{"id":,"date":"T14:11:59","date_gmt":"T06:11:59","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T14:12:02","modified_gmt":"T06:12:02","slug":"si-nay-nels","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/pagturuhok-asin-pagsalming\/si-nay-nels\/","title":{"rendered":"Si Nay Nels"},"content":{"rendered":"\n
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.<\/p>\n\n\n\n
Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa Magbikol Kita<\/em>, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong\usi Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan\uCamarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.<\/p>\n\n\n\n
Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na \u201cAbante, babae!\u201d asin an katakod kaining \u201cpalaban, militante!\u201d<\/p>\n\n\n\n
Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.<\/p>\n\n\n\n
Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.<\/p>\n\n\n\n
(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)<\/p>\n\n\n\n
\u201cSa mga kahimanwa kong Bikolano,<\/em><\/p>\n\n\n\n
Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na san\u00e1 akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Peque\u00f1a National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na san\u00e1 kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagl\u00e1om na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na \u201cTano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dap\u00edt sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Sagkod na apudon akong \u201caktibista.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon\ukun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan\una dai ka mal\u00e1om sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Gibu-gibong kaso? Yano?<\/em><\/p>\n\n\n\n
Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nague\u00f1o. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?<\/em><\/p>\n\n\n\n
Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban\u\u201dan pulitika kan mga nagtitios iyo an tul\u00e1k!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Ano na san\u00e1 palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?<\/em><\/p>\n\n\n\n
Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?<\/em><\/p>\n\n\n\n
Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun p\u00e0no magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong\upira san\u00e1 iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.<\/p>\n\n\n\n
Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!<\/p>\n\n\n\n
Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na san\u00e1, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.<\/p>\n\n\n\n
Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan\una diyan sinda pirming napapasala.<\/p>\n\n\n\n
Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.<\/p>\n\n\n\n
Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!<\/p>\n\n\n\n
Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.<\/p>\n\n\n\n
#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[232],"tags":[348,548,510,547,69,47,210,546,234,49,233,545,209],"yoast_head":"\n<title>Si Nay Nels | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pagturuhok-asin-pagsalming\/si-nay-nels\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Si Nay Nels | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pagturuhok-asin-pagsalming\/si-nay-nels\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T06:11:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T06:12:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\">\n


Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:16am
# Mayong kasiguraduhan
Published on Sunday, July 26, , 2:16am
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?
Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.
Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.
Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.
Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.
Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.
Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.
Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?
Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.
Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.
Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.
Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.
Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.
Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.
Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.
Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.
Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.
Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.
Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.
Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.
An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?
.
Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:17am
# Mayong kasiguraduhan
Published on Sunday, July 26, , 2:16am
by [Khryss Arañas]( "Posts by Khryss Arañas") \| [Pagturuhok asin Pagsalming](
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa _Magbikol Kita_. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?
Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.
Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.
Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.
Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.
Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.
Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.
Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?
Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.
Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.
Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.
Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.
Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.
Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.
Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.
Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.
Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.
Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.
Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.
Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.
An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?
.
Si Khryss Arañas sarong musikero, parasurat-awit, obrerong pangkultura, asin aktibista. Bilang myembro kan Anakbayan Naga City asin dating Regional Vice Chairperson kan Jovenes Anakbayan, itinao nya an saiyang oras sa pag-abante kan mga karapatan pantawo asin pag-organisa sa mga komunidad puon kan sya estudyante pa sagkod ngunyan. Ginagamit nya an arte sa maisog na pagtukar kan mga isyung pansosyudad.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Pagturuhok asin Pagsalming

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming" />
<meta property="og:url" content="https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/" />
<meta property="og:site_name" content="Magbikol Kita" />
<meta property="og:image" content="https://magbikolkita.com/wp-content/uploads//12/MKidentity.jpg" />
	<meta property="og:image:width" content="" />
	<meta property="og:image:height" content="" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:site" content="@magbikolkita" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https://magbikolkita.com/#organization","name":"Magbikol Kita","url":"https://magbikolkita.com/","sameAs":["https://www.facebook.com/magbikolkita/","https://www.instagram.com/magbikolkita/","https://www.youtube.com/magbikolkita/","https://twitter.com/magbikolkita"],"logo":{"@type":"ImageObject","@id":"https://magbikolkita.com/#logo","inLanguage":"en","url":"","caption":"Magbikol Kita"},"image":{"@id":"https://magbikolkita.com/#logo"}},{"@type":"WebSite","@id":"https://magbikolkita.com/#website","url":"https://magbikolkita.com/","name":"Magbikol Kita","description":"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon","publisher":{"@id":"https://magbikolkita.com/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":"https://magbikolkita.com/?s={search_term_string}","query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en"},{"@type":"CollectionPage","@id":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/#webpage","url":"https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/","name":"Magbikol Kita | Pagturuhok asin Pagsalming","isPartOf":{"@id":"https://magbikolkita.com/#website"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://magbikolkita.com/category/pagturuhok-asin-pagsalming/"]}]}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
 <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>
 <atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
 <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
 <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :35:37 </lastBuildDate>
 <language>en</language>
 hourly </sy:updatePeriod>
 <sy:updateFrequency>
 1 </sy:updateFrequency>
 <title>Pagturuhok asin Pagsalming | Magbikol Kita</title>
 <title>Si Nay Nels</title>
 <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>
 <pubDate>Sun, 13 Sep :11:59 </pubDate>
 <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>
 <category><![CDATA[activism]]></category>
 <category><![CDATA[Anti-]]></category>
 <category><![CDATA[Anti-Terrorism Act]]></category>
 <category><![CDATA[BAYAN]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Human Rights]]></category>
 <category><![CDATA[Karapatan]]></category>
 <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Progressive]]></category>
 <category><![CDATA[Social Movements]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" Nay Nels appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Sa apat na taon na termino ni Digong, arog kan mga nainot pang mga presidente, prayoridad nya an pagpugol sa determinadong pagtumang kan namamanwaan para sa katalingkasan na nakasusog sa hustisya. Mahihiling ta ini sa surunudan na mga pag-atake sa mga aktibista, human rights workers, cultural workers, o sa mga organisadong paghiro kan masa na minimidbid nyang tunay na oposisyon. Kasabay kan mga pambabastos nya sa satuyang mga konstitusyonal na karapatan, iyo man an daing pugol na paglaban kan mga Pilipino.
\

Pirang aldaw puon kan nagin batas an Terror Law ni Digong, ura-uradang dinakop an mga lider nin mga progresibong grupo digdi sa rehiyon Bikol. Sa inot kong artikulo digdi sa Magbikol Kita, naipamidbid ta si mga nainot na ikinulong—si Jen Nagrampa kan Bicolana Gabriela asin si Pastor Dan San Andres kan Karapatan-Bicol. Ngunyan, sa paglaog kan Septyembre, uminatake utro an estado sa paagi kan iligal na pag-aresto ki Nelsy Rodriguez kan Bagong Alyansang Makabayan–Camarines Sur asin ki Ramon Rescovilla kan Condor Piston-Bicol. Sinda mga palaban na lider-organisador digdi sa rehiyon.
\

