lado kaining igwa man nin kanya-kanyang sakop. Pwedeng sabihon na iba man an dinamiko kan buhay kan satong banwaan kaya dai angay o aplikable sato an pilosopiya nin banwaan na ibiniklad ko. Kun tano ta nagdadanay an nepotismo sa satong banwaan pwedeng dulot kan kinatudan nang kolektibong pananaw kan mga tawo. Alagad sarong katutuuhan an kaipuhan nyatong atubangon na sa hiling ko urog na mas pinatanaw ngunyan sa panahon nin pandemya. An pamilya mismo an nagsasapo ngunyan kan kakulangan nin mga maninigong sistemang pan-ekonomiya asin pampulitikal huli ta an mga piniling magin representante kan mga tawo sa gubyerno asin mga namamayo dai nag-agi sa pagsara susog sa mga kakayahan na tugma kan saindang katungdan. An kadaklan na yaon sa pwesto iyo an mga gurangan nang apelyido o kun dai man si mga nakasakat sa hagdan gamit an makinarya kan kabantugan, impluwensya asin kwarta dara an nangungurog na kamawutan na magdarang onra sa saindang pamilya. Dangan masuporta man an mga manlain-lain na pamilya base sa maguguno tulos nindang biyaya na kun bakong para sa dawa halipot sanang panahon, panhaluyan lugod na banepisyo kan saindang sadiri sanang pamilya.
Kun mayong pansarag sa virus an hawak sa laog kan harong, masakiton man na sagangon an kinatudan nang pag-iisip na natural sanang naguguno sa pamilya. Alagad igwang iniatang an pandemyang ini sa pamilya na sa hiling ko iyo an pwedeng magin dalan mismo sa pagbabago kan pamilya asin kan banwaan mismo ngunyan na panahon. Ibibiklad ko ini sa masunod.
.
Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":,"date":"T22:10:27","date_gmt":"T14:10:27","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T05:08:28","modified_gmt":"T21:08:28","slug":"hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/","title":{"rendered":"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan"},"content":{"rendered":"\n Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na maririsa mo naman sa saimong dila sa kasagkuran kan libro.  \n\n\n\n An \u201cLoob\u201d bilang metapora asin ugat na tataramon an nagin burabod nin pagkasabot mismo ni Alejo sa kahulugan kan pagkatawo. Susog saiya kulang kun isipon an \u201claog\u201d (loob) bilang kasalungat sana kan \u201cluwas\u201d huli ta sa iskultura, an laog kumpwesto nin hiwas, rarom, asin laog.  Daing gayo sakop an mga konotasyon na ini sa terminong \u201cbu\u00f3t\u201d na iyong katampad kan \u201cloob\u201d sa satuyang tataramon. Alagad yaon mananggad an mga kahulugan na ini kun kita maghurop asin maghinanyog sa mga itinutukdong konsepto ni Alejo .  \n\n\n\n Risahon na sa titulo pa sana, igwa nang pasabot na kaipuhan nyatong magdagos sa reyalidad kan pagigin tawo. Kaipuhan nyatong maglaog sa buot mismo, o kun sa maludok na mga tataramon ni Padre Wilmer Tria ), sa \u201cpinakapanlaog na santwaryo kan pagigin tawo.\u201d An imahen na gamit kan titulo kan libro ni Alejo para sa tawo iyo an harong na binubukasan tanganing padaguson an nagkatok. Sa nagkakatok, igwa nang pagpamidbid kan sadiri bilang kapwa-tawo, sa nagpapadagos yaon an pag-ako asin pagpalaog sa saiyang harong kan nagtuyo saiya. Sa gawing ini  yaon na mismo an pakikipagkapwa na iyong dalan sa pagkasabot kan buot. Susog ki Alejo, pag nagdagos sa harong na ini mahihiling na an buot palan sarong kinaban mismo na may hiwas, rarom asin laog. \n\n\n\n An hiwas iyo an bilog na espasyong naaabot kan paghiling, puon sa sarong lado sagkod sa balyo, puon sa kinatitindugan sagkod sa bilog na kapalibutan. Paghiling o pagtanaw an gamit nyatong panukol sa hiwas. Kun harayo an mga kasagkuran kan naabot kan pananaw sinasabi nyatong mahiwas, mantang kipot kun magkahararani an mga magkasalipan na lado. An rarom iyo an apod sa pagkakahulog puon sa ibabaw, pababa, sagkod sa irarom o sa dai na mamaanan kan mga mata. Kun pananaw an panukol sa hiwas, pagtugkad man an ginagamit sa rarom. Kun sa mga parasira an kahiwasan iyo an inaabot pag minapalawod, an kararuman man iyo an linaladop pag minapanang sira o pag minarurop nin perlas. An katahawan kan dagat iyo an urog kasakit aboton kun sain yaon an dai namamaanan alagad makahandal na kararuman. Pwedeng mawara huli kan rayo sa pangpang asin pwedeng malamos huli sa dai matugkad na kairaruman. An laog man iyo an espasyong nabibilog sa pagtalaban kan hiwas asin rarom na pwedeng magin laganan siring halimbawa sa tapayan, magin iirokan siring sa harong, o pwedeng magin sarong bilog na kinaban. An laog pwedeng iyo idto mismong yaon sa laog. Iyo ini an sukulan kan reyalidad, o kan kapanuan kan laog bilang laganan. \n\n\n\n Susog ki Alejo, an mga istrukturang ini kan \u201cloob\u201d iyo man mismo an arkitektura kan tawo bilang \u201cloob\u201d. An tawo saro man na kinaban na igwang hiwas, rarom asin laog. Salamat ki Padre Tria huli ta sa saiyang mga kapaliwanagan na itinao kun ano an \u201cbu\u00f3t\u201d, an mga konsepto ni Alejo dapit sa loob pwede man nyatong ikasayod sa satuyang tataramon. An \u201cbu\u00f3t\u201d daa kan tawo iyo an ubod kan satuyang pagkatawo, iyo man ini an burabod kan satuyang pagkasabot, mga sinasabu\u00f3t, asin mga pagbu\u00f3t. Arog kan ruwida na igwang sentro asin rayos, an bu\u00f3t man sarong sentro na minahiwas sagkod sa mga kayang maabot kan pagkasabot kan tawo, kayang mahurop na rarom kan saiyang mga pagmati, asin kayang mga maisagibo susog sa saiyang mga pagbu\u00f3t. Sa mga termino ni Alejo an bu\u00f3t iyo an kinaban kan satuyang \u201cAbot-Malay\u201d, \u201cAbot-Dama\u201d asin \u201cAbot-Kaya\u201d.  \n\n\n\n Bilang kinaban nin \u201cAbot-Malay\u201d an tawo bilang bu\u00f3t iyo an kabilugan kan saiyang pagkasabot na minapuon sa pagkaigwa niya nin agimadmad sa sadiri, sa saiyang kapwa, sa kapalibutan, asin sa pagtubod niya sa Daing-Kasagkuran na yaon dawa dai naaabot kan saiyang tanaw. Kabilang digdi an saiyang mga kaaraman sa manlain-lain na lado asin ngapit nagigin kadunungan huli sa rayo kan kinakaabtan. Parte pa kan abot-malay an saiyang mga kaisipan, memorya, imahenasyon, an pagtanaw sa maabot na panahon asin mga posibilidad sa buhay. \n\n\n\n Alagad an bu\u00f3t bilang kinaban nin \u201cAbot-Dama\u201d iyo an nagpaparum kan saiyang pagkasabot. Iyo ini an bilog na kinaban kan saiyang mga namamatian, mga sinasabu\u00f3t, pakikidumamay asin pagmakulog sa kapwa, pagkakatakod sa mga bagay na saiyang pinapahalagahan asin paghimate kan dai matugkad na \u201cDaing-Kasagkuran\u201d na yaon sa kairaruman kan saiyang bu\u00f3t. An pagmati sarong pagdanas na nakakabaing sa darang kan init na gikan sa baga. Nagpapatotoo ini na nakatakod sya sa saiyang kapwa asin sa kinaban na saiyang iirukan. Ini an dahilan kun tano ta nagsasagom sa saiya an kulog na namamatian kan ibang tawong nagsasakit o nagtitios, o kun tano ta nakukulugan man siya pag nagagaba an saiyang harong huli sa bagyo o kun hinahabon an mga bagay na saiyang pinagpagalan. \n\n\n\n An tawo bilang kinaban nin \u201cAbot-Kaya\u201d iyo an hiro kan sa saiyang pagbu\u00f3t, paghinguwa asin paggibo sa abot kan saiyang kakayanan, paninindugan asin paninimbagan sa mga katungdan na gikan saiyang mga kabutan. An abot-kaya an lado kan gibo na iyong nagtataong kongkretong laman kan pagkabuhay sa kinaban. An gibo an nagsasahawak kan hiwas asin rarom kan bu\u00f3t sa panahon. Sinasabing \u201cbilog an bu\u00f3t\u201d kan tawong nagdedesisyon ta sya nanunugang maninindugan sagkod na mapangyari an saiyang kabutan. Bu\u00f3t sabihon igwang sabay na pagsarig sa saiyang kakayahan asin pagsarig na kakayanon nya sa lawig kan panahon an saiyang mga pinagmarhay na gibuhon. Dai sana sya aagihan kan panahon kundi pag-aagihan nya mismo an panahon tanganing magin makahulugan an kada aldaw asin momento kan saiyang buhay. Sabi ngani kayan, an totoong tubo, mahamis daa sagkod sa puro. Sain gikan an kusog kan sarong tawong nagpapakasarig sa panahon? Mistersyoso alagad totoong an pagdulot kan saiyang paghinguwa sa saiyang namumutan o sa saiyang pinaglilingkudan iyo mismo an nagigin burabod kan saiyang kusog. Kay\u00e0 gayod pag minasarig an tawo mismo sa Daing-Kasagkuran, sarong klase man nin kusog an nagugunong nagburabod mismo sa pagtubod. \n\n\n\n Kun ini an \u201cKamatuuran\u201d (katotohanan) kan pagkatawo, an kahulugan kan edukasyon na dati ko nang tinukoy bilang pagtuod o pagsusog sa katutuuhan sarong pagkanuod mismo kan pagigin tawo. An pagpapakatawo bu\u00f3t sabihon iyo mismo an katuyuhan kan pagkanuud, sarong dai natatapos na edukasyon sa pagpapakatawo. Sa koteksto kan pagtuod sa kinaban, an edukasyon iyo mismo an bilog na proseso kan pagkabuhay sa kinaban, an kongkretong pamumuhay sa kinaban asin pakikipamuhay kaibanan an satuyang kapwa. \n\n\n\n Bako sanang kaaraman an katuyuhan kan edukasyon sa luwas o laog man kan mga eskwelahan kundi kanuudan sa kinaban mismo, an pagpahiwas kan abot kan satong mga agimadmad asin pagkasabot, an pagpararom kan abot kan satong mga pagmati, asin an pagpauswag kan abot kan satong mga kakayanan pasiring sa pagkapano kan satong buhay sa kinaban. Dangan sa pagkanuod na ini, mamundag an sarong gawi nin pagsarig na bako sanang bunga nin paarog, o butang pagtubod sa dikta o patakot, kundi sa pagkadukhay mismo kan Daing-Kasagkuran na yaon sa kairaruman kan bu\u00f3t alagad urog kahiwas asin kaurog pa sa mga abot kan satuyang bu\u00f3t. \n\n\n\n . \n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sarong bulawan na pagkasabot manungod sa pagkatawo an maguguno sa librong Tao Po? Tuloy! Isang Landas ng Paguunawa sa Loob ng Tao ni Padre Albert Alejo, S.J. ). Sarong bilog na kurso sa pilosopiya nin tawo an manunudan kan si isay man na magbasa kaini apwera kan makaulakit na kahusayan sa pananagalog ni Alejo na […] \n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[41],"tags":[69,47,65,661,662,493,660,49,370,250,63],"yoast_head":" \n Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\t \n\t \n \n \n \n \n\t \n {\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/\",\"name\":\"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T14:10:27+00:00\",\"dateModified\":\"T21:08:28+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\"},\"headline\":\"Hiwas, rarom, asin laog kan kanuudan\",\"datePublished\":\"T14:10:27+00:00\",\"dateModified\":\"T21:08:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Bikol Philosophy,Buot,Laog,Learning,Loob,Magbikol Kita,Mga Tubong Kaisipan,Truth,Victor John Loquias\",\"articleSection\":\"Mga Tubong Kaisipan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/mga-tubong-kaisipan\/hiwas-rarom-asin-kaog-kan-kanuudan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/9bd2bdd74d31ce3b6e91b\",\"name\":\"Victor John Loquias\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/04-VicL.jpg\",\"caption\":\"Victor John Loquias\"},\"description\":\"Si Victor John Loquias sarong Propesor sa pilosopiya, paraadal sa lado nin mga katutubong kaisipan, pilosopiya nin edukasyon asin critical theory.\"}]} \n ","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}


{"id":,"date":"T14:24:48","date_gmt":"T06:24:48","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T21:00:15","modified_gmt":"T13:00:15","slug":"si-ina-sa-luwas-kan-bikol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\/","title":{"rendered":"Si Ina sa luwas kan Bikol"},"content":{"rendered":"\n
