Magbikol Kita | Layason Officer

Saturday, December 27, , 6:55am
# [Layason Officer](
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Bilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:57am
Published on Saturday, December 19, , 9:27pm
by [Greg Castilla]( "Posts by Greg Castilla") \| [Pataratara](
Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.
Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.
Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?
Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?
Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.
Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.
Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.
May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?
Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.
An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.
Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.
Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?
Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.
Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.
Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.
Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.
Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.
Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?
Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.
Ano, tama ako o sala?
Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.
Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.
Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.
Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Pagkatapos, nagsubang na si mga burak | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:53am
# Pagkatapos, nagsubang na si mga burak
Published on Sunday, August 30, , 1:46pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
An sabi duman sa pelikulang _Dangerous Liaisons_ “That which you cannot have, you cannot resist”.
Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga sikat na pangaran kan mga nakapwesto nang dati, si mga aki o agom o herensya kan mga pamilyang prominente sa pulitika, si mga bantog na artista, asin si mga dai man lamang kabiribisto, na tulos nagigin ugat nin kantyaw asin daing pundong kangingiritan kan kadaklan. Dakol sa mga tawong ini, sinsero man nanggad sa saindang kagustuhan na magsirbi, pero talagang mayong kakayahan na magpadalagan nin kampanya sa enterong Pilipinas, an iba man, risang medyo hararom an problema—apudon ta na sa honestong termino na luki-luki.
Girumdom ko si sarong tawo na gustong magkandidato, saro sa mga promisa nya, gigibuhon daa nyang “four seasons” an klima kan Pilipinas. Sigurado ako, dai pa sya nakalagbas sa prontera kan Pilipinas. Pero sabi ngani, “That which you cannot have, you cannot resist.”
Dipisil an buhay sa mga lugar na nagni-nyebe \[may _snow_\]. Pagkatapos kan mga bulan kan tag-init, madali na an sirang kan saldang. Alas kwatro nagpupuon an diklom. Bagsak na an mga dahon kan mga kahoy. An daga nagtatagas na sa paglipot kan mga banggi. Si mga dating kakahuyan na huna mo kadlagan, garo puro na panggatong. Dàbing naghahaloy an panahon kan taglipot, naghihibog man ang sulot na gubing. Mag-abot man an nyebe, igwa ka na dapat gwantis na mahibog, duwang patong nin jacket, mahibog na pantalon, pang-irarom na mahibog, tahob an intirong bitis, pang-malipot na medyas—kadakol sanáng bado!
Pag nahihiling kan mga yaon sato an mga litrato kan mga magurang o tugang o pinsan o maku-ina na yaon sa nyebe, an nahihiling ta saná, idtong pagkaputi kan kapalibutan. Dai ta maisip kun anong klase an kadipisilan kan magsulot nin patung-patong na mga bado, para makaparitrato sa luwas. Dai ta naiisip na puon Oktubre sagkod Abril—anom na bulan!—pag pina-andar na an pa-init sa harong, dai na yan pupunduhon. Iyo tabi, mayo nang untok an pagdalagan kaini.
Nasa katahawan nin kaglipot kan inot kong nabisto si Ditas. (Lintian na lawig kan pasakalye!) Dai nya ako nabisto. Dai nya ako nadangog. Dai nya ako nahiling. Dai nya aram kun yaon kami sain. Kun aram man nyang nasa ospital sya, baka dai nya aram kun sain na ospital idto.
Haloy nang nasa ospital si Ditas kan inabutan ko sya. Na-istrok sya kan nakaaging pirang bulan. Puon kaidto, an kamugtakan nya iyo na an sinasabi kan mga doktor na sa tataramon na Ingles _persistent vegetative state_.
May edad na si Ditas. Sa pag-estimar ko, harani na sya sa setenta anyos. Mayo syang papel sa Estados Unidos. Nagtrabaho nin nagkakapirang taon. Sinuportahan si saiyang pamilya. Inabot lang nin dimalas, na na-istrok mantang nasa luwas kan Pilipinas. Swerte nya na may marhay syang mga ka-amiga na iyo man an nag-apod nin tabang kan narisang may namatian sya, pero huri na kan nag-abot si ambulansya. Malain na si danyos sa saiyang salud. Nabuhay sya kan mga makina kan ospital. Saro sya sa pinaka-enot na binisto ko na Pilipino.
Sobra pa sa anom na taon sa ospital si Ditas. Saru-saro, si mga amiga nya na nagbibisita saiya, luway-luway na nawara. Siguro napagal naman. Siguro nagluya naman ta pareho nya man na nagka-edad na. Binibisita ko sya paminsan-minsan. Hinihiling ko an kamugtakan nya. Inaaram ko kun nagkaigwang pagbabago sa saiyang salud, o sa saiyang _brain function_. Sobra sa limang taon si pagbalik-balik ko saiya. Mayo lamang pagbabago sa estado nya.
Dai nagsakit si Ditas. Malinig sya pirmi. Maski nakahigda sya nin anom na taon, dai naglugad si lawas nya. Mabuot si mga nars na nag-asikaso saiya. Dai sya napabayaan. Iyo ini si pirmi kong binabareta sa mga aki nya.