Personal ko sindang midbid. Sinda an mga magurang mi sa paghiro. Si Nanay Nels, pinapatunayan nya an mga kinukurahaw na “Abante, babae!” asin an katakod kaining “palaban, militante!”
\

Sarong ina sa saiyang mga aki. Sarong ina sa mga ribu-ribong aktibista.
\

Sa ikalimang aldaw kan pagkakulong ni Nelsy Rodriguez, isinurat nya ini para sa mga Bikolano.
\

(Binikol hali sa orihinal na Tagalog)
\

“Sa mga kahimanwa kong Bikolano,
\

Ako si Nelsy, edad 59, may agom, namundag sa Naga City. Nagtapos nin elementarya sa Concepcion Grande Elementary School. Ipina-enrol man ako ni Mama sa UNC sa laog nin 2 taon, alagad huli sa pagtios, namuya na saná akong magtrabaho sa may na edad na 15. Nagin katabang ako sa Manila.
\

Naisipan kong magklase dangan tapuson an hayskul. Nakagradwar sa Concepcion Pequeña National High School sa edad na 26. Liwat akong nagbalik sa Manila saka nagkalaog naman sa pabrika.
\

Kada 6 na bulan, nagre-renew kami kan kontrata.
\

Edad 34 ako kan ikinasal saka nagkapamilya. Ikinasal ako sa Immaculate Concepcion Parish Church sa Naga. Tulo an samong nagin aki. An mister ko sarong mason (construction worker). On-and-off an trabaho nya. Ako man, dawa anong paagi na makakatabang ginigibo ko: labada, pakiani, nagtatanom nin mga gulayon, dangan kun tigbunga an mga prutas na naitamon kan sakong ina, dinadara ko ini sa saod tanganing magin kwarta. Siring kami kaiyan magtarabangan mantang pinapadakula an tulo ming ako. Kasabay kaiyan, ipinapakipaglaban mi an daga na samong naiistaran saka pinagkukuahan nin kabuhayan, kaibahan an sakong mga magurang, mga tugang, si lola, saka iba pang kapamilya.
\

Arualdaw an samong paghandal na dara kan banta kan demolisyon. Dakul-dakol naman an nagtarabang samo sa pag-atubang sa kaso. Yaon an simbahan, an Ateneo, an Saligan, an Urban Poor Affairs Office (UPAO), pero pirming daog.
\

Abang sakit nanggad. Gabos kami mayong dakulang kwarta tanganing makabayad sa bigatin na abogado. Pirmi na saná kaming daog. Dinedehado kan asyendero. Urog na an mga magurang ko!
\

Dawa arog kaiyan, padagos kami sa pagtanom saka sa pagláom na dai kami papabayaan kan Kagurangnan.
\

Kasabay man kaiyan an paghanap ko nin simbag sa hapot ko na “Tano siring kaini an buhay, pirming may nandedehado?”
\

Sarong aldaw, may nahiling akong pagtiripon sa Plaza Quince Martires na nagtutukar nin mga isyu dapít sa daga. Bago, alagad hararom, kun magtukar an nagtataram, napukawan an sakong agimadmad. Gustuhon ko nang mag-iba pag may mga pagtiripon sa plaza.
\

Sagkod na apudon akong “aktibista.”
\

Sa sarong lado, nakakataas nin moral huli ta mati ko an mapaglaban na espiritu na may direksyon—kun para kiisay, siisay an maninigong paglingkudan—na dai ka maláom sa sarong milagro. Kundi igwa nin pangangaipo na itulod dangan ipaglaban an tama.
\

Ngunyan na ako an Bayan Camarines Sur Chairperson, itinao ini kan mga namamanweaan sa Camarines Sur tanganing darahon an boses kan masang api saka dinuduhagi (nin manlainlain na mga sektor). Nagtutuyaw sa gobyerno kun may palso; nagsusurog sa karapatan pantawo; ipinapakipaglaban an satuyang soberanya; dangan nagmamawot nin katalingkasan sa kuko nin mga mapanakop saka niin katuninungan na nakasusog sa hustisya.
\

Sa ibong kan gabos na na mga pagmawot na ini, mga kahimanwa, dinakop ako kaidtong Septyembre 6, , sa Bagumbayan Sur, sa kasong mayo akong kaaram-aram. Murder an kasong isinampa kan anggot sako.
\

Gibu-gibong kaso? Yano?
\

Ay, tanganing busalan an tingog kan mga nagbibiklad nin katiwalian! Takuton, magsabwag nin takot, tanganing mahandal an banwaan sa mga pwedeng gibuhon kan mga nasa kapangyarihan.
\

Mga kahinmanwa kong Bikolano, tinukduan ako kan gobyerno na maghanap nin paagi tanganing makanuod na kaulayon an sakuyang kapwa; aramon an totoong kamugtakan kan mga propyong Nagueño. Tano kami inaalaw sa mga gilid-gilid? Tano kami inaagawan kan dagang samong tanuman, ibinibilang na mga iskwater, dai tinatawan nin kabuhayan, pirming pinapangakuan kan mga nag-aastang malingkod sa banwaan?
\

Digdi ako nagkua nin kusog kan pulitika nin pakikilaban—”an pulitika kan mga nagtitios iyo an tulák!”
\

Masakit mabuhay na daing kasiguraduhan kun sa arualdaw dai mo aram kun sain ka makua nin panghipno tanganing makabakal kan mga pangangaipo tanganing mabuhay!
\

Saro akong aktibista, mga kahimanwa. Bako akong terorista!
\

Ano na saná palan an apod sa gobyernong nagsasabwag nin takot sa mga namamanwaan? Halimbawa an pagtanom nin granada, badil, droga, pagbomba sa mga komunidad, paghabon nin bilyon o trilyon na pondo hali sa mga namamanwaan, saka dakol pang dai mabilang na mga paglapas sa karapatan pantawo?
\

Sinda daw an nasa katanusan? Sinda daw magkakanigong apudon na mga paralingkod?
\

Dai! Huli ta an siring iyo an gibo ni totoong mga terorista!”
\

Arog kan sinabi ni Nanay Nels, nakakanuod an tawo kun pàno magtumang ta yaon an mga materyal na susugan tanganing gibuhon ini. Ginagaradan, ginugurutom, kinukurulong—pira saná iyan sa pagkadakul-dakol na pasakit sa mga Pilipino.
\

Kun dai ta pa nahihiling, an ginigibo ni Nay Nels an dapat tang gibuhon. Magtaram laban sa inhustisya! Ipaglaban an satuyang mga karapatan! Magtumang sa mapang-abuso asin paragadan na rehimen ni Digong!
\

Mantang sinusurat an artikulong ini, September 11, idinulag kan PNP si Nay Nels hali sa Naga City Police Station 1 pasiring sa Camarines Norte Provincial Jail. Mayong pasabi an PNP sa pamilya. Sabi kan PNP Naga, ilinipat daa si Nay Nels ala-una nin hapon. 12:30 nin hapon, naghatod nin pagkakan si aki ni Nanay. Mayo sindang pasabi na ililipat na sya. Naaraman mi na saná, alas-sais na nin banggi. Lantadan na pagbastos ini sa pamilya na halos sarong semana nang naghahalat na maibanan si Nanay pasiring Camarines Norte. Arog man kaiyan an ginibo ki Tay Ramon Rescovilla na alas-singkong maagahon kan idinulag kan PNP haling Daraga, Albay, pasiring Camarines Norte. Parehas ki Nanay, mayong pagkaaram an pamilya.
\