Bilang sarong Bikolano, sarong Nague\u00f1o, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Se\u00f1ora de Pe\u00f1afrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Pe\u00f1afrancia sagkod sa Katedral. Iyo po, parte ako kan mga voyadores. Kun nakakapuli ako sa Naga pag kapiyestahan, minagibo ako nin paagi na mag-voya ki Ina. Minsan, nagvovoya ako para magpasalamat. Minsan, ta may hinahagad. Asin minsan, para lang makaibahan ko an iba pang mga deboto sa pagpamibi.<\/p>\n\n\n\n
Haloy na akong dai nakapermanente sa Naga. Naistorya ko na ini sa inot ko pa sanang naisumiteng pyesa. Nag-adal ako sa sarong unibersidad sa Manila. Nagtrabaho sa manlain-lain na opisina kan gobyerno, asin nakakua nin empleyo na nangangaipuhan nasa luwas ako pirmi kan satuyang rona. Dakula an kaugmahan ko na maaraman na nin huli ta kadakulon nang Bikolano an nasa luwas kan Pilipinas, nagpapadagos an debosyon sa Pe\u00f1afrancia.<\/p>\n\n\n\n
Septyembre an bulan kan inot akong pinadara sa luwas na medyo may kahaluyan. Duman sa isla kun sain ako napadpad, Naaraman kong nagseselebrar na kan kapyestahan kan Pe\u00f1afrancia. Naugma ako ta aram kan sakuyang Boss na Bikolano ako, kaya pinadara nya tulos ako duman sa okasyon na idto bilang saiyang representante. Lalo akong naugma kan naaraman ko na si padi na nagmisa bistado ko pa, ta nagin Vicar<\/em> kan Parokya kan Pe\u00f1afrancia\usi Fr. Vito San Andres. Magkamidbid kami, asin nasorpresa man sya na mahiling ako duman. Gatus-gatos an nag-atendir sa misa asin sa kapyestahan. Bako gabos Bikolano. May mga Bisaya, Manilenyo, pati na mga lokal na nagin deboto naman kan Birhen. Siring sa pyesta sa Naga, dakol nagdonar o nagdara nin pagkakan asin manlain-lain na premyo para sa raffle. Nagpuon an selebrasyon bandang alas-5 nin hapon. Magaya-gaya an programa, kaya alas-9 na, dai pa nag-uuruntok si iristoryahan, karakanan, asin karantahan. Nagpuli ako na nakangirit na intiro. Idtong tradisyon nin pagnobena asin pagpamisa ki Ina nagdanay sa intiro kong pag-istar sa lugar na idto, sagkod ngunyan na panahon.<\/p>\n\n\n\n
Nautro si kaugmahan ko kan napasiring ako digdi sa Estados Unidos. Giraray, naaraman ko tulos na dakula an komunidad kan mga Bikolano asin deboto ni Inang Pe\u00f1afrancia digdi. Sa bulan nin Septyembre, pirming may panobena, pamisa, asin harandaan sa pagselebrar kan pyesta. May imahen kan Birhen na naglilibot sa mga pamilya asin mga organisasyon sa New York asin New Jersey. Minsan, kun maray an panahon, nagkakaigwa pa nin Fluvial Procession<\/em>. Sa tahaw kan pangadyi nin mga tao asin sa pagkurahaw nin \u201cViva la Virgen!\u201d kun ipirong mo an saimong mga mata, garo ka man san\u00e1 nagbalik sa Naga.<\/p>\n\n\n\n
Sa panahon ngunyan, na dai pa nahahali an hilang na CoViD19 sa satong katahawan, naggibo nin pambihirang medyos an simbahan Katoliko sa Bikol, para makarayo sa  pag-urulakitan an mga tawo. Sa kainot-inuting pagkakataon, mayong mga prusisyon asin misang pampubliko ngunyan na taon. Naiintindihan kan isip ko na ini kinakaipuhan, tanganing makalikay sa hilang, pero masakit pa man nanggad na akuon kan puso na mayo si tradisyon nin pagtiripon para makisumaro sa pagrumdom sa satong Patrona. Ngunyan, maski sain, an kapyestahan sagkod birtwal na sana, maatendir nin nobena online, asin matiripon sa Zoom o Google Hangouts na san\u00e1.<\/p>\n\n\n\n
Ang debosyon kan mga Bikolano ki Ina, siring sa tataramon o linggwaheng Bikol, saro sa mga bagay na nagbubugkos sa mga Bikolano, sain man sinda mapaduman sa kinaban. Nahiling asin naobserbahan ko mismo na, an ibang mga rehiyon o probinsiya sa Pilipinas, iba-iba an mga asosasyon or organisasyon, satuya, nagkakapira man an organisasyon nin taga-Naga, taga-Camarines Norte, taga-Masbate, etcetera, etcetera. Pero pag-abot sa pagkaburunyog, saros ana an padumanan: an selebrasyon kan Pe\u00f1afrancia. Basta Bikolano ka, dai pwedeng dai ka kabali sa kapyestahan ni Ina. Napapasairarom\uo nagpapasairarom\usa debosyon an mga grupong ini, sararo sa pusog na pagtubod. Naputol man ang tradisyon nin pag-voya, dai nawawara an mas importanteng bagay: nagdadanay pa man nanggad, maski sain na parte kan Pilipinas, maski sain na syudad o estado kan kinaban. Iyo pa man giraray an nasa puso ta:<\/p>\n\n\n\n
Viva la Virgen!  <\/em>Sagkod pa man.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilang sarong Bikolano, sarong Nague\u00f1o, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Se\u00f1ora de Pe\u00f1afrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Pe\u00f1afrancia sagkod sa […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[42],"tags":[69,47,550,281,58,291,49,229,61,536,551,539],"yoast_head":"\n<title>Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Si Ina sa luwas kan Bikol | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bilang sarong Bikolano, sarong Nague\u00f1o, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Se\u00f1ora de Pe\u00f1afrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa tradisyon kan paghatod ki Ina puon sa simbahan kan Parokya kan Pe\u00f1afrancia sagkod sa […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/si-ina-sa-luwas-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T06:24:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T13:00:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n


Solo trip | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:50am
Published on Sunday, October 11, , 11:42pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.
Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.
Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.
Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.
Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga _rider_ garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.
Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an _average_ kan byahe.
Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.
Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an _average_. Sa _highway_ nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin _cellphone_ sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.
Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.
Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Handal | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:48am
Published on Sunday, November 08, , 6:15pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan nangyayari pag an sarong bagyo tuminama na sa kadagaan. Kun ano si hagupit nya sa Matnog, iyo man ang namatian sa Legazpi, sa Iriga, asin sa Naga. 15 anyos ako kaidto, kaya tanda ko na an byolensyang inabot kan mga Bikolano. Si mga _transmission tower_ kan NAPOCOR (ngunyan NGCP) pinururupot na garo ispageti puon Tiwi sagkod Camarines Norte. Mayong klase si mga estudyante nin haros duwang semana, sa kadakulan kan mga eskwelahan na ginibong istaran nin mga tawong nawaran nin harong. 600 katao an nagadan. Labi-labi si pagsakit kan mga Bikolano, sagkod sa Pasko, asin sa nagsunod pang mga bulan.
, sa tahaw kan Pyestang Kalag, nagpuon si uran na dara kan Bagyong Rosing. Dulag si mga tawo sa sementeryo, maski dai pa natatapos si irinuman. Kabanggihan kan Nobyembre 2 kan puminakol si duros sa Naga. Si pintuan duman sa balkonahe mi, tinanggal sa mga bisagra kaini. Maray na sana ta may nagkapirang dos por dos kami sa harong. Nagluwas ako sa tahaw kan kaimpyernuhan na idto, dangan ipinako si pintuan pabalik. De-singko si ginamit kong pako, para sigurado. An uran palan, pag dinadara nin duros na 240kph, garo baybay na inapon sa lalawgon. Malanit na marhay an tama, urog na sa mata. Giraray, radas si rehiyon Bikol. 900 si gadan. Malumya si rehiyon sa pagselebrar nin kapaskuhan.
Sa nagkapipirang mga nakaaging naisurat ko, sinabi ko na, na bihira na akong magpirmi sa Naga. Dara nin trabaho, napiritan ako—kan soltero pa, o bien kami—kan pamilyado na—nag mag-irok sa iba ibang lugar.
Naistorya ko naman na nagtugdok pa man nanggad kami kan samuyang harong sa Naga. Dai ko aram kun tano. Siguro ta mas mahamis an baduya, o kaya mas managom ang namit kan kinalas pag luto duman sa paborito kong kinalasan (tunay na kinalas, hali sa payo nin orig, sagana sa sili saka betsin). Dara kan handal ko sa bagyong inagihan mi, siniguro ming pusog si mga lanob, asin angát si harong sa tinampo. Dai ako mapalamos na mayo sa oras. May tiwala ako sa pagkagibo ko sa harong, pero yaon pa man nanggad an pagpangadyi asin pagpreparar pag may maabot na bagyo. An duros dai mo aram an dalagan. Sarong naglulupad na sim lang an katapat kan mga bintana mo—o kung minalas ka talaga, liog mo. Sabi man ni Nonoy ko, malay mo, maswerte ka—si liog kan agom mo si inagihan.
Maski kami harayo na sa Bikol, dakol pa man nanggad akong paryentes asin amigo na yaon sa Naga asin mga kataraid na banwa. Dai maiibitaran na matakot para sa saindang kamugtakan pag may bagyo o iba pang remalaso na mag-abot sa Bikol. Ano man daw pati ta kung ano an kabuutan kan mga Bikolano, iyo man an isog kan mga nagtatamang kadimalasan sa rehiyon tang ini.
An mga Pilipinong nasa luwas, siring sa pagmati ko, iyo man an namamatian ninda. Aram mi gabos kun ano an aagihan na sakit pagkatapos kan bagyo. Si mga paroy na nagdarapla na sa laboy. Si mga manok na napalá. Si mga urig na nagaba si tangkal. Si mga sira na nakadulag sa fishpond. Si mga tapayas na naghurulog. Si mga batag—Ay! Lalo na si batag!—ubos na nagkapurutol. Maray na sana kung may nawalat pang kamote o kaya kamoteng kahoy. Tulos man na nagpapadara nin ayuda, o marhay nang maka-dispunir nin pandagdag sa pinapadara.
Gulpi pang ibang mga tawo, pati na organisasyon, na susog sa saindang simpatiya, asin siguro pagkahirak sa mga biktima nin kalamidad, pasaru-saro, o kaiba an iba pa, naggigibo nin medyos tanganing makatabang sa mga biktima. Minsan minadonar sinda nin sintabo sa manlainlain na mga institusyon, para makabakal nin pagkakan o gamit sa pang-ayuda. Minsan man, sinda na mismo mabakal nin kahon, asin duman malaog nin bulong, karne norte, pork and beans, kape, mga gubing, sapatos, asin iba pa. Ini ipinapadara gamit an mga parapaktora. Maswerte an maabutan, magin sadiring tawo o mga estranghero man.
Kan mga nainot na panahon, desperado an mga tawong nasa luwas na makadangog nin bareta sa mga namumutan sa buhay. Dai nag-uuntok sagkod may naaraman manungod sa sainda. Ngunyan, mas madali nang makibareta. Yaon an FB, an Viber, an Instagram, an Messenger. Pero pag nawara na an kuryente, yaon pa man nanggad ang oras o aldaw na nakabantay sa computer o cellphone, naghahalat sa mga mensahe.