Sa katahawan kan pandemya sa lugar mi, nagdagos na man naggad na nagbutas sa saiyang presensya sa kinaban si Ditas. Nakaagi na si panahon nin taglipot, asin nakaluwas na si mga lumbod kan mga kahoy asin tinanom. Sa puntong idto, naisip ko, dimalas na naman si Ditas. Mayo akong maginibo. Dai ako makaluwas sa harong. Dai ako makapa-misa para sa saiyang kalag. Dai pwedeng dumanan asin pangadyian si saiyang bangkay. Sa sakuyang apartment, nagsulo na lang ako nin kandila para sa memorya nya, asin su iba pang mga Pilipino na binawian kan panahon na idto.
Nag-agi si Ditas sa kinaban na ini, na naggira man si saiyang bitis sa nyebeng naghulog hali sa langit. Pero, siring sa gabos na tawo, si gira nya, sa kahaluyan kan mga aldaw asin bulan, nawara naman saná. Natada na saná an mga rekwerdo nya sa saiyang pamilya, asin kan mga tawong kaiba nya sa syudad na napadumanan nya, na kun sain minsan sigurado ko, nagpalitrato sya sa tahaw nin mga bantog na rebulto asin edipisyo.
Nagtunaw na an nyebe. Pagkatapos, nagsubang na si mga burak.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita


Parens patriae | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:54am
Published on Saturday, August 15, , 7:40pm
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
**Pa • rens pa • tri • ae** /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/
_noun_ (Law) **parens patriae** the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.
May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa saná nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.
Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:
Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda “bilog”. Sa Estados Unidos, an apod sainda “TNT o Tago Ng Tago”. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran.
Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. _Natural causes_ daa, sabi kan medico legal.
Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.
Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.
Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.
Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda.
Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras saná. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.
Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang _parens patriae_, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-akà kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.
Ipadagos ta na an istorya.
Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman.
Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Parens patriae | Magbikol Kita


Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:56am
Published on Saturday, December 19, , 9:27pm
by [Greg Castilla]( "Posts by Greg Castilla") \| [Pataratara](
Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na “paradoxical figures”.
Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.
Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?
Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?
Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.
Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.
Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.
May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?
Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta panô ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.
An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.
Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagláom. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.
Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?
Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.
Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An “kasalan” nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.
Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.
Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.
Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.
Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo?
Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kasàlan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Buót sabihon “total salvation” kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.
Ano, tama ako o sala?
Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.
Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.
Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.
Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate

Saturday, December 27, , 6:54am
# Kerwin Orville Tate
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Haloy na akong nag-irok sa nagkapirang darakulang syudad. Sa kahaluyan ko sa trabahong ginigibo ko, nagkapira naman na mga lugar an sakuyang nadumanan. Makunswelo ang maglakaw-lakaw sa mga manlainlain na mga syudad, na dai mo aram an tataramon o an ginagamit na surat....
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
15 Marso kan idineklara kan alkalde kan New York an pagsara kan syudad. Apwera sana kan mga botika, ospital asin grocery, mayong ibang establisimyento an tinugutan na magbukas. Magin mga simbahan, moske, templo, asin sinagoga, sarado. An mga kakanan asin inuman,...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Kan mga nakaaging dekada, igwang mga ahente nin manlainlain na mga produkto na naglilibot asin nagbebenta nin saindang mga produkto. Sinda mama, naugma sa sarong set nin encyclopedia na naka-base sa mga karakter kan Disney. Dai ko aram kun gurano si binayadan ninda,...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
, huring parte kan bulan nin Nobyembre, kan uminabot sa Bikol kaidto an bagyong nginaranan na Sisang. 270kph an patos na duros ni Sisang. Naglaog sya sa Matnog, Sorsogon, asin inagihan si kaintiruhan kan rehiyon Bikol. Dai nya minati an pagluway na minsan...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Sa huring bilang kan populasyon kan Bikol, taon , uminabot sa halos 5.8-milyon an populasyon kan tawo sa anom na probinsya kan rehiyon. Medyo dakol, kun iisipon. Dai digdi kabali an nasisiguro kong milyon pa na mga Bikolano na nasa luwas kan satong rona, arog sako...
## [Pag naraot an sirâ](
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Dakol na mga bagay an naapresyar ko na saná kan nagkaedad na ako. Pag aki ka pa, dipisil maintindihan kan lumbod na pag-isip na may mga bagay na bakong marhay sa inot na ekspiryensya pero nagrarahay sa kahaluyan nin paggibo. Saro na digdi iyo an pagkakan nin mariguso...
## [Si Ina sa luwas kan Bikol](
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Bilang sarong Bikolano, sarong Nagueño, asin sarong myembro kan simbahan Katoliko, dai maiibitaran na ako magin sarong deboto ni Ina, Nuestra Señora de Peñafrancia. Siring kan sakong mga ka-edad, puon kan makatapos ako nin high school, nagpuon na akong makiiba sa...
## [Pagkatapos, nagsubang na si mga burak](
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
An sabi duman sa pelikulang Dangerous Liaisons “That which you cannot have, you cannot resist”. Kan si huring eleksyon, nag-abang na naman an mga tawo sa pagbutwa kan mga indibidwal na muyang magdalagan para sa mga elehidong posisyon kan gobyerno. Natural, yaon si mga...
## [Parens patriae](
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Pa • rens pa • tri • ae /ˈparənz ˈpatri-ē,ˈpatri-ī/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Halipot na saysay kan O’Bikoliana | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:57am
# Halipot na saysay kan O’Bikoliana
Published on Sunday, November 08, , 8:15pm
by [Greg Castilla]( "Posts by Greg Castilla") \| [Pataratara](
Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.
Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.
An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.
Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.
Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.
Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .
An seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.
Pursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.
An tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.
Hali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”
Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.
Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.
Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.
An mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.
Medyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.
Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”
.
Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Kerwin Orville Tate

Saturday, December 27, , 6:54am
# Kerwin Orville Tate
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Sa daratangan kan Unibersidad ng Pilipinas, may sarong rebulto na, sa kahaluyan nin panahon, nagin bantog na bilang simbolo kan eskwelahan na ini. Aram garo kan kadaklan an hitsura kan rebultong ini, na nginaranan sa tataramon na Ingles na “Oblation”—sarong lalaki na...
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Bilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":920,"date":"T19:40:20","date_gmt":"T11:40:20","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=920"},"modified":"T20:58:38","modified_gmt":"T12:58:38","slug":"parens-patriae","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/parens-patriae\/","title":{"rendered":"Parens patriae"},"content":{"rendered":"\n
Pa \u rens pa \u tri \u ae<\/strong> \/\u02c8par\unz \u02c8patri-\u,\u02c8patri-\u012b\/
noun<\/em> (Law) parens patriae<\/strong> the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves.<\/p>\n\n\n\n
May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie (bako nyang totoong ngaran). Sarong aldaw, sa tahaw nin semana, ako asin an sakuyang kaopisina nagduman sa sarong punerarya na an nagpapadalagan sarong mabuot na Pilipino. Alas-10 nin aga si oras kan pagbendisyon kan saiyang hawak. Alagad alas-6 pa san\u00e1 nin aga, yaon na si hawak nya sa laog kan sadit na karakapilya kun sain pigbibilaran an mga binawian na nin buhay. Mainit si aldaw, asin dulot kan sitwasyon, nag-init naman si laog kan karakapilya. Nahuri si pagpaandar kan aircon, kaya kan ini naggana na, medyo malain na si sitwasyon sa laog.<\/p>\n\n\n\n
Bago ko ipadagos an istorya, sabihon ko nguna an nagkakapirang mga detalye:<\/p>\n\n\n\n
Bistado ko si Mang Ronnie. Bako man na bistado ko syang marhay. Sabihon ta na lang na midbid ko sya. Halipot kaya an saro nyang bitis. Dai ko aram kun dahil na-polio sya o naaksidente, pero iyo idto si parte na inot na natandaan ko. May edad na sya, pero bako pa man gurang. Sa pagmugtak ko, mga 60 anyos sya. Nagtratrabaho sya bilang suruguon sa sarong kakanan na Pinoy duman sa islang idto. Haloy na daa syang nagtratrabaho duman, pero mayong kontrata. Mayo kaya syang papeles para magin ligal and pagpirmi nya sa isla. Dakol an apod sa mga tawong arog ki Mang Ronnie. Sa Japan, an apod sainda \u201cbilog\u201d. Sa Estados Unidos, an apod sainda \u201cTNT o Tago Ng Tago\u201d. Siguro sa iba pang parte kan kinaban, igwa pang ibang pangaran. <\/p>\n\n\n\n
Sarong aldaw, dai nagbutwa si Mang Ronnie sa trabaho. Dara na garo nin handal, sinugo kan may kagsadiri si sarong serbidor nya na magduman sa inaarkilang kwarto ni Mang Ronnie, para mahiling kun ano an kamugtakan nya. Medyo naghihilang-hilang kaya daa sya kan nakaaging semana. Nahiling kan sinugo si Mang Ronnie sa laog kan kwarto, pero dai naghihiro. Binawian na pala sya nin buhay. Natural causes<\/em> daa, sabi kan medico legal. <\/p>\n\n\n\n
Iyo na idto si sitwasyon kan idinulok kan kagsadiri kan kakanan si problema nya sako.<\/p>\n\n\n\n
Mayong agom, ka-live-in, nobya, pamilya, o sadiring tawo si Mang Ronnie sa isla. Mayo syang cellphone na pwedeng apudan kun siisay man na sadiring tawo an igwa sya. Igwa syang mga amigo, pero sa arog kaidtong sitwasyon, mayo sindang kakayahan para maggibo nin desisyon sa kun ano man na gigibuhon para sa mga huring ritwal kan sarong tawo.<\/p>\n\n\n\n
Si inot kong ginibo, kinaulay ko nguna si morge na, kun pwede, mantang hinahanap ko pa su sadiring tawo ni Mang Ronnie, duman nguna sya ipamugtak. Sa kahirakan, nagtugot man si mga taga-morge.<\/p>\n\n\n\n
Si sunod kong ginibo, nakiulay ako sa mga ahensya nin gobyerno, para hanapon si mga sadiring tawo ni Mang Ronnie. Giraray, sa kahirakan, nahanap si mga sobrino asin sobrina nya. Mayo man palan agom o aki si Mang Ronnie sa Pilipinas. Soltero asin solo sa buhay. Sabi kan mga sobrino asin sobrina nya, mayo man daa sindang sentabo para igastos sa pagpapuli kann bangkay nya, o sa pagpabilar o pagpalubong saiya. Dangan naghapot pa ngani kun anong propyedad na nawalat ni tiyo ninda. (An simbag: dikiton, ta naubos na si kwarta nya sa bulong sa mga hilang.) Dai ko naman pinirit na akuon pa ninda an responsibilidad ki tiyo ninda. <\/p>\n\n\n\n