Mahihiling ta an takot kan estado sa aktibong paghiro kan mga progresibo. Irigut-igot maggibo nin paagi na pilayon an organisadong paghiro kan mga tawo. Pero napatunayan ta na iyan—na diyan sinda pirming napapasala.
\

Dai naman nakakabigla. Kun sabagay, paglaban sa mga lehitimong pangapudan kan namamanwaan man talaga an prayoridad ninda.
\

Patalingkason si Nelsy Rodriguez! Patalingkason si Ramon Rescovilla!
\

Para sa ibang impormasyon, bisitahon an Facebook page kan Anakbayan Naga City, BAYAN Camarines Sur, o KARAPATAN Bicol.
\

#FreeNelsyRodriguez #FreeRamonRescovilla #BantayBanwa #DefendBicol
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" Nay Nels appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>
 <title>Mayong kasiguraduhan</title>
 <dc:creator><![CDATA[Khryss Arañas]]></dc:creator>
 <pubDate>Sat, 25 Jul :16:52 </pubDate>
 <category><![CDATA[Pagturuhok asin Pagsalming]]></category>
 <category><![CDATA[Anti-Terror Act]]></category>
 <category><![CDATA[Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[BIkol]]></category>
 <category><![CDATA[Dissent]]></category>
 <category><![CDATA[Duterte]]></category>
 <category><![CDATA[Extrajudicial Killings]]></category>
 <category><![CDATA[Human Rights]]></category>
 <category><![CDATA[Karapatan Bicol]]></category>
 <category><![CDATA[Khryss Arañas]]></category>
 <category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
 <category><![CDATA[Rodrigo Duterte]]></category>
 <category><![CDATA[Social Movements]]></category>
 <category><![CDATA[Social Problems]]></category>
 <category><![CDATA[State-sponsored Killings]]></category>
 <category><![CDATA[War on Drugs]]></category>
 <guid isPermaLink="false">
 <description><![CDATA[
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na [&#;]
\

The post <a rel="nofollow" href=" kasiguraduhan appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
 <content:encoded><![CDATA[\

Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bayâ ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?
\

Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinugâ na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.
\

Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na saláng paghiling sa mga aktibista na “mayong padudumanan” kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.
\

Sarong taon na an nakaagi, làbas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.
\

Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako saná huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanugâ ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan—sa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan—dakulon iyan karibay.
\

Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya.
\

Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.
\

Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?
\

Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.
\

Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees—mga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan.
\

Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.
\

Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapanô an kasentruhan para saná ibalangibog kun ano an dapat ipadangog.
\

Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.
\

Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women’s Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.
\

Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda.
\

Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.
\

Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia—mga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.
\

Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado.
\

Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.
\

Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan.
\

An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?
\

.
\

The post <a rel="nofollow" href=" kasiguraduhan appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita.
\
]]></content:encoded>
 <slash:comments>0</slash:comments>


Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas? | Magbikol Kita

Saturday, December 27, , 7:14am
# Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?
Published on Saturday, July 18, , 11:20pm
by [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( "Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante") \| [Maugmang Magpuli](
Mag-abroad o magpuli?
Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod.
Mas madali kuta kun an hapot: Sain _ko_ gustong magduman? Pero mas masakit an hapot na: Sain ako pinapaduman kan _Dyos_? Sain _Nya_ gustong mapararom an mga tinao Nya sakong talento asin biyaya? Ano an mas mapinadangat na gibuhon? Para sako, sarong Bikolanong Katoliko, sarong makasalan na padangat ni Kristo, ini an mga hapot na masisimbag saná kun mapundo, kun madangog sa kairaruman kan puso, kun mapangadyi.
_**Padagos na mag-abroad**_
An inot na dalan: padagos akong magtukdo nin ekonomiks sa Amerika. Pinadangat ko an mga estudyante ko. Garo nagustuhan man ninda an pagtukdo ko. Kan mothers’ day kan nakaaging taon, inapod ninda akong “economics mom”. Nagluto ako para makanamit sinda nin adobo saka natong. Maski dai arog kasiram kan luto ni Mama an luto ko, nasiraman man sinda sa kakanon na Bikolnon. Duman, naugma ako sa buhay-parasaliksik asin paratukdo. Duman naugma ako sa hararom na kultura ninda nin _research_. Duman naghiwas an sakong paghiling sa kinaban. Nagrarom an sakong pakikimahirak sa mga tawo, manlainlain na mga rasa saka estado sa buhay. An buhay kuta sa Amerika: mas tuninong, mas komportable.
Dakol na pintuan an nagbukas kan matapos ko an sakong masterado: may mga trabaho sa iba-ibang nasyon. Kan naaraman ini kan iba kong _mentor_ na may marhay man na intensyon, sabi ninda sako: “Magpayaman ka nguna, saka mo na gibuhon kun ano man an gusto mo.” Alagad may mga kapamilya ako na nagsabi, “Ano man ta mauli ka pa?” Padangat ako kan mga tawong ini. Padangat ko man sinda. Gusto ninda an pinakamarhay para sako. Pero sabi ninda, mayo daang lugar para sako kun mapuli ako sa Pilipinas.
Habo nindang mawaran ako nin pagláom. Habo nindang mapahamak ako. Digdi daa kaya sa Pilipinas, mayo nang paggalang sa buhay. Mayo na daang galang sa katalingkasan na magsurat, magtaram, saka mag-isip. Baka daa mapahamak ako kun may sabihon akong kontrobersyal manungod sa mga problema kan satong nasyon: Kun tano nalulugmok sa kadukhaan an kadaklan sa satong mga tugang na Pilipino. Kun pàno pinapaurog an kwarta, kapangyarihan, saka korapsyon sa satong mga institusyon pampubliko.
An huna siguro ninda, mas mauugma ako kun magrayo ako sa Pilipinas. Pero kan dinadangog ko an sakuyang puso, baliktad an namatian ko.
Kan binadil kan pulis si Kian delos Santos sa lindong kan sinasabi nindang ‘gyera sa droga’, nasupog ako na maging Pilipino. Kan kinulong si Maria Ressa nin magdamlag na mayong paggalang sa saiyang karapatan na magbayad nin pyansa, urog akong nagluksa.
Pano kita padagos na matubod sa banwaan na ini kun nanggagadan kita nin inosenteng aki? Tano kita mapuli kun kinukulong ta an nagsasabi nin totoo? Sisay man ang mapapapuli sa sarong nasyon na kun sain arualdaw, barubanggi, padikit-dikit na hinahabon kan mga nasa poder an mga katalingkasan na ipinaglaban kan satong mga ninuno? Ano man ta mapuli pa kita sa Pilipinas?
Pero nagpuli ako ta may mga padagos na naglalaom asin naglalaban. May padagos na nagpapalag sa pang-aabuso. Maski si Maria Ressa pinasakitan, padagos syang nagsasabi nin totoo. Maski inaatake saka isinara an ABS-CBN, si Mylce Mella padagos na nagtatao sato nin bareta. Maski nasa kulungan si Leila De Lima, padagos man nanggad syang nagsusurat. Maski haros kulang-kulang ang mga mask saka gown laban sa pandemya, padagos man nanggad na nagsisirbi an sakong mga kapamilya saka kabarkadang healthcare workers.
Sa hapot na: ‘Ano an mas mapinadangat na gibuhon?’ Manlainlain an satong simbag. An klaro sako sa mga istorya nin paglaom iyo ini: Maski sain kita magduman, dai pwedeng mayong gibuhon. Dai pwedeng silensyo sana. Sabi ni Elie Wiesel na sarong survivor kan Holocaust, kun sain anom na milyon na mga Hudyo an ginadan kan mga Nazi kadtong World War 2: “An pagiging silensyo ta, tabang sa nang-aapi, bako sa inaapi.”
_**Maugmang magpuli**_
An pangaduwang dalan an pinili ko. Nagpuli ako. Nagpuli ako ta an sakong bokasyon magsirbi sa Dyos sa paagi kan pagsirbi sa kapwa, urog na sa mga nasa laylayan. An sakong pangarap: magkasararo kita sa paggibo nin nasyon na mayong gutom saka tios. Sarong banwaan na mayong nababayaan. Sarong banwaan kun sain gabos pwedeng mabuhay na matalingkas asin maugma, alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan.
Nguyan nagbibilog ako nin _consulting practice_ para magtukdo nin disiplina nin _‘completed staff work’_ para mapatibay an kapasidad kan mga nasa serbisyo publiko. Dagos an paglakbay ko kaibahan an mga hobenes para madiskubre ninda an saindang bokasyon sa pagsirbi sa publiko. Nagsasaliksik ako nin mga polisiyang para masolusyunan an mga masasakit na problema arog kan trapik sa Manila o smuggling sa adwana. Ini para maipahiling sa mga hobenes na igwang pagláom maski sa mga isyu na garo imposibleng masolusyunan.
Tibaad nahuhulog an buot ta sa lider na may _kamot na bakal_ ta dikit na an pasensya ta sa magulong proseso nin demokrasya. Totoo: may mga pagkakataon na dai natatao kan demokrasya an gusto tang resulta. Alagad ginigibo tang idolo an lider na may kamot na bakal. Sinasamba ta sya na garo dyos na mahirahay kan gabos na salâ sa satong nasyon. An pulitika saka midya binabalubagi ta na maati, na mayo nang pagláom na magbago. Dakol sato an nawawaran nin buót kaya dai na saná nakikiaram. Dakol sato an sige na sanáng tango nin payo. Kahugakan an kaisipan na ini. Daog an publiko sa diktadurya; an mga nasa poder saná ang gana. Lugod makanuod kita sa satong kasaysayan.
An sarong dahilan kun tano dai naiitao kan demokrasya an gusto tang pagbabago iyo ta kulang an kapasidad kan satong burukrasya asin pulitika na magsirbi sa mga tugang tang nangagaipo. Iyo: kaipuhan tang magboto para sa mga marhay na lider. Alagad kaipuhan ta man nanggad maghanap nin kusog nin buót sa satuyang sadiri para kita mismo an magin solusyon sa mga problemang ini. An pagpapakusog kan satong demokrasya dai nagpupundo sa satong pagboto sa mala-pyesta tang eleksyon; yaon ini sa ordinaryong arualdaw na pagtrabaho sa gobyerno, o kaibahan an gobyerno, sa dokumento sa lamisa, o sa protesta sa plasa, para makahimo nin mas makusog na serbisyo publiko.
Gikan ako sa Canaman, sarong sadit na banwaan na kataid kan syudad nin Naga. Nagin iskolar ako magpuon elementary sagkod graduate school. Mayo ako digdi kun mayong inot na nagtao sako nin pakimahirak.
Nagpuli ako ta iyo ini an pagtanaw ko nin utang na buót sa satong nasyon na nagtao sako nin gabos. An pagpuli digdi sa Pilipinas para magsirbi iyo an onra asin orgulyo kan sakong buhay.
Nagpuli ako na may pagláom na mapapakusog ta an satong demokrasya. Nagpuli ako na bukas an mata sa katutuuhan na mayong makakasirbi nin solo: na kaipuhan tang maghagad saka magtao nin tabang sa lambang saro. Nagpuli ako na may katalingkasan sa pagtubod na ini: na maski siisay na tawo, makuring gayo man an kasalan, pwedeng magsirbi sa kapwa. Ako man nag-agi sa pagsulsol, paghurup-hurop, asin pagsarig na ini.
Madya, gamiton ta an mga balaog na ini para maggibo nin mas makusog na demokrasya saka serbisyo publiko.
Sabi ninda: Dai daa paghaputon kun masakit; haputon daa kun mahalaga. Hinapot ko pareho: An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma.
_An pagpuli sa Pilipinas: masakit, mahalaga, kaya maugma. An **Maugmang Magpuli** sarong kolum nin mga ideya kun pàno makakatabang an lambang saro sa pagpapakusog kan satong demokrasya asin serbisyong publiko. Para gabos na tawo sa satong banwaan, urog na an mga nasa laylayan, pwedeng mabuhay nin matalingkas asin maugma alagad nagtatarabangan sa pag-ataman kan satong kalikasan._
.
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\_Abante).
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Maugmang Magpuli

Saturday, December 27, , 7:14am
# [Maugmang Magpuli](
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Si Kenneth Isaiah Ibasco Abante tubong Canaman, Camarine Sur, Syudad nin Naga, saka Iriga. Organizer sya sa Citizens’ Budget Tracker (www.covidbudget.ph) saka Move As One Coalition (bit.ly/MoveAsOne). Policy researcher sya sa Ateneo de Manila University saka collective impact organizer sa WeSolve, Inc. An research nya pwedeng mabasa digdi (researchgate.net/profile/Ken\_Abante).
## [Ano man ta mapuli ka pang Pilipinas?](
by [Kenneth Isaiah Ibasco Abante]( "Posts by Kenneth Isaiah Ibasco Abante") \| [Maugmang Magpuli](
Mag-abroad o magpuli? Ini an krus sa dalan ko kan madali na akong matapos mag-adal sa Amerika. Masakit an desisyon ta pareho ini magayon: an kada saro nakaugat sa hararom na pagpapahalaga asin pagtubod. Mas madali kuta kun an hapot: Sain ko gustong magduman? Pero mas...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