, patapos na sana si bulan kan Nobyembre kan linamasa si Kabikulan kan Bagyong Reming. Nasa luwas kami kan Pilipinas, pero naaraman ko, susog sa mga bareta kan mga Amerikano, na makusog na bagyo ito. Inapudan ko sa Mama, sinabihan ko sindang maghanda. Kun yaon ako sa Naga, nakatabang na kuta ako sa pagsirong kan mga gamit. Nailaog ko na kuta si medyo magabat na tinanom asin mga orchids ni Mama. Nakabakal na kuta ako nin gaas para sa gasera, baterya para sa flashlight. Kadakol pang kaipuhan asikasuhon. Pero mayo. Maitatabang ko na lang, ako asin ribu-ribong Bikolano sa luwas kan rehiyon, iyo an magpangadyi. An magiginibo ko na lang, maghadit, asin maghandal.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Iskam | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:48am
Published on Tuesday, December 08, , 5:45pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong _set_ nin _encyclopedia_ na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda, pero sigurado ko damot na kantidad, ta bakong barato an arog kaidtong produkto. Ugma man kami ta marhay si pagkasurat kan mga artikulo—pan-aki talaga. Dakol litrato, saka dakol drawing ni Mickey Mouse, Donald Duck, Goofy, asin dakol pang iba. Minsan, pag may pinapagibo sa eskwelahan, nagdadara pa ako kan libro, para ipahiling ko sa titser kung sain hali si mga pigsururat ko. Iyo, medyo mahilig na man akong magpasali sa pagsurat, maski kaidto pa.
Kun ano man si binayadan na Mama, mayong sinabi sa binayadan kan iba pang kontemporanyo ko na may kaya talaga sa buhay. Itong mga idto, may _Grollier’s Encyclopedia,_ o kaya, pinakamalupit sa gabos, _Encyclopedia Brittanica_. Abang hihibog asin gagabat kan mga libro! Para sa sarong aki, garo gabos na kaaraman sa kinaban, yaon na sa laog kan mga pahina ninda. Magayon an papel, seryoso an mga litrato. Gusting sabihon, ginastusan. Kaya si presyo, sabay man na nakakalula. Pambihira lang si nakaka-bakal kaidto, kaya si mga ahente, pwerte sa kakalibot na maghanap nin kliyente na may kaya asin interesado na tawan si mga aki ninda nin arog kadtong haros may sadiri na sindang library sa harong.
Si Mama, ta mahigos asin panô nin ambisyon sa buhay, nag- _sideline_ man sa pagtinda nin _Tupperware_. Original na plastic. Makunat, dai nagtuturo an sarsa sa palibot kan takop. Mahal. Huri na ngani kan naaraman mi na may _lifetime replacement warranty_ palan an _Tupperware_, kaya pag-naraot, darahon mo saná sa distributor, riribayan nin bago—libre pa! Pero mahal pa man giraray.
Sabi kan Amerikanong bilyonaryo na si Warren Buffet, “Price is what you pay, value is what you get.” Para sako, gustong sabihon, maski mahal an sarong produkto, basta nakua mo an halaga kaini, dai ka lugi. May nakakan na ako na _steak_ na garo kabangang baka na an presyo sa sobrang kamahalan (Dai man ako naghadit, ta bako man ako si nagbayad. Bigtime si nanlibre sako). Sasabihon ko na ibang klase man nanggad. Dai mo na kaipuhan mag-nguya sa lumoy kan karne. Asin saka paminta sana, solb na. Nakua mo si pinakamasiram. Maski mahal, dai ka lugi.
Ngunyan na panahon, duwang dekada na garo na mayo nang nagbebenta nin encyclopedia. Ano pa man? Sa satong kompyuter, gabos na kaaraman sa kinaban, pwede mo nang makua. Sayang lang kan papel. Sayang lang kan espasyo sa estante. Siring man sa mga nagbebenta nin _Tupperware_. Sa sarong pidaso nin _Tupperware_, pwedeng makabakal nin lima na babaratuhon. Dai nang nagsa- _sideline_ na empleyado. Inda ko sana kung igwa pang nagbebenta nin Avon.
An hapot, ano na an gigibuhon kan mga paratinda, o ahente, na nawaran kan saindang empleyo? Dai man mauubusan nin mga tawong naghahanap nin trabaho. Dakol man nag-oopresir nin mapagkwakwartahan. Sa mga poste saka lanob sa Centro, yaon baga an mga nag-iimbitar—“Gusto mong kumita ng 20,,000/month? Text ” Dai ko aram kun pirang mga desperado and nagtyatyaga na magtext man, ta baga igwa man nanggad oportunidad.
_“Investment.”_ Ay, marhay na pagurulayan yan! Doblado an kwarta mo sa laog nin tulong bulan! Tulong bulan? Halawigon na yan! Si pinsan ko, duwang bulan sana, si 15,000 nya, treynta mil na si ibinalik! Basta an kaipuhan lang, mag-imbitar ka nin apat pang tawo na ma- _invest_ man. Si Engineer, nagbali na. Si Pastor baga, sabi para sa Dyos, tax-free pa. FrancSwiss, Legacy Group, Aman Futures, EmGoldex. 5 billion, 20 billion, 15 billion, 4 billion. Susmaryosep! Nag-iirinutan an mga tawo na magtao kan saindang kwarta sa mga nagpapadalagan kaining mga iskam na ini. Gabos kumbinsido na nakua na ninda an sikreto kan pagpadakula kan saindang kwarta.
An makangalas para sako, bakong gabos na tawo na naloloko kan mga iskam na ini, ignoranteng mga taga-bukid. Sa totoo sana, kadikit lang ang mga taga-bukid na nadadali, ta mayo man sindang kwartang itatao. An kadaklan kan mga nabibiktima, mga tawong nadangog na si amigo o pinsan o kaopisina ninda, nagkusog-buót, asin nakapatubo nin kwarta. Nag-utang nin beynte mil, asin sa laog nin duwang bulan, natawan nin kwarenta mil. Kun siring, sinda man, makikisawsaw na.
Makahirak an mga istorya kan mga OFW na nasilaw sa mga istorya nin iba. Iyo ini si may nakatagama na pang-tuition kuta ni Nonoy, o ni Nene. O kaya si pangpuon sa pagpatugdok nin harong. Ano ta maparatios na maglapigot sa mainit na disyerto, o madanyaran sa tahaw kan dagat? Iyo na ini si hinahalat na oportunidad, bakong iyo? Sabi baga daa, mag- _invest_.
An paglaóm, pag nasalakan nin kapasluan, nakakabuta, nakakabungog, nakakapatal.
Digdi sa Estados Unidos, dai ko na mabilang an mga istorya nin mga TNT na Pinoy na nagpaloko sa sinabing abogado daa. “Magbayad ka nin $2,000, aayuson ta an papeles mo, para magin legal ka digdi. Sigurado.” Abang hamis sanang tataramon. Siisay an dai madadara? Aban-aban, “Dagdagan mo pang $1,500, ta sabi kan _Immigration_, kumplikado daa an kaso mo, pero maaayos ta.” Iyo man nanggad, kumplikado si pagpasiring sa U.S., kaya sige na. “$1,000 pa.” Iyo naman sana, tano ta dai. Sagkod sa nakatao na nin $8,000 o kaya $9,000. Mayo pa man nanggad nangyayari, haros duwang taon na nakalipas. Saka pa sana malaog si pag-reyalisar na na-iskam na sya.