Bako ining pelikula na gabos natatapos sa laog nin duwang oras san\u00e1. Haloy an prosesong ini. Inabot akong labing sarong bulan sa paghanap sa mga sobrino, asin sa pakiulay sainda kun ano dapat gibuhon para ki Mang Ronnie. Mientras tanto, yaon pa si Mang Ronnie sa morge, hinahalat na matapos ang urulay. Mayo man syang maginibo.<\/p>\n\n\n\n
Uya na, ta tinao na sakuya an poder para magdesisyon para sa pamilya. An gobyerno bilang parens patriae<\/em>, na minalaog kun mayo nang ibang tawo na pwedeng mag-ak\u00e0 kan responsibilidad. Piglakaw na si mga kaipuhan lakawon, pigpirmahan na si mga dapat pirmahan, asin nag-apod na sa punerarya. Si mga kagsadiri kan kakanan, nakiulay naman sa padi. Myerkules garo idto si nakuang aldaw.<\/p>\n\n\n\n
Ipadagos ta na an istorya.<\/p>\n\n\n\n
Matatandaan nindo na sobra sa sarong bulan si pag-istambay ni Mang Ronnie sa laog kan morge. An mga yaon sa morge, pinapalipot, pero bakong frozen. Sa init kan laog kan karakapilya, nagpuon na mamarong si hawak ni Mang Ronnie. Sabi ko ngani, medyo huri na kan pinaandar si aircon. Nag-imbong na sya, asin makusog na si parong. Sa totoo lang, bako man mabata. Diabetic kaya si Mang Ronnie, kaya garo medyo may hamis na medyo may lapa si parong. Nagdudukot sa bado. Uminabot si padi eksaktong alas-10. Madali man lang si pagbendisyon kan hawak. Anom na tawo kaming yaon duman. <\/p>\n\n\n\n
Diretso na kaming nagbiyahe duman sa sementeryo. Anom pa man giraray na tawo. Apat na ka-amigo, duwang taga-gobyerno, para sa paglubong ki Mang Ronnie. Maski sain sa kinaban, kun kayang gibuhon, igwang kadamay an sarong Pilipino, na dai malilingaw kan buhay mo, maski parte lang kan saiyang trabaho.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pa \u rens pa \u tri \u ae \/\u02c8par\unz \u02c8patri-\u,\u02c8patri-\u012b\/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[42],"tags":[418,69,47,60,59,58,291,49,229,61,417],"yoast_head":"\n<title>Parens patriae | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/parens-patriae\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Parens patriae | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pa \u rens pa \u tri \u ae \/\u02c8par\unz \u02c8patri-\u,\u02c8patri-\u012b\/noun (Law) parens patriae the principle that the government, or any other authority, is regarded as the legal protector of citizens unable to protect themselves. May sarong pantyong sa sarong sadit na isla sa tahaw kan dagat, na iyo an kinalubngan kan hawak ni Mang Ronnie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/layason-officer\/parens-patriae\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T11:40:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T12:58:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n


Pagpuli | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 6:54am
Published on Saturday, July 11, , 1:53am
by [Kerwin Orville Tate]( "Posts by Kerwin Orville Tate") \| [Layason Officer](
Bilang sarong tawong luwas-laog sa Pilipinas, salak-salak an namamatian ko sa kada paglupad asin pagtugpa kan eroplanong sinasakyan ko. Kun pahali nin Pilipinas, mamundo na may kasabay na paglaom na mabalik pa man giraray; kun pabalik, maugma asin excited na mabalik sa banwang dinakulaan.
Para sa kadaklan na mga Pilipino na nasa luwas, an pagbalik sa Pilipinas inaapod na pagpuli, o _homecoming_. Digdi sa Estados Unidos, na iyo an iniirukan nin pinakadakol na bilang nin mga Pilipino sa luwas kan Pilipinas (base sa US Census Bureau maabot sa 3.4M an mga Pilipino digdi) pag hinahapot an Pilipino digdi, an pagkakahapot “Nuarin ka mapuli?” o “Kailan ka uuwi?”. Napapaisisp ako kaini, ta minsan, an hinahapot, tulo o apat nang dekada nakaistar sa New Jersey o California, haloy nang may harong o may sadiring condominium, asin dekada naman na US citizen, pero pagpuli pa man nanggad ang apod sa pagbalik sa Pilipinas. Aram  ninda na an pagbalik ninda minsan duwa o tolong semana, o kaya sarong bulan, kun haloy si leave na tinao kan kumpanya, pero dai inaapod na pagbisita an pagpuli ninda. Pagbalik sa US, kun hinapot, masimbag “Nagpuli pa saná ako kan sarong bulan.” o kaya “Kauuwi ko lang.”
Naghali ako sa Naga taon , matapos makagradwar nin kolehiyo. Nagpa-Manila ako ta kaipuhan ko mag-adal giraray. Bago pa man ako makatapos kan panduwa kong kurso, nagpuon na akong magtrabaho. Sa gobyerno ako naglaog, asin naswertehan na nakalaog ako sa presente kong trabaho, na pwedeng masabing iyo an naging pangapudan para sako. Sa nakaaging 25 taon, siguro naka-5 taon man ako nin pag-irok sa Naga. Kan nagdedesisyon kami kan sakong kahirakan na agom, dai kami nagduwa-duwa sa pagdesidir na magpatugdok nin harong sa Naga. Maugmang lugar kaya baga. Saka may masiram na kinalas ki Tiyo Ilyo duman sa may kanto.