Magbikol Kita | Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon

TANDAYAG \| [BENEDICK BANA](
Tubong Camarines Norte, nagtutukdo si Benedick Bana sa Department of Digital Arts and Computer Animation kan Ateneo de Naga University. Kadakol sa saiyang mga digital na kurit naipublikar dangan minidbid sa mga magasin asin iba pang publikasyon sa laog asin luwas kan Pilipinas.. Para sa iba nya pang obra, bisitahon sya sa [Instagram,]( [Deviantart]( [Artstation]( asin [Twitter](
An **Magbikol Kita** sarong independenteng adbokasiyang nagtutulod kan mga tataramon na Bikol bilang lenggwahe nin mga esensyal na impormasyon asin paghimo nin mga ideya, kaisipan, pilosopiya, asin mga pagsaliksik. An katuyuhan na ini hinahaman ta sa paagi kan pagpublikar nin mga artikulo na sinurat nin mga iginagalang na mga indibidwal asin mga parasurat na eksperto sa saindang mga disiplina asin linya nin pag-adal. Bukas man an **Magbikol Kita** sa mga buót mag-submit nin mga artikulo, ritrato, mga gibong-arte, asin iba pang pwedeng ipublikar digdi, pati naman sa saindong mga buót ipaabot sa samuya o sa siisay man na kontribyutor. Mag-email saná sa [](mailto:).
Saturday, December 27, , 7:13am
[Ernie Verdadero](  \|  [Midya-Midya](
MAS BUHÁY AN demoksrasya sa Naga kan dekada ‘60, ‘70, asin amay na parte kan dekada ‘80. Ini nin huli ta maski malaboy asin baybay pa an palibot kan munomento ni Rizal pero maugma huli sa arualdaw na presensya ni Kalamay.
Si Kalamay an dakulang debatista kadto kontra maski kiisay kun bibliya asin tataramon nin Dyos an pag-uurulayan. Pero an saiyang mayor na hanapbuhay iyo an magtinda nin manàgom na kalamay. Aga pa sana, dakol na an mga tawong tiripon sa sarong parte kan plasa, bako lang mga lalaki kundi pati mga babayi; bako sanang gurang, pati mga hobenes saka mga kaakian an nagdadaralan kan diriskusyunan. Huna mo may pasaling _Hagyanan sa Kabituunan na may Karantahan_.
Maogma an debate kadto. Maski nag-iinit asin nag-aasu-aso, mayong pirikunan.
Si Kalamay, na sarong Katoliko, garo man sana si depuntong Ely Soriano kan Dating Daan, na tuom an bibliya. Kalaban ni Kalamay an mga madudunong na Protestante, Iglesia ni Cristo, asin, mga representante kan manlainlain na mga relihiyon na dai man nagpapahunod kaya inaabot maghapon, minsan abot pang matangâ, an debate sa plasa.
An mga tagamidya, mga peryodista, saka mga tagaradyo kaidto, pag mayo nang matalayop saka mapagtsismisan sa laog kan Kantong Putikon na kataid kan plasa, minabaralyo sa lugar kan diskusyon asin nagdadaralan man ka Kalamay and company.
[Bilog na Artikulo](
by [Jingjin 淨近]( "Posts by Jingjin 淨近") \| [Monasteryo sa Kadlagan](
Kun may maraot na nangyari satuya, binabasol ta an ibang tawo—o an satuyang sadiri. “Ano an problema ko?” “Tano ta puro na sana kamalasan an nangyayari sakuya?” “Ako na naman an may kasàlan.”  Bakong ika o ibang tawo an may sala. Namundag kita sa kinaban na kun...
## [Bansay ni pansit-pansitan](
by [Maria Leny Felix]( "Posts by Maria Leny Felix") \| [Nàgom](
Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, “An duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bansáy o virtue.”  Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan...
## [An edukasyon asin teknolohiya sa laog kan pamilya](
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
An pisikal na pagkaburugkos kan pamilya an tinukoy kong kaluyahan mismo kan pamilya sa panahon nin pandemya huli ta libreng nakakadakit an virus sa mga hawak kan magkaparamilya. Ibiniklad ko man an pagkaburogkos na ini bilang dahilan kun tano ta nagdadanay an malain...
## [Nakaaging apat na dekada](
by [Ernie Verdadero]( "Posts by Ernie Verdadero") \| [Midya-Midya](
(Ikatulong parte kan Broadcasting sa Bikol) Bago magtalikod an dekada ‘60, bako nang palagung-lagong asin paporma an mga taga-broadcast media sa Bikol. Ta mahiro na kaidto an mga school campuses arog kan UNC, Ateneo de Naga, asin CSSAC, mas gulpi na an mga bareta sa...
## [Tugtugan o musikahan? (Part 2)](
by [Joseph Reburiano]( "Posts by Joseph Reburiano") \| [Musika nin Daghan](
An musikahan, para sako, naghahagad nin rarom asin langkaw, asin hinahagad kani sa kompositor o performer an kadaklan—kun bako man na gabos—na substansya asin esensya kan musika, nasa lebel man nin ensayo o aktwal na pagpasali o performance.  Intonation. Saro sa...
## [Marhay maski bakong marhay](
by [Melba Vera Cruz]( "Posts by Melba Vera Cruz") \| [Mabaskog na Komunidad](
Mayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót. Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga...
by [Jingjin 淨近]( "Posts by Jingjin 淨近") \| [Monasteryo sa Kadlagan](
An pag-ataman sa magurang sarong obligasyon kan aki, asin sa panahon na an magurang magadan na, an obligasyon kan aki iyo an ilubong sinda. Ini an tama, ini an dapat, ini an natural. Alagad, pàno kun inot magadan an aki? Garo bakong tama, garo bakong natural. Dipisil...
## [An pamilya sa panahon nin pandemya](
by [Victor John Loquias]( "Posts by Victor John Loquias") \| [Mga Tubong Kaisipan](