Daing manloloko, kung mayong nagpapaloko. Iyan, sarong simpleng katutuuhan. Aram ta na yan, sadit pa kita. Pero dipisil ang buhay, asin gabos kita naglaláom na lugon man magin maray-rahay an satong estado. Maski dai magyaman, basta idtong maturog ka na dai mo iniisip kung sain makitkit nin pamahawan pagmata mo. Bako man bagang malain na ambisyon. Pero dipisil na akuon na talagang may pagtios sa buhay. Urog na dipisil akuon na an swerte, nadadara sa paghigot, asin minsan, kung siisay pa si naghihigot, iyo pa an tinatamaan nin malas. Mayo yan kadunungan na yan duman sa mga _encyclopedia_ na binakal na Mama. Nanudan ko na sana iyan sa paggurang ko. Iyan dunong na yan, sakuya yan. Dai na maiiskam sako.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":,"date":"T23:42:11","date_gmt":"T15:42:11","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T21:01:40","modified_gmt":"T13:01:40","slug":"solo-trip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/solo-trip\/","title":{"rendered":"Solo trip"},"content":{"rendered":"\n
Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.<\/p>\n\n\n\n
Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Bu\u00f3t sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani san\u00e1 an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na san\u00e1 an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.<\/p>\n\n\n\n
Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan san\u00e1, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.<\/p>\n\n\n\n
Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo. <\/p>\n\n\n\n
Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay san\u00e1 an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na san\u00e1 an motosiklo, ta an mga rider<\/em> garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto. <\/p>\n\n\n\n
Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an average<\/em> kan byahe.<\/p>\n\n\n\n
Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig\uay siram sana!\upayts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.<\/p>\n\n\n\n
Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an average<\/em>. Sa highway<\/em> nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin cellphone<\/em> sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay\usa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.<\/p>\n\n\n\n
Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa san\u00e1, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.<\/p>\n\n\n\n
Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[42],"tags":[69,47,680,682,554,220,58,291,49,681,679,678],"yoast_head":"\n<title>Solo trip | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/solo-trip\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Solo trip | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/solo-trip\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T15:42:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T13:01:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n


Solo trip | Magbikol Kita


Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:51am
# Pag naraot an sirâ
Published on Sunday, September 27, , 5:45pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod.
Haloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram.
Saro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa _supermarket_. Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang _drainage_; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar.
Urog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si _supermarket_, dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo.
Inabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, _blue fin tuna_, bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong _yellow fin_ na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina.
Kaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na _endangered species_. Nadanyaran naman pati an mga _yellow fin_ sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag.
Iyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa  pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Pag-atang | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:47am
Published on Sunday, July 26, , 2:17am
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “ _Oblation”_—sarong lalaki na magayon an hitsura kan lawas, nakatangad sa kalangitan, asin nakabukas an duwang takyag. An buot sabihon kan “Oblation” sa Bikol, _pag-atang_, o sa ordinaryong tataramon man sa Ingles, _offering_.
Sa kahaluyan ko sa UP, dai ko maisip kung ano an buót na i-atang kan lalaking rebulto. Dai man ngani sako klaro kun sya mismo an atang, na, kumbaga sa urulay na medyo hararom, “sacrificial lamb” sya. An pagkakaintindi kan kadaklan, na iyo man an pigpapaburan ko, sya nag-aatang kan sadiri nya, an intiro nyang pagkatawo. Kun kiisay man nya inaatang an sadiri nya—kun sa banwaan, kun sa Dyos, kun sa eskwela, iyan dakol asin haloy pang urulay.
Madali mag-isip nin _oblation_ pag nahihiling ko an mga overseas Filipino workers (OFW). Milyun-milyon sinda na nasa luwas kan Pilipinas. Nag-atang na sinda kan saindang sadiri para sa agom, aki, makuina, makuama, tugang, magurang, makuapo pa. Sa init nin disyerto, sa lipot nin nyebe, sa tahaw nin dagat, asin manlain-lain pang lugar. Waiter, katabang, paraluto, tripulante, paratukdo, inhinyero, nars, doktor, computer programmer—kun ililista ko gabos, ubos an pirang papel. Pigtao na ninda an ganot, oras, luha, para makatabang sa iba. Ngunyan, sa panahon nin epidemya, inatang na ninda pati buhay.
Hinahalat ko na saro sa mga aldaw na maabot, may sarong Pilipino na magtyaga na dangugon an mga istorya kan mga tawong binawian habang nagtratrabaho sa tahaw kan epidemyang ngunyan nagraradas sa kinaban. Habo kong malingawan kan kinaban an mga pangaran ninda. Sa Estados Unidos pa saná, gatos na an mga Pilipinong nagadan sa CoViD19 mantang ginigibo ninda an saindang trabaho. Mga propesyunal ining mga tawong ini, halangkaw an tinapusan sa saindang edukasyon. Aram ninda an gustong sabihon kan maglaog sa tahaw kan kahilangan, pero dai sinda nagpadaog sa takot. Kun nuarin kadaklan kan tawo nagpirmi na saná sa saindang mga harong, sinda, nagkukubugkubog sa puso, nagsulot kan saindang _scrub suit_ o uniporme, naglaag nin kung ano na sanáng PPE an yaon, nagpangadyi, asin nagsirbi sa saindang ospital o opisina o trabaho. Aram ninda an peligro, pero dai sinda nagpadaog sa takot. Bakong an apod sa mga tawong dai nagpadaog sa kataktan, “bayani?”
Gusto ko, saru-saruon an mga istorya kan mga ini. Gibuhan sinda nin rebulto sa mga banwa ninda, para mahiling kan gabos na dai nauubusan nin mga bayani an Pilipinas. Gusto ko na bako saná sa mga pamilya ninda magirumduman na si nanay ninda, o si tatay ninda, si tiyo o si tiya, dai nagpadaog sa kataktan. Na makusog an buót kan Pilipino, na maski sain sa kinaban, ipinahiling ninda na an Pilipino nabubuhay bako saná sa sadiri, kundi para sa ibang tawo man, maski dai ninda kabisto, maski dai ninda kalahi.