Dai ko pigpili an maghali sa Bikol, urog na sa Naga. Napiritan akong maghali ta iyo an kinakaipuhan. Kaiba ako kan milyun-milyon na mga kahimanwa ta na naghahanap nin ikabubuhay kan saindang mga pamilya, na nakahanap nin empleyo sa luwas kan satuyang rona. Sa kahaluyan kan gibo na ini, dai na mabilang an mga nasurat, naisapelikula, ginibuhan kanta asin iba pa. Kadakol istorya nin kadakol na buhay an ginibo na. Kadakol an gigibuhon pa. Idadagdag ko lang ang sakuyang mga nahiling asin nadangog.
Padagos an pagluwas nin mga Pilipino sa satong nasyon. Naghahanap pa man nanggad nin paagi para makatabang sa saindang mga pamilya. Padagos pa man nanggad si mga naghali sa saindang pagkayod, para mapaklase si tugang, o aki, o minsan, pati na si maku-ina o maku-ama o makuapo. Mantang dipisil an buhay sato, dai man garo matatapos tulos ini. Dakulaon nang parte kan satuyang ekonomiya an pigpapadara kan satuyang mga pamilya na nasa luwas. Aram ta na ini, na uminabot na sa puntong minsan pag hinapot mo an kaakian ngunyan kan saindang ambisyon sa buhay, sasabihon saimo gusto nindang mag-adal nin tultol tanganing maka-abroad. Dai ko masabi kun ini maugma o malain, pero iyo ini an katutuuhan sa ngunyan.
Makulog sa buot an maghali sa Pilipinas. Dai mo aram kung ano aabuton mo sa lugar na padudumanan, lalo na kun inot mong paghali ini, o kay inot mong trabaho sa luwas. Iba an tataramon, iba an hitsura kan tawo, iba an pagkakan, iba an kultura, minsan pati an pagbadu-bado, iba pa man nanggad.
An kadaklan na tinanom (dai ta na ibali an kamoteng kahoy) kaipuhan kun ilalaag sa  bagong lugar, dapat kaiba an ugat. Kun dai, magagadan ini. Iyo man siguro an tawo. Kaya excited an mga Pilipino pag may haling Pilipinas na nag-abot nin pasalubong na Chippy, Chiz Curls, Chocnut, asin pulburon. An tinanom naghahalat nin fertilizer o pataba.
Dikit lang ang naghali sa Pilipinas na may sadiring isip na, na dai naglalaom na sarong aldaw, makatapos lang nin obligasyon sa buhay, masakay man sinda sa sarong eroplano pasiring sa NAIA, asin maistar na nin haloy, na mapirmi na sinda sa lugar na kinadakulaan. Na pagkatapos kan gabos na pagsakit asin pagtrabaho, sinda man mapuli.
.
Si Kerwin Orville Tate tubong Naga. Nagsusunod kun sain man maka-abot an mga Pilipino sa iba-ibang parte kan kinaban. Mahilig magdangog asin magbalangibog nin istorya, pero bakong tsismoso.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Saturday, December 27, , 6:58am
# Halipot na saysay kan O’Bikoliana
Published on Sunday, November 08, , 8:15pm
by [Greg Castilla]( "Posts by Greg Castilla") \| [Pataratara](
Kun may Filipiniana, igwa man nin O’Bikoliana.
Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.
An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O’Brien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O’Brien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, _The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People_.
Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O’Brien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O’Brien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.
Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O’Brien sa paagi kan O’Bikoliana.
Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O’Brien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O’Bikoliana kan .
An seksyon kan O’Bikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.
Pursigido an mga myembro kan AdeN Class ‘66 na susuportahan an O’Bikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O’Bikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.
An tataramon na O’Bikoliana ideya ni Ernie “Bido” Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School ‘66.
Hali sa tulong tataramon an O’Bikoliana: _OB_, an gaha o apod ki Padre. _O’Brien_ kan saiyang mga estudyante; _Bikol_, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin _aniana_, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, “selected items of information.”
Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O’Bikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na buót adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.
Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O’Brien, piglaunch kan O’Bikoliana kan an Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  _Hurop-Hurop_, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.
Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O’Brien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.
An mga tema asin nagtararam sa Annual James O’Brien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O’B and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.
Medyo may pagkapareho an O’BIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O’Bikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O’Bikoliana bilang sarong  research resource.
Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School ’66, pigdescribe an O’Bikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class ’66. Sabi ni Villanueva, “At present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O’Brien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.”
.