Ibiniklad kan pandemyang ini an bulnerabilidad (vulnerability) kan pamilya bilang sarong institusyon, asin man an kaluyahan kan tawo mismo sa laog kan saiyang pamilya. Sa pisikal na lado mantang an pagsulot nin face mask asin face shield dangan kan physical distancing...
## [Manlain-lain an klase nin programa sa pagpauswag nin banwaan](
by [France Clavecillas]( "Posts by France Clavecillas") \| [Bakilid](
Pag nasasambit an tataramon na pag-uswag nin banwaan manlain-lain an pakahulugan kaini kan manlain-lain na mga tawo, depende sa pinaghahalian nindang pakasabot kan reyalidad. May kaisipan na an hiling sa mga programang pampauswag sarong tabang o serbisyo tanganing an...
## [An midya, ika, ako, saka an martial law](
by [Ernie Verdadero]( "Posts by Ernie Verdadero") \| [Midya-Midya](
(Ikaduwang parte kan Broadcasting sa Bikol) Kan , kasagsagan kan aktibismo sa intirong Pilipinas pati sa Bikol, nagpuli na ako haling UP Los Baños. Digdi sa Naga, nag-enrol ako sa UNC, Liberal Arts major in English. Kinua tulos ako ni Emil Saavedra bilang...
Mga Kag-ambag na Parasurat
[Kenneth Isaiah Ibasco Abante](
[Niles Jordan Breis](
[France Clavecillas](
[Dennis B. Gonzaga](
[Victor John Loquias](
[Ronald ‘Bong’ Rodriguez](
[Javier Leonardo Vitug Rugeria](
[Jonas Cabiles Soltes](
[Kerwin Orville Tate](
[P. Francis Tordilla](
[Melba T. Vera Cruz](
**MGA IMPORTANTENG PAISI MANUNGOD SA PAGGAMIT KAN MATERYAL SA MAGBIKOL KITA**
**Katalingkasan sa Pagpahayag:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapagpahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
**Karapatan sa Pagrurugaring kan mga Artikulo:** An mga artikulo sa _Magbikol Kita_ nagdadanay na pagrurugaring kan kagsurat. Libre an paggamit kan mga artikulo, urog na para sa mga akademikong katuyuhan asin mga pag-adal, alagad kaipuhan an magkakanigong pagmidbid sa kagsurat asin kagpublikar. Kun gagamiton sa arin man na publikasyon an arin man na artikulo, paisihon kami sa paagi kan pag-email sa [](mailto:).
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":651,"date":"T02:16:52","date_gmt":"T18:16:52","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=651"},"modified":"T11:35:37","modified_gmt":"T03:35:37","slug":"mayong-kasiguraduhan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/pagturuhok-asin-pagsalming\/mayong-kasiguraduhan\/","title":{"rendered":"Mayong kasiguraduhan"},"content":{"rendered":"\n
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita<\/em>. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bay\u00e2 ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na pagbuhay, pirmi kitang mayong kasiguraduhan?<\/p>\n\n\n\n
Arog kan pigdikta na oras nin kwarentina sa inot na bulan kan lockdown, an tinug\u00e2 na ayuda sa mga nangangaipo, an liquor ban kan syudad na pinaplanong ibalik, an trabaho kan mga obrero sa ABS-CBN na nawaran prangkisa, an pagbuhay kan mga musikero na nawaran gigs, an kuryente sa harong na pawara-wara na nagdadagdag sa init kan panahon, an trabaho pag nakagradweyt sa college, si pagsabi ni Digong na CoViD19 an numero unong problema. Gabos yan mayong kasiguraduhan. Urog na an buhay kan mga nagkikipagtusayan para sa hustisya asin sa satuyang mga karapatan, mayong kasiguraduhan sa irarom kan sarong pasistang rehimen.<\/p>\n\n\n\n
Aram kan mga magurang ko na ako sarong aktibista. Kan nagpundo ngani ako sa pagklase para magpahingalo asin itao an oras sa pag-abante kan mga lehitimong pangapudan kan banwaan, nagsuporta man sinda. Syempre sa puon, kontra an mga magurang ko. Bako dahil sa tipikal na sal\u00e1ng paghiling sa mga aktibista na \u201cmayong padudumanan\u201d kundi dahil sa aram ko, na aram ninda, kun ano an mga pwedeng mangyari. Sabagay, masasaksihan sa radyo, TV, asin dyaryo an mga nagkakanigong pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo.<\/p>\n\n\n\n
Sarong taon na an nakaagi, l\u00e0bas pa sa sakuyang isip an anggot asin pagkamundo sa nangyari sa sarong kaibahan sa pakikilaban. Si Ryan Hubilla, sarong 22-anyos na senior high school student, aktibista, asin human rights worker kan Karapatan Sorsogon, ginadan kan estado alas-8 nin aga kan Hunyo 15, . Kaibanan sa tricycle, kun sain sya binadil, si Nanay Nelly Bagasala, saro man na human rights worker kan Karapatan Sorsogon. Nangyari ini sarong bulan bago sinda mag-testigo sa korte patungkol sa mga harassments, surveillance, asin intimidation kan mga pwersa kan estado sa mga aktibista.<\/p>\n\n\n\n
Dai ko man sinda gayong bistado pero mati ko an takot, pagkamundo, asin anggot. Bako san\u00e1 huli sa surunudan an mga paggadan, kundi huli ta dai harayong mangyari sako an nangyari sainda. Aram ko naman an reyalidad na ini puon pa kan nanug\u00e2 ako na itatao ko an makakaya ko sa pagsirbi sa banwaan\usa pagkurahaw kan satuyang mga karapatan asin an paglapigot na matawan hustisya an mga dapat matawan\udakulon iyan karibay. <\/p>\n\n\n\n
Duwang aldaw matapos mangyari an insidente sa Sorsogon, ginadan man sa syudad nin Naga si Nephtali Morada. Dati syang Bayan Muna regional coordinator asin empleyado kan gobyerno sa kapitolyo sa mga panahon na sya buhay pa. Pirang taon nang dai aktibo si Neph sa nasyunal-demokratikong paghiro alagad iyo man giraray ini an nangyari saiya. <\/p>\n\n\n\n
Puon kan pinirmahan ni Duterte an Memorandum Order No. 32, na nagpapadakol sa bilang kan mga pulis asin militar sa Samar, Bicol, asin mga probinsya kan Negros, sunod-sunod na an mga paggadan. Si Ryan, Nelly, asin Neph, mga biktima sinda kaini.<\/p>\n\n\n\n
Parani nin parani sakuya an peligro. Tano ta yaon pa ako digdi?<\/p>\n\n\n\n
Sa rekord kan Karapatan Bicol (sarong alyansa nin human rights workers) sa paglaog kan Pebrero , 16 na Bikolano na an nagadan puon kan pinirmahan an MO32 kan Nobyembre . Pero bago pa man iyan pinirmahan, 62 na an bilang kan state-sponsored killings sa irarom kan termino ni Digong. Kadaklan igdi, mga parauma.<\/p>\n\n\n\n
Kasabay kan mga paggadan, yaon an mga daing untok na pagbalgar sa satuyang mga karapatan pantawo. Labi-labi an intimidation asin harassment na ginigibo kan mga militar sa mga kabukidan kan Bikol. Dakol pamilya sa bulod an pinapalayas sa saindang mga harong. Dakulon mga biktima nin mga fake rebel surrenderees\umga tawong kinukuanan ritrato, tinatawan bagong pangaran, asin pinapaluwas na mga NPA sinda. Magkapirang fact-finding missions na an inibanan ko sa panginot kan Karapatan Bikol. Duman ko nadangog an tunay na pulitikal na kondisyon kan mga nasa laylayan. <\/p>\n\n\n\n
Nakakagirabo. Nakakatakot. Nakakaanggot.<\/p>\n\n\n\n
Dahil ngani sa nangyayari an mga arog kani sa banwaan, dai nawawara an paglaban. Yaon pirmi an ribok sa mga tinampo na gibo kan mga tawong pinapan\u00f4 an kasentruhan para san\u00e1 ibalangibog kun ano an dapat ipadangog. <\/p>\n\n\n\n
Natatakot an rehimen sa daing untok na paglaban kan namamanwaan. Kaya dai na nakakangalas na dakulon ginigibong paagi para mapapundo an mga tawo sa pagtaram.<\/p>\n\n\n\n
Apat na aldaw matapos pirmahan an kinakatakutan na batas na Anti-Terrorism Act of , dinakop si Jen Nagrampa, Regional Chaiperson kan BAYAN Bicol asin Bikolana Gabriela, National Vice Chaiperson kan Gabriela, asin 6th nominee kan Gabriela Women\us Party. Tinawan syang warrant of arrest sa pekeng kaso na double murder. Duwang aldaw kan dinakop si Ate Jen, sinunod naman si Pastor Dan San Andres, spokesperson kan Karapatan Bikol, sa parehas na kaso.<\/p>\n\n\n\n
Sinda mga personal kong kabistado. Nakaibanan ko na sinda sa magkapirang fact-finding missions, kilos-protesta, relief operations, asin sa mga adbokasiya para sa karapatan pantawo. Sarong ina. Sarong ama. Parehas ginigibo an gabos para sa pamilya asin para sa banwaan. Takot an gobyerno sa mga arog ninda. <\/p>\n\n\n\n
Totoo talaga. Haranihon na sako an peligro. Sinasaru-saro na an mga kaibanan asin mga kabistado ko sa paghiro. Yaon pirmi an pagirumdom kan sakuyang ina na maglikay pirmi. Pero mantang yaon sa taid ko an takot, mas nagkakarason para dai magpundo. Ginugusto pa kan mga pasista na matakot kita. Dapat lang pangibabawan ta an takot sa paagi nin daing pugol na militanteng paghiro.<\/p>\n\n\n\n
Kunsabagay, maghiro man o dai, mayong kasiguraduhan an buhay kan tawo sa irarom kan gobyernong mayong pakiaram sa satuyang mga karapatan. Pinatunayan na iyan ni Kian Delos Santos, Carl Arnaiz, asin ni Danica May Garcia\umga hobenes na biktima nin madugong giyera kontra droga.<\/p>\n\n\n\n
Sa gabos na mga nangyari, duman ko mas naiintindihan an dalan na pinili ko. Sa kada pasismo na ginigibo kan estado, makusog an paglaban kan mga tawo. Sa pagkusog kan paglaban kan mga tawo, mabalos na mabalos an estado. <\/p>\n\n\n\n
Mayo talagang pinipili an puro kan badil. Kun kiisay man iyan magtugpa, may matutumba, may maagrangay, may buhay na mararaot, may makarigos nin dugo. Yaon an takot. Pirming mayong kasiguraduhan an buhay kan mga nagtutumang. Pero an sinisigurado ko kaiba an naglalakop asin nagkukusog na bilang kan mga tawong nagtutumang: dai mawawara an paglaban. Sa pagkawara kan saro, pirming may masirang na dakol.<\/p>\n\n\n\n
Kaya kun hahaputon kun tano yaon pa ako digdi? Iyo. Yaon pa ako digdi dawa mayong kasiguraduhan. Yaon ako digdi ta kaipuhan. <\/p>\n\n\n\n
An tamang hapot, ano ta dai? Kun bako kita, si isay?<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bay\u00e2 ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[232],"tags":[165,69,47,166,238,241,210,235,234,49,233,239,209,236,240,237],"yoast_head":"\n<title>Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pagturuhok-asin-pagsalming\/mayong-kasiguraduhan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Intiro pang malibog sa isip ko kun ano an tutukaron sa inot kong pagsurat digdi sa Magbikol Kita. Pirang bulan nang mayo ako sa tultol na pag-iisip. Pirming purisawa. Pirming takot. Pirming anggot. Sabagay, siisay man bay\u00e2 ako para dai makamati kaiyan? Sisay an dai matatakot? Siisay an dai maaanggot na kun sa arualdaw na […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/pagturuhok-asin-pagsalming\/mayong-kasiguraduhan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T18:16:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T03:35:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\">\n


Mayong kasiguraduhan | Magbikol Kita


<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
 Comments on: An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon </title>
 <atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
 <description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
 <lastBuildDate>Wed, 16 Dec :55:01 </lastBuildDate>
 hourly </sy:updatePeriod>
 <sy:updateFrequency>
 1 </sy:updateFrequency>


Magbikol Kita | Sa Balyong Kudal

Saturday, December 27, , 7:18am
# [Sa Balyong Kudal](
Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .
## [An sikolohiya kan “resilience”: pagkamasarig asin pagbangon](
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mabúot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol...
## [Pandemya, pagláom](
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin...
## [Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri](
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya.  Dakul magagayon na hapot kan open forum na,...
## [Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid](
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”).― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays  Gabos kita...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan


{"id":,"date":"T16:29:10","date_gmt":"T08:29:10","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T10:55:01","modified_gmt":"T02:55:01","slug":"an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\/","title":{"rendered":"An sikolohiya kan \u201cresilience\u201d: pagkamasarig asin pagbangon"},"content":{"rendered":"\n
Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal sa buhay. <\/p>\n\n\n\n
Bakong bago sato an mga kalamidad na arog kaini. Ako, halimbawa, nagimatan ko na na an harong mi digdi sa Naga binabaha talaga. Dai sakuya makangangalas kun maselebrar kami nin Pasko o Bagong Taon na mayong kuryente dahil dakol an naragpang mga poste nin kuryente. Dai ko aram kun marhay o malain na dai na bago satuya mga kalamidad. Sa marhay, sa maraot gayod. Marhay, ta tuod na kita sa mga arog kaini. Maraot, ta mapagal bagang magbagunas nin salog pag naghupa na an baha. Pero mas mapagal isipon na sa laog nin pirang dekada garo nagtitikapo pa giraray an satuyang nasyon sa aspekto nin disaster response<\/em>. Ini sa balyo kan reyalidad na susog sa World Risk Report, an Pilipinas nagpapangaduwa o pangatulo sa most at-risk countries<\/em> sa kinaban.<\/p>\n\n\n\n
Sa tahaw kan ekspiryensyang ini sa mga kalamidad, naglulutang an diskurso tungkol sa resilience. <\/em>Ano baya nanggad ini? Sa sakong pagkaaram, an pinakaharaning dakitaramon kaini iyo an pagkamasarig o kapusugan\u\u201cpagbangon sa tahaw nin problema.\u201d Sinasabi na an mga Pilipino daa resilient<\/em>\umay karakter nin resilience. Kaya tang magngirit dawa may problema o nakukulgan na. Matinios. Maginibo. Mahigos. Maray-rahay bagang mga kaugalian. Pero kan mga nakaaging aldaw, garo napapagal na an mga Pilipino na akuon an identidad na ini. Habo ta nang sabihon na resilient<\/em> kita. Pagal na kita sa pagigin resilient<\/em>. P\u00e0no man kaya ginigibong rason kan iba para ipasipara an saindang mga responsibilidad na pakarayhon an mga sistema asin imprastraktura na dapat yaon para maiwasan o mabawasan an katibaadan kan disaster<\/em>. <\/p>\n\n\n\n
Pero, ano baya talaga an resilience<\/em>? Manlainlan na paghiling, base sa disiplina. Sa sikolohiya, an resilience<\/em> pigkokonsiderar na sarong proseso nin pag-angay sa tahaw nin mga katibaadan o problema, urog na idtong mga magagabat asin nakaka-traumang mga sitwasyon (American Psychological Association, , p. 1). Ini kakayahan na magtindog asin maka-agwanta sa tahaw nin krisis (Walsh, , p. 1-2). Sa sikolohikal na pakahulugan, inot ginamit an terminong resilience<\/em> sa mga pag-adal sa epidemyolohiya, urog na sa mga interbensyon sa mga tawong may schizophrenia<\/em>\ukundisyon medikal kun sain nagkakaigwa nin problema sa integrasyon asin koordinasyon kan naiisip, namamati, asin ginigibo kun kaya naapektuhan an persepsyon sa reyalidad (Dielman, ; Garmezy, ).<\/p>\n\n\n\n
Sa kontemporanyong panahon, may tulong rani sa konsepto kan resilience<\/em>: 1. bilang trait<\/em> o kalidad, 2. bilang outcome<\/em> o kaaabtan, o 3. bilang daynamikong proseso  (Hu, Zhang, & Wang, ). Bilang kalidad, an resilience<\/em> nakadepende sa konteksto kan tawo\uedad, kultura, kasarian (Connor & Davidson, , p. 76). An sarong tawo masarig o pusog kun nahihiling nya an problema bilang sarong oportunidad, aram nya an saiyang kusog asin kaluyahan, igwa syang pusog na relasyon sa kapwa, nagtutubod sya sa sadiring kakayahan, may sense of humor<\/em> asin positibong paghiling sa sitwasyon, asin mapinasensya (Kobasa, ; Rutter, ; Lyons, , as cited in Connor & Davidson, , p. 77; Lai & Yue, ). Kumbaga sa kasabihan, kayang mabuhay sa tagilid na kinaban mantang dai nawawaran nin pagtubod asin pagl\u00e1om.<\/p>\n\n\n\n
Bilang kaaabtan, an resilience<\/em> sarong katuyuhan. Saro ining resulta kan kun anuman an ginigibo kan indibidwal asin mga tawo sa palibot nya. Bu\u00f3t sabihon, may dapat himuhon bago magin masarig an sarong tawo. Kun may mga bagay na nakakaulang sa pag-uswag kan indibidwal, dapat ining baguhon, baklion, hirahon. Digdi naglalaog an impluwensya asin responsabilidad kan mga institusyon pansosyudad. Obligasyon kan mga institusyon na ini na siguruhon an patas na oportunidad para sa gabos para magin matatag. Dapat pinagtatarabangtabangan na tanggalon an mga ulang o bulnerabilidad kan tawo\uhalimbawa pagtios, diskriminasyon, kawaran nin sistema sa pagtao nin tabang, asin iba pa. Kun dai papakarhayon an mga bagay sa palibot\umga programa, mga mekanismo, mga polisiya\uposibleng masakitan an tawo na magbaklay pasiring sa pagiging matatag. Sa positibong paghiling, an resilience<\/em> abilidad na mas kayang pakusugon urog na kun igwang suporta gikan sa luwas kan indibidwal.<\/p>\n\n\n\n
Bilang proseso, an resilience nag-uuswag. Ini hinihiling bilang pagbaklay pasiring sa sarong destinasyon. Ano an destinasyon? Recovery<\/em>, o giraray na pagbalik sa marhay na estado (well-being<\/em>) asin halangkaw kalidad nin pamumuhay (quality of life<\/em>). Sa pag-agi kan panahon, an pagkamasarig nag-uurog depende sa disposisyon asin sirkumstansya. Kun an sarong tawo maluya ngunyan, pwedeng sa aga makusog sya. Kun  makusog sya ngunyan, pwedeng sa aga mas pakusugon pa. Garo tinanom an resilience<\/em> na pag tama an init kan saldang, tubig, asin sustansya kan daga, mas nagtatalubo asin nagbubunga. Huli ta proseso an resilience<\/em>, naaapektuhan man ini kan iba ibang salik arog halimbawa kan kapasidad ta na intindihon asin imanehar an satong emosyon (Koole, ; Linehan, ; Lee, Dolan, & Critchley, ; Mestre, Nu\u00f1ez-Lozano, Gomez-Molinero, Zayas, & Guil, ; Schneider, Lyons, & Khazon, ).<\/p>\n\n\n\n
Ano ang manunudad ta sa mga konseptwalisasyon na ini kan resilience<\/em>. Inot, bako ining passive<\/em>\unaghihiro asin may paghiro na dapat ginigibo. Bakong resilience<\/em> an pagtuninong na sana. An pagigin matinios saro sana sa kalidad kan resilience<\/em>. Apwera kaini, dapat may pagl\u00e1om asin paghimo na pakarhayon an sitwasyon. Mapagal bagang magbuhat hali sa mga kalamidad. Kaya sarong esensya kan resilience<\/em> iyo an padanay na pagpapakaray, pangangataman, asin pagpapauswag kan ekolohiya na iniirukan ta. Esensya man kan resilience<\/em> an pangapudan sa mga may kamanungdanan na ilaag sa saindang plataporma an pagsiguro kan mga mekanismo sa relief<\/em>, response<\/em>, asin recovery<\/em>. <\/p>\n\n\n\n
Sa hiling ko, dawa pagal na kitang apudon na resilient<\/em>, padagos man giraray na magigin resilient<\/em> an Pilipino. An satong espiritwalidad, an mga ngirit, an pag-ataman ta sa sadiri asin sa kapwa, an satuyang pag-andam asin higos mapadagos. Alagad kun an mga sistema na nakakaapekto sa satuyang pagkamasarig dai mabakli, dai mapakarhay, dawa sisay na maisog, mabaskog, asin maurag, aabutan nin kapagalan asin kaluyahan. <\/p>\n\n\n\n
Kaya, sa mga masurunod na aldaw, padagos kita. Mahibi kun kaipuhan, alagad mahangos, matindog, malinig kan dalnak sa salog, mapakarhay kan linayog na atop, malakaw pasiring sa linala\u00faman na puturo. Pero sa iba, lalo na si mga nakakaulang sa resilience<\/em> kan kapwa, pag-isipan an posisyon kan saimong prebilehiyo. Magsalming, maghuruphurop kun p\u00e0no ka mahiro tanganing makatabang.<\/p>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[36],"tags":[69,47,726,49,86,88,377,224,378],"yoast_head":"\n<title>An sikolohiya kan \u201cresilience\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An sikolohiya kan \u201cresilience\u201d: pagkamasarig asin pagbangon | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pirang semana na sana, matatapos na an . Halangkaw an satuyang paglaom na lugod an mas mab\u00faot satuya. Ini sa tahaw kan padagos tang pag-atubang sa pandemya asin sa parada kan mga bagyong nag-agi sa Bikol asin iba pang rehiyon. Bako bagang madali. Dakol nawaran nin pagrurugaring. An iba nairido o nawaran nin mahal […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/an-sikolohiya-kan-resilience-pagkamasarig-asin-pagbangon\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T08:29:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T02:55:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\">\n