Satuya pa saná sa Bikol, pirang tawo na an arog kaini an ginibo? Mayo ni sarong probinsya an makakasabi na dai sindang istorya nin mga tawong arog kaini. Sa kadakulan na saná ngani kan mga istorya, minsan nalilingawan ta na pambihira an gibu-gibong siring kaini. Dai kaipuhan na mabadil o makibadilan para masabi na bayani an sarong tawo. Sa pagsalbar kan buhay kan iba, maski madanyaran an sadiring buhay, kabayanihan an apod kaiyan.
Kun iisipon sa ibang aspekto, maugma na mamundo an nahihiling ta sa tahaw kan epidemya o pandemya na nangyayari ngunyan. Sa Pilipinas man, o sa luwas kaini, pinahiling na naman kan Pilipino an saindang isog asin kabuútan. Isog na magtabang sa iba, kabuútan na magsakripisyo kan saindang sadiri. Maski baliktadon ta pa, na gibuhon tang isog, para isakripisyo an sadiri, kabuútan para atamanon o mag-ataman nin iba. Orgulyo kan kada saro sato an ginibo ninda, asin ta dai pa man natatapos an pandemya, sigurado ko na, lugod dai man mangyari na, may madadagdag pa sa lista kan mga Pilipinong nagbulós, naghagad nin tabang sa Dyos, nagkusog-buót para sa maabot na aldaw nin trabaho, asin ginibo na an saindang _“oblation”_, an saindang pag-atang.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Pag naraot an sirâ | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:50am
# Pag naraot an sirâ
Published on Sunday, September 27, , 5:45pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso o, kun aki ka pa, idtong manlainlain na kagugulayan o berdura na tinanom sa mga natad kan mga harong, o kaya pinapabakal sa saod.
Haloy akong napaisip kaini, ta kung tano ta naraya akong marhay na magkakan nin gulay, lalo na kan mariguso, sagkod naisip ka na, kan sadit pa ako, si klase kan mariguso na yaon satuya sa Bikol, iyo si mga saradit na lintian na pait. Ngunyan na mga panahon, ibang klase na an marigusong yaon: mas halaba, mas mataba asin, pag nababad na sa tubig na may asin, halos mayo nang pait. Masasabi man ini sa dakol na gulayon: an antak mas halaba na saka mas malumoy, an talong garo na upo sa kadakulaan. Nagrahay an kalidad, dabing yaon pa man nanggad an siram.
Saro pa sa mga bagay na dai ko naapresyar kan sakong kaakian iyo an Naga City Public Market. Kun sabagay, kan mga dekadang ‘70 sagkod ‘80, mayo man garong muyang magduman sa _supermarket_. Maati, malaboy, mabatâ, madiklom, makatakot. Pag tig-uran ka na magsaod, dai ka nungka magsulot nin sapatos, o badong puti, ta mapuli ka na garo ka napahuros sa dalnak. Mayong tamang _drainage_; mayong basurahan sa palibot. Sagkod na nasulo na sana ini kan , na iyo an senyal para mapakarahay an nasabing lugar.
Urog na ngunyan na nagkaedad na ako, naapresyar ko man na, maski malain si _supermarket_, dakol na mga bagay na yaon duman an dai ko na nahihiling pag minasaod ako sa ngunyan na mga taon. An pinakadakulang pagbabago iyo an mga produktong hali sa dagat na mayo na ngunyan. Kan kapanahunan, sa huring parte kan dekada ‘70, inabot ko pa na may mga sira na sa kadakulan, dai na ngani kinikilo sa bentahan, por atado na lang. Iyo ini an lawlaw o tamban, sadit na sibubog, saka turingan. Girumdom ko na pag kapanahunan kan mga sirang ini, banye-banyera an bagsak kaini sa saod. Halos ipanao na saná an presyo. Singko pesos an atado. Urog na an turingan, ta dai pwedeng hilado, ta madaling malapa. Pag minabakal si Mama, pahingurag an kinukua, ta nag-aaprubitsar sa baratong presyo. Pag-abot sa harong, si kahirakan na Manay Violy lilinigan si mga turingan, sabay uun-unon. Kun binakal nin Lunes si turingan, hanggan Hwebes, iyo pa an panira mi. Masiram man, lalo na pag pig-pritos matapos maun-on. Kun bako nang labas, maaraman mo ta gagatulan ka, o malugad an dila mo.
Inabot ko pa na pirming may binibentang malasugi asin bangkulis sa saod, lalo na sa mga bulan ni Marso, Abril, asin Mayo. Tunay na bangkulis, na kun sa tataramon na Ingles, _blue fin tuna_, bakong rayado, bakong pundahan, lalo nang bakong _yellow fin_ na iyo na saná an natatadang sira na medyo nagbubutwa paminsan-minsan. An bangkulis iyo an hadi kan mga sira. Masiram asin managom. Pwede sa maski anong luto (huri na kan naaraman na kung presko pa talaga, pwedeng-pwede na dai na ngani lutuon) kusiduhon, asalon, gutaan, eskabetse. Maski maluya an paraluto, ta masiram an sira, dai maririsang patal sa kusina.
Kaiba ako sa mga deliberasyon asin huruntahan kan Western Pacific Fisheries, bilang representante kan opisina mi. Ini kan mga taon sagkod . Duman ko naaraman kun gurano na kalala an danyos sa mga siraan sa kadagatan ta. Inestimar na hasta 90% kan bangkulis sa Pacific Ocean ubos na, asin aibilang na an bangkulis na _endangered species_. Nadanyaran naman pati an mga _yellow fin_ sa kadagatan kan Pilipinas. Sa totoo saná, an bantugan na mga bangkulis sa General Santos City, kadaklan bako nang hali sa dagat ta. An mga parasira ta, minaabot nang Sulawesi o kaya Papua New Guinea sa paglamag.