Tubong-Sipocot, Camarines Sur si Greg Castilla, asin igwa nin doktorado sa multikultural na edukasyon hali sa Unibersidad kan Washington sa Seattle. Awtor sya nin pitong libro. Nagsusurat sya dapit sa dawa anong temang importante nanggad sa buhay.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":,"date":"T20:15:28","date_gmt":"T12:15:28","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T17:04:53","modified_gmt":"T09:04:53","slug":"halipot-na-saysay-kan-obikoliana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/pataratara\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\/","title":{"rendered":"Halipot na saysay kan O\uBikoliana"},"content":{"rendered":"\n
Kun may Filipiniana, igwa man nin O\uBikoliana.<\/p>\n\n\n\n
Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan.<\/p>\n\n\n\n
An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\uBrien, SJ, sarong Amerikanong Heswita na nagtukdo sa Ateneo de Naga nin nagkapirang taon. Nabansagan si Padre O\uBrien na mas Bikolano pa kumpara sa ibang mga Bikolano ta mayong kapagalan nyang tinukduan an saiyang mga estudyante na i-apresyar asin buhayon an kulturang Bikolnon. Sya mismo nakanuod magtaram asin magkanta sa Bikol, pinagadalan nya an kasaysayan (history)  kan Bikol,  asin nagsurat nin libro manungod sa kulturang Bikolnon na ginamit nyang teksbuk sa pagtukdo nya sa Ateneo de Naga. An titulo kan libro, The Historical and Cultural Heritage of the Bicol People<\/em>.<\/p>\n\n\n\n
Dara kan saiyang pagkamuot sa Bikol, sa mga Bikolano, sa kulturang Bikolnon, nagin personal na adbokasiya ni Padre O\uBrien an pagpreserbar, pag-adal, pagrukyaw, pagpadanay, asin pagpauswag kan kulturang Bikolnon. Binawian si Padre O\uBrien nin buhay kan Mayo 26, , sa edad na 66 anyos.<\/p>\n\n\n\n
Importante sa sarong tawo o maski sa sarong grupo kun ano an magigi nindang pamana pag-abot kan panahon.  Kaya kan magselebrar kan saindang Golden Jubilee an mga myembro kan Ateneo de Naga High School Class , nagdesidir an klase na saindang buhayon an adbokasiya ni Padre O\uBrien sa paagi kan O\uBikoliana.<\/p>\n\n\n\n
Sa tabang asin suporta ni Tito Valiente, na aktibong myembro kan  Manunuri ng Pelikulang Pilipino asin saro man na Atenista, Edna San Buenaventura, pamayo kan James O\uBrien Library kan Ateneo de Naga, asin Padre Primitivo Viray Jr., SJ, presidente kaidto kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, namundag an O\uBikoliana kan .<\/p>\n\n\n\n
An seksyon kan O\uBikoliana kan Ateneo de Naga library repositoryo nin manlain-lain na librong Bikolnon manungod sa kultura, mga  nobela, mga video saka CDs,  mga magasin, mga rawitdawit, mga kanta, mga luma asin bagong dyaryo, asin  manlain-lain na babasahon o mga bagay-bagay nganing ibalangibog o mapalakop an mayaman na kulturang Bikolnon.<\/p>\n\n\n\n
Pursigido an mga myembro kan AdeN Class \u na susuportahan an O\uBikoliana sa maabot pang mga taon nganing pirming updated an O\uBikoliana collection nin mga bagong libro saka mga video.<\/p>\n\n\n\n
An tataramon na O\uBikoliana ideya ni Ernie \u201cBido\u201d Verdadero, sarong personalidad sa midya sa Syudad kan Naga asin myembro kan AdeN High School \u.<\/p>\n\n\n\n
Hali sa tulong tataramon an O\uBikoliana: OB<\/em>, an gaha o apod ki Padre. O\uBrien<\/em> kan saiyang mga estudyante; Bikol<\/em>, an lugar o rehiyon na saiyang namutan; asin aniana<\/em>, na an etimolohiya hali sa Kastilang tataramon na an gustong sabihon, \u201cselected items of information.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Dakulang resource pan-edukasyon (educational resource) an O\uBikoliana sa mga estudyante, mga paratukdo, mga trabahador pangkultura (cultural workers), mga tawong simbahan, mga parasaliksik (researchers) asin iba pa na bu\u00f3t adalan an ano man na aspekto kan kulturang Bikolnon.<\/p>\n\n\n\n
Tanganing mapalakop pa an adbokasiya ni Padre O\uBrien, piglaunch kan O\uBikoliana kan an Annual James O\uBrien, SJ, Memorial Lecture Series saka an  Hurop-Hurop<\/em>, sarong libreto na an laog iyo an mga topic kan lecture series.<\/p>\n\n\n\n
Tuyo kan taunang lecture series an mag-imbitar nin mga lecturers o iskolar hali sa manlain-lain na propesyon nganing pag-urulayan asin i-promote an mga temang harani sa puso ni Padre O\uBrien arog baga kan lingwaheng Bikol, mga isyung pansosyudad,  kultura asin musikang Bikolnon, kasaysayan kan rehiyon, asin iba pa.<\/p>\n\n\n\n
An mga tema asin nagtararam sa Annual James O\uBrien, SJ, Memorial Lecture Series kan nakaaging apat na taon puon kan iyo an mga minasunod:  Dr. Danny Gerona, Fr. O\uB and the Birth of Bikol Studies; Gemma B. Mendoza, The Role of Media in Social Change; Jesus C. Hernandez, Bikol Language Mapping: A Guide to Zellenial; Joey Gianan Vargas saka Jaime Jesus Borlagdan, Ano Daw Idtong sa Gogon: Original Bikol Music from Folk to Contemporary Songs.<\/p>\n\n\n\n
Medyo may pagkapareho an O\uBIkoliana sa Filipiniana. An pagkakaiba sana, igot na pakukusogon pa kan O\uBikoliana an koneksyon kan Ateneo de Naga, bilang sentro nin edukasyon, sa komunidad sa paagi kan pag-imbitar sa gabos na mga eskwelahan o mga unibersidad asin mga institusyon nin edukasyon (educational institutions) na gamiton an O\uBikoliana bilang sarong  research resource.<\/p>\n\n\n\n
Si Andy Villanueva, saro sa mga nagin maestro kan mga myembro kan AdeN High School \u, pigdescribe an O\uBikoliana na garo sarong pisog o tulang na tinanom kan Class \u. Sabi ni Villanueva, \u201cAt present or even in the immediate future, it may still be unnoticed. But I am convinced that your concept, as inspired by Fr. Jim O\uBrien, will bear fruits in the years to come that will open the eyes and stir up the inner hearts of future Bikolanos.\u201d<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kun may Filipiniana, igwa man nin O\uBikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\uBrien, SJ, […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[40],"tags":[718,69,47,719,272,68,49,315],"yoast_head":"\n<title>Halipot na saysay kan O\uBikoliana | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pataratara\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Halipot na saysay kan O\uBikoliana | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kun may Filipiniana, igwa man nin O\uBikoliana. Bakong basta-basta an magtukar kan adbokasiya kan sarong tawo tanganing ining adbokasiya nya magtao nin inspirasyon, bako sana sa saiyang mga nagin estudyante, kundi  sa iba pang mga tawo sa maabot na henerasyon urog na sa Kabikulan. An tawong ini mayong iba kundi si Padre James O\uBrien, SJ, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pataratara\/halipot-na-saysay-kan-obikoliana\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T12:15:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:04:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n


{"id":,"date":"T21:27:00","date_gmt":"T13:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T22:57:41","modified_gmt":"T14:57:41","slug":"surat-ki-emmanuel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/pataratara\/surat-ki-emmanuel\/","title":{"rendered":"Surat ki Emmanuel"},"content":{"rendered":"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;]\n\t\t\t[et_pb_row admin_label=&#;row&#;]\n\t\t\t\t[et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;]\n
Dear Emmanuel,<\/p>\n\n\n\n
Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \u201cparadoxical figures\u201d.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba. <\/p>\n\n\n\n
Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?<\/p>\n\n\n\n
Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?<\/p>\n\n\n\n
Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.<\/p>\n\n\n\n
Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.<\/p>\n\n\n\n
Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.<\/p>\n\n\n\n
May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?<\/p>\n\n\n\n
Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta pan\u00f4 ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.<\/p>\n\n\n\n
An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.<\/p>\n\n\n\n
Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagl\u00e1om. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.<\/p>\n\n\n\n
Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?<\/p>\n\n\n\n
Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.<\/p>\n\n\n\n
Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An \u201ckasalan\u201d nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.<\/p>\n\n\n\n
Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.<\/p>\n\n\n\n
Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.<\/p>\n\n\n\n
Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.<\/p>\n\n\n\n
Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo? <\/p>\n\n\n\n
Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kas\u00e0lan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Bu\u00f3t sabihon \u201ctotal salvation\u201d kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.<\/p>\n\n\n\n
Ano, tama ako o sala?<\/p>\n\n\n\n
Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.<\/p>\n\n\n\n
Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.<\/p>\n\n\n\n
Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column]\n\t\t\t[\/et_pb_row]\n\t\t[\/et_pb_section]","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \u201cparadoxical figures\u201d.\u00a0\u00a0 Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.  Saro pang […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"\n
Dear Emmanuel,<\/p>\n\n\n\n
Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \u201cparadoxical figures\u201d.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba. <\/p>\n\n\n\n
Saro pang nakakangalas iyo na tulong hading gayo hali sa hararayong lugar an mga nainot na nagbisita saimo, anas may darang regalo. Sigun sa kasuratan, pinukaw kan mga angel an katuninungan kan bangi sa paagi kan saindang mga awit. Garo baga grabe an kaugmahan kan si mga angel. Tano daw?<\/p>\n\n\n\n
Iba-iba an apod saimo kan mga tawo: Messiah, Great Counselor, Emmanuel, Aki ni David, Aki nin Dyos, Marhay na Pastor, asin iba pa. Nakakaribong kun minsan. Siisay ka man nanggad?<\/p>\n\n\n\n
Mantang na nagdadakula ka, nadiskubre mo na an kinaban palan bagong perpekto. May mga tawong pasaway. Kadaklan sa mga pulitiko asin relihiyosong lider kan kapanahunan mo kontra sa mga pigtukdo mo. May mga tawong dai bilib saimo ta mayo ka man poder o yaman na maipahiling. Bakong malinaw kun ano an pinag-adalan mo.<\/p>\n\n\n\n
Kwinestyon an saimong pagkatao: Aki ka man sana daa nin sarong karpintero. An hiling saimo sarong instigador na may maraot na intensyon. Kaya may mga tawong gusto kang ipadakop sa mga awtoridad. Kun buhay ka ngunyan, na panahon siguradong subersibo an apod saimo.<\/p>\n\n\n\n
Mala ta maski si mga barkada mo, binayaan asin inabandona ka baga kan nagkaipitan na. Binenta ka pa kan saro mong disipulo. Haros dai ko maisip kun ano si iniisip mo asin namamatian kan mga oras na ito. Sa katapusan, solo kang ipinako sa krus, sa tahaw pa nin duwang parahabon.<\/p>\n\n\n\n
May mga nagharapot kaidto sagkod ngunyan: Kun Dyos ka, ano ta nagpapako ka sa krus?<\/p>\n\n\n\n
Habo kong pag-urulayan an saimong pagkabuhay pagkaagi nin tulong aldaw ta pan\u00f4 ini nin misteryo. Mas lalong mariribong an mga tawo.<\/p>\n\n\n\n
An gusto kong ipaabot saimo sa surat na ini, iyo an mga iniisip ko ngunyan na harani na an Pasko. Tutal saimo nagpuon an Pasko. Kun dai ka ipinangaki, mayong Pasko.<\/p>\n\n\n\n
Kan ako aki pa, an hiling ko sa Pasko sarong maugmahon na aldaw. May masisiram na mga kakanon pag-abot kan Noche Buena. May mga regalong nakapalibot sa ibaba kan Christmas tree. Halos arualdaw madadangog mo an magagayon na mga kanta na nakakapagtao nin kaugmahan asin pagl\u00e1om. May mga aki asin mga hoben na nagkakaranta nin Christmas songs sa mga programa sa eskwelahan. Sa mga Christmas cards na mareresibe mo, may nakasurat:  Katuninungan. Kaugmahan.<\/p>\n\n\n\n
Alagad dai ko maibitaran na haputon an sadiri ko ngunyan kun sagkod na sana talaga sa arog kaining mga aktibidad an kahulugan kan Pasko. Minaluwas na garo taunan na ritwal sana an Pasko. Hilinga ta pirang taon nang pigseselebrar an Pasko, pero ano ta mayo pang katuninungan o tunay na kaugmahan sa kinaban?<\/p>\n\n\n\n
Sa kundisyon kan Pilipinas ngunyan, garo dipicil man an magin maugma bako sana ta may pandemya, kundi gulpi an nagtitios resulta kan apat na bagyong uminagi. An katuninungan garo baga sa pangaturugan sana ta sige an pag-abuso sa karapatan pantawo.<\/p>\n\n\n\n
Labing kwarentang taon na an nakaagi kan ginadan kan militar an saro kong amigo. An \u201ckasalan\u201d nya saro syang aktibista na imbwelto sa pagbabago kan sosyudad. Magpapasko kaidto pero dai ako nagin maugma.<\/p>\n\n\n\n
Arog mo man, Emmanuel,  itinao kan amigo ko an saiyang buhay tanganing an ibang tawo mabuhay na may dignidad. Duman ko napag-isip-isipan na mas sublime palan an life-giving, arog kan ginibo mo, kisa sa gift-giving, arog kan ginigibo kan kadaklan kun Pasko.<\/p>\n\n\n\n
Ining mga nakaaging aldaw o bulan, may mga aktibista o dating aktibista na basta na sanang dinarakop asin kinakasuhan nin mayong katutuuhan.  An iba mayong swerte na binabaradil sa katahawan kan bangi arog kan mga senior citizens na sinda Eugenia Magpantay saka an agom nyang si Agaton Topacio.<\/p>\n\n\n\n
Kan nakaaging Disyembre 15 ngunyan na taon, binadil si Dr. Mary Rose Genisan Sancelan asin an agom nyang si Edwin sa Negros Oriental. An rason iyo an saiyang pagsirbi sa mga tawo sa Guihulngan bilang doktora. Imbes na tawan syang onra, bala an itinao saiya.<\/p>\n\n\n\n
Aram mo, Emmanuel, kun naiisip-isip ko an nagin buhay mo puon sa sabsaban sagkod sa pagkagadan mo sa krus, dai ko maibitaran na maghapot:  Nuarin kaya magkakaigwa nin tunay na katuninungan asin kaugmahan na kun sain mayo nang pag-abuso sa karapatan pantawo? <\/p>\n\n\n\n
Bakong saro sa mga rason na nagin tawo ka iyo na tanganing isalbar mo an tawo sa gabos na kas\u00e0lan, arog kan opresyon sa ekonomiya (economic oppression), pag-abuso sa karapatan pantawo, kurapsyon, pag-abuso sa mga kababaihan, asin iba pa? Bu\u00f3t sabihon \u201ctotal salvation\u201d kan tawo, bako sana kan saiyang kalag.<\/p>\n\n\n\n
Ano, tama ako o sala?<\/p>\n\n\n\n
Mawot ko kuta na mamundag ka giraray ngunyan na taon tanganing maipasabot mo sa mga tawo an tunay na kahulugan kan saimong pagkamundag o tano ta nagin tawo ka. May social media na ngunyan kaya mayo kang problema sa pagpalakop kan saimong kaisipan o mga gustong itukdo. Pero gulpi pa man siguro an dai matubod saimo.<\/p>\n\n\n\n
Kaya an hinahagad ko na sana saimo ngunyan na Pasko iyo na i-remind mo an mga tawo na an Pasko bako sanang pagtao nin mga regalo o magdangog nin mga kantang pamasko o magsimba nin syam na sunod-sunod na aldaw. An Pasko nasa puso saka sa gibo sa arualdaw.<\/p>\n\n\n\n
Sana itao mo sakuya ining pamaskong hinahagad ko.<\/p>\n","_et_gb_content_width":""},"categories":[40],"tags":[69,47,748,750,68,749,49,747,315,751],"yoast_head":"\n<title>Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pataratara\/surat-ki-emmanuel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Surat ki Emmanuel | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[et_pb_section admin_label=&#;section&#;] [et_pb_row admin_label=&#;row&#;] [et_pb_column type=&#;4_4&#;][et_pb_text admin_label=&#;Text&#;] Dear Emmanuel, Nagngangalas ako saimo. Saro ka sa inaapod na \u201cparadoxical figures\u201d.\u00a0\u00a0 Ipinangaki ka sa sabsaban. Mayong doktor. Mayong nars. Yaon sana an saimong ama asin ina. An nakapalibot saimo mga manlainlain na hayop. Para sakuya, kun sain ka ipinangaki, simbolo nin simpleng buhay asin pagpakumbaba.  Saro pang […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pataratara\/surat-ki-emmanuel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T13:27:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T14:57:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\">\n