Iyo man an masasabi sa iba pang sira, na naabuso sa darakupan. Sa hirak nin Dyos, nagimaawan na man an kadaklan sato sa  pag-isip na pwedeng wan-to-sawa an pagsira sa dagat. Binawal ta na an paggamit nin dinamita. Binawal ta na an paghilo. Binawal ta na an pagdakop kun oras nin pagpaugbon. Haloy na panahon an nakalipas na nagdarakupan na mayong pakiaram sa masunod na mga taon. Sagkod ngunyan, namamatian ta pa an epekto kan mga kagigibuhan na idto. Lugod man magdanay pa an pagtao nin proteksyon sa satuyang dagat, ta kung ano an ataman ta sa katubigan ka, kita man saná an makakamati kan maray o malain na epekto kan mga aksyon na ini. Kun dai ta mabakli an mga kagigibuhan na ini, dai ta matatawan nin oportunidad an mga kaakian na maapresyar man an kagayunan asin kasaganaan kan satuyang dagat, asin si nakalipas na panahon, memorya na saná man nanggad.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Solo trip | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:49am
Published on Sunday, October 11, , 11:42pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako saka ni misis asin aki mi, na nagluwas ta kaipuhan maghanapbuhay.
Bago pa man an birilangan, kami nag-irok sa Naga nin pira man na taon. Sa Naga kami nagtugdok kan samong harong, ta napag-ulayan mi ni misis na bako nang paborable an mag-istar sa Manila, lalo na ta may aki kaming sadit. Nawara na si kun anuman na ginhawa na naiitao kan Manila sa mga residente kaini. Matrapik. Mahal. Maribok. Si mga pinsan ko, nagmamatang 5:00am an mga aki, para makaabot sa eskwelahan nin 7:30am. Buót sabihon, si nanay o si katabang mamata nin 4:30am para magluto nin pamahawan para sainda. Iyan ta si mga aki harani saná an mga eskwelahan sa harong ninda. Si harayo an eskwelahan, napipiritan magmata nin 4:30am. Si mga magurang, mas amay man an mata, ta may distansya an opisina sa saindang harong. Sabi mi, dai mi kaipuhan magsakripisyo nin arog kayan, ta magayon man an mga eskwelahan kan Naga. Ako na saná an nagrayo. Sa Manila an trabaho, minapuli kada kinsenas, o pag may halawig na aldaw nin bakasyon.
Sa kahaluyan kan kagigibo ko kaining balik-balik sa Manila asin Naga, nabisto ko nang maray an mga kumpanya nin bus. Si mga nagbebenta nin tiket, ka-text ko na. Dai man ako makakua nin discount (ta maluya magdiskarte), pinapapili man ako nin tukawan. An karahayan saná, ta bistado ninda na ako na mataba, huri na akong tatawan nin kataid (kun bakong paranuan an byahe). Dipisil man an masuway sa agom saka sa aki, kaya sa aldaw na mapuli ako, bago ako magpa-opisina, naka-impake na si sakong sadit na maleta. Eksayted. Siring man, pag mabalik na sa Manila, anong gabat kan bitis saka daghan ko. Mahamison na gayo an hadok kan agom asin aki pag masuwayan na.
Dakol akong naiisip pag nasa biyahe na ako, lalo na ta mayo akong kaulay. An sarong pirming nasa isip ko iyo an tagtag kan bus, o an biglang pagpreno kaini, ta may traysikel o jeep na bigla man na nagpundo sa gilid kan tinampo ta may mababa o masakay na pasahero, o minsan man man may daragita o solterito na mabakal nin kamatis sa ibong na lado kan tinampo.
Poon kan soltero pa ako, dai minalampas an sarong taon na mayong bareta nin mga tawong inabot nin relamaso sa pagbyahe o sa paglakaw sa tinampo. Mga aksidenteng kuta maiibitaran kun marhay saná an mga tinampo ta, dangan an mga drayber tataong maglikay sa aksidente, o kabisado an mga reglamento sa maray na pagmaneho. Urog nang gayo ngunyan na duwa-singko na saná an motosiklo, ta an mga _rider_ garo interesadong marhay na mamatian an mabarian nin bitis o magbringko sa matagas na aspalto.
Poon kan kasolteruhan ko, kan nagpuon akong magbiyahe, 9-10 oras an binibilang sa byaheng Naga-Manila. Mayo ining pagbabago, puon sagkod . Gustong sabihon, mayong nagrahay sa sistema kan transportation sa 5.8 milyon na katawo kan satong rehiyon sa laog kan 30 taon. Duwang henerasyon. Sampulong termino nin mga lider. Gustong sabihon kilometro kada oras an _average_ kan byahe.
Minsan pag kapanahunan nin bakasyon kan mga estudyante, nag-iiba si misis saka si aki sako pa-Manila, para sinda man maglakaw-lakaw sa kapitolyo. Mahilig kaming magbyahe, ta maugma baga na maka-abot ka sa mga lugar na dai mo pa nadudumanan. Tagaytay, Baguio, Urdaneta, Batangas, Nueva Ecija. Kun ano an maabot kan rweda, kutod tulos sa dalagan. Mahilig kami sa kakanon (sinabi ko na baga na mataba ako), kaya prutas, bulalo, kaberdurahan, ube jam, bangus sisig—ay siram sana!—payts man pati si misis sa paghanap kaini. Pag basog na, tapos nagmamaneho na giraray, nag-iisturyahan na kami sa laog kan sasakyan, manungod sa kun ano-anong bagay sa buhay. Kun guraano kagayon an Pilipinas.
Dai mo maiibitaran na ikumpara sa ibang lugar an byahe ta sa Pilipinas. An New York, 370 kilometro an rayo sa Washington, DC. Kun banggi ko mamanehuhon, 4 oras, kakayahon. 92 kilometro kada oras an _average_. Sa _highway_ nag-iistoryahan lang kami ni misis, si aki nagkakawat nin _cellphone_ sa likod. Pag banggi an dalagan, tuninong an byahe, marhay an pag-ulay sa mga bagay-bagay—sa bareta, sa plano sa buhay. Urog na kan linalabanan na ni misis si saiyang hilang, sa katuninungan nin pagbyahe, may oras ka na magpangadyi, asin maghagad tabang.
Mahilig pa man giraray akong magbyahe. Dakul dumanan digdi sa lugar na iniirukan ko. Kada pagluwas ko para magpasyar, dai ko maibitaran na maara sa mga tinampo na diretso saka pino. Pero ngunyan, naaara man ako sa mga kasabay kong pamilya na maugma sa pagbyahe, Nakangiririt ta paduman sa bakasyunan ninda, o kakatapos pa saná, asin may darang maugmang istorya kan gibo ninda. Madaling makaabot sa padumanan, ta dai pig-iisipan an mamundong estado kan tinampo, asin an nawara nang kaibahan sa kataid. Balik na naman ako sa solo trip.
Para ki Issa De la Cruz Tate, + Oktubre 07, , na nagpadangat sako, asin pinadangat ko man na maray.